Sáng kiến kinh nghiệm ÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ THỬ NGHIỆM ỨNG DỤNG TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 12

. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Theo chủ trương đổi mới giáo dục THPT của Bộ GD theo hướng hiện đại hóa lấy học sinh làm trung tâm, tăng cường rèn luyện các kĩ năng sống cần thiết cho học sinh. Đồng thời trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy rằng phương pháp thuyết trình (thầy giảng – trò nghe) truyền thống đôi khi không tạo được sự hứng thú cho học sinh; không phát huy hết được sự tự lực, tính sáng tạo của học sinh. Cùng với sự ủng hộ và khuyến khích tìm hiểu các phương pháp giảng dạy mới hiện đại của nhà trường và tổ bộ môn. Tôi đã quyết định tìm hiểu về phương pháp dạy học theo dự án một trong những phương pháp được cho là tối ưu nhằm đáp ứng mục tiêu Giáo dục – Đào tạo của Việt Nam trong giai đoạn mới và thử nghiệm ứng dụng trong dạy học sinh học 12. II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. Phương pháp này lấy hoạt động của người học làm trung tâm, hướng người học tới việc lĩnh hội kiến thức và kĩ năng thông qua đóng một hay nhiều vai để giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Những hoạt động này giúp người học thấy kiến thức cần học có ý nghĩa hơn. Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy nếu chỉ sử dụng cách dạy và học “giáo viên nói, học sinh nghe” thì sẽ gây sự nhàm chán, thụ động ở học sinh. Cần phải tìm hiểu một phương pháp dạy và học giúp học sinh học để khám phá, để có cơ hội tiếp cận và trình bày những ý tưởng và kinh nghiệm mới mẻ, học để có những kĩ năng thích nghi với xã hội hiện đại. Người giáo viên không còn là “người cầm tay chỉ việc” cho học sinh nữa mà phải là người hướng dẫn, người tham vấn, người huấn luyện, người bạn cùng học của học sinh. Do đó tôi tìm hiểu phương pháp dạy học theo dự án và ứng dụng trong dạy học sinh học nhằm làm phong phú thêm phương pháp giảng dạy bộ môn, đồng thời góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục theo quan điểm đổi mới của Bộ GD. Trong thực tiễn thực hiện dự án, tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau: 1. Thuận lợi Được nhà trường và tổ chuyên môn khuyến khích việc tìm hiểu và sử dụng các phương pháp mới trong giảng dạy. Do sự phát triển của công nghệ thông tin nên việc trao đổi kiến thức, tìm hiểu thông tin diễn ra rất thuận lợi và nhanh chóng. Các em học sinh tuy còn hơi bỡ ngỡ nhưng khá nhiệt tình với việc thực hiện các dự án mà giáo viên đưa ra. 2. Khó khăn Việc dạy theo phân phối chương trình làm gò bó thời gian tiến hành dự án, mặt khác học sinh phải học cùng lúc rất nhiều bộ môn nên không thể bắt học sinh làm nhiều dự án. Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu. Địa bàn vùng xâu vùng xa, khó khăn cho học sinh tiếp xúc với các nguồn thông tin cần thiết phục vụ dự án. III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP Để thực hiện đề tài này, trước tiên tôi đã tìm hiểu thật kĩ về phương pháp dạy học theo dự án (khái niệm, đặc trưng, qui trình tổ chức, cách thức đánh giá dự án,...). Sau khi đã nắm vững về phương pháp, tôi bắt tay vào tìm kiếm để phát hiện nội dung bài học phù hợp cho áp dụng thử nghiệm. Tôi đã chọn chương V – sinh học 12 để xây dựng dự án và áp dụng giảng dạy cho toàn bộ các lớp 12 mà tôi phụ trách. Kết thúc thực hiện dự án thử nghiệm, tôi phát phiếu thăm dò cho học sinh để đánh giá hiệu quả của dự án. 1. Tìm hiểu về phương pháp dạy học theo dự án 1.1. Mô tả Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của DHDA giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh. 1.2. Đặc trưng cơ bản của dạy học dự án

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị: Trường THPT Bình Sơn

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ THỬ

NGHIỆM ỨNG DỤNG TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 12”

Người thực hiện: BÙI THU HÀLĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn: Sinh học 

- Lĩnh vực khác: 

(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Năm học: 2014 - 2015

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị: Trường THPT Bình Sơn

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ

THỬ NGHIỆM ỨNG DỤNG TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 12”

Người thực hiện: BÙI THU HÀLĩnh vực nghiên cứu:

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Sở GD&ĐT Đồng Nai CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Trường THPT Bình Sơn Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC



I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: BÙI THU HÀ

2 Ngày tháng năm sinh: 06/06/1988

8 Nhiệm vụ được giao: giảng dạy 4 lớp 11 gồm 11A2, 11A4, 11A7, 11A8; 4 lớp

12 gồm 12A1, 12A5, 12A8, 12A10; chủ nhiệm lớp11A8; phụ trách phòng thực hành sinh

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Bình Sơn

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 2012

- Chuyên ngành đào tạo: Sinh học

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: giảng dạy môn sinh học

- Số năm có kinh nghiệm: 3

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

Tên SKKN: TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ THỬ

NGHIỆM ỨNG DỤNG TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 12

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Theo chủ trương đổi mới giáo dục THPT của Bộ GD theo hướng hiện đại hóa lấy họcsinh làm trung tâm, tăng cường rèn luyện các kĩ năng sống cần thiết cho học sinh Đồngthời trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy rằng phương pháp thuyết trình (thầy giảng –trò nghe) truyền thống đôi khi không tạo được sự hứng thú cho học sinh; không pháthuy hết được sự tự lực, tính sáng tạo của học sinh Cùng với sự ủng hộ và khuyến khíchtìm hiểu các phương pháp giảng dạy mới hiện đại của nhà trường và tổ bộ môn Tôi đãquyết định tìm hiểu về phương pháp dạy học theo dự án - một trong những phương phápđược cho là tối ưu nhằm đáp ứng mục tiêu Giáo dục – Đào tạo của Việt Nam trong giaiđoạn mới và thử nghiệm ứng dụng trong dạy học sinh học 12

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện

một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra cácsản phẩm có thể giới thiệu Phương pháp này lấy hoạt động của người học làm trungtâm, hướng người học tới việc lĩnh hội kiến thức và kĩ năng thông qua đóng một haynhiều vai để giải quyết vấn đề Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lựccao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việcthực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Nhữnghoạt động này giúp người học thấy kiến thức cần học có ý nghĩa hơn

Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy nếu chỉ sử dụng cách dạy và học “giáo viên

nói, học sinh nghe” thì sẽ gây sự nhàm chán, thụ động ở học sinh Cần phải tìm hiểumột phương pháp dạy và học giúp học sinh học để khám phá, để có cơ hội tiếp cận vàtrình bày những ý tưởng và kinh nghiệm mới mẻ, học để có những kĩ năng thích nghivới xã hội hiện đại Người giáo viên không còn là “người cầm tay chỉ việc” cho học sinhnữa mà phải là người hướng dẫn, người tham vấn, người huấn luyện, người bạn cùnghọc của học sinh Do đó tôi tìm hiểu phương pháp dạy học theo dự án và ứng dụng trongdạy học sinh học nhằm làm phong phú thêm phương pháp giảng dạy bộ môn, đồng thờigóp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục theo quan điểm đổi mới của Bộ GD

Trong thực tiễn thực hiện dự án, tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:

1 Thuận lợi

Được nhà trường và tổ chuyên môn khuyến khích việc tìm hiểu và sử dụng cácphương pháp mới trong giảng dạy

Do sự phát triển của công nghệ thông tin nên việc trao đổi kiến thức, tìm hiểu thôngtin diễn ra rất thuận lợi và nhanh chóng.

Các em học sinh tuy còn hơi bỡ ngỡ nhưng khá nhiệt tình với việc thực hiện các dự

án mà giáo viên đưa ra

2 Khó khăn

Việc dạy theo phân phối chương trình làm gò bó thời gian tiến hành dự án, mặt

khác học sinh phải học cùng lúc rất nhiều bộ môn nên không thể bắt học sinh làm nhiều

dự án

Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu

Địa bàn vùng xâu vùng xa, khó khăn cho học sinh tiếp xúc với các nguồn thông tincần thiết phục vụ dự án

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

Để thực hiện đề tài này, trước tiên tôi đã tìm hiểu thật kĩ về phương pháp dạy họctheo dự án (khái niệm, đặc trưng, qui trình tổ chức, cách thức đánh giá dự án, ) Saukhi đã nắm vững về phương pháp, tôi bắt tay vào tìm kiếm để phát hiện nội dung bàihọc phù hợp cho áp dụng thử nghiệm Tôi đã chọn chương V – sinh học 12 để xây dựng

dự án và áp dụng giảng dạy cho toàn bộ các lớp 12 mà tôi phụ trách Kết thúc thực hiện

dự án thử nghiệm, tôi phát phiếu thăm dò cho học sinh để đánh giá hiệu quả của dự án

1 Tìm hiểu về phương pháp dạy học theo dự án

1.1 Mô tả

Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiệnmột nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra cácsản phẩm có thể đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Làm việc nhóm là hình thức cơbản của DHDA giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực caotrong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thựchiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh

1.2 Đặc trưng cơ bản của dạy học dự án

Người học là trung tâm của quá trình dạy học

Dự án tập trung vào những mục tiêu học tập quan trọng gắn với các chuẩn

Dự án được định hướng theo bộ câu hỏi khung chương trình

Dự án đòi hỏi các hình thức đánh giá đa dạng và thường xuyên

1.3 Bộ câu hỏi định hướng

Bộ câu hỏi định hướng giúp học sinh kết nối những khái niệm cơ bản trong cùng mộtmôn học hoặc giữa các môn học với nhau Các câu hỏi này tạo điều kiện để định hướngviệc học tập của học sinh thông qua các vấn đề kích thích tư duy Các câu hỏi địnhhướng giúp gắn các mục tiêu của dự án với các mục tiêu học tập và chuẩn của chươngtrình Bộ câu hỏi định hướng bao gồm:

+ Câu hỏi khái quát: Câu hỏi khái quát là những câu hỏi mở, có phạm vi rộng,

kích thích sự khám phá, nhắm đến những khái niệm lớn và lâu dài, đòi hỏi các kỹ năng

tư duy bậc cao và thường có tính chất liên môn

+ Câu hỏi bài học: Câu hỏi bài học là những câu hỏi mở có liên hệ trực tiếp với dự

án hoặc bài học cụ thể, đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao, giúp học sinh tự xây dựngcâu trả lời và hiểu biết của bản thân từ thông tin mà chính các em thu thập được

+ Câu hỏi nội dung: Câu hỏi nội dung là những câu hỏi đóng có các câu trả lời

“đúng” được xác định rõ ràng, trực tiếp hỗ trợ việc dạy và học các kiến thức cụ thể,thường có liên quan đến các định nghĩa hoặc yêu cầu nhớ lại thông tin (như các câu hỏikiểm tra thông thường)

1.4 Quy trình tổ chức

a Công đoạn chuẩn bị

Công việc của GV:

Xây dựng bộ câu hỏi định hướng: xuất phát từ nội dung học và mục tiêu cần đạtđược

Thiết kế dự án: xác định lĩnh vực thực tiễn ứng dụng nội dung học, ai cần, ý tưởng

Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án.

b Công đoạn thực hiện

Công việc của GV:

Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh trong quá trình thực hiện dự án

Liên hệ các cơ sở, khách mời cần thiết cho học sinh

Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án

Công việc của HS:

Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng kế hoạch Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được

Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo

Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần

Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho giáo viên và các nhóm khác quacác buổi thảo luận hoặc qua trang wiki

c Công đoạn tổng hợp

Công việc của GV:

Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh giai đoạn cuối dự án

Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm HS

Công việc của HS:

Hoàn tất sản phẩm của nhóm

Chuẩn bị tiến hành giới thiệu sản phẩm

d Công đoạn đánh giá

Công việc của GV:

Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án

Theo dõi, đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm

Công việc của HS:

Tiến hành giới thiệu sản phẩm

Tự đánh giá sản phẩm dự án của nhóm

Đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra

1.5 Các loại sản phẩm và thực hiện nhiệm vụ

Thành quả học tập bao gồm cả thành quả có thể đo lường (lượng hóa) và thành quảkhó có thể đo lường (khó lượng hóa)

Sản phẩm và sự thể hiện năng lực

Báo cáo Nghiên cứu lịch sử, nghiên cứu khoa học, bài báo để

đăng tạp chí, các đề nghị về chính sách

Thiết kế Thiết kế các sản phẩm, trang trí nội thất, lên kế hoạch

xây dựng hoặc trang trí trường học, các phương án giao

Xây dựng Các mẫu thiết kế, máy móc, triển lãm, tranh ảnh trang

trí

Các bài viết Thư gửi cho biên tập, cột giành cho độc giả của một tờ

báo địa phương hoặc ấn phẩm cộng đồng, bình luậnphim ảnh, viết truyện

Sản phẩm nghệ thuật Làm đồ gốm, điêu khắc, làm thơ, đồ mỹ nghệ, tranh áp

phích, hoạt hình, tranh tường (bích hoạ), nghệ thuật cắtdán ảnh, vẽ tranh, viết bài hát, viết lời thoại phim

Đa phương tiện: quầy

thông tin, đoạn phim,

báo ảnh, slide show,

sách điện tử

Bài trình bày Đề cương thuyết phục, bài phát biểu gây cảm hứng,

tranh luận ủng hộ-phản đối, bài thuyết trình nhiều thôngtin, phân tích nghiên cứu và kết luận, bản tin trên đài

Thể hiện kỹ năng Các qui trình tại phòng thí nghiệm khoa học, hướng dẫn,

kỹ năng thể thao, dạy hoặc cố vấn cho học sinh lớpdưới, những nhiệm vụ theo yêu cầu

Tính nghệ thuật/ sáng

tạo trình diễn

Múa nghệ thuật, đóng kịch, thơ hoặc kịch ngắn tràophúng, nghiên cứu tính cách, kịch dựa trên sự kiện cóthật, nhà hát, kịch trên radio

Mô phỏng Phiên tòa, sự kiện lịch sử, đóng vai

1.6 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án

Vai trò của học sinh

Học sinh là người quyết định cách tiếp cận vấn đề cũng như phương pháp và cáchoạt động cần phải tiến hành để giải quyết vấn đề đó

Học sinh tập giải quyết các vấn đề của cuộc sống thực bằng các kĩ năng của ngườilớn thông qua làm việc theo nhóm

Chính học sinh là người lựa chọn các nguồn dữ liệu, thu thập dữ liệu từ những nguồnkhác nhau đó, rồi tổng hợp (synthesize), phân tích (analyze) và tích lũy kiến thức từ quátrình làm việc của chính các em.

Học sinh hoàn thành việc học với các sản phẩm cụ thể (dự án) và có thể trình bày,bảo vệ sản phẩm đó

HS cũng là người trình bày kiến thức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án

Cuối cùng, bản thân học sinh là người đánh giá và được đánh giá dựa trên những gì

đã thu thập được, dựa trên tính khúc chiết, tính hợp lý trong cách thức trình bày của các

em theo những tiêu chí đã xây dựng trước đó

Vai trò của giáo viên

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò trung tâm, làchuyên gia và nhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức, trong DHDA, GV chỉ là ngườihướng dẫn (guide) và tham vấn (advise) chứ không phải là “cầm tay chỉ việc” cho HScủa mình Theo đó, giáo viên không dạy nội dung cần học theo cách truyền thống mà từnội dung nhìn ra sự liên quan của nó tới các vấn đề của cuộc sống, hình thành ý tưởng

về một dự án liên quan đến nội dung học, tạo vai trò cho học sinh trong dự án, làm chovai trò của học sinh gằn với nội dung cần học (thiết kế các bài tập cho học sinh)… Tómlại, giáo viên không còn giữ vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học mà trở thành ngườihướng dẫn, người giúp đỡ học sinh, tạo môi trường thuận lợi nhất cho các em trên conđường thực hiện dự án

Vai trò của công nghệ

Mặc dù công nghệ không phải là vấn đề cốt yếu đối với phương pháp DHDA nhưng

nó có thể nâng cao kinh nghiệm học tập và đem lại cho học sinh cơ hội để hòa nhập vớithế giới bên ngoài, tìm thấy các nguồn tài nguyên và tạo ra sản phẩm Một vài giáo viên

có thể không cảm thấy thoải mái với những công nghệ mới hoặc có thể cảm thấy lớphọc chỉ với một máy tính sẽ là trở ngại đối với việc phải dùng máy tính như là một phầncủa công việc dự án Những thử thách này có thể vượt qua Nhiều giáo viên cần sẵnsàng chấp nhận rằng họ không phải là chuyên gia trong mọi lĩnh vực và học sinh của họ

có thể biết nhiều hơn họ, đặc biệt là khi tiếp cận với công nghệ Cùng học các kỹ năngmang tính kỹ thuật với học sinh hoặc nhờ học sinh giúp đỡ như một người cố vấn kỹthuật là một vài cách để vượt qua chướng ngại này

1.7 Đánh giá dự án

Đánh giá dự án không chỉ đơn thuần là đánh giá sản phẩm của dự án mà còn phảiđánh giá mức độ hiểu, khả năng nhận thức và kĩ năng của học sinh đồng thời theo dõi sựtiến bộ ở các em Một số công cụ đánh giá:

- Bài kiểm tra viết và kiếm tra nói Các bài kiểm tra có thể đưa ra được chứng cứtrực tiếp về khả năng tiếp thu kiến thức và hiểu kiến thức của học sinh

- Sổ ghi chép Sổ ghi chép là những phản ánh về việc học và những hồi đáp vớinhững gợi ý ở dạng viết Ngoài những phản hồi, các gợi ý giúp thể hiện rõ các kỹ năng

tư duy cụ thể ở những phần quan trọng của dự án

- Phỏng vấn và quan sát dựa trên kế hoạch đã chuẩn bị Các cuộc phỏng vấn miệngchính thức, được lên lịch với các thành viên trong nhóm để thăm dò sự hiểu bài của họcsinh Thể thức câu hỏi phỏng vấn là yêu cầu học sinh giải thích và đưa ra lý do về cáchhiểu vấn đề Các quan sát cũng được tiến hành tương tự nhưng dùng cho việc đánh giá

kỹ năng, tiến trình và sự thể hiện năng lực và cũng có thể được thực hiện bởi học sinh

- Sự thể hiện – là những bài trình bày, các sản phẩm và các sự kiện mà học sinhthiết kế và thực hiện để thể hiện quá trình học tập của các em

- Kế hoạch dự án Kế hoạch dự án giúp học sinh tự chủ trong học tập Học sinh xácđịnh mục tiêu, thiết kế chiến lược để đạt mục tiêu, đặt thời gian biểu và xác định cáctiêu chí để đánh giá

- Phản hồi qua bạn học Phản hồi của bạn học giúp cho học sinh tiếp thu được đặcđiểm về chất lượng học tập qua đánh giá việc học của bạn học

- Quan sát các nhóm làm việc để hỗ trợ đánh giá kỹ năng cộng tác

- Các sản phẩm Sản phẩm là những gì học sinh sáng tạo ra hoặc xây dựng nên thểhiện việc học tập của các em

Các công cụ đánh giá này phải được sử dụng trong suốt quá trình thực hiện dự án, tạicác thời điểm quan trọng hay vào giai đoạn cuối của dự án

Những kĩ thuật đánh giá trên cung cấp thông tin có giá trị cho cả giáo viên và họcsinh Mỗi kĩ thuật đưa ra những phương pháp và công cụ đồng nhất Điều then chốt làphải hiểu được các mục đích khác nhau của chúng, chúng được thiết kế như thế nào, vàcuối cùng, xử lí kết quả thu được ra sao

2 Thử nghiệm ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học sinh học 12

2.1 Phát hiện vấn đề thực tiễn

Dạy học theo dự án hướng tới các vấn đề của thực tiễn, gắn kết nội dung học với

cuộc sống thực tế nên tôi chọn chương V – Di truyền học người của sinh học 12 làm dự

án thử nghiệm

2.2 Xây dựng ý tưởng và lập kế hoạch bài dạy

Người soạn

Họ và tên Bùi Thu Hà: ha.buithuha@gmail.com

Tổng quan về bài dạy

Tiêu đề bài dạy

Những đứa trẻ thiên tài (Bài 21: Di truyền y học + Bài 22: Bảo vệ vốn gen của loàingười và một số vấn đề xã hội của di truyền học)

Tóm tắt bài dạy

Học sinh sẽ vào vai là một bác sĩ tư vấn về di truyền y học, sức khỏe bà mẹ và trẻ

em Các em sẽ tìm hiểu các kiến thức cần thiết để thiết kế và thực hiện một buổi tưvấn tại lớp Các em sẽ hoạt động nhóm để cùng nhau tìm hiểu thông tin về các bệnh

di truyền, tư vấn di truyền và sàng lọc trước sinh, chế độ dinh dưỡng, môi trườngsống tốt nhất cho thai phụ và sự phát triển thai nhi Sau đó các em sẽ tổng hợp kiếnthức để làm thành những sản phẩm như: clip, bài trình chiếu (powerpoit), tờ rơi(publisher) hoàn chỉnh trình bày trên lớp kết hợp với kĩ năng tư vấn

Chuẩn kiến thức cơ bản

Chuẩn nội dung và quy chuẩn

Tìm hiểu thông tin một số tật và bệnh di truyền ở người: khái niệm, nguyên nhân,

cơ chế, hậu quả, cách phòng và chữa bệnh

Hiểu sơ lược về di truyền y học tư vấn, sàng lọc trước sinh, liệu pháp gen

Hiểu việc bảo vệ vốn gen của loài người liên quan tới một số vấn đề: tác động củamôi trường sống và xã hội đến di truyền học, di truyền học với ung thư và bệnhAIDS, di truyền trí năng

Mục tiêu đối với học sinh / kết quả học tập

- Nêu được một số tật và bệnh di truyền ở người: khái niệm, nguyên nhân, cơchế, hậu quả, cách phòng và chữa bệnh

- Trình bày được các biện pháp bảo vệ vốn gen của loài người

- Nêu được một số vấn đề xã hội của di truyền học.

- Hiểu được vai trò của tư vấn di truyền và việc sàng lọc trước khi sinh

- Tạo được sản phẩm (bài trình diễn, clip, tờ rơi, ) đầy thuyết phục phù hợpvới nội dung

- Sử dụng được các phương tiện thông tin truyền thông và công nghệ

- Thích nghi với vai trò và trách nhiệm khác nhau

- Sử dụng tốt kỹ năng giao tiếp, có trách nhiệm với tập thể

Bộ câu hỏi định hướng

Tác nhân nào gây ra đột biến?

Làm thế nào để phát hiện ra các dị dạng thai nhi?

Việc xác định được những dị dạng thai nhi có ý nghĩa gì đối vớiđời sống xã hội?

án và hoàn tất công việc

Sau khi hoàn tất dự án

Phiếu thăm dò nhu cầu

học sinh

Công cụ đánh giá sảnphẩm học sinh (ấn phẩm,video, pp, mô hình…)

Tổng kết điểm cho dựán

Phản hồi cuối cùng

Tổng hợp đánh giá

Đánh giá Tiến trình và mục đích đánh giá

Phiếu thăm dò nhu cầu học

sinh

Trước khi bắt đầu dự án, học sinh trả lờinhững gợi ý liên quan đến dự án Giáo viênxem lại để kiểm tra mức độ tiếp thu và có thểđưa ra những bài học bổ sung nếu cần thiết

Công cụ đánh giá sản phẩm

học sinh

Học sinh sử dụng để định hướng công việccần làm trong quá trình thực hiện dự án

Tiêu chí tự đánh giá Học sinh sử dụng tiêu chí tự đánh giá đểđánh giá các kỹ năng hợp tác của mình trong

suốt thời gian làm việc nhóm Giáo viên sẽ sửdụng bảng đánh giá này cho đánh giá cuốicùng

Phản hồi của học sinh Một cách định kỳ, học sinh gặp nhau theotừng nhóm nhỏ để chia sẻ bài làm của họ và

vận dụng phiếu tự đánh giá để đưa ra phản hồi

về nội dung, cấu trúc, hình thức và những lỗithường gặp

Thảo luận nhóm Giáo viên tiếp xúc nhanh mỗi nhóm để kiểmtra tiến độ công việc của các em và đảm bảo

các bản kiểm mục của các em là chính xác vàđược cập nhật

Đánh giá quá trình Học sinh sử dụng phiếu này để tự định hướngtrong toàn bộ dự án Giáo viên sử dụng phiếu

đánh giá quá trình để hướng dẫn công việc

Bản kiểm mục dự án Học sinh sử dụng bảng kiểm mục để giúpbảo đảm rằng các em đã đáp ứng được mọi yêu

cầu của dự án Giáo viên sử dụng bảng kiểmmục này trong suốt các buổi họp lớp để kiểmtra sự tiến bộ, làm rõ những vấn đề bị hiểu sai

đánh giá sản phẩm của nhau Giáo viên sửdụng bản tiêu chí để đánh giá từng sản phẩmcủa mỗi học sinh và ý tưởng sản phẩm tổng thểcủa nhóm.

Tổng kết điểm cho dự án Giáo viên thực hiện đánh giá kết hợp sử dụngphiếu tổng kết điểm của các nhóm nhắm phản

ánh năng lực làm việc và sự đóng góp của cácthành viên trong quá trình làm việc nhóm đểhoàn tất dự án

Phản hồi cuối cùng Trong phần phản hồi kết thúc bài học này,các em học sinh đánh giá việc học của chính

các em trong suốt bài học và đặt mục tiêu chokinh nghiệm học tập trong tương lai Học sinhphản hồi những điều các em đã học trong bàihọc, trở lại các Câu hỏi khái quát và Câu hỏibài học Học sinh đưa ra chứng cứ từ bàinghiên cứu và các bài thuyết trình của bạn học.Giáo viên sử dụng những phản hồi này để đánhgiá tiến bộ của học sinh trong suốt bài học

Chi tiết bài dạy

Các kỹ năng thiết yếu

Kiến thức về di truyển học người và kỹ năng công nghệ mà học sinh cần có để cóthể tham gia vào bài học

Các bước tiến hành bài dạy

Sau khi GV khảo sát nhu cầu học sinh, nắm được tầm hiểu biết của học sinh vềvấn đề thảo luận, tiến hành liệt kê chi tiết những phần cần quan tâm, cần làm rõ.Soạn một số nguồn thông tin cần giới thiệu Và bắt đầu giao dự án cho HS

Dự kiến công việc trong 6 tuần, GV giao việc vào tuần 1, HS có 4 tuần để hoàn tất

dự án, tuần cuối cùng (tuần 6) HS sẽ báo cáo dự án Như vậy, tuần 1 GV có 1 tiết

để giao việc cho HS; tuần 2,3,4,5 HS thực hiện dự án ở nhà, và các tiết dạy trên lớpvẫn học các bài trước đó; đến tuần 6 HS sẽ báo cáo sản phẩm

Bài 21: Di truyền y học; Sinh học 12.

Bài 22: Bảo vệ vốn gen của loài người và một số vấn đề xã hội của di truyền học; Sinh học 12.

Tuần 1

Giới thiệu về dự án và nội dung cơ bản

Bắt đầu giới thiệu dự án, GV đặt câu hỏi: “Điều gì làm cho con người trở nên đặcbiệt trên hành tinh này?” Cho HS thảo luận và đưa ra ý kiến theo nhóm HS có thểđưa ra những câu trả lời từ nhiều góc độ, GV chú ý chi tiết những thảo luận và ýkiến của HS dần dần hướng HS về với chủ đề sắp đưa ra Tiếp theo, GV cho HSthảo luận xem: “Làm sao để tạo ra được những thế hệ loài người ngày càng thôngminh hơn và khỏe mạnh hơn?” GV sẽ đặt ra những vấn đề thiết thực, giới thiệu vềnhững công trình nghiên cứu mới của thế giới trong sinh học giúp ích cho conngười Cho HS thấy được mong muốn chung của thế giới về thế hệ tương lai Gầnhơn đó là kì vọng của bậc cha mẹ với con cái của mình Và không phải ai cũng hiểu

rõ hết những vấn đề này, nên sẽ nảy sinh những băn khoăn, lo lắng khi người ta sắpchào đón một thành viên mới trong gia đình Chính vì vậy, cần có những người cókiến thức chuyên môn giải đáp thắc mắc, cung cấp thông tin hữu ích về vấn đề trên

Trình bày kịch bản dự án

Học sinh sẽ vào vai là một bác sĩ tư vấn về di truyền y học, sức khỏe bà mẹ và trẻ

em Các em sẽ tìm hiểu các kiến thức cần thiết để thiết kế và thực hiện một buổi tưvấn tại lớp Các em sẽ hoạt động nhóm (chia lớp thành 4 nhóm theo bốc thăm ngẫunhiên tránh tình trạng các học sinh giỏi tập trung vào một nhóm) để cùng nhau tìmhiểu thông tin về các bệnh di truyền, tư vấn di truyền và sàng lọc trước sinh, chế độdinh dưỡng, môi trường sống tốt nhất cho thai phụ và sự phát triển thai nhi Sau đócác em sẽ tổng hợp kiến thức để làm thành những sản phẩm như: clip, bài trìnhchiếu (powerpoit), tờ rơi (publisher) hoàn chỉnh trình bày trên lớp kết hợp với kĩnăng tư vấn

Thông tin cho HS thời gian làm bài, nộp bài và trình bày; những yêu cầu cần cótrong bài (đảm bảo nội dung bài 21 và 22, SGK 12)

Để đảm bảo rằng học sinh hiểu tất cả các yêu cầu của dự án và chúng được đánhgiá ra sao, phát Kế hoạch dự án và Hướng dẫn đánh giá và thảo luận chi tiết mọitiêu chí trước lớp Thông qua đó định hướng về những gì phải làm và phần trọngtâm mà các em cần nhấn mạnh

Tiếp theo đó, hãy yêu cầu học sinh bắt đầu tiến hành nghiên cứu các thông tinnghề nghiệp Là một bác sĩ trong lĩnh vực di truyền thì cần có kiến thức như thếnào Và để làm một bác sĩ tư vấn thì cần những kỹ năng gì Tối thiểu học sinh sẽnắm được:

● Xác định hoặc lý giải trong Yêu cầu mà dự án đặt ra

● Giải thích các kỹ năng đòi hỏi phải có trong quá trình làm việc

● Kể ra những yếu tố thuận lợi và khó khăn của bản thân khi làm dự án

Viết phản hồi lên trang facebook chung nếu có những vấn đề cần hỗ trợ.

Sau khi thông báo, HS có nhiệm vụ đọc, thảo luận với nhóm, đưa ra quyết địnhchung của nhóm về hình thức báo cáo Các em phải gửi ý kiến của nhóm mình cho

GV qua mail trong vòng 24h kể từ khi thông báo (chỉ nhận một mail duy nhất từmỗi nhóm và do nhóm trưởng gửi)

Hình thức báo cáo được quyết định theo đa số Thông tin cuối cùng được thôngbáo vào sáng chủ nhật của tuần 5

Tuần 6

Báo cáo dự án

Các cá nhân tiến hành đánh giá, tổng kết đánh giá trong nhóm, tổng kết điểm cuốicùng

Phản hồi cuối cùng sau khi hoàn tất dự án thông qua một cuộc khảo sát và phỏngvấn toàn lớp.

Điều chỉnh phù hợp với đối tượng

Học

sinh

tiếp thu

chậm

● Cung cấp các mẫu hỗ trợ học sinh về tổ chức và viết bài

● Vạch ra các chủ đề chính giúp học sinh hình dung về tổ chứcthông tin một cách cụ thể

● Cung cấp rõ các nguồn hỗ trợ thông tin: trang web tìm kiếm,trang facebook và mail chung của lớp để nhận các hướng dẫn và hỗtrợ từ giáo viên, hướng dẫn các em sử dụng các phần mềm cần thiếtnhư phần mềm làm phim hay cách sử dụng các thiết bị hỗ trợ cần thiếtnhư máy chiếu,

● Hỗ trợ từ các giáo viên tiếng Anh

● Ghép cặp học sinh đó với một học sinh có khả năng tiếng Anh

● Cung cấp danh mục các từ vựng và định nghĩa

● Cung cấp các trang web dịch, vd: http://vdict.com/, http://translate.google.com.vn/?hl=vi&tab=wT#,

● Khuyến khích học sinh tham gia vào các dự án cộng tác trực tuyến

có liên quan đến Tư vấn di truyền nếu học sinh có năng khiếu và hiểubiết về CNTT như thiết kế web, giọng đọc truyền cảm phù hợp với trảlời thắc mắc thính giả,

● Cho phép học sinh có thể lựa chọn việc đưa ra một cách thức mới

về sử dụng kiến thức ở lập trường cụ thể nào đó mà có thể giúp làmcho công việc dễ dàng hơn hoặc có năng suất hơn và thiết kế các tàiliệu phù hợp thay cho việc báo cáo với các cách thức hiện có Như cáchọc sinh có năng khiếu sắm vai thì các em sẽ tự viết kịch và dựngthành các vở kịch diễn trực tiếp trên lớp hoặc quay phim lại,

2.4 Tổ chức thực hiện dự án

Trong quá trình học sinh tổ chức thực hiện dự án thì giáo viên luôn theo dõi, đôn đốckịp thời và xử lí các thông tin thắc mắc mà học sinh phản hồi trên trang facebook vàmail chung của lớp Đối với các nhóm học sinh có học lực tương đối yếu thì giáo viêncần phải quan tâm hướng dẫn và cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ hơn

Đồng thời giáo viên phải cung cấp các công cụ tự đánh giá cho học sinh để các em tựđịnh hướng xem mình đã làm đúng và đủ các yêu cầu đối với sản phẩm của nhóm haychưa

Tùy vào sản phẩm các em lựa chọn để làm mà giáo viên cung cấp mẫu đánh giá choloại sản phẩm đó, học sinh của tôi lựa chọn hình thức tư vấn kết hợp publisher và videonên tôi cung cấp phiếu đánh giá publisher và đánh giá video (đính kèm ở phần phụ lục) Ngoài ra giáo viên nên cung cấp các tiêu chí tự đánh giá, đánh giá thảo luận nhóm,đánh giá quá trình để học sinh tự đánh giá mình đã tham gia tích cực dự án hay chưa

Tiêu chí đánh giá hoạt động nhóm:

Luôn luôn Thỉnh thoảng Không bao