Giáo dục thể chất cũng như các hoạt động giáo dục khác trong nhàtrường phổ thông, có nhiệm vụ trang bị kiến thức khoa học và các kỹ năng, kỹxảo vận động cho học sinh nhằm đáp ứng mục tiê
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT Tam Phước
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề Tài: NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY XA CHO HỌC SINH NAM LỚP 11 TRƯỜNG THPT TAM PHƯỚC
Người thực hiện: Lê Thị Hòa
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: Thể dục
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Phương pháp giáo dục:Nhảy xa
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2012 -2013
BM 01-Bìa SKKN
Trang 2SƠ YẾU LÝ LỊCH
I Thông tin chung về cá nhân
1 Họ và tên: Lê Thị Hòa
3 Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm thể dục
III Kinh nghiệm đào tạo
1 Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn thể dục
2 Số năm kinh nghiệm: 13
3 Các sáng kiến kính nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: có 01
+ Sáng kiến : Đề tài ứng dụng một số bài tập phát triển thể lực chuyên môn nhằm nâng cao thành tích chạy 100m cho học sinh nam lớp 10
Trang 3Đề Tài: NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY XA CHO HỌC SINH NAM LỚP 11 TRƯỜNG THPT TAM PHƯỚC
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Những năm gần đây, tình hình kinh tế-chính trị-xã hội của nước ta đãổn định và có bước phát triển đáng kể về mọi mặt, tạo điều kiện cho việc thựchiện tốt các nhiệm vụ mục tiêu kinh tế-chính trị-xã hội đã đề ra Tiếp tục quántriệt, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nướcmà điển hình là chỉ thị số 36 CT/TW ngày 24/3/1994 của ban chấp hành TrungƯơng Đảng Cộng Sản Việt Nam “Phát triển thể dục thể thao là một bộ phậnquan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước tanhằm bồi dưỡng nhân tố con người” Vì thế, Bộ Giáo dục – Đào tạo về côngtác giáo dục thể chất trường học giai đoạn mới là tạo mọi điều kiện thuận lợicho việc giải quyết những tồn tại hiện nay về chất lượng giáo dục thể chấttrong trường học nói chung, từng bước nâng cao năng lực thể chất cho học sinh
Giáo dục thể chất cũng như các hoạt động giáo dục khác trong nhàtrường phổ thông, có nhiệm vụ trang bị kiến thức khoa học và các kỹ năng, kỹxảo vận động cho học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu đào tạo con người ViệtNam phát triển toàn diện Giáo dục thể chất tạo cho các em học sinh lòng hăngsay học tập, lao động, giữ gìn vệ sinh khắc phục bệnh tật
Giáo dục thể chất trong trường phổ thông các cấp thì điền kinh là một bộmôn cơ bản rất phong phú và đa dạng gồm nhiều phân môn khác nhau như:chạy, nhảy, ném, đẩy,… là nền tảng phát triển các tố chất thể lực, làm cơ sởcho các môn thể thao khác Qua quan sát các buổi học điền kinh, tôi nhận thấythành tích trong môn nhảy xa của các em học sinh vẫn còn hạn chế Để đạtđược thành tích cao trong một môn thể dục nào đó thì cần hội đủ nhiều yếu tốnhư: năng lực cơ thể (hình thái, chức năng, tố chất), kỹ năng (kỹ thuật, chiếnthuật), năng lực, tâm lý (tâm lý, trí lực) Các yếu tố xã hội (trình độ huấn luyệnviên, điều kiện tập luyện, dinh dưỡng…)
Tuy nhiên, trong thực tế học sinh tỏ ra khơng mấy mặn mà với kĩ thuật nhảy
xa kiểu ‘’ưỡn thân’’ , các em chỉ đọc lướt qua qua, học để đối phĩ khi làm bài kiểm tra Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân trong đĩ cũng cĩ nguyênnhân xuất phát từ cả hai phía phía thầy và trị Về phía học sinh, các em khơng cảmthấy hứng thú với kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưỡn thân’’, khơng chịu khĩ ơn bài trước mỗi tiết học Về phía giáo viên, các giáo viên cũng ít tìm tịi, nghiên cứu bổ sung
bổ sung một số bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích kĩ thuật nhảy xa kiểu
‘ưỡn thân’, ngồi phần mà sách giáo viên đã cung cấp
Khi lên lớp thì cịn thụ động về phương pháp, chưa lơi cuốn được học sinh, hầu hết các giáo viên chỉ dừng lại ở việc diễn giải kiến thức mà sách giáo viên đã trình bày Vì vậy, những giờ dạy
Trang 4về kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’ thường nhàm chán, tẻ nhạt, không tạo được hứng thú cho cả người học và người dạy Kết quả học tập vì thế mà cũng không đạtđược hiệu quả cao Bản thân tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn khi giảng dạy , kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’ điều đó khiến tôi thật sự trăn trở Tôi đã tiến hành vận dụng nhiều cách thức khi dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’ nhằm tạo sự hứng thú cho học sinh, giúp các em có thể tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng hơn Trên cơ sở đã vận dụng vào việc giảng dạy, tôi xin trình bày một vài kinh nghiệm của mình về cách thức tiến hành giảng dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’.
Những cách thức mà tôi tiến hành vận dụng khi giảng dạy kiểu bài này không mới.Trên thực tế, những cách thức này đã được các đồng nghiệp vận dụng trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên, việc vận dụng còn chưa thường xuyên, chưa thể hiện một cách rõ ràng trong quá trính giảng dạy Vì vậy, tôi viết đề tài với hi vọng sẽ giúp quí đồng nghiệp có thêm một vài kinh nghiệm khi giảng dạy kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’
Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quí đồng nghiệp Tôi xin chânthành cảm ơn
II THỰC TRẠNG THÀNH TÍCH NHẢY XA KIỂU ƯỠN THÂN CỦA HỌC SINH NAM LỚP 11 Ở NHỮNG NĂM TRƯỚC ĐÂY THÔNG KÊ NHƯ SAU:
2.1.Thực trạng:
Nhảy xa là một môn thể thao không đòi hỏi nhiều về trang thiết bị, kỹ thuậttương đối đơn giản, dể phổ cập, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, do đó nó là nộidung cơ bản trong chương trình giáo dục thể chất Thông qua giảng dạy và luyệntập môn học này sẽ phát triển sức mạnh và sức mạnh góp phần nâng cao thể chấtcho học sinh, trang bị những kiến thức kỹ năng, kỹ xảo cần thiết cho cuộc sống,không những có lợi cho sức khỏe mà còn có lợi cho cả học tập, lao động sản xuất
và bảo vệ tổ quốc
Qua nghiên cứu tài liệu sách báo, phim ảnh, nhảy xa được nhiều nhà nghiêncứu, huấn luyện viên trong và ngoài nước nghiên cứu nhằm tìm ra những biệnpháp huấn luyện để nâng cao thành tích Tuy nhiên việc nghiên cứu các bài tậpnhằm ứng dụng cụ thể cho đối tượng học sinh phổ thông ở nông thôn với những hốnhảy xa chưa chuẩn như là đường chạy đà bằng đất sỏi, trời nắng thì quá cứng, trờimưa thì trơn, hầu như chưa có ai nghiên cứu cụ thể Qua điều tra nhảy xa cũngđược nhiều học sinh ưa thích và tập luyện thường xuyên Các trường học trên toànquốc thì hầu như nơi nào cũng giảng dạy nghiêm túc, đầy đủ theo đúng chươngtrình môn thể dục
Việc giảng dạy môn này trong nhiều năm qua ở tỉnh Đồng Nai và nhất là ởtrường THPT Tam Phước đã được chú trọng và được phát triển bề rộng nhưngchất lượng dạy và học vẫn chưa đạt được hiệu quả cao, cụ thể qua các kỳ hội khỏePhù Đổng
Nhằm mục đích đề ra phương pháp, nội dung giảng dạy và huấn luyện cóhiệu quả hơn, từ đó nâng cao thành tích nhảy xa của học sinh trường THPT Tam
Trang 5Phước, đồng thời qua những kết quả nghiên cứu sẽ góp phần tháo gở sự khó khăntrong việc đánh giá khách quan trình độ của học sinh ở các nội dung trên và qua đóthúc đẩy tôi tiếp tục nghiên cứu nâng cao trình độ về kỹ thuật, thể lực và nâng caothành tích cho các học sinh ở các môn khác trong chương trình giảng dạy môn thểdục của trường THPT Tam Phước như : Đẩy tạ, nhảy cao, chạy ngắn, chạy cư lytrung bình, chạy cự ly dài …
2.2 Khó khăn:
- Học sinh thường không chủ động, tự giác tích cực trong tập luyện
- Do tình trạng lười học, học đối phó ở học sinh hiện nay diễn ra khá phổ biến
- Do tâm lý chung là xã hội không coi trọng môn thể dục nên các em học sinh cũng không hứng thú trong việc tự giác tích cực trong tập luyện môn thể dục nói chung và luyện tập kĩ thuật nhảy xa kiểu ‘’ưởn thân’’ nói riêng
- Sân bãi tập luyện thì chưa được tốt lắm
- Do đăc thù môn học ở ngoài trời nên thời tiết có lúc nắng nóng
- Do các thầy cô giáo ít chú ý đến việc đổi mới phương pháp dạy phù hợpvới kiểu bài
Sau đây thực trạng thành tích nhảy xa của học sinh nam lớp 11 trườngTHPTTam Phước ở những năm trước đây
3.1.1.Vài nét về giáo dục thể chất trong nhà trường phổ thông:
Thể thao là một bộ môn của nền văn hoá chung, là sự tổng hợp những thành tựu khoa học của xã hội và sử dụng những biện pháp chuyên môn để điều khiển sự
phát triển thể chất con người một cách chủ định nhằm nâng cao sức khoẻ
Bác Hồ – Vị lãnh tụ vĩ đại tôn kính của dân tộc Việt Nam từ lòng yêu thương, quýtrọng con người, từ ý chí suốt đời vì nước, vì dân nên người đã phát triển rất cụthể, rõ ràng là biện chứng mối quan hệ hữu cơ giữa sức khoẻ, hạnh phúc của mỗingười với sự nghiệp của đất nước, của dân tộc, của xã hội loài người Người dạy “
Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khẻo mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khoẻ mạnh, tức là góp phần cho cả nước mạnh khoẻ”.
Bác Hồ còn chỉ bảo cụ thể hơn “ Muốn giữ gìn sức khoẻ thì nên thường xuyên tập
luyện thể dục thể thao”.
Bên cạnh đó, Hiến pháp nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ nghĩa Việt Nam năm
1992, điều 41 có ghi “…Quy định chế độ giáo dục thể chất bắt buộc trong trường
Trang 6học” Cho nên giáo dục thể chất trong trường học đã được xem là một bộ phậnquan trọng trong sự nghiệp thể dục thể thao nói chung.
Giáo dục có thể chất trong nhà trường phổ thông là nhằm hoàn thiện thể chấtcho học sinh, góp phần đào tạo thế hệ thanh thiếu niên thành những người” pháttriển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng vềđạo đức… “ Giáo dục thể chất trong nhà trường là một nội dung của nền giáo dụctoàn diện cho học sinh, hoạt động giáo dục thể chất cũng phù hợp với tính năngđộng của học sinh Vì vậy hoạt động giáo dục thể chất trong nhà trường là mộthoạt động không thể thiếu được và phải được quan tâm đúng mức để phong tràorèn luyện thân thể của học sinh trong nhà trường ngày càng phát triển tốt hơn Hiệnnay giáo dục thể chất trong trường học các cấp đã và đang trở thành nhu cầu khôngnhững về mặt giáo dục mà còn là nhu cầu hoạt động văn hoá của học sinh”
Chương trình giáo dục thể chất trong nhà trường nổi bật các đặc tính: Tínhmục đích, tính nhân văn, tính khoa học Từ bậc tiểu học đến trung học phổ thônghọc sinh học hai tiết thể dục thể thao trên một tuần, nội dung chương trình bao gồmthể dục, điền kinh, cầu lông, đá cầu, TDNĐ, trò chơi vận dụng Ngoài ra còn một
số môn tự chọn gồm: bóng đá, bóng chuyền, bóng bàn, bơi lội… và trong đó điềnkinh được xem là môn thể thao cơ bản, nền tảng để phát triển các môn thể thaokhác
Ngày nay trước tình hình kinh tế của đất nước ngày càng phát triển, conngười phải phát triển không ngừng để đáp ứng nhu cầu bức thiết của xã hội thì conngười phải bảo đảm điều kiện sức khoẻ để đáp ứng nhu cầu ấy, do vậy vấn đề giáodục thể chất trong nhà trường ngày càng có vai trò quan trọng hơn giúp rèn luyệnnhững nhân tài cho đất nước cả về trí tuệ cũng như thể chất
3.1.2 Các giai đoạn và đặc điểm chính của kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân
Kỹ thuât này được chia thành 4 giai đoạn : chạy đà, giậm nhảy, trên không,tiếp đất
Kỹ thuật chạy đà:
Đối với HSTHPT cự li chạy đà khoảng 15 – 25m Đo đà, điều chỉnh đà để tìm
ra cự li chạy đã hợp lí, phù hợp với mỗi người tập là mọt việc rất quan trọng trongnhảy xa
Khi chạy đà độ dài của các bước chạy cần tăng dần kết hợp với nâng dần thânlên, đặc biệt phải tăng dần tốc độ cho đến khi đạt được tốc độ cao nhất Tiếp theoduy trì tốc độ cao đó bằng cách giữ ổn định khoảng cách, trật tự và tần số bướcchạy khi chạy đà, đặt nữa trước bàn chân chạm đất, chân đạp sau tích cực và duỗithẳng, thân trên hơi ngã về phía trước, tay phối hợp tự nhiên Riêng bước đà cuốicùng, khi đặt chân giậm nhảy vào ván cần bước nhanh và ngắn hơn bước trước đókhoảng 1/2 - 1 bàn chân, đặt cả bàn chân chạm ván chuẩn bị cho giậm nhảy Lúcnày thân trên không ngả ra trước hoặc ra sau, mà giữ ở tư thế thẳng đứng, hai taysẳn sàng đánh phối hợp với giậm nhảy đưa người về trước – lên cao Chạy đà làmột trong hai giai đoạn quan trọng trong nhảy xa
Trang 7Giậm nhảy:
Giậm nhảy là giai đoạn quan trọng nhất trong nhảy xa Giai đoạn giậm nhảybắt đầu khi đặt chân giậm nhảy vào ván giậm nhảy Lúc này chân giậm nhảy hơikhuỵu gối, sau đó dùng sức mạnh của chân và toàn thân đạp mạnh, nhanh lên vánnhư sức bật của một chiếc lò xo Khi giậm nhảy, phải chủ động đạp mạnh duỗithẳng chân, phối hơp với đánh tay và đưa chân lăng ra trước – lên cao và giữ cơ thểđược thăng bằng Giậm nhảy phải phối hợp nhịp nhàng với tốc độ nằm ngang củachạy đà tạo nên
Kết quả nghiên cứu của nhiều công trình khoa học về giai đoạn giậm nhảytrong nhảy xa cho thấy thành tích đạt được phụ thuộc vào sức mạnh của chân, sựlinh hoạt của cổ chân, sức bật của bàn chân, sự phối hợp nhịp nhàng của toàn bộ cơthể đặc biệt là sự phối hợp chính xác giữa lực giậm nhảy với lực do chạy đà tạonên và góc độ giậm nhảy hợp lí Góc giậm nhảy khoảng 70 – 800 (so với mặt đất ởphía trước) để đạt góc bay khoảng 20 – 240
ra trước vòng xuống dưới – ra sau để chuẩn bị giai đoạn tiếp đất Chính nhờ gậpthân và vươn hai chân ra trước chủ động và nhanh, mà nhảy xa “Ưỡn thân” tậndụng được tối đa đường bay của trọng tâm cơ thể trong không gian Đó cũng là lợithế của nhảy xa kiểu “Ưỡn thân” so với nhảy xa kiểu “Ngồi”
Tiếp đất:
Khi hai chân bắt đầu tiếp đất, chủ động khuỵu gối để giảm chấn động, đồngthời rướn thân, vươn hai tay ra trước để giữ thăng bằng không để mông hoặc taychạm cát ở phía sau Sau đó đứng lên đi về trước, rời khỏi hố nhảy Không đi sangngang hoặc lùi, vì theo luật thi đấu thành tích sẽ tính từ bộ phận cơ thể chạm cátgần ván nhất Động tác tiếp đất đòi hỏi phải khéo léo, nhanh nhẹn, mềm dẻo và hếtsức chủ động bởi vì tuy không phải là giai đoạn chủ động tạo ra thành tích, nhưngtận dụng được tối đa thành tích hay không chính là nhờ sự khéo léo đó
3 1.3 Cơ sở lý luận trong huấn luyện điền kinh.
3.1.3.1 Nội dung huấn luyện Điền kinh:
Nội dung huấn luyện Điền kinh cũng như các môn thể thao khác là quá trình
huấn luyện về các mặt: thể lực, kỹ thuật, chiến thuật, đạo đức, ý chí, tâm lý và lýluận Tất cả các mặt chuẩn bị này có liên quan chặt chẽ với nhau và tạo thành mộtquá trình thống nhất của việc hoàn thiện thể thao cho vận động viên Điền kinh.Quá trình này được thực hiện thông qua việc sử dụng các phương tiện, phươngpháp huấn luyện, huấn luyện chuyên môn và các hình thức khác nhau của lượngvận động trong tập luyện và thi đấu
Trang 83.1.3.2 Một số nguyên tắc cơ bản trong huấn luyện Điền kinh:
Các nguyên tắc về phương pháp giáo dục thể chất đều có mối quan hệ vớinhau Trong mối quan hệ này nguyên tắc tự giác tích cực giữ vai trò chủ đạo bởi vìtính tích cực của người tập thể hiện qua hoạt động tự giác, gắng sức nhằm hoànthành nhiệm vụ học tập, được bắt nguồn từ thái độ hoàn thành tốt nhiệm vụ họctập, cố gắng nắm được những kỹ năng kỹ xảo cùng hiểu biết có liên quan, pháttriển thể chất và tinh thần Rõ ràng tính hiệu quả của quá trình sư phạm phụ thuộcrất nhiều vào sự tự giác, tích cực của học sinh
Nguyên tắc vừa sức: Là một trong những nguyên tắc sư phạm giảng dạy vàtập luyện TDTT Tập luyện TDTT muốn đạt được hiệu quả thì các bài tập phải phùhợp với những đặc điểm về trí tuệ, sức khỏe, giới tính, thể lực, tâm lý và trình độvận động của người học
Theo nguyên tắc vừa sức, việc lựa chọn và thực hiện các bài tập để học kỹthuật động tác, phát triển các tố chất thể lực cần phù hợp với sức khỏe, giới tính,trình độ vận động và thể lực của người tập Tuy nhiên vừa sức không có nghĩakhông có khó khăn, mà ngược lại để thực hiện các yêu cầu tập luyện người tập cầnphải có sự nỗ lực rất lớn về thể chất và tinh thần
Những bài tập quá dễ, thực hiện với số lần lặp lại nhỏ hoặc thực hiện trongthời gian ngắn, hay yêu cầu tập luyện quá thấp sẽ không mang lại hiệu quả tậpluyện Bởi vì chúng không mang lại hiệu quả cần thiết để tạo nên những thích ứngmới cho cơ thể Ngược lại những bài tập quá khó, lượng vận động vượt quá mứcchịu đựng của học sinh cũng không mang lại hiệu quả tập luyện, thậm chí còn gâyảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người tập
Nguyên tắc hệ thống: Là một trong những nguyên tắc sư phạm chỉ rõ giảngdạy và tập luyện TDTT cần phải dựa trên cơ sở khoa học, phải được tiến hành theomột trật tự, một cấu trúc thống nhất và chặt chẽ.Nguyên tắc này dựa trên các quyluật của quá trình nhận thức và mối quan hệ mang tính quy luật của quá trình nhậnthức và mối quan hệ mang tính quy luất giữa lượng vận động tập luyện và sự pháttriển năng lực vận động Theo nguyên tắc tập luyện hệ thống, quá trình tập luyệnTDTT muốn đạt được hiệu quả cao cần phải đảm bảo tính mục đích, tính tuần tự
và tính liên tục
Muốn tiếp thu được những kỹ năng kỹ xảo vận động cũng như phát triển đượccác tố chất thể lực thì các em cần hiểu được mục đích, nội dung của bài tập, tạođược cảm giác, tri giác vận động và hình thành được biểu tượng vận động.Vì vậymuốn đạt được hiệu quả tập luyện, việc chọn lựa sắp xếp các bài tập, các phươngpháp tập luyện cần tuân theo một trật tự nhất định mang tính mục đích, tính khoahọc
Tập luyện TDTT thường xuyên sẽ dẫn đến quá trình thích ứng nâng cao sứckhỏe, nâng cao trình độ thể lực và mức độ hoàn thiện các kỹ năng kỹ xảo vận độngcũng như các phẩm chất tâm lý Ngừng tập luyện sẽ làm giảm dần và mất đi cácthích ứng đã đạt được, do vậy muốn nâng cao sức khỏe, thể lực và hoàn thiện kỹthuật các động tác TDTT cần phải tập luyện thường xuyên và liên tục
Trang 9
3.1.3.3 Các tố chất vận động ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực:
Tố chất mạnh: Là khả năng con người sinh ra lực cơ học bằng nỗ lực của cơ
bắp, nói cách khác là khả năng sức mạnh khắc phục lực đối kháng bên ngoài hoặc
đề kháng lại nó bằng nỗ lực của cơ bắp
Tố chất nhanh: Sức nhanh được coi là tố chất thể lực quan trọng, là khả năng
của con người hoàn thành những hoạt động vận động trong khoảng thời gian ngắnnhất Sức nhanh có 3 hình thức biểu hiện chủ yếu: Thời gian tiềm phục của phảnứng vận động, tốc độ từng cử động riêng lẻ (khi lực cản bên ngoài bé), tần số độngtác Chính vì vậy, chỉ số để đánh giá sức nhanh rất phong phú Những hình thứcbiểu hiện đơn giản của sức nhanh tương đối độc lập với nhau, nhất là các chỉ sốcủa thời gian phản ứng trong nhiều trường hợp, những chỉ số ấy tương ứng vớinhững chỉ số của tốc độ động tác Có thể phản ứng thì vô cùng mau lẹ và trái lại thìđộng tác thì tương đối chậm hoặc ngược lại Sự kết hợp 3 hình thức đã nêu trên xácđịnh mọi trường hợp biểu hiện sức nhanh
Tố chất bền: Là năng lực thực hiện một hoạt động với cường độ cho trước,
hay là năng lực duy trì khả năng vận động trong thời gian dài nhất mà cơ thể cóthể chịu đựng được
Tố chất khéo léo: Khéo léo cũng là một tố chất thể lực Khéo léo là tổng hợp
các năng lực phối hợp vận động hay nói cách khác khéo léo là năng lực tiếp thunhanh các động tác mới
3.1.3.4 Cơ sở lý luận của việc huấn luyện nâng cao thành tích nhảy xa:
Tố chất thể lực tăng trưởng đều đặn cùng với sự tăng của lứa tuổi Sự tăngtrưởng này gọi là tăng trưởng tự nhiên, khuynh hướng của sự tăng trưởng này cótốc độ nhanh, biên độ lớn trong thời kỳ dậy thì: nam vào khoảng 14 tuổi, nữ vàokhoảng 12 tuổi Giữa nam và nữ trước 12 tuổi, sự khác biệt các tố chất thể lựckhông lớn lắm, nhưng từ 16–18 tuổi sự khác biệt này tăng lên, sau 18 tuổi thì có xuhướng ổn định Giai đoạn lứa tuổi khác nhau, tốc độ phát triển tố chất thể lực khácnhau, tức là trong cùng một lứa tuổi tố chất thể lực khác nhau phát triển thay đổicũng không giống nhau Sự phát triển tố chất thể lực tự nhiên bao gồm 2 giai đoạn:Giai đoạn tăng trưởng là giai đoạn tố chất thể lực tăng liên tục, trong đó cógiai đoạn tăng nhanh và tăng chậm
Giai đoạn ổn định là giai đoạn tố chất thể lực tăng chậm rõ ràng hoặc dừng lạihoặc giảm xuống
Qua các khái niệm ở các phần trên cho ta biết tố chất thể lực bao gồm: (nhanh,mạnh, bền, mềm dẻo và khéo léo), như ta biết trong quá trình phát triển tự nhiêncác tố chất thể lực tăng theo lứa tuổi Ở lứa tuổi 14–18 tuổi quá trình phát triểntheo 3 giai đoạn: giai đoạn tăng nhanh, giai đoạn tăng chậm và giai đoạn ổn định
Tố chất thể lực từ giai đoạn tăng trưởng chuyển sang giai đoạn ổn định theo thứ tựphát triển như sau: Tố chất nhanh phát triển đầu tiên, sau đó là tố chất bền và tốchất mạnh Quy luật này ở nam và nữ đều giống nhau
3.1.3.4.1 Huấn luyện sức mạnh–nhanh (tốc độ):
Sự phát triển huấn luyện sức mạnh–nhanh đòi hỏi không những phải nâng caotốc độ co cơ mà còn phải nâng cao sức mạnh tối đa Ý nghĩa của sức mạnh tối đa
Trang 10này đối với năng lực sức mạnh nhanh phụ thuộc vào các yêu cầu của cấu trúcthành tích môn thi đấu Trong những môn mà sức mạnh tối đa là cơ sở quyết địnhtốc độ vận động tối ưu thì phải phối hợp huấn luyện sức mạnh tối đa cả sức mạnhnhanh với nhau Đó là phương pháp huấn luyện đặc biệt Việc huấn luyện phảiđảm bảo sự biến đổi một cách tốt nhất năng lực sức mạnh–nhanh Do đó hiện nayvấn đề này đang gây ra những khó khăn và người ta chưa nhận rõ đủ về phần đónggóp của năng lực sức mạnh tối đa vào thành tích sức mạnh–nhanh và tỷ lệ tối ưugiữa huấn luyện sức mạnh tối đa và sức mạnh nhanh cho các môn thi đấu riêngbiệt.
Nhiệm vụ chủ yếu của vận động viên cự ly ngắn là mau chóng đạt được tốc độtối đa và duy trì nó đến hết cự ly Trong đó giữa tần số và độ dài bước có mâuthuẫn với nhau ở mức nhất định Việc tăng độ dài bước chạy sẽ làm giảm tần sốbước và ngược lại Vì vậy trong thực tế vận động viên cự ly ngắn không thể chạyvới độ dài bước tối đa hoặc tần số bước tối đa, mà chỉ có thể chạy với tần số và
độ dài bước cao để không làm giảm tốc độ chạy
Người ta thấy rằng việc tăng một yếu tố nào trong khi duy trì được độ lớn củayếu tố kia hoặc đồng thời tăng được cả hai là một công việc rất phúc tạp Thực tếcho thấy con đường để giải quyết nhiệm vụ trên là tăng đến mức tối đa vai trò cácthành phần của tốc độ trong mối quan hệ giữa chúng Sử dụng các bài tập chuyênmôn để phát triển tần số và độ dài bước Tốc độ chạy khi đó không đạt được mứctối đa, nhưng tăng được các thành phần của tốc độ chạy và tiếp theo sẽ tạo đượckhả năng để vận động viên phối hợp độ dài bước ở mức độ cao hơn để nâng đượctốc độ chạy
Phương pháp tổ chức có hiệu quả nhất nhằm huấn luyện sức mạnh nhanh (tốcđộ) và sự phối hợp với biên độ bước cho cự ly ngắn, thường sử dụng những bài tậpsau: Gánh tạ đạp sau nhanh, chạy có người kéo, lặp lại những bài 30m, 60m tốc độcao…
3.1.3.4.2 Huấn luyện sức bền tốc độ:
Những điều kiện cơ bản trong huấn luyện sức bền tốc độ là thực hiện mộtkhối lượng vận động lớn tới mức cho phép với một lực cản được nâng cao hơn vớinhững điều kiện thi đấu Tuy các năng lực sức bền tốc độ cần thiết cho thành tíchthể thao cũng được phát triển qua các hình thức của lượng vận động để huấn luyệnsức mạnh nhanh và sức bền Điều này đặc biệt quan trọng đối với các môn thể thaomang tính chất sức bền tốc độ như chạy: 200m, 400m
Huấn luyện sức bền tốc độ được tiến hành trước hết bằng các bài tập chuyênmôn gắn liền với hình thức vận động của môn thi đấu Đối với cự ly ngắn thường
sử dụng những bài tập lặp lại cự ly 200m, 300m nhiều lần với thời gian nghỉ vừa,mạch đập từ 120–130 lần/phút
3.1.4 Tóm tắt đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 16:
3.1.4.1.Sinh lý: Ở tuổi này hệ thống thần kinh trung ương đã khá hoàn thiện,
hoạt động phân tích trên vỏ não về tri giác có định hướng sâu sắc hơn Ở tuổi nàykhả năng nhận hiểu cấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt động vận độngđược nâng cao Ngay từ tuổi thiếu niên đã diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quanphân tích và những chức năng vận động quan trọng nhất, đặc biệt là những cảm
Trang 11giác bản thể trong điều khiển động tác Khả năng phân biệt chính xác về khônggian của nam đạt mức cao nhất, còn nữ ở lứa tuổi này lại giảm xuống do thiếu tậpluyện vận động cần thiết, nếu tập thì có thể tránh được Lứa tuổi này các em có thểthực hiện khá đầy đủ những bài tập đơn giản của giáo viên giao gần như dựa theochỉ dẫn bằng lời nói, bước đầu biết xác định những khâu, đoạn then chốt trong vậnđộng phức tạp, chỉ ra được khá rõ những sai xót của bản thân và đồng đội Vì vậykhi giảng dạy cần chú ý bồi dưỡng khả năng tự phân tích động tác, tự đánh giá tìnhhình tập luyện của các em Khi dạy động tác kỹ thuật cần khéo vận dụng đúng mứcnhững hiểu biết đã học về vật lý, sinh học…
3.1.4.2.Tâm lý: Ở lứa tuổi này quá trình tăng trưởng cơ thể của các em còn
chưa kết thúc Dù hoạt động thần kinh cao cấp ở các em đã đến mức phát triển cao,nhưng ở một số em vẫn phần nào hưng phấn mạnh hơn ức chế, dễ còn có nhữngphản ứng thiếu kìm hãm cần thiết, do đó dễ làm rối sự phối hợp vận động, gây khókhăn cho việc tiếp thu và củng cố các kỹ năng vận động Ở tuổi này các em dễ tự
ái, tiêu cực nhất là nữ khi bị người khác nói những yếu kém của mình trước tậpthể, nhất là trước các bạn khác giới Tính tình trạng thái tâm lý ở tuổi này dễ thayđổi, có lúc rất tích cực hăng hái, nhưng cũng có lúc lại buồn chán, tiêu cực
3.2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
3 2.1 Phương pháp nghiên cứu:
Để giải quyết các mục tiêu trên Tôi sử dụng các phương pháp sau:
3.2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu có liên quan
Đọc sách và tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài nghiên cứu là mộtmặt không thể thiếu trong quá trình nghiên cứu khoa học Ngay từ khâu chọn đềtài
Phương pháp này cho tôi hệ thống lại những các kiến thức có liên quan đếnlĩnh vực nghiên cứu hình thành cơ sở lý luận, xác định mục đích, mục tiêu nghiêncứu, hình thành cở sở lý luận xác định mục đích, mục tiêu nghiên cứu, đồng thờixây dựng tổng quan, xử lý phân tích kết quả nghiên cứu của đề tài
3.2.1.2 Phương pháp phỏng vấn:
Mục đích của việc sử dụng phương pháp này là nhằm tìm hiểu việc sử dụngcác bài tập phát triển thể lực chuyên môn nhằm nâng cao thành tích nhảy xa kiểuưỡn thân của các đồng nghiệp, tham khảo ý kiến của các chuyên gia Để từ đóchọn lọc một số bài tập phát triển thể lực chuyên môn nhằm nâng cao thành tíchnhảy xa kiểu ưỡn thân
Đối tượng phỏng vấn là các giáo viên trực tiếp giảng dạy môn nhảy xa ở cáctrường phổ thông trong và ngòai tỉnh
Hình thức phỏng vấn gián tiếp thông qua bảng câu hỏi
3.2.1.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
- Để nghiên cứu tác dụng của các bài tập phát triển thể lực nhằm nâng cao thànhtích nhảy xa cho học sinh nam lớp 11 tôi tiến hành thực nghiệm trên 02 nhóm đốitượng theo kiểu thực nghiệm được lựa chọn là kiểu thực nghiệm so sánh song songbao gồm một nhóm thực nghiệm và một nhóm đối chứng:
+ Nhóm thực nghiệm gồm 50 em học sinh nam lớp 11 do Tôi chọn ngẫunhiên, thời gian tập luyện mỗi tuần 1 buổi, mổi buổi 2 tiết Nội dung tập luyện do
Trang 12Tôi biên soạn dựa theo các bài tập đã được chọn qua kết quả phỏng vấn, và đượcthực hiện vào 15 phút đầu của buổi tập.
+ Nhóm đối chứng gồm 50 em học sinh nam lớp 11 do Tôi chọn ngẫu nhiên,thời gian tập luyện giống nhóm thực nghiệm Mỗi tuần tập 1 buổi, mỗi buổi 2 tiết.Nội dung tập luyện theo chương trình học của Bộ
Sau 1 năm Tôi tiến hành khảo sát các bài tập trên để tìm hiểu mức độ pháttriển nhằm xác định tác dụng của các bài tập phát triển thể lực chuyên môn đểnâng cao thành tích nhảy xa cho học sinh nam lớp 11
Khâu chọn đề tài, xây dựng đề cương, bắt tay vào nghiên cứu và đến khichuẩn bị dự thảo, báo cáo kết quả, người nghiên cứu đã sử dụng phương pháp này.Phương pháp này cho phép tôi hệ thống hóa các kiến thức có liên quan đếnlĩnh vực nghiên cứu, hình thành cơ sở lí luận, xác định mục đích, mục tiêu nghiêncứu, đồng thời xây dựng tổng quan, xử lý và phân tích kết quả nghiên cứu của đềtài
3.2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Tiến hành lấy số liệu ban đầu và số liệu sau 1 năm tập luyện của 50 học sinhnam thực nghiệm và 50 học sinh nam đối chứng
Lần 1: tổ chức kiểm tra thành tích nhảy xa kiểu ưỡn thân (mét) cho đối tượngnghiên cứu (chưa áp dụng bài tập)
Lần 2: Tổ chức kiểm tra thành tích cho nhóm thực nghiêm và nhóm đốichứng
* Nhảy xa có đà:
+ Sân bãi, dung cụ: hố cát, thước dây, cờ, giấy, bút…
+ Phương pháp tiến hành: Thực hiện lần lượt từng người sau khi nghe gọi tên,thì nhanh chóng thực hiện chạy đà, giậm nhảy, và rơi xuống đất, hoàn thiện kỹthuât nhảy xa kiểu ưỡn thân, thành tích được xác định ở các điểm rơi gần vángiậm
* Bật xa tại chỗ:
Trang 13+ Sân bãi, dụng cụ: Tiến hành kiểm tra bật xa trên hố cát, điểm rơi cùng nằmtrên mặt phẳng nằm ngang, thước dây, giấy bút ghi chép.
+ Phương pháp tiến hành: Người thực hiện đứng sau vạch giậm nhảy, 2 chânrộng khoảng bằng vai, 2 tay để thả lỏng, hơi khuỵu gối xuống 2 tay vung lên cao,xuống dưới, ra sau để tạo đà và bật nhảy về phía trước, rơi 2 chân xuống hố cát vàngả người về phía trước (không ngã hoặc chống về sau) Mỗi học sinh thực hiện 2lần, lấy thành tích ở lần đạt cao nhất, thành tích được tính từ mũi bàn chân ngóncái lúc đứng chuẩn bị cho đến gót chân gần nhất khi bật xa kết thúc
* Ngồi xổm bật cóc 30m:
+ Sân bãi, dụng cụ: sân trường, đồng hồ bấm giây, cờ, giấy bút
+ Cách tiến hành: thực hiện lần lượt từng người, tư thể ngồi xổm trên haichân, hai tay chống hông, bật về trước thực hiện hết cự ly 30m, bấm giây tínhthành tích
* Bật lò cò 30m:
+ Sân bãi, dụng cụ: sân trường, đồng hồ bấm giây
+ Cách tiến hành: thực hiện lần lượt từng người, tư thể thực hiện xuất phátcao, khi có hiệu lệnh xuất phát thực hiện lò cò một chân, thực hiện bằng chân trụ,
cự ly 30m, bấm giây tính thành tích
* Bật xa 3 bước:
+ Sân bãi, dụng cụ: Tiến hành kiểm tra bật xa trên hố cát, điểm rơi cùng nằmtrên mặt phẳng nằm ngang, thước dây, giấy bút ghi chép
+ Phương pháp tiến hành: Người được đo đứng sau vạch xuất phát cách vạch
3 bước, 2 chân rộng khoảng bằng vai Khi có lệnh người được đo lấy đà nhanhchóng bước 3 bước, về vạch xuất phát rồi dùng sức của bàn chân, cẳng chân, đùi
và kết hợp giậm mạnh bằng chân thuận về trước Thành tích được tính (cm)khoảng cách từ vạch xuất phát đến gót chân hoặc, một bộ phận cơ thể gần nhất
3.2.1.5 Phương pháp toán thống kê:
Để xử lý các số liệu trước và sau thực nghiệm, giúp cho việc rút ra kết luậnTôi sử dụng các thuật toán trong đề tài là:
(X – X) X2 i i 2
Trang 14 100%5
, 0
%
1 2 1 2
X X W
3 2.2.2 Địa điểm nghiên cứu:
Trường THPT Tam Phước, Biên Hòa, Đồng Nai
3 2.2.3 Thời gian tổ chức nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu từ tháng 09 năm 2011 đến tháng 10 năm 2012
- Từ ngày 10 tháng 09 năm 2011 đến ngày 01 tháng 05 năm 2012 chuẩn bịđiều kiện nghiên cứu xây dựng phiếu phỏng vấn kiểm tra lấy số liệu và xử lý sốliệu
- Từ ngày 10 tháng 06 năm 2012 đến ngày 30 tháng 09 năm 2012 Viết đềtài trình giáo viên trong tổ chỉnh sửa
- Từ ngày 01 tháng 10 đến 25 tháng 10 năm 2012 Viết đề tài lần 2
3.2.2.4 Dụng cụ nghiên cứu:
- Thước dây: là loại thước dây bằng vải thong thường dài 3000mm dùng để đochiều dài quảng đường chạy, bật xa, …
Trang 15- Đồng hồ bấm dây điện tử với tốc độ chính xác 1/100 giây dùng để xác địnhthành tích chạy, nhảy, …
- Đường chạy đà và hố nhảy xa: tất cả đều đảm bảo an toàn cho học sinh trongquá trình tập luyện và kiểm tra
- Một số vật dụng khác : vật chuẩn, cờ hiệu,hộp phát lệnh, mcòi, bút, giấy, v.v
IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
4.1 Lựa chọn các bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích nhảy xa của học sinh nam lớp 11 trường THPT
Để xác định các bài tập phát triển thể lực nhằm nâng cao thành tích nhảy xatôi tiến hành thực hiện các bước sau :
Bước 1: Thu thập, tổng hợp các bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích
nhảy xa của nam học sinh lớp 11
Bước 2: Dùng các phiếu phỏng vấn để lấy ý kiến của các cán bộ quản lý, các
giáo viên, huấn luyện viên TDTT, các chuyên gia điền kinh về các bài tập thể lựcnhằm nâng cao thành tích nhảy xa Trên cơ sở đó tôi sẽ chọn những bài tập đượcnhiều người đồng ý sau khi lấy ý kiến thăm dò, phỏng vấn (trên 70% đồng ý) đưavào chương trình thực nghiệm Còn những bài tập được lựa chọn ít hơn (dưới 70%đồng ý) tôi sẽ loại bỏ không sử dụng trong chương trình thực nghiệm
4.1.1.Thu thập, tổng hợp các bài tập thể lực nhằm nâng cao thành tích nhảy xa của nam học sinh lớp 11.
Các tác giả Xirixơ.P.Đ – Gaidrơxca P.M – Ratrep K.I, trong “Nghiên cứuđánh giá trình độ tập luyện trong các thời kỳ khác nhau”, đã dùng các bài tập sau
để đánh giá trình độ thể lực của vận đông viên nhảy xa : nhảy xa (cm) chạy 20m
có đà (gy), bật cao (cm), bật xa (cm), bật 3 bước (cm), lực lưng (kg)
Trong tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá trình độ tập luyện và tuyển chọn vận độngviên điền kinh, các tác giả Trung Quốc đã đưa ra hệ thống các chỉ tiêu và xác định
cả tỷ trọng của các chỉ tiêu trong tuyển chọn nam VĐV nhảy xa lứa tuổi 13 – 17
là : Điều kiện cơ thể : Chỉ số Quetelet, dài chân, B/chiều cao, công năng tim Trình
độ kỹ thuật : Chạy 100m (gy), nhảy xa ( cm), đẩy tạ (cm), chạy 1500 (gy), chạy30m tốc độ cao (gy), hất tạ (4kg) quay đầu ra sau (cm), đà 5 bước nhảy 5 bước, đà
7 bước nhảy xa, kỹ thuật nhảy xa
Pôpốp V.B, đã đưa ra các chỉ tiêu đánh giá trình độ chuẩn bị sức mạnh tốc độcủa vận động viên trong nhảy xa bằng thành tích lập bài tập thông qua các nộidung mà hầu hết đều nhằm đánh giá sức mạnh chân dưới các góc độ khác nhau,như : chạy 30m (gy), chạy 60m (gy), chạy 100m có xuất phát (gy), nhảy cao kiểubước qua (cm), nhảy bật 50 lần trên 1 chân với 6 bước đà (xác định độ dài và thờigian), chạy 30m (gy), chạy 60m (gy), chạy 100m có xuất phát (gy), nhảy cao kiểubước qua (cm), nhảy bật cao 5 lần liên tục (gy), ngồi xuống đứng lên với trọnglượng tối đa (kg), nâng 2 chân lên thang thể dục 10 lần (gy)
Trong “Kiểm tra năng lực thể chất và thể thao” của Lê Bửu – Nguyễn ThếTruyền đã đưa ra 9 test và 1 chỉ số tuyển chọn vận động viên nhảy xa thì có đến 6test gắn liền với sức mạnh cơ chân: chạy 20m tốc độ cao (gy), bật cao tại chỗ (gy),bật xa tại chỗ (gy), bật ba bước tại chỗ (cm), nhảy xa có đà (cm), lực lưng (kg),
