GIÁO DỤC HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU QUA MÔN ĐỊA LÍ MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Bạn có thấy môi trường tự nhiên ngày càng bị con người tác động nhiều không? Bạn có thấy những cơn mưa ngày càng dữ dội hơn và cái nắng cũng ngày càng gay gắt hơn không? Bạn có thấy những cơn gió ngày càng trở nên dữ tợn hơn và mưa nắng cũng ngày càng thất thường hơn không? Đó là những điều tôi nhận thấy. Còn các bạn thì sao? Vâng đó là những câu hỏi không chỉ đơn giản là để hỏi cho vui mà đó đã, đang là một vấn đề hết sức nghiêm túc và cần phải nghiên cứu. Vậy ai sẽ là người nghiên cứu những vấn đề trên và ai sẽ là người giải đáp những vấn đề trên. Câu trả lời là: tất cả chúng ta. Con người sống trên bề mặt Trái đất – một lớp vỏ mỏng, cứng đã phải chịu sự tác động rất lớn của cả 2 yếu tố: nội lực và ngoại lực. Vì sự phát triển kinh tế, vì đời sống mà con người đã có tác động rất lớn vào môi trường tự nhiên làm cho nó biến đổi và quá trình biến đổi này ngày càng trở nên tệ hại hơn. Đã đến lúc chúng ta – mọi người dân trên trái đất phải biết đến sự biến đổi này, phải hiểu và có những biện pháp hữu hiệu phòng, tránh sự tức giận của thiên nhiên. Đặc biệt là học sinh THPT – những chủ nhân tương lai của đất nước. Là một giáo viên dạy môn Địa lí ở trường THPT. Tôi rất mong muốn được nói với các em nhiều hơn về vấn đề này để giúp các em nhận rõ được những nguyên nhân của sự biến đổi, từ đó các em có thể trang bị cho mình những kiến thức, kĩ năng bước vào đời. Vì vậy tôi chọn đề tài: “Giáo dục học sinh THPT ứng phó với biến đổi khí hậu qua môn Địa lí” nhằm trang bị những hiểu biết cho học sinh qua nội dung bài học được tích hợp, qua các buổi tọa đàm, chuyên đề trong nhà trường nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên. Qua đó hướng các em tìm hiểu về sự biến đổi của thiên nhiên và trở thành những tuyên truyền viên ở hiện tại và trong tương lai.
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
––––––––––––––––––
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: BÙI THU HẰNG
2 Ngày tháng năm sinh: 25/11/1981
8 Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy và chủ nhiệm lớp 12a8
9 Đơn vị công tác: Trường THPT Tam Phước
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc Sĩ
- Năm nhận bằng: 2010
- Chuyên ngành đào tạo: Địa lí học
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn Địa lí
Số năm có kinh nghiệm: 12
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: Hướng dẫn họcsinh vẽ một số dạng biểu đồ cơ bản trong môn Địa lí ở trường THPT
Trang 2GIÁO DỤC HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ỨNG PHÓ VỚI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU QUA MÔN ĐỊA LÍ
Đó là những điều tôi nhận thấy Còn các bạn thì sao?
Vâng đó là những câu hỏi không chỉ đơn giản là để hỏi cho vui mà đó đã,đang là một vấn đề hết sức nghiêm túc và cần phải nghiên cứu
Vậy ai sẽ là người nghiên cứu những vấn đề trên và ai sẽ là người giảiđáp những vấn đề trên Câu trả lời là: tất cả chúng ta
Con người sống trên bề mặt Trái đất – một lớp vỏ mỏng, cứng đã phảichịu sự tác động rất lớn của cả 2 yếu tố: nội lực và ngoại lực Vì sự phát triểnkinh tế, vì đời sống mà con người đã có tác động rất lớn vào môi trường tựnhiên làm cho nó biến đổi và quá trình biến đổi này ngày càng trở nên tệ hạihơn Đã đến lúc chúng ta – mọi người dân trên trái đất phải biết đến sự biếnđổi này, phải hiểu và có những biện pháp hữu hiệu phòng, tránh sự tức giậncủa thiên nhiên Đặc biệt là học sinh THPT – những chủ nhân tương lai củađất nước
Là một giáo viên dạy môn Địa lí ở trường THPT Tôi rất mong muốnđược nói với các em nhiều hơn về vấn đề này để giúp các em nhận rõ đượcnhững nguyên nhân của sự biến đổi, từ đó các em có thể trang bị cho mình
những kiến thức, kĩ năng bước vào đời Vì vậy tôi chọn đề tài: “Giáo dục học sinh THPT ứng phó với biến đổi khí hậu qua môn Địa lí” nhằm trang
bị những hiểu biết cho học sinh qua nội dung bài học được tích hợp, qua cácbuổi tọa đàm, chuyên đề trong nhà trường nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môitrường tự nhiên Qua đó hướng các em tìm hiểu về sự biến đổi của thiênnhiên và trở thành những tuyên truyền viên ở hiện tại và trong tương lai
Kiến thức:
- Giúp học sinh hiểu được sự biến đổi khí hậu hiện nay không phải mangtính cục bộ mà mang tính toàn cầu
Trang 3- Hiểu được những nguyên nhân dẫn đến sự biến đổi khí hậu.
- Biết nhận biết những biểu hiện của biến đổi khí hậu
Kĩ năng:
- Trang bị cho học sinh một số kĩ năng để nhận biết về biến đổi khí hậu;đồng thời có một số kĩ năng cần thiết để bảo vệ bản thân, gia đình vàgiúp đỡ cộng đồng
Thái độ: Học sinh sẵn sàng tham gia các hoạt động ứng phó với BĐKH
III LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI
Thiên tai trên Trái đất đã xuất hiện từ lâu và có xu hướng ngày càng tăng.Việc nghiên cứu các thiên tai trên Trái đất và sự biến đổi khí hậu đã đượcnhiều nhà khoa học nghiên cứu và nhiều tác giả quan tâm như: Nguyễn HữuDanh (2000), “Tìm hiểu thiên tai trên Trái đất”, NXB giáo dục; Bộ Giáo dục
và đào tạo (2012), “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong môn Địa lícấp Trung học phổ thông”, tài liệu dành cho giáo viên và cán bộ quản lí giáodục việc giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong nhà trường THPT làrất cần thiết và quan trọng Tuy nhiên do thời gian có hạn nên việc tích hợpkhông nhiều và hiệu quả đem lại chưa cao
Chính vì vậy, bên cạnh việc tích hợp ứng phó với biến đổi khí hậu trongnội dung bài học trên cơ sở kế thừa và phát huy những nội dung đã đượcnghiên cứu Đề tài mở ra hướng mới là đưa nội dung này vào các buổichuyên đề cấp tổ, hoặc cấp trường để học sinh tự tìm hiểu và cho các em có
cơ hội tìm hiểu cũng như nói lên những hiểu biết, những quan điểm củamình về vấn đề này Từ đó, hướng các em đến những suy nghĩ đúng đắn và
có những hành động thiết thực để bảo vệ Trái đất, bảo vệ môi trường sốngcủa con người ở hiện tại và trong tương lai
IV GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài giới hạn trong nội dung chương trình Địa lí khối 10 và khối 12
- Tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu qua từng phần, từng nộidung liên quan trong chương trình địa lí lớp 10 và lớp 12 (Giải pháp cảitiến trong phạm vi hẹp)
- Tổ chức buổi chuyên đề cấp tổ, cấp trường về biến đổi khí hậu cho họcsinh khối 10 hoặc khối 12 (Giải pháp cải tiến trong phạm vi hẹp)
Ngoài phần mở đầu và kết luận, cấu trúc của đề tài gồm 2 phần
- Phần I Cơ sở lí luận về biến đổi khí hậu
- Phần II: Thực tiễn giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong môn địa lí
ở trường THPT qua nội dung bài học và qua chuyên đề
Trang 4NỘI DUNGPhần I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
I Khái niệm về biến đổi khí hậu.
Theo Ban liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) của Liên Hợp Quốc:Biến đổi khí hậu là biến đổi của khí hậu được quy trực tiếp hoặc gián tiếp
do hoạt động của con người, làm thay đổi thành phần của khí hậu toàn cầu
và sự thay đổi này được cộng thêm vào khả năng biến động tự nhiên của khíhậu quan sát được trong thời kỳ có thể so sánh được
Như vậy sự biến đổi khí hậu của Trái đất diễn ra theo qui mô toàn cầu,không có sự hạn chế, ràng buộc nào về không gian, thời gian và nói chung làbất lợi cho thiên nhiên và con người trên Trái đất Vì thế cả nhân loại đang
và sẽ phải đối mặt với một thách thức rất to lớn và chưa lường hết đượcnhững hậu quả.[1,6-7]
II Biểu hiện của biến đổi khí hậu toàn cầu
1. Nhiệt độ tăng, khí hậu Trái đất nóng lên
Nhiệt độ không khí của Trái đất đang có xu hướng tăng khiến cho Tráiđất ấm lên, cao hơn nhiệt độ trung bình hiện nay 150C Từ năm 1850 đếnnay, nhiệt độ trung bình đã tăng 0,740C; trong đó nhiệt độ 2 cực của Trái đấttăng gấp 2 lần so với số liệu trung bình toàn cầu, nhiệt độ trên đất liền tăngnhiều hơn trên biển Nhiệt độ trung bình của Trái đất đã tăng lên rõ rệt trongthời kí920-1940, sau đó giảm dần trong khoảng giữa những năm 1960 và lạitiếp tục tăng từ sau những năm 1975 Đây là thời kì nhiệt độ Trái đất caonhất trong vòng 600 năm trở lại đây và thập kỉ 1990 là thập kỉ nóng nhấttrong thiên niên kỉ vừa qua
Bước sang thể kỉ 21, nhiệt độ Trái đất tiếp tục tăng Năm 2002chuẩn sainhiệt độ là +0,480C Năm 2003 nhiệt độ trung bình Trái đất tăng +0,460C sovới trung bình của thời kí971-2000 Chuẩn sai nhiệt độ ở Bán cầu Bắc là+0,590C, ở Bán cầu Nam là +0,320C
Ở Bắc cực, nhiệt độ tăng nhiểu hơn ở các vĩ độ ôn đới Nhiệt độ trungbình năm ở Greenland thời kì 1910-1940 tăng trên 30C so với cuối thế kỉXIX Băng hà ở các vùng núi cao ở Na uy và trên dãy Anpơ bắt đầu rút lui
từ khoảng những năm 50 -70 của thế kỉ XIX và mạnh mẽ hơn ở thế kỉ XX,đặc biệt vào những năm 1920, 1980
Trang 5Các dự báo của các nhà kho học cho thấy dến cuối thế kỉ XXI, nhiệt độtrung bình của Trái đất có thể sẽ tăng thêm 20C – 4,50C so với cuối thế kỉ
XX Trái đất sẽ nóng lên khá rõ rệt [1,7-7]
Các đo đạc và tính toán cho thấy cùng với sự tăng lên của nhiệt độ là sựtăng lên của mực nước biển trên các đại dương thế giới Tính chung, mựcnước biển trung bình lên 10-25cm với tốc độ trung bình 1-2mm/năm trongthế kỉ XX Thời kì 1993 -2003 mực nước biển đã dâng cao khoảng1,2mm/năm, trong đó tăng khoảng 1,6mm/năm do giãn nở nhiệt độ vàkhoảng 1,2mm/năm do băng tan Đáng chú ý là trong thời gian gần đây thời
kì 1993 – 2003, mực nước biển dâng nhanh đáng kể so với khoảng thời kìtrước đó từ 1961 – 2003 [1,7-7]
3. Sự thay đổi thành phần và chất lượng của khí quyển
Tác động của những hoạt động do con người gây ra cùng với những tácđộng của tự nhiên như núi lửa, cháy rừng, hạn hán, bão, lũ lụt đã làm chothành phần của khí quyển thay đổi rất nhiều Đó là sự gia tăng của các chấtkhí nhà kính trong khí quyển, tuy chiếm một tỉ lệ rất nhỏ, nồng độ rất thấp
so với hai chất khí chủ yếu nitơ (78%) và ôxi (21%) nhưng tác hại của chúnglại rất lớn chất lượng của khí quyển vì thế giảm sút rất nhanh Chẳng nhữngchúng trực tiếp gây nên hiệu ứng nhà kính làm tăng nhiệt độ không khí vàkhiến cho Trái đất nóng lên mà còn là các chất khí độc hại có ảnh hưởngnghiêm trọng đến đời sống của sinh vật nói chung của con người nói riêng;ảnh hưởng tới quá trình tự nhiên và mọi mặt hoạt động của con người trựctiếp và gián tiếp [1, 8-9]
4. Sự xuất hiện và có chiều hướng gia tăng của thiên tai
Các thiên tai có liên quan đến khí quyển, đến sự biến đổi của khí hậu trênqui mô toàn cầu như bão lớn (siêu bão), lốc xoáy, lũ lụt, lũ quét, hạn hán, trởnóng, trở lạnh… xảy ra thường xuyên hơn, đột ngột và bất thường hơn, tráivới các quy luật thông thường, cướng độ cũng lớn hơn, qui mô cũng rộnglớn hơn Các thiên tai này đã gây nên những thiệt hại vô cùng nặng nề,những thảm họa cho nhân loại do khó dự báo trước, khó phòng tránh vàlường trước hết các hậu quả do chúng mang lại [1, 9-9]
III Đặc điểm của biến đổi khí hậu
Sự biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay trên Trái đất có 4 đặc điểm nổi bậtsau:
- BĐKH diễn ra chậm, từ từ, khó phát hiện, khó ngăn chặn và đảo ngược
Trang 6- BĐKH diễn ra trên phạm vi toàn cầu, có ảnh hưởng tới tất cả các lĩnh vực
có liên quan đến đời sống và hoạt động của con người
- BĐKH diễn ra với cường độ ngày một tăng và hậu quả khó lường trước
- BĐKH là nguy cơ lớn nhất mà con người phải đối mặt với tự nhiên trongsuốt lịch sử phát triển của loài người [1, 10-11]
IV Nguyên nhân của biến đổi khí hậu toàn cầu
1 Nguyên nhân do quá trình tự nhiên
- Cường độ bức xạ Mặt trời thay đổi tùy theo sự hoạt động và biến độngcủa Mặt trời, là nguồn cung cấp năng lượng cho Trái đất
- Quỹ đạo chuyển động của Trái đất trong hệ Mặt trời luôn thay đổi cũngnhư tốc độ chuyển động của Trái đất và khoảng cách giữa Trái đất và Mặttrời không bao giờ ổn định
- Góc nghiêng giữa trục quay của Trái đất với mặt phẳng hoàng đạo cũng
có sự thay đổi trong quá trình hình thành và phát triển của hệ Mặt trời
- Khói bụi do hoạt động của núi lửa phun trào; sự va đập của các thiênthạch vào Trái đất gây nên các vụ nổ rất lớn làm lớp không khí sát bề mặtđất trở nên mù mịt, ngăn cản năng lượng bức xạ Mặt trời chiếu tới Tráiđất, khiến cho Trái đất bị lạnh đi trong một khoảng thời gian dài
- Sự biến động của thành phần các chất khí trong khí quyển cũng luôn diễn
ra, thường là khi thành phần hơi nước và CO2 tăng lên làm cho nhiệt độkhông khí cũng tăng lên
Các quá trình tự nhiên này thường diễn ra trong thời gian dài tới hàngtriệu năm và cũng có khi diễn ra theo chu kì kế tiếp nhau từ hàng nghìn nămtới hàng chục vạn năm, bởi vậy người ta cũng thường nói đó cũng là sự biếnđồi khí hậu trong thời kì địa chất [1, 11-11]
2 Nguyên nhân do ảnh hưởng hoạt động của con người
Chính con người thông qua các hoạt động sản xuất của mình như: sửdụng nhiên liệu hóa thạch để sản xuất năng lượng, hoạt động công nghiệp,giao thông vận tải, sản xuất nông nghiệp, đốt phá rừng… tạo ra lượng phátthải khí nhà kính ngày một lớn, khó kiểm soát
Các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người đã biến môitrường tự nhiên ngày càng trở nên tồi tệ hơn Các đợt sóng thần, những cơnbão lớn là sự giận dữ của đại dương Những cơn gió giật, lốc xoáy, nhữngtrận mưa ầm ầm như sấm vang dội là sự giận dữ của bầu trời Những miệngnúi lửa đỏ lòm, những trận động đất chôn vùi hàng trăm ngàn người, chônvùi tất cả của cải, các công trình mà con người xây dựng – đó là sự giận dữcủa núi, của đất, của rừng, của biển Tất cả những điều đó là sự tác độngngược lại của thiên nhiên đáp trả cho sự tác động của con người vào môitrường tự nhiên [1, 12-12]
Trang 7V Tác động của biến đổi khí hậu
Theo kết quả đánh giá của toàn cầu Ủy ban Liên chính phủ về BĐKH(IPCC, 2007) và những nghiên cứu sơ bộ ban đầu của các nhà khoa học ViệtNam Tác động tiềm tàng của BĐKH đối với nước ta là nghiêm trọng và cầnđược nghiên cứu sâu hơn Sự gia tăng của các hiện tượng cực đoan và thiêntai cả về tần số và cường độ BĐKH là mối đe dọa thường xuyên, trước mắt
và lâu dài đối với mọi lĩnh vực, mọi vùng và mọi cộng đồng Trong đónhững lĩnh vực chịu tác động của biến đổi khí hậu có thể tổng hợp qua sơ đồsau:
- Môi trường nước
Lượng mưa, Dòng chảy
sông ngòi, Nguồn nước
mặt, nước ngầm, Lượng
bốc hơi , lũ lụt, hạn hán,
xâm nhập mặn, triều
cường.
- Môi trường không khí
- Môi trường biển Hệ
sinh thái và đa dạng sinh
- Bảo tồn di tích văn hoá, lịch sử.
- Bảo tồn các phong tục tâp quán
Trang 8PHẦN II: THỰC TIỄN GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỐI KHÍ HẬU TRONG MÔN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG THPT QUA NỘI DUNG BÀI HỌC
VÀ QUA CHUYÊN ĐỀ
1 Cơ sở thực tiễn
1.1 Từ thực tế:
a Biến đổi khí hậu trên thế giới.
Khí hậu biến đổi do Trái đất bị hâm nóng vì hiệu ứng nhà kính tăng quámức quân bình tự nhiên khiến các sông băng trên các núi cao và nhất là vùngqunh năm băng giá ở Bắc và Nam cực tan dần, làm mặt biển dâng cao hơn tớilúc nào đó sẽ ngập chìm và xóa khỏi bản đồ những hòn đảo và những vùngđất thấp của một số nước Ngoài ra, thời tiết cũng bị bấn loạn, thiên tai xảy rathường xuyên hơn và với cường độ cao hơn, lụt lội và hạn hán kéo dài hơn,như thực tế một số nước đã cho thấy
Do BĐKH, đất đai còn bị hủy hoại vì sa mạc hóa, mặn hóa, xói mòn, ngậpchìm – tất cả những triệu chứng này đã bắt đầu hiện rõ với viễn tưởng rấtđáng sợ của một hiện tượng “tị nạn môi trường” với những luồng do dânkhổng lồ, làm căng thẳng mối quan hệ giữa các nước
Bên cạnh những nguy cơ của mưa gió trái mùa, thiên tai gây tác hại tớimùa màng, gây đói kém Việc nước biển dâng cao là mối lo lớn của toàn thếgiới vì trong nhiều nước, những vùng ven biển bị đe dọa trực tiếp thường lànơi tập trung dân cư đông đúc, nơi có nền kinh tế và văn hóa phát triển.[3,13-14]
b Biến đổi khí hậu ở Việt Nam.
Việt Nam là đất nước chịu ảnh hưởng rất lớn của sự BĐKH Được thể hiệnqua các yếu tố:
Biến đổi của nhiệt độ
- Trong 50 năm qua là 0,6 – 1,80C trong mùa đông, 0,2 – 0,80C trong mùaxuân, 0,5 – 0,90C trong mùa hè và 0,4 – 0,80C trong mùa thu
- Tính chung cả năm, mức tăng nhiệt độ trong nửa thập kỷ vừa qua là 0,6 –0,90C
Biến đổi của lượng mưa
- Lượng mưa năm phổ biến là giảm trên các vùng khí hậu phía Bắc (TâyBắc, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ) và tăng trên các vùngkhí hậu phía Nam, rõ rệt nhất ở Nam Trung Bộ
Biến đổi về mùa bão
Trang 9Mùa xoáy thuận nhiệt đới hay mùa bão ở Việt Nam biến đổi từ năm nàyqua năm khác, thập kỉ này sang thập kỉ khác, kể cả thời gian bắt đầu, caođiểm cũng như thời gian kết thúc.
Thời gian bắt đầu mùa bão, tính trung bình cho từng thập kỉ cũng khácnhau Mùa bão bắt đầu vào tuần 3 tháng 6 trong thời kì 1961 – 1970, tuần 1tháng 6 nhưng trong các thập kỉ 1971 – 1980 và tuần 2 tháng 6 trong thập kỉ
1981 – 1990 Tính chung cho cả thời kì, mùa bão bắt đầu vào tuần 2 tháng 6.Thời gian cao điểm của mùa bão: trong thời kì 1960 – 2009 tháng caođiểm của mùa bão xảy ra sớm nhất vào tháng 7 (1971, 1985, 2003), nhiềunhất vào tháng 9 (38%), tháng 10 (24%) và muộn nhất vào tháng 12 (2007).Tính chung, cao điểm của mùa bão vào tháng 9, trùng với tháng cao điểm củamùa bão trên biển Đông
Thời kì kết thúc mùa bão: trong 50 năm qua, mùa bão kết thúc sớm nhấtvào tháng 9 (2002), nhiều nhất vào tháng 9 (48%), muôn nhất vào tháng 12(nhiều năm) Tính chung, mùa bão kết thúc vào tuần 2 tháng 11, muộn hơnkhoảng 1 tháng so với mùa bão trên biển Đông [1,35-40]
1.2 Từ chương trình dạy học
Văn bản chương trình môn Địa lí đã nêu:
Môn địa lí trong nhà trường phổ thông có nhiệm vụ giúp học sinh cóđược những hiểu biết cơ bản, hệ thống về Trái đất – môi trường sống của conngười, về thiên nhiên và những hoạt động kinh tế của con người trên phạm viquốc gia, khu vực và thế giới; rèn luyện cho học sinh những kĩ năng hànhđộng, ứng xử thích hợp với môi trường tự nhiên và xã hội
Căn cứ vào vị trí và mục tiêu của môn học, có thể thấy môn Địa lí trongnhà trường phổ thông có nhiều khả năng giáo dục BĐKH Vì môn Địa lítrang bị cho học sinh tổng hợp về Địa lí tự nhiên và Địa lí kinh tế - xã hội màtừng thành phần hoặc tổng hợp thể tự nhiên hay kinh tế - xã hội có lúc là tácnhân, có khi lại là đối tượng phải hứng chịu hậu quả BĐKH [1,19-20]
1.3 Từ nội dung bài học
Trong nội dung bài học môn Địa lí ở trường THPT có rất nhiều bài, mục
có thể tích hợp để giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu Các bài học trongchương trình địa lí 10 cho học sinh thấy rõ những nét chung nhất về biến đổikhí hậu trên thế giới Đặc biệt là 2 bài cụ thể về vấn đề BĐKH là bài: Môitrường và tài nguyên thiên nhiên; Môi trường và sự phát triển bền vững Cònnội dung chương trình địa lí 12 lại gồm các bài học liên quan đến vấn đềBĐKH ở Việt Nam
Trang 102 Tổ chức thực hiện các giải pháp
2.1.Giải pháp 1: Tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu qua từng
phần, từng nội dung liên quan trong chương trình địa lí lớp 10 và lớp12
Có rất nhiều phương pháp để tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH chohọc sinh thông qua nội dung bài học trong chương trình địa lí 10 và 12 Tác giảchỉ xin đưa ra một vài gợi ý liên quan đến nội dung bài học và những gợi ý đểkích thích học sinh động não nhằm phát huy năng lực sáng tạo, liên hệ thực tế,suy luận theo logic của học sinh Nhằm giúp nội dung bài học thêm phong phú,sinh động và lí thú Cụ thể như sau:
Tên bài Địa chỉ tích
hợp
độ tích hợp Địa lí 10
-Tác động của nội lực đến địa hình
bề mặt Trái đất thông quan nhữngvận động nào?
-Những vận động đó ảnh hưởng nhưthế nào đến khí quyển
Liênhệ
-Các tác nhân ngoại lực như gió,mưa, nước chảy…có ảnh hưởngnhư thế nào đến địa hình trên mặtđất?
-Khi địa hình bị thay đổi hay bị biếndạng nó sẽ ảnh hưởng ra sao tớihoạt động sản xuất của con người?
Liênhệ
1.Bức xạ vànhiệt độkhông khí
Hs quan sát hình vẽ cho biết:
-Nhiệt độ mà Trái đất hấp thụ từMặt trời là bao nhiêu %?
-Nhiệt độ của Trái đất hiện nayđang có xu hướng tăng lên đó là donhững nguyên nhân nào?
-Tầng ôdôn có vai trò gì? Nếu tầngôdôn bị mỏng đi hay bị lủng thì sẽ
Bộphận
Trang 111.ảnh hưởng như thế nào đến môi
trường sống của sinh vật trên Tráiđất?
-Chúng ta phải làm gì để bảo vệtầng ôdôn?
-Nhiệt độ Trái đất tăng có ảnhhưởng gì đến gió không? Nếu có thìảnh hưởng như thế nào? Hậu quả làgì?
Bộphận
-Những nhân tố nào ảnh hưởng đếnlượng mưa?
-Khi nhiệt độ Trái đất tăng lên làmcho các đới gió trên Trái đất trở nênthất thường Điều đó có ảnh hưởng
gì tới lượng mưa trên Trái đất vàbiểu hiện của nó như thế nào?
Bộphận
Bài 15:Thủy
quyển
II.Một sốnhân tố ảnhhưởng tớichế độ nướcsông
-Chế độ nước sông đầy hay cạn là
do yếu tố nào quyết định?
-Lượng mưa trên Trái đất thấtthường có ảnh hưởng như thế nàođến chế độ nước sông?
-Chế độ nước sông thất thường cóảnh hưởng gì đến hoạt động sảnxuất và đời sống của con ngườikhông? Vì sao?
Liênhệ
-Giả sử nhà mình ở gần 1 con sông
Khi nước lên em thấy điều gì?
- Khi nước biển dâng cao thì nhữngvùng đất ven biển sẽ ra sao? Điều
đó sẽ ảnh hưởng ntn đến hoạt độngsản xuất và đời sống của người dângần đó?
Liênhệ
Bài 18: Sinh Mục II-1 Chúng ta đã biết: Khí hậu có ảnh Bộ
Trang 12quyển Khí hậu hưởng trực tiếp tới sự phát triển và
phân bố của sinh vật qua các yếu tố:
Nhiệt độ, nước, độ ẩm không khí vàánh sáng
-Khi nhiệt độ Trái đất tăng, nó sẽảnh hưởng như thế nào tới sự pháttriển và phân bố sinh vật ở vùngnhiệt đới và vùng ôn đới?
Hs lấy ví dụ để chứng minh câu nóisau:
-Con người tác động vào môitrường tự nhiên bao nhiêu thì môitrường tự nhiên sẽ trả lại cho conngười bấy nhiêu
Liênhệ
Dựa vào bảng 24.3
-Nhận xét về sự thay đổi tỉ lệ dân cưthành thị và nông thôn trên thế giớithời kì 1900-2005
-Dân thành thị tăng nhanh có ảnhhưởng gì tới môi trường tự nhiêntrong các đô thị?
Bộphận
Một đặc điểm trong sản xuất nôngnghiệp là: Sản xuất nông nghiệpphụ thuộc vào điều kiện tự nhiên
Vậy-Khi nhiệt độ Trái dất tăng gây hậuquả gì đến hoạt động sản xuất nôngnghiệp?
Liênhệ
-Nêu vai trò của rừng?
-Trình bày tác động của con ngườiđến tài nguyên rừng Kết quả củaquá trình tác động đó?
Bộphận
