Văn hóa kinh doanh của tổng công ty may 10

Văn hóa kinh doanh là việc sử dụng các nhân tố văn hóa vào hoạt động kinh doanh, là cái mà các chủ thể kinh doanh áp dụng hoặc tạo ra trong quá trình hình thành nên những nền tảng có tín

-

LUẬN VĂN THẠC SĨ

VĂN HÓA KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY MAY 10

(Trên địa bàn quận Long Biên – Hà Nội)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào

TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Tuyết

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chương trình cao học và viết luận văn này, tôi đã nhận được

sự hướng dẫn, giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của quý thầy cô Viện Đại học Mở

Hà nội, ban lãnh đạo Tổng Công ty Đức Giang, ban lãnh đạo Tổng công ty May 10 đã giúp đỡ tạo điều kiện cung cấp tài liệu, thông tin phục vụ công tác nghiên cứu

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô Viện Đại học Mở Hà nội, đặc iệt là các thầy cô đã tận tình giảng dạy cho tôi trong suốt thời gian học tập khóa Cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh tại trường

Tôi xin trân trọng gửi lời biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Kim Truy đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghiên cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Nhân đây, tôi xin trân thành cảm ơn ban giám hiệu, các thầy cô khoa Sau đại học Viện Đại học Mở Hà nội đã tạo rất nhiều điều kiện để tôi học tập và hoàn thành tốt khóa học

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt tình và năng lực của mình, tuy nhiên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp của quý báu của Quý thầy cô và các bạn Trân trọng cảm ơn

Hà nội, tháng 01 năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Tuyết

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU:……… 7

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP… 10

1.1 Khái niệm, vai trò của văn hóa kinh doanh đối với hoạt động của doanh nghiệp…. 10

1.1.1 Khái niệm văn hóa và văn hóa kinh doanh……… 10

1.1.2 Vai trò của văn hóa kinh doanh đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp……… 13

1.1.2.1 Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp……… 13

1.1.2.2 Văn hóa kinh doanh góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp……… 16

1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp……… 18

1.2.1 Triết lý kinh doanh……… 18

1.2.2 Đạo đức kinh doanh……… 21

1.2.3 Văn hóa doanh nhân……… 23

1.2.4 Văn hóa ứng xử với khách hàng……… 24

1.2.5 Văn hoá nội bộ doanh nghiệp……… 25

1.2.6 Biểu trưng (logo) và khẩu hiệu (slogan)của doanh nghiệp……… 29

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp……… 29

1.3.1 Nền văn hóa xã hội……… 29

1.3.2 Thể chế xã hội……… 30

1.3.3 Sự khác biệt, giao lưu văn hóa và quá trình hội nhập, toàn cầu hóa 30

1.3.4 Khách hàng……… 32

1.4 Một số bài học về xây dựng văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp trong và ngoài nước……… 32

1.4.1 Các điển hình về xây dựng văn hóa kinh doanh của một số doanh

nghiệp trong và ngoài nước……… 32

1.4.1.1 Văn hóa FPT……… 32

1.4.1.2 Văn hóa Mai Linh……… 33

1.4.1.3 Văn hóa Microsoft……… 35

1.4.1.4 Văn hóa Honda……… 36

1.4.2 Các bài học về xây dựng văn hóa kinh doanh trong các doanh nghiệp………

36 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY MẶC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI……… 40

2.1 Giới thiệu về Quận Long Biên và sự lựa chọn doanh nghiệp trên địa bàn quận để nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp……… 40

2.1.1 Giới thiệu về quận Long Biên……… 40

2.1.2 Lựa chọn các doanh nghiệp trên địa bàn quận để nghiên cứu văn hoá kinh doanh……… 44

2.2 Thực trạng văn hóa kinh doanh của Tổng công ty May 10……… 45

2.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển Công ty cổ phần may Đức Giang và Công ty cổ phần may 10……… 45

2.2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Công ty cổ phần may Đức Giang……… 45

2.2.2 Tình hình văn hóa kinh doanh của Công ty cổ phần may Đức Giang và Công ty cổ phần may 10……… 48

2.2.2.1.Triết lý kinh doanh……… 48

2.2.2.2 Đạo đức kinh doanh……… 51

2.2.2.3 Văn hóa doanh nhân……… 52

2.2.2.4.Về văn hóa ứng xử với khách hàng……… 54

2.2.2.5 Các quy chế, quy định nội bộ……… 54

2.2.2.6 Các biểu trưng và hình ảnh……… 58

2.2.3 Kết quả, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế văn hóa kinh doanh của Công ty cổ phần may Đức Giang và Công ty cổ phần may 10……… 59

2.2.3.1 Kết quả đạt được……… 59

2.2.3.2 Những hạn chế……… 60

2.2.3.3 Những nguyên nhân của các hạn chế……… 62

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VĂN HÓA KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY MẶC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN HIỆN NAY……… 64

3.1 Phương hướng phát triển của ngành dệt may và của Tổng công ty May 10…… 64

3.1.1 Quan điểm phát triển của ngành và chiến lược phát triển ngành dệt may……… 64

3.1.2 Chiến lược phát triển của Công ty cổ phần may Đức Giang và Công ty cổ phần may 10……… 69

3.2 Giải pháp hoàn thiện văn hóa kinh doanh của Tổng công ty May 10……… 70

3.2.1 Các giải pháp chung……… 70

3.2.2 Các giải pháp cụ thể……… 72

3.3 Các kiến nghị……… 90

KẾT LUẬN……… 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 93

PHỤ LỤC: Phụ lục 1: Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty May 10……… 95

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong đời sống xã hội, văn hóa với tư cách là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực to lớn thúc đẩy sự phát triển sản xuất hàng hóa và nhờ hàng hóa để phát triển, là mục tiêu cao cả của mọi hình thái xã hội Văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người xây dựng xã hội mới và con người mới trong tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội như hoạt động sản xuất - kinh doanh, hoạt động chính trị, hoạt động khoa học - công nghệ, hoạt động văn hóa - xã hội - nhân văn, v.v Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay các quốc gia xích lại gần nhau hơn, vì thế văn hóa dân tộc, bản sắc dân tộc ngày càng trở thành trung tâm của mọi sự chú ý của các quốc gia, dân tộc trên thế giới

Văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp là một bộ phận cấu thành và được hình thành trên nền tảng văn hóa dân tộc, sự tiếp thu có chọn lọc và sự giao thoa của các nền văn hóa trên thế giới

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, với sự chuyển dịch

dễ dàng các nguồn vốn của các nhà đầu tư, chuyển giao công nghệ và hợp tác kinh tế giữa các chủ thể kinh doanh mang quốc tịch khác nhau, việc hợp tác, chuyển giao các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến nói chung và thành tựu của khoa học quản trị nói riêng không khó Tuy nhiên yếu tố chính ảnh hưởng tới sự thành công hay thất bại các thành tựu đó trong điều kiện cụ thể của mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp là sự khác biệt về văn hóa Đối với lĩnh vực kinh doanh, xu hướng văn hóa kinh doanh đã và đang là một hướng tiếp cận tối ưu để khai thác các thành tựu tiên tiến của khoa học đồng thời vẫn bảo đảm phát huy được sức mạnh của bản sắc văn hóa

Chính vì vậy, xây dựng văn hóa kinh doanh là góp phần tạo lập năng lực cốt lõi của doanh nghiệp, và do vậy, tạo cho doanh nghiệp năng lực cạnh tranh bền vững trong điều kiện cạnh tranh mang tính toàn cầu Bên cạnh đó,

nó còn góp phần thể hiện bản sắc văn hóa tiên tiến đậm đà tính dân tộc của văn hóa Việt Nam trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp

Với nhận thức được vai trò quan trọng của văn hóa kinh doanh đối với

sự phát triển của doanh nghiệp, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Văn hóa kinh doanh của Tổng Công ty may 10 trên địa bàn Quận Long Biên, Thành phố

Hà Nội” làm đề tài luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản trị kinh doanh của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

2.1 Mục đích của đề tài luận văn

Luận chứng đề xuất các giải pháp đồng bộ để hoàn thiện văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục đích đề ra, luận văn có nhiệm vụ nghiên cứu:

Một là, phân tích làm rõ cơ sở lý luận về văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp

Hai là, Phân tích đánh giá thực trạng văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội

Ba là, Đề xuất các giải pháp đồng bộ hoàn thiện văn hóa kinh doanh của Tổng công ty may 10 trên địa bàn Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội giai đoạn hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp, các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh, việc xây dựng văn hóa kinh doanh và các yếu

tố ảnh hưởng tới văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp may mặc trên địa bàn Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội gồm Tổng Công ty may 10

từ năm 2007 - 2012

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của luận văn là phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác-Lênin theo quan điểm phát triển, toàn diện, lịch sử,

cụ thể Ngoài ra luận văn còn kết hợp với phương pháp như lô rích, phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, khảo sát…

5 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục Nội dung của luận văn gồm 3 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn Quận Long Biên- Thành phố Hà

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn Quận Long Biên- Thành phố Hà nội giai đoạn

hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH

CỦA DOANH NGHIỆP

1.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA KINH DOANH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

1.1.1 Khái niệm văn hóa và văn hóa kinh doanh

Văn hoá kinh doanh là một bộ phận của văn hoá trong đời sống xã hội,

vì vậy nghiên cứu cứu vai trò của văn hóa đối với phát triển xã hội nói chung

và đối với doanh nghiệp nói riêng trước hết phải làm rõ khái niệm về văn hoá Văn hóa là một khái niệm rất rộng được tiếp cận dưới nhiều góc độ Các khái niệm về văn hoá không giống nhau tùy theo cách hiểu rộng hẹp khác nhau, trong khi văn hóa là lĩnh vực vô cùng rộng lớn, phong phú và phức tạp Mặt khác, cũng như các lĩnh vực khoa học xã hội khác, ngành khoa học về văn hóa có tính chất lịch sử và phát triển xuyên suốt lịch sử loài người, từ văn hóa dân gian có văn tự và không văn tự đến văn hóa chỉnh thể của các chế độ đương thời Trong quá trình lịch sử đó nội dung và khái niệm của văn hóa cũng thay đổi theo Đó là hiện thực khách quan Có thể dẫn ra một số khái niệm phổ biến về văn hoá:

Theo E.Heriôt: "Cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi - đó chính là văn hóa" [21]

Theo định nghĩa của UNESCO (được chấp nhận tại hội nghị liên chính phủ các chính sách văn hóa họp năm 1970 tại Venise) thì văn hóa bao gồm tất

cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động Tháng 12 năm 1986, UNESCO phát triển thêm định nghĩa về văn hóa:

“Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và

các cộng đồng trong quá khứ, hiện tại qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy

đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và các thể hiện, đó là những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” Qua định nghĩa của UNESCO ta thấy văn hóa là một tổng thể bao gồm tất cả những gì con người kiến tạo nên, văn hóa chính là những nét khác biệt giữa các dân tộc về vật chất cũng như tinh thần

Học giả Edward B Taylor (1924) cho rằng: "Văn hóa là một phức thể bao gồm kiến thức, niềm tin, nghệ thuật, đạo đức, tập quán và tất cả những khả năng và tập tục khác cần thiết cho con người trong một xã hội"

Theo cựu Tổng giám đốc UNESSCO Federico Mayor nói: "Thực tế đã thừa nhận rằng văn hóa không tách rời cuộc sống, ngoài sự tư duy và hoạt động của mỗi cá nhân và cộng đồng, bởi văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống đã diễn ra trong quá khứ và hiện tại; trải qua bao thế kỷ nó đã cấu thành hệ thống giá trị, truyền thống, mỹ thuật và lối sống, mà dựa trên đó, từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình" Như vậy, có thể thấy văn hóa bao hàm cả nội dung rộng lớn và phức tạp, văn hóa về cơ bản là một cấu trúc nhiều tầng nấc

GS Hoàng Vinh trong "Đề cương văn hóa và Tôn giáo" đã khẳng định văn hóa là vốn hiểu biết của con người, tích lũy được trong suốt quá trình hoạt động thực tiễn - lịch sử, được kết tinh lại thành các giá trị và chuẩn mực

xã hội, gọi chung là hệ giá trị xã hội, biểu hiện ở vốn di sản văn hóa và phong cách ứng xử của cộng đồng Hệ giá trị là thành tố cơ bản làm nên bản sắc riêng của mọi cộng đồng xã hội, có khả năng liên kết các thành viên làm cho cộng đồng trở thành một khối vững chắc và có khả năng điều tiết hoạt động của các thành viên sống trong cộng đồng xã hội ấy

Trong Từ điển Tiếng Việt, văn hóa được định nghĩa: “Văn hóa là tổng

thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” [25] Phát triển cách tiếp cận văn hóa theo nghĩa

rộng, GS.TS Trần Ngọc Thêm định nghĩa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ

những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với một trường

tự nhiên và với xã hội của mình.” Định nghĩa này khẳng định văn hóa là

những sáng tạo của con người, mang lại giá trị cho con người, trong đó bao

gồm cả giá trị vật chất và giá trị tinh thần Những giá trị văn hóa này lắng đọng và kết tinh từ đời sống thực tiễn của con người trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội mà họ đang sống Điều đó cũng có nghĩa, không phải tất cả những gì do con người tạo ra đều là văn hóa, mà chỉ có những cái đã kết tinh thành giá trị thì cái đó mới là văn hóa

Văn hóa kinh doanh được thể hiện và chỉ có thể được thể hiện thông qua chủ thể mang nó là doanh nghiệp Cũng như văn hoá, văn hoá kinh doanh được tiếp cận dưới nhiều góc độ, có rất nhiều quan niệm về văn hoá kinh doanh Marvin Bower, Tổng giám đốc Mackinsey Company cho rằng: "Văn hóa kinh doanh là tất cả các thành tố mà chúng ta đang thực hiện trong quá trình kinh doanh và di sản để lại cho thế hệ kế tiếp" Như vậy, văn hóa hiện diện ở bất kỳ doanh nghiệp nào, tuy nhiên một doanh nghiệp phát triển phải có một nhãn quan rộng, tham vọng lâu dài, xây dựng được một nếp văn hóa có bản sắc riêng, thể hiện sự khác biệt vượt trội

Văn hóa kinh doanh là việc sử dụng các nhân tố văn hóa vào hoạt động kinh doanh, là cái mà các chủ thể kinh doanh áp dụng hoặc tạo ra trong quá trình hình thành nên những nền tảng có tính ổn định và đặc thù trong hoạt động kinh doanh của họ Văn hóa kinh doanh là tất cả các giá trị tinh thần (dưới dạng vật thể hoặc phi vật thể) có được của một doanh nghiệp trong suốt quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp ấy - đã trở thành chuẩn mực và nguồn động lực chủ yếu nhất - thâm nhập vào và chi phối các quan niệm, tập quán và hành vi kinh doanh hướng

về sự chất lượng, sáng tạo, trách nhiệm và kết hợp hài hòa các lợi ích Văn hóa kinh doanh liên kết con người trong nội bộ với nhau, liên kết doanh

nghiệp và xã hội bằng những giá trị nhân văn, đặt con người vào vị trí trung tâm và quyết định sự cạnh tranh thắng lợi và phát triển bền vững Văn hóa kinh doanh suy cho cùng nó là cốt lõi của nền kinh tế tri thức / thị trường xã hội và nhân văn

Từ các phân tích trên đây, có thể đưa ra khái niệm về văn hóa kinh

doanh: Văn hóa kinh doanh là toàn bộ các nhân tố văn hóa được chủ thể kinh

doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó.

Theo nghĩa cụ thể, văn hóa kinh doanh là việc sử dụng các nhân tố văn hóa vào trong hoạt động kinh doanh của chủ thể, là cái văn hóa mà các chủ thể kinh doanh tạo ra trong quá trình kinh doanh hình thành nên những kiểu kinh doanh ổn định và đặc thù Như vậy văn hóa kinh doanh là một phương diện của văn hóa trong xã hội bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần, những phương thức và kết quả hoạt động của con người được tạo ra và

sử dụng trong quá trình kinh doanh

1.1.2 Vai trò của văn hóa kinh doanh đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Vai trò của văn hoá kinh doanh thể hiện:

1.1.2.1 Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp

Xây dựng và duy trì văn hóa kinh doanh có vai trò rất to lớn trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp

Cụ thể, vai trò quan trọng đó được thể hiện trên các phương diện sau:

Thứ nhất, văn hóa kinh doanh tạo ra sự cố kết và tính thống nhất cao trong hành động và ứng xử của các thành viên trong doanh nghiệp bằng một

hệ thống các giá trị và chuẩn mực chung Các thành viên sẽ cùng nhau hướng tới mục tiêu chung của doanh nghiệp bằng niềm tin, sự tự nguyện và phối hợp hành động nhịp nhàng

Các thành viên trong doanh nghiệp là sự tập hợp của nhiều cá nhân với những nhân cách, cá tính, động cơ và mục tiêu khác nhau Tính thống nhất, đồng tâm hiệp lực của các thành viên chỉ có được khi họ cùng nhau chấp nhận

và chia sẻ những giá trị và chuẩn mực chung Một doanh nghiệp đã xây dựng được văn hóa kinh doanh mạnh thì tự nó sẽ giúp các thành viên hành độngvà ứng xử một cách tự nguyện, đúng hướng và có hiệu quả mà không cần có quá nhiều quy chế và mệnh lệnh hành chính từ cấp trên

Thứ hai, văn hóa kinh doanh tạo cho doanh nghiệp, các thành viên của doanh nghiệp một phong cách, cá tính hay bản sắc riêng, để phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác Văn hóa kinh doanh được duy trì bảo tồn qua nhiều thế hệ quản trị, tạo ra khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp.Một doanh nghiệp trong thời gian đầu khởi sự chưa thể có ngay được văn hóa kinh doanh Qua quá trình hoạt động, các yếu tố của văn hóa kinh doanh sẽ được tạo lập, thử thách để rồi tồn tại trong chủ đích của người chủ doanh nghiệp, tạo ra cho doanh nghiệp một dấu ấn, hình ảnh và bản sắc riêng bên cạnh những điểm chung của văn hoá kinh doanh là một hình thái của văn hoá xã hội Văn hóa kinh doanh vì vậy góp phần tạo dựng một hình ảnh riêng của doanh nghiệp trong con mắt của khách hàng, của các đối tác, của những người đi tìm việc làm và của xã hội Nói cách khác, văn hóa kinh doanh góp phần tạo ra sự khác biệt và lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thứ ba, văn hóa kinh doanh có tác dụng điều chỉnh hành vi và thái độ của các nhà quản trị Nếu như các nội quy, quy chế, mệnh lệnh hành chính, kỷ luật được coi là những công cụ điều tiết mang tính quy phạm cụ thể (thành văn) thì văn hóa kinh doanh được coi là công cụ điều tiết "mềm" (luật bất thành văn) thông qua hệ thống triết lý, các chuẩn mực, truyền thống, tập tục, nêu gương đã được xây dựng, duy trì và thừa nhận trong doanh nghiệp nhưng khi đã được tạo dựng thì có sức sống lâu bền và sự lan toả trong doanh nghiệp và đời sống xã hội

Có thể nói, văn hóa kinh doanh xác định những chuẩn mực chung, thể hiện thông điệp với các thành viên trong doanh nghiệp mọi việc nên làm thế nào và điều gì là quan trọng Đối với các thành viên trong doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh được coi là công cụ điều tiết cực kỳ hữu hiệu vì nó hướng vào lòng tự trọng (tự tôn) cá nhân và khi hành vi và thái độ của một cá nhân không phù hợp với những giá trị và chuẩn mực chung thì họ sẽ bị tẩy chay bởi thái độ, dư luận của cả tập thể

Thứ tư, văn hóa kinh doanh được coi là tài sản đặc biệt (tài sản vô hình) của doanh nghiệp, là nguồn lực để doanh nghiệp phát triển bền vững, là chất keo kết dính các thành viên lại với nhau

Văn hóa kinh doanh được nhìn nhận là tài sản tinh thần, là bầu không khí làm việc, môi trường bên trong của doanh nghiệp do các thành viên của

nó (trước hết là ban lãnh đạo) tạo ra Nó được coi là một loại nguồn lực (hay tài sản) giống như các nguồn lực khác của doanh nghiệp như nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính hay hay nguồn lực vật chất Nhưng văn hóa kinh doanh là nguồn lực tinh thần, tài sản vô giá của doanh nghiệp Nó ảnh hưởng trực tiếp tới tinh thần, thái độ lao động của mỗi một nhà quản trị và lòng trung thành của họ đối với doanh nghiệp Những doanh nghiệp có văn hóa kinh doanh tích cực sẽ tạo ra bầu không khí làm việc hăng say hào hứng vì mục tiêu chung, khiến các thành viên thường xuyên phấn đấu để đạt nhiều lợi ích cho bản thân

và doanh nghiệp

Thứ năm, văn hóa kinh doanh có tác dụng đào tạo và bồi dưỡng các nhà quản trị trong doanh nghiệp, tuân thủ những tôn chỉ và phương châm hành động; có cách ứng xử, thái độ và phong cách làm việc phù hợp; từ đó nâng cao được năng suất, chất lượng và hiệu quả trong công việc của họ

Một cá nhân thời gian đầu đến làm việc trong một doanh nghiệp (tổ chức) sẽ mang theo những đặc điểm riêng của mình về phong cách làm việc, quan niệm, truyền thống, giá trị, Sau thời gian làm việc lâu dài trong một

môi trường văn hóa (doanh nghiệp) nào đó, cá nhân sẽ được chính môi trường văn hóa đó đào tạo, ảnh hưởng và dần dần trở thành một cá nhân mang theo phong cách, quan niệm, thói quen, cách thức làm việc, và có khi cả hình ảnh của doanh nghiệp Chính vì vậy mà khi tuyển dụng nhân sự, ngoài các tiêu chí về chuyên môn, các nhà tuyển dụng rất chú trọng đến việc xem xét các đặc điểm cá nhân của ứng viên có phù hợp với bản sắc văn hóa trong hoạt động quản trị hiện tại của doanh nghiệp hay không để xây dựng cho doanh nghiệp mình một đội ngũ nhân sự đồng nhất Đối với các thành viên mới gia nhập doanh nghiệp, họ cần nhanh chóng học hỏi, tiếp thu những giá trị văn hóa để hòa nhập thực sự với môi trường làm việc mới và thông qua đó cũng kiểm chứng được sự “ lan toả” văn hoá doanh nghiệp ra đời sống xã hội

1.1.2.2 Văn hóa kinh doanh góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Ngày nay trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, cạnh tranh giữa các nước, các doanh nghiệp và sức mạnh kinh tế thực ra là một hình thức của công cuộc cạnh tranh về chất lượng khoa học và công nghệ Kinh doanh là cạnh tranh, là đọ sức với các đối thủ trong nước và thế giới để mua hàng và bán hàng Về bản chất cạnh tranh là cuộc chiến trên thương trường không chút khoan nhượng Cạnh tranh mang những sắc thái cơ bản và nguyên tắc cơ bản của chiến tranh Sự thỏa hiệp với các đối thủ (đối tác) có thể là sách lược trong những tình huống cụ thể với khoảng không gian và thời gian nhất định

để đôi bên cùng có lợi Điều đó không thể che giấu hết tính quyết liệt, sống còn trong quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và triết lý kinh doanh bằng cách vượt lên Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp là nét đặc trưng cơ bản

của văn hóa kinh doanh

Văn hóa kinh doanh có tác động quyết định đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Sở dĩ có thể khẳng định như vậy bởi vì để thực hiện hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp nào cũng cần có các nguồn lực vật chất và

tinh thần Trong đó nguồn lực tinh thần, đặc biệt văn hóa kinh doanh chính là một trong trụ cột chính của các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh

Năng lực của các nhà quản trị có tính quyết định đối với sự thành bại của doanh nghiệp trong kinh doanh Một nhà quản trị giỏi có thể xây dựng được yếu tố văn hóa kinh doanh làm cơ sở vững chắc cho quá trình hoạt động kinh doanh của mình Qua khảo sát các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả

có thể rút ra hệ quả là: doanh nghiệp mạnh gắn liền với giám đốc giỏi Lãnh đạo một số địa phương và Bộ, Ngành cũng cho rằng, tìm sản phẩm kinh doanh không khó, cái khó chính là tìm giám đốc doanh nghiệp giỏi Một giám đốc - nhà quản trị giỏi có thể đưa một doanh nghiệp từ thua lỗ đến chỗ có lợi nhuận, từ yếu trở nên mạnh, trong khi việc đổi mới kỹ thuật, công nghệ hoặc tái cấu trúc lại khó có thể đưa lại một kết quả khả quan như vậy Đặc biệt, trong hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay cả hai giải pháp sau đều rất khó thực hiện bởi cả lý do kinh tế lẫn xã hội Các nhà quản trị giỏi sẽ biết cách tạo lập chiến lược cạnh tranh, phát huy năng lực sáng tạo của kỹ sư và công nhân để tạo ra bí quyết công nghệ, thu hút nhân lực giỏi về cộng tác, sử dụng đúng người, liên kết mọi người Trước đây, trong điều kiện và hoàn cảnh còn khó khăn hơn các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc đã biết rút ngắn khoảng cách về năng lực cạnh tranh với các doanh nghiệp Hoa Kỳ và Châu Âu bằng con đường tự tìm ra cách thức quản trị riêng, phù hợp với văn hóa con người của họ, biến sở đoản của đội ngũ nhân lực thành sở trường Bản sắc văn hóa quản trị Nhật Bản đã từng là vũ khí cạnh tranh chủ yếu của các doanh nghiệp Nhật Bản với các đối thủ trên trường quốc tế

Văn hóa kinh doanh được biểu hiện thông qua năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Một doanh nghiệp không có năng lực canh tranh đồng nghĩa với doanh nghiệp đó chưa tạo dựng được văn hóa kinh doanh Trong thời đại ngày nay không thể chỉ đứng lại trên văn hóa truyền thống qua các tấm huân,

huy chương các loại của bề dày lịch sử trong cơ chế cũ mà không bao hàm được văn hóa chung của dân tộc Việt Nam theo dòng lịch sử từ xa xưa, văn hóa chung của nhân loại và xu hưởng phát triển trong tương lai Trong điều kiện hội nhập sự “ giao thoa” những yếu tố tích cực của các nền văn hoá có tác dụng rất quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp

1.2 CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH VĂN HÓA KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

1.2.1 Triết lý kinh doanh

Triết lý kinh doanh là một trong những biểu hiện của văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp chủ yếu là triết lý về quản lý của doanh nghiệp, với ý nghĩa như vậy triết lý kinh doanh được quan niệm dưới nhiều góc độ

Theo vai trò thì triết lý kinh doanh là những tư tưởng chỉ đạo, định hướng, dẫn dắt hoạt động kinh doanh quan niệm này coi triết lý kinh doanh là những nguyên tắc trong hoạt động kinh doanh, nếu vi phạm những nguyên tắc này dẫn tới văn hóa kinh doanh bị băng hoại

Theo các yếu tố cấu thành thì triết lý kinh doanh của doanh nghiệp là lý tưởng, là phương châm hành động, là hệ giá trị và mục tiêu chung của doanh nghiệp chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh

Theo cách thức hình thành triết lý kinh doanh là những tư tưởng triết học phản ánh thực tiễn kinh doanh qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm và khái quát hóa của các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh Nội dung của triết lý kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm ba nội dung chính: sứ mệnh của doanh nghiệp; mục tiêu của doanh nghiệp và hệ thố\ng các giá trị của doanh nghiệp

Trong quan hệ với văn hóa hiểu theo nghĩa rộng, hoạt động quản trị,

mà trực tiếp ở đây là quản trị kinh doanh, vừa là một bộ phận cấu thành văn hóa, vừa là yếu tố chịu ảnh hưởng, thậm chí bị quy định bởi các yếu tố

khác cấu thành văn hóa Phương thức quản trị, hành vi ứng xử trong quản trị đều có bản chất văn hóa theo đúng hai nghĩa như vậy, có thể phân ra hai quan hệ ảnh hưởng:

Quan hệ thứ nhất liên quan đến tác động của văn hóa đến lựa chọn chiến lược kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh khốc liệt

Quan hệ thứ hai liên quan đến sự ứng xử của chủ thể kinh tế với các đối tác cụ thể trực tiếp trong nội bộ doanh nghiệp như những người lãnh đạo cấp trên, điều hành cấp dưới, nhân viên người lao động, v.v , với khách hàng mua và bán, các đối thủ cạnh tranh, các đối tác liên minh trên tinh thần "thêm bạn bớt thù" biến đối thủ thành đối tác

Hai quan hệ đó vừa có sự độc lập nhất định, lại vừa tác động lẫn nhau về nội dung các công việc cụ thể với sự xuyên suốt sợi chỉ đỏ - Triết

lý kinh doanh

Triết lý kinh doanh hiện đã trở thành một từ thông dụng, nhiều khi như là một "hội chứng", "mốt", thành một trong những tiêu chuẩn cơ bản chứng tỏ "đẳng cấp văn hóa" của nhà quản trị Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy, với đa số, thông thường, sự thừa nhận nó mang tính hình thức hơn là

có nội dung và giá trị thực tiễn, cho triết lý kinh doanh là thuật ngữ quá cao siêu và trừu tượng

Mặt khác, triết lý kinh doanh là nói đến mục đích, ý nghĩa cao nhất của quản trị doanh nghiệp hoạt động sản xuất- kinh doanh Đó là những vấn

đề mang tính chất triết lý mà mỗi nhà quản trị đã đến lúc phải tự đặt ra ra cho chính bản thân mình Đó là lý lẽ để tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh riêng biệt, không doanh nghiệp nào giống doanh nghiệp nào về chỉ dẫn địa lý, về con người, về dây chuyền công nghệ, về quy mô, chất lượng và về giá cả hàng hóa, Do đó, triết lý kinh doanh là một hệ thống tư tưởng chủ đạo, thể hiện

quan điểm riêng có của mỗi doanh nghiệp về giá trị vật chất và tinh thần của doanh nghiệp được đúc kết những thành công và những thất bại trong quá trình hình thành và phát triển Từ đó, bổ sung và sáng tạo không ngừng để phục vụ khách hàng ngày một hoàn thiện hơn: Khách hàng quyết định sự tồn tại và phát triển hay diệt vong của doanh nghiệp

Triết lý kinh doanh phản ánh mục đích của doanh nghiệp Trước hết nhà quản trị cần phải tự khẳng định mình: Mình và doanh nghiệp phải tồn tại trong muôn vàn sóng gió Mình và doanh nghiệp phải được phát triển bền vững trong biến động của thương trường bằng tài và lực nội bộ, chứ không phải trông chờ vào sự ban ơn, bố thí của người khác, tổ chức khác Thông qua nội lực để tiếp thu sự hợp tác, hội nhập trên cơ sở "đồng thuận" và "cùng có lợi" Mặt khác: Doanh nghiệp có những gì và chưa có những gì? Doanh nghiệp hiện đang đứng ở đâu trong thiên đồ bát quái này? Lợi thế so sánh của doanh nghiệp là gì? v.v

Triết lý kinh doanh chỉ ra phương thức hành động cho nhà quản trị và doanh nghiệp Triết lý kinh doanh giải đáp một cách cặn kẽ, cụ thể mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp cần đạt được với các tình huống: Xử lý bình thường "xuôi buồm, mát mái", xử lý các rủi ro trong dự kiến và xử lý các rủi

ro ngoài dự kiến, đột biến bằng sự huy động mọi nguồn lực bên trong (là chủ yếu) và bên ngoài doanh nghiệp Nguồn lực trong nội bộ khá phong phú, thuộc trong tầm tay của nhà quản trị, như: Đội ngũ người dưới quyền, vốn và tài sản, khoa học- công nghệ, mô hình tổ chức và cung cách điều hành, v.v Trong đó con người giữ vai trò quyết định Nguồn lực ngoài tầm tay của nhà quản trị trước hết phải phát huy nội lực, biến thách thức thành cơ hội, tiếp thu ngoại lai với tư chất là vị tướng chỉ huy tài ba, văn võ kiêm toàn về mọi mặt như Bác Hồ dạy: "Tướng giỏi (đủ cả: trí, tín, nhân, dũng, liêm) thì nước mạnh Tướng xoàng thì nước hèn" và là nhà ngoại giao thao lược, hào hoa, chân chính

Tóm lại, triết lý kinh doanh là những tư tưởng triết học chủ đạo, có hệ thống được vận dụng vào hoạt động kinh doanh, phản ánh các niềm tin, các giá trị, các nguyện vọng cơ bản và những tư tưởng chủ đạo mà các nhà quản trị theo đuổi gắn bó, tất cả những điều này hướng dẫn cung cách quản trị doanh nghiệp của họ Triết lý kinh doanh lấy mong muốn thầm kín nhất về tiêu dùng của con người trong nước và thế giới làm lẽ sống, vượt lên tất cả với lợi thế cạnh tranh, với ý chí tiến công Triết lý kinh doanh không bao giờ

và không khi nào chấp nhận quan niệm "ăn xổi, ở thì", "đời cua cua máy, đời cáy cáy đào"

Triết lý kinh doanh đã trở thành một trong những tiêu chuẩn cơ bản chứng tỏ "đẳng cấp" văn hóa của doanh nhân, "đẳng cấp" văn hóa của doanh nghiệp được thể hiện xuôi dòng từ chủ sở hữu, nhà quản trị đến người bán hàng, lao công tạp vụ và ngược dòng trở lại Mặt khác, "đẳng cấp" quản trị doanh nghiệp được thể hiện ở sự hiện hữu hoặc không hiện hữu nhà quản trị, guồng máy doanh nghiệp vẫn hoạt động bình thường, không thay đổi Từ đó xuất hiện thuật ngữ mới, doanh nghiệp vắng nhà quản trị (loại trừ yếu tố hỗ trợ của công nghệ thông tin)

1.2.2 Đạo đức kinh doanh

Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đây là hệ thống các quy tắc xử sự, các chuẩn mực đạo đức, các quy chế, nội quy có vai trò điều tiết các hoạt động của quá trình kinh doanh nhằm hướng đến triết lý đã định

Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào hoạt động kinh doanh và đạo đức kinh doanh là một dạng đạo đức nghề nghiệp

Các chủ thể kinh doanh ngày nay cần có các hành vi phù hợp với đạo lý dân tộc và các quy chuẩn về cái thiện và cái tốt chung của toàn nhân loại Khi

đó đạo đức kinh doanh sẽ góp phần phát triển mối quan hệ với người lao

động, với chính quyền, với khách hàng, với đối thủ cạnh tranh, với nhà cung cấp và với cộng đồng xã hội, từ đó góp phần tạo nên môi trường kinh doanh

ổn định

Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh

- Tính trung thực: không dùng thủ đoạn gian dối, xảo trá để kiếm lời Giữ chữ tín, lời hứa trong kinh doanh, nhất quán trong nói và làm Trung thực chấp hành luật pháp của Nhà nước, không làm ăn phi pháp như trốn lậu thuế,…

- Tôn trọng con người: phải tôn trọng mọi cộng sự và người dưới quyền, tôn trọng phẩm giá, quyền lợi chính đáng, tôn trọng hạnh phúc, tôn trọng tiềm năng phát triển của nhân viên Quan tâm đúng mức, tôn trọng quyền

tự do và các quyền hạn hợp pháp khác Đối với khách hàng phải tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý của khách hàng Đối với đối thủ cạnh tranh phải tôn trọng lợi ích của đối thủ cạnh tranh

- Gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng và xã hội, coi trọng hiệu quả gắn với trách nhiệm xã hội

- Bí mật và trung thành với các trách nhiệm đặc biệt

Đối tượng điều chỉnh của đạo đức kinh doanh

Có thể khẳng định đối tượng điều chỉnh của đạo đức kinh doanh chính

là chủ thể hoạt động kinh doanh, bao gồm tất cả những ai là chủ thể của các quan hệ và hành vi kinh doanh, như:

- Doanh nhân: đạo đức kinh doanh điều chỉnh hành vi đạo đức của tất

cả các thành viên trong các tổ chức kinh doanh như ban giám đốc, các thành viên trong hội đồng quản trị, các cán bộ nhân viên Lúc này đạo đức kinh doanh được gọi là đạo đức nghề nghiệp của họ

- Khách hàng: quy luật chung trong quan hệ giữa người mua và người bán là quy luật muốn mua rẻ bán đắt Ở vào vị thế khách hàng, khách hàng luôn có lợi thế là "thượng đế" vì vậy cũng cần có định hướng đạo đức kinh doanh tránh làm xói mòn các tiêu chuẩn đạo đức do đề quá cao lợi ích

1.2.3 Văn hóa doanh nhân

Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các nhân tố văn hóa mà các doanh nhân chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh của mình Tài năng, đạo đức và phong cách của nhà kinh doanh có vai trò quyết định trong việc hình thành văn hóa kinh doanh của chủ thể kinh doanh

Doanh nhân không chỉ là người quyết định cơ cấu tổ chức và công nghệ kinh doanh mà còn là người sáng tạo ra các biểu tượng, các ý thức hệ, ngôn ngữ, niềm tin, nghi lễ và huyền thoại, Trong quá trình xây dựng và phát triển kinh doanh, văn hóa của doanh nhân sẽ được phản chiếu lên văn hóa kinh doanh Vì vậy đòi hỏi chủ thể kinh doanh phải vừa có đức vừa có tài, trong đó đức là cơ sở của tài Tài năng, đạo đức, phong cách của chủ thể kinh doanh có vai trò quyết định trong việc hình thành văn hóa kinh doanh

Một số tiêu chuẩn được dùng để đánh giá văn hóa doanh nhân bao gồm: sức khỏe, đạo đức, trình độ và năng lực, phong cách và thực hiện trách nhiệm xã hội

Đạo đức doanh nhân là một thành tố quan trọng tạo nên văn hóa doanh nhân Có thể hình dung 4 tiêu chuẩn không thể thiếu đối với đạo đức của các doanh nhân như sau:

- Thứ nhất, tính trung thực: thể hiện ở sự nhất quán giữa nói và làm, danh và thực Tính cách này sẽ hướng các doanh nhân không dùng thủ đoạn xấu xa để kiếm lời, coi trọng công bằng, chính đáng và đạo lý trong kinh doanh

- Thứ hai, tôn trọng con người: thể hiện từ việc coi trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý khách hàng, tôn trọng nhân viên, trọng chữ tín

- Thứ ba, vươn tới sự hoàn hảo: điều này giúp doanh nhân không ngừng

tu dưỡng bản thân, có hoài bão, có lý tưởng Giúp doanh nhân hình thành lý tưởng nghề nghiệp và quyết tâm vươn lên để thành đạt bằng kinh doanh

- Thứ tư, đương đầu với thử thách: đức tính này giúp doanh nhân

không ngại khó, vượt qua những gian khổ mà nghề kinh doanh gặp phải

Ngoài những tiêu chuẩn đạo đức trên đây, các doanh nhân còn phải có tài năng kinh doanh Tài năng kinh doanh của các doanh nhân có thể được biểu hiện thông qua các năng lực thể hiện sau đây:

- Sự hiểu biết về thị trường: bao gồm hiểu biết về ngành hàng, về thị

trường, về khách hàng, về đối thủ cạnh tranh,

- Những hiểu biết về nghề kinh doanh: kiến thức chuyên môn, nghiệp

vụ kinh doanh như kiến thức về phương pháp quản trị, marketing, chất lượng

sản phẩm, tài chính, công nghệ,…

- Hiểu biết về con người và khả năng xử lý tốt các mối quan hệ: thể hiện qua khả năng giao tiếp, khả năng nuôi dưỡng và phát triển các mối quan

hệ phục vụ công việc kinh doanh

- Nhanh nhạy, quyết đoán và khôn ngoan: đây là năng lực cốt yếu của các nhà kinh doanh trong điều kiện cạnh tranh gay gắt của thị trường Có được năng lực này mới có thể nắm bắt được các cơ hội thuận lợi mà thị trường mang lại

Như vậy, đạo đức, tài năng, phong cách của doanh nhân là những thành

tố quan trọng để hình thành văn hóa doanh nhân nói riêng và văn hóa kinh doanh nói chung

1.2.4 Văn hóa ứng xử với khách hàng

Khách hàng và doanh nghiệp là hai chủ thể trong quan hệ gắn bó hữu

cơ với nhau, khách hàng là người mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp Vì vậy nếu không có khách hàng không một doanh nghiệp nào có thể tồn tại và phát triển Sự thành công của bền vững của một doanh nghiệp phụ thuộc vào khả năng tạo ra các giá trị cho những người mà doanh nghiệp phục vụ - đó là khách hàng Các doanh nghiệp ý thức được điều này đều có định hướng trong quá trình xây dựng văn hóa kinh doanh là tạo lập phong cách văn hóa lấy khách hàng làm trọng tâm

Trong hoạt động kinh doanh, hướng đến khách hàng là việc doanh nghiệp phải biết lắng nghe và hiểu được nhu cầu của khách hàng để từ đó phục vụ khách hàng tốt hơn Xây dựng một chiến lược kinh doanh hướng đến khách hàng, trên cơ sở tôn trọng khách hàng, coi khách hàng là bạn đồng hành trong quá trình phát triển của mình Lúc này các doanh nghiệp thường hướng đến phương châm "Tồn tại và phát triển không theo lợi nhuận trước mắt mà phải vì một lợi nhuận lâu dài và bền vững"

Giao tiếp và xử sự trước các tình huống khách hàng đặt ra là một bộ phận không thể thiếu của văn hóa kinh doanh Thông qua hoạt động giao tiếp của doanh nghiệp, khách hàng có thể đánh giá được văn hóa của doanh nghiệp đó mạnh hay yếu Chính vì vậy, cách thức xử sự trong giao tiếp với khách hàng luôn được các doanh nghiệp đặc biệt coi trọng

1.2.5 Văn hoá nội bộ doanh nghiệp

Các quy chế, quy định và truyền thống, tập tục, thói quen, nghi lễ

Văn hóa kinh doanh còn được thể hiện thông qua các quy chế, quy định, bởi vì các quy chế, quy định này sẽ tạo lập khuôn khổ cho các hoạt động quản trị cũng như cách thức tiến hành các hoạt động quản trị Chẳng hạn, văn hóa quản trị của Tập đoàn HUYNDAI được thể hiện rõ nét qua các quy tắc ứng xử nội bộ cụ thể được quy định cho các nhà quản trị, bao gồm các nội dung sau:

- Các nhà quản trị phải luôn giữ thái độ bình đẳng và tôn trọng nhau, tôn trọng người lao động, đối xử với họ một cách nhân ái và có thái độ ôn hòa với họ

- Trước khi trở thành người lao động, nhớ rằng con người mang trong mình tình cảm, quan niệm về sự bình đẳng và tính cách như nhau, không nên phân biệt người này với người khác

- Hãy nhận thức rằng con người ai cũng có nhu cầu phát triển và thể hiện mình, cho nên phải khích lệ tinh thần làm việc hơn là bắt họ làm theo mệnh lệnh một chiều, để họ có thể tự do phấn đấu hết sức mình

- Thông qua những cuộc đối thoại trung thực, quan tâm đến đời sống của người lao động, nhận sự phục tùng và cảm kích tấm lòng của họ

- Trong quá trình làm việc, nhà quản trị nhất định chỉ đạo công việc với ý thức rằng mình phải tự thi hành công việc của mình, phải nhận thức được là bản thân người lao động cũng đang làm những công việc có giá trị

- Phải hiểu rằng chính cách xử thế của nhà quản trị trong quan hệ lao động là điều quyết định đến không khí làm việc, phải tự cố gắng để phát triển bản thân mình

- Nhà quản trị phải từ bỏ ý thức quyền lực và thay thế bằng đối thoại một cách bình đẳng và thuyết phục, cần có lòng kiên trì và hành động một cách gương mẫu

Có thể nói, các quy tắc này mang đậm nét bản sắc văn hóa phương Đông Phương Đông có một truyền thống quản trị có bề dày, trong đó thể hiện bản sắc riêng thông qua các quy tắc, lễ nghi chính thống và truyền thuyết dân gian Chẳng hạn, Khổng Tử (551- 497 TCN) đã đề ra các quy tắc hành xử cho người quân tử: "chính tâm, tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ" đến nay vẫn đúng và còn đúng mãi sau này Trong lĩnh vực quân sự có các quy tắc ứng xử cho người làm tướng và được trình bày trong Binh pháp Tôn tử với 36 kế sách, ngày nay được vận dụng vào kinh doanh như là các quy tắc chuẩn mực

để ứng phó với môi trường kinh doanh bất định

Bên cạnh các quy chế, quy định về quản trị thì truyền thống, tập tục, thói quen, nghi lễ cũng là yếu tố tạo lập nên văn hóa kinh doanh Các nét sinh hoạt và lề lối làm việc trong doanh nghiệp như các hành vi ứng xử, giao tiếp nội bộ, thái độ, phong cách làm việc, cách thức xử lý vấn đề, quy trình công việc, cách thức truyền đạt thông tin, bầu không khí làm việc, các sinh hoạt tập thể về văn hóa, văn nghệ, thể thao, được đề ra, duy trì, nuôi dưỡng lâu bền

sẽ trở thành những truyền thống, tập tục, thói quen và nghi lễ trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Những hành vi của các nhà quản trị

Văn hóa bao giờ cũng thể hiện qua các "vật mang" cụ thể, đối với văn hóa kinh doanh, "vật mang" quan trọng nhất chính là các nhà quản trị Nhà quản trị phải là những người mang văn hóa kinh doanh và tác động đến nhân viên một cách mạnh mẽ nhất Hồ Chủ Tịch từng nói: "Trước mắt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán hai chữ "Cộng sản" mà được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải mực thước cho người ta bắt chước" Hành vi của nhà quản trị bị chi phối bởi văn hóa mà họ tôn thờ, vì vậy cách thức hành xử của nhà quản trị cũng phản ánh bản sắc văn hóa trong hoạt động quản trị của một doanh nghiệp Thông thường, khi doanh nghiệp mới đi vào hoạt động, mọi công việc đều ở điểm khởi đầu, việc tổ chức bộ máy và phân công công việc trong doanh nghiệp chưa ổn định, hệ thống các chính sách, thủ tục, quy tắc chưa đầy đủ và đồng bộ, nhân viên dưới quyền chưa có nhiều kinh nghiệm Nhà quản trị phải "miệng nói, tay làm", trực tiếp làm nhiều, ít có thời gian để "lo", thậm chí nhiều khi không còn thời gian để "lo"

Trong khi đó, ở thời kỳ doanh nghiệp đã đi vào ổn định thì nhà quản trị

có thể và cần phải giảm dần công việc "làm", chuyển nó cho các bộ phận và nhân viên dưới quyền để có thời gian tập trung suy nghĩ, "lo" đến những công việc lớn, quan trọng hơn và xa hơn Hệ thống tổ chức đã ổn định, các kế hoạch hướng dẫn tương đối hoàn thiện, mọi người đã quen dần với công việc, môi trường nhân văn và bản sắc doanh nghiệp đã bước đầu hình thành, đó là những yếu tố quan trọng giúp cho các nhà quản trị chuyển từ trạng thái "điều hành trực tiếp" sang trạng thái "chỉ huy gián tiếp"

Cuối cùng, khi doanh nghiệp ở trong quá trình phát triển thuận lợi, công việc chủ yếu của nhà quản trị là suy nghĩ, tư duy, "lo" cho tương lai của doanh nghiệp Đây là giai đoạn mà mọi công sức và trí tuệ của nhà quản trị cần được tập trung vào việc giải quyết các vấn đề chiến lược

Một doanh nghiệp có văn hóa kinh doanh hay không, trước hết có thể xem xét cách hành xử kiểu "lo", "làm" như trên Bên cạnh đó, có thể xem xét cách hành xử của giới quản trị trong doanh nghiệp đối với "những tình huống bất quy tắc" thì sẽ càng dễ nhận biết bản sắc văn hóa kinh doanh của chính doanh nghiệp

Nhà quản trị doanh nghiệp là:

- Người có thể chất mạnh khỏe, khí chất mạnh mẽ hay ngược lại?

- Người dễ bằng lòng với bản thân, với thực tế của điều kiện sống và làm việc hay ngược lại?

- Người thích khám phá sáng tạo hay thích làm việc theo quy trình chặt chẽ và các chuẩn mực xác định trước?

- Người thích sự mạo hiểm hay là người lựa chọn sự chắc chắn?

- Người dám đem đánh cuộc cả sự nghiệp, tài sản và danh dự cuộc đời mình để phấn đấu thực hiện mục đích lý tưởng hay không?

- Người dám chấp nhận rủi ro mạo hiểm để thực hiện công việc mà chỉ rất ít người, ngoài nhà quản trị doanh nghiệp tin vào thành công hay không?

Căn cứ vào bản lĩnh của nhà quản trị được thể hiện trong những tình huống cụ thể cũng có thể đánh giá được văn hóa kinh doanh của một doanh nghiệp

Tóm lại, thông qua quan sát hành vi của các nhà quản trị doanh nghiệp, xem xét tương quan thời gian, sức lực mà họ dành cho hiện tại hay tương lai,

có thể đánh giá được văn hóa kinh doanh và biết được "tình trạng sức khỏe" của doanh nghiệp

1.2.6 Biểu trưng (logo) và khẩu hiệu (slogan)của doanh nghiệp

Đây là nội dung hữu hình, là tầng bề mặt dễ quan sát nhất của văn hóa kinh doanh Khi một người ở bên ngoài đến giao tiếp với doanh nghiệp, điều mà

họ dễ nhận thấy nhất về văn hóa kinh doanh đó là các hành vi, ứng xử, giao tiếp của các thành viên và các biểu tượng của doanh nghiệp như logo, biển hiệu, màu sắc, cách thức trang trí doanh nghiệp, slogan, kiểu dáng, mẫu mã, chất lượng sản phẩm, của doanh nghiệp Đây là bộ phận quan trọng của văn hóa kinh doanh làm nên sự khác biệt, một hình ảnh riêng của doanh nghiệp trong con mắt của các khách hàng, các đối tác và xã hội

1.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VĂN HOÁ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

1.3.1 Nền văn hóa xã hội

Văn hóa kinh doanh là một bộ phận của văn hóa dân tộc, văn hóa xã hội

Vì vậy tất yếu sẽ có sự phản chiếu của văn hóa dân tộc, văn hóa xã hội lên văn hóa kinh doanh Mỗi chủ thể trong một nền văn hóa kinh doanh đều phụ thuộc vào một nền văn hóa dân tộc cụ thể, với một phần nhân cách tuân theo các giá trị văn hóa dân tộc Mức độ coi trọng tính cá nhân hay tính tập thể, khoảng cách phân cấp của xã hội, tính đối lập giữa nam quyền hay nữ quyền, là những thành tố của văn hóa xã hội tác động rất mạnh mẽ đến văn hóa kinh doanh Đồng thời hoạt động kinh doanh luôn luôn tồn tại trong một môi trường nhất định nên nhất thiết nó phải chịu ảnh hưởng của văn hóa xã hội Mỗi nền

văn hóa xã hội lại có đặc trưng riêng và có những hệ quả đặc thù đối với hoạt động kinh doanh Chẳng hạn tính kỷ luật và trung thành trong các doanh nghiệp Nhật Bản, tính chính xác trong các doanh nghiệp Thụy Sỹ, sự hào hoa lãng mạn trong các doanh nghiệp Pháp, Ý,

1.3.2 Thể chế xã hội

Bao gồm thể chế chính trị, thể chế kinh tế, thể chế văn hóa, các chính sách của chính phủ, hệ thống pháp luật, là những yếu tố thuộc môi trường kinh doanh

có ảnh hưởng sâu sắc tới việc hình thành và phát triển văn hóa kinh doanh

Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, các chủ thể kinh doanh phải tiến hành các hoạt động sao cho đạt doanh thu cao nhất với chi phí thấp nhất Để làm được điều này, các chủ thể kinh doanh phải có tri thức, có văn hóa để khai thác và sử dụng các nguồn lực có hạn như vốn liếng, lao động, tài nguyên, một cách có hiệu quả nhất Đồng thời cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường cũng buộc các nhà quản trị phải có đạo đức kinh doanh, tôn trọng con người, có tác phong tự chủ, dám chấp nhận rủi ro,, đó chính là bản lĩnh văn hóa của nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường

Đồng thời thông qua quan hệ giữa doanh nghiệp với khách hàng, các nhà cung cấp, các đối thủ cạnh tranh, chính quyền địa phương và xã hội, các nhà kinh doanh sẽ hình thành được các bản sắc văn hóa riêng từ việc kế thừa

và tiếp thu các giá trị văn hóa tốt đẹp của nhân loại, những giá trị truyền thống quý báu của dân tộc và thể hiện được các giá trị đó trong các sản phẩm sản xuất ra, trong cách ứng xử giao tiếp trong kinh doanh Làm được điều đó, doanh nghiệp không những đạt được mục tiêu lợi nhuận mà còn hướng tới được sự phát triển bền vững

1.3.3 Sự khác biệt, giao lưu văn hóa và quá trình hội nhập, toàn cầu hóa

Có một thực tế cần thừa nhận là giữa các quốc gia, các chủ thể kinh doanh, các cá nhân không bao giờ có cùng một kiểu văn hóa thuần nhất Nếu

văn hóa Mỹ đánh giá cao lối sống cá nhân và thẳng thắn thì văn hóa Châu Á lại coi trọng việc tuân thủ luật lệ xã hội Ở một số nền văn hóa thưởng hay hối

lộ để có được một quyết định có lợi hơn là một thông lệ được chấp nhận Còn

ở một số nền văn hóa điều này là không thể chấp nhận, và có thể bị phạt tù

Sự khác biệt về văn hóa có thể là một nguyên nhân chính dẫn đến những mâu thuẫn, xung đột văn hóa Chính sự xung đột này tác động khá mạnh đến việc hình thành một bản sắc văn hóa kinh doanh cho phù hợp

Trong điều kiện ngày nay, quá trình hội nhập và quốc tế hóa nền kinh tế diễn ra mạnh mẽ các chủ thể kinh doanh không thể duy trì văn hóa của mình như một lãnh địa đóng kín mà phải mở cửa và phát triển giao lưu

về văn hóa Chính sự giao lưu này tạo điều kiện cho các chủ thể kinh doanh học tập, chọn được các khía cạnh tốt về văn hóa của các chủ thể khác nhằm phát triển mạnh nền văn hóa của doanh nghiệp mình Mặt khác quá trình tìm hiểu và giao lưu văn hóa làm cho các chủ thể kinh doanh hiểu rõ hơn

về nền văn hóa của mình từ đó tác động ngược trở lại hoạt động kinh doanh theo hướng tích cực

Quá trình mở cửa của các quốc gia làm cho nền kinh tế của các quốc gia hòa nhập vào với nền kinh tế thế giới, tạo điều cho các doanh nhân có cơ hội phát huy hết khả năng của mình, không ngừng nâng cao trình độ kinh doanh cho phù hợp với yêu cầu của thị trường Cùng quá trình toàn cầu hóa có sự diễn ra của sự giao lưu giữa các nền văn hóa kinh doanh, từ đó bổ sung thêm các giá trị mới cho văn hóa kinh doanh của mỗi nước, làm phong phú kho tàng kiến thức về văn hóa kinh doanh, biết cách chấp nhập luật chơi chung, những giá trị chung để cùng hợp tác và phát triển

Hoạt động kinh doanh ngày càng mang tính toàn cầu, điều này đòi hỏi các chủ thể kinh doanh phải khai thác các thế mạnh trong đó văn hóa kinh doanh là một thế mạnh điển hình Ngày nay môi trường kinh doanh luôn thay đổi, các chuẩn mực văn hóa được nâng lên, điều đó đòi hỏi các chủ thể phải

xây dựng được nền văn hóa có tính thích nghi, có sự tin cậy cao độ để cạnh

tranh thành công

1.3.4 Khách hàng

Với vai trò là người đóng góp phần quan trọng vào việc tạo ra lợi nhuận lâu dài và bền vững cho chủ thể kinh doanh, khách hàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tác động đến văn hóa kinh doanh Trong nhiều trường hợp khách hàng không mua sản phẩm thuần túy mà họ mua các giá trị,

họ đưa ra các quyết định dựa trên bối cảnh văn hóa chứ không chỉ đơn thuần

là những quyết định có tính chất thiệt hơn Do đó, nhu cầu, thẩm mỹ, trình độ dân trí của khách hàng có tác động trực tiếp đến đến văn hóa kinh doanh của các doanh nghiệp

1.4 MỘT SỐ BÀI HỌC VỀ XÂY DỰNG VĂN HOÁ KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC

1.4.1 Các điển hình về xây dựng văn hóa kinh doanh của một số doanh nghiệp trong và ngoài nước

1.4.1.1 Văn hóa FPT

FPT một trong những doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên ý thức được sức mạnh của nền tảng văn hóa trong kinh doanh và xúc tiến xây dựng

văn hóa ngay từ khi mới thành lập "Ở FPT, những giá trị cốt lõi nhất

của Văn hóa được sắp xếp lại một cách có hệ thống, mạch lạc tường minh và được gọi là gene của công ty, được tóm tắt trong 5 chữ Sâu - Sáng - Tuyệt - Thông - Phong" Đây chính là sự tóm tắt của triết lí kinh doanh sâu sắc, chủ yếu coi hiền tài là cốt lõi của mọi thành công, lãnh đạo sáng suốt, mạnh mẽ ở khắp mọi cấp, chất lượng tuyệt hảo, thỏa mãn khách hàng ngoài sự mong đợi của họ, thông tin sáng suốt, đáp ứng mọi mục tiêu và hỗ trợ tác nghiệp có hiệu quả, cuộc sống và hoạt động của Công ty phong phú, đáp ứng nhu cầu văn nghệ thể thao tốt nhất cho cán

bộ công nhân viên

Văn hóa FPT có những đặc trưng sau:

- Nền Văn hóa kế thừa: Khởi đầu cho chiến lược phát triển Công ty, ban Giám đốc FPT đã xây dựng một mô hình được gọi nôm na là "chiến tranh nhân dân", trong đó toàn bộ công ty được bố trí theo kiểu quân đội và có sự phối hợp chặt chẽ với môi trường bên ngoài Trong công ty có những nhóm hoạt động dưới các tên gọi: Tiểu đội trinh sát (Nghiên cứu thị trường), Bộ đội chủ lực (Lập trình viên), Câu lạc bộ sĩ quan lãnh đạo (Lãnh đạo bộ phận)…

Nền văn hóa hướng về con người: FPT coi con người là nguồn tài nguyên quý báu nhất của Công ty Yếu tố con người luôn được FPT đề cao

như một "selling point" (điểm hấp dẫn khách hàng) và thực tế đã là một

"selling point" quan trọng

Nền văn hóa mở: Để xây dựng nền văn hóa mở, FPT đã nghiên cứu học hỏi và tiếp thu kinh nghiệm từ các công ty nước ngoài trong đó có những công ty tên tuổi như IBM, Microsoft, Hewlett Parkard… là những đại gia trong nghành công nghệ thông tin và cũng có những công ty ít hoặc chưa có tên tuổi nhưng có triển vọng phát triển lớn và có văn hóa công ty tiêu biểu

Phác thảo tương lai: Năm 2003 đánh dấu một mốc mới có tính quyết định đến sự phát triển của FPT khi bắt đầu thực hiện mô hình quản lý kinh doanh theo hướng tập đoàn kinh tế Sự sắp xếp lại mô hình của doanh nghiệp này là một bước tự đổi mới chính mình của FPT, tránh sự trì trệ trong hoạt động kinh doanh, phát huy tối đa tính sáng tạo, tính tự chủ của các bộ phận, của mỗi thành viên

1.4.1.2 Văn hóa Mai Linh

Công ty Mai Linh đã đề ra triết lí kinh doanh rất phù hợp với ngành dịch vụ taxi là: "An toàn - Chất lượng - Mọi lúc - Mọi nơi" Công ty đã chú trọng đến công tác xây dựng đội ngũ cán bộ nhân viên bằng các biện pháp: + Thành lập trung tâm dạy nghề Mai Linh để đảm bảo chất lượng đội ngũ lao động

+ Chú trọng công tác huấn luyện đội ngũ kế cận

+ Trang bị đồng phục cho nhân viên để phân biệt với các doanh nghiệp khác Công ty còn thường xuyên chăm sóc đời sống người lao động bằng việc đảm bảo chế độ lương thưởng hợp lý, công bằng Đặc biệt, công ty có chế độ tặng cổ phiếu ưu đãi để nhân viên yên tâm với công việc và cống hiến hết mình vì công ty

Để tạo ấn tượng cho khách hàng cũng như gây dựng cho nhân viên lòng tự hào gắn bó với công ty, lãnh đạo công ty cũng chú trọng đầu tư, tạo ra

hệ thống phương tiện kinh doanh đồng nhất: màu sắc trên phương tiện kinh doanh; chú trọng tới nhãn hiệu hàng hóa và thương hiệu của Mai Linh trên thương trường: Logo của Mai Linh có hình ảnh con chim Việt đang bay thể hiện quyết tâm của Mai Linh muốn dựa vào nền tảng văn hóa doanh nghiệp

để bay vào tương lai; xây dựng hệ thống quản lý hiện đại theo các tiêu chuẩn ISO 9000, SA 8000, ISO 14000, 5S và được BVQI của Anh cấp chứng chỉ hệ thống quản lý phù hợp với ISO 9002/1994; huấn luyện văn hóa giao tiếp văn minh lịch sự trong kinh doanh và trong giao tiếp nội bộ cho nhân viên; huấn luyện văn hóa truyền thống cho nhân viên; viết ca khúc hay về doanh nghiệp

để khơi gợi lòng tự hào của nhân viên đối với công ty; phát huy chủ đề "Nụ cười Mai Linh" trong toàn hệ thống Mai Linh

Một số nét tiêu biểu của văn hóa Mai Linh

+ Điển hình về đạo đức, tinh thần trách nhiệm đối với xã hội, nhiều người lao động trong doanh nghiệp được báo chí nêu gương như những gương sáng giữa đời thường

+ Phát huy tinh thần tương thân tương ái của dân tộc công ty thường xuyên tham gia các hoạt động nhân đạo

+ Bản thân lãnh đạo doanh nghiệp cũng là tấm gương sáng về tinh thần làm việc và khả năng quản lý

+ Tôn vinh người lao động, như tổ chức lễ hội "Gia đình Mai Linh" để

tuyên dương những thành viên có thành tích trong công việc

+ Phong cách quản lý hiện đại, chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp, công ty đã thành công trong việc tạo nên hình ảnh đẹp về doanh nghiệp Mai Linh trong xã hội

1.4.1.3 Văn hóa Microsoft

Không chỉ nổi tiếng vì sự phát triển nhanh chóng và vượt trội của mình, Microsoft còn nổi tiếng với một phong cách văn hóa khác biệt, một môi trường văn hóa đầy cá tính nuôi dưỡng đội ngũ nhân viên kiệt xuất với những con người không phải chỉ vì lợi nhuận hay tiền bạc, mà còn vì sự ham thích và niềm vui được vượt qua những thử thách mà công ty luôn tìm thấy cho mình

- Triết lý kinh doanh: Điểm nổi bật đầu tiên trong VHDN của Microsoft chính là triết lý kinh doanh của Công ty Triết lý này có thể chia làm năm yếu

tố chính:

+ Chính sách phát triển dựa trên nền tảng lâu dài

+ Hướng đến các thành quả

+ Tinh thần tập thể và động lực cá nhân

+ Thái độ trân trọng đối với sản phẩm, khách hàng

+ Thông tin phản hồi thường xuyên của khách hàng

- Nền văn hóa khuôn viên Đại học: Sở thích nổi tiếng của Gates là chỉ tuyển dụng những sinh viên xuất sắc nhất thẳng từ các trường đại học Theo

Gates: "Giới trẻ sẵn sàng học hỏi hơn và luôn đưa ra những ý tưởng mới mẻ"

Nhằm khuyến khích tinh thần tập thể, cung cách hành xử của công ty giữ nguyên không thay đổi nhiều so với những ngày đầu Nhân viên đi làm ăn mặc đơn giản, đi máy bay giá rẻ nhất, ở khách sạn loại trung bình khi đi công tác (kể cả Bill Gates), không có những biểu tượng phân biệt cấp bậc như phòng ăn cho cấp giám đốc hay vật dụng văn phòng sang trọng

- Đề cao tầm quan trọng của các chuyên gia kỹ thuật: Tại Microsoft, các chuyên viên phát triển phần mềm giữ vai trò quan trọng hơn các nhà quản

lý Bill Gates coi việc "viết mã lệnh" - hay còn gọi là lập trình máy tính - là một công việc cao cả

- Nền văn hóa của những cá tính: nhân viên của Microsoft được tự do tạo ra một ngôn ngữ độc đáo, dựa trên những tiếng lóng mà họ thường sử dụng còn là những tay tin tặc (hackers) ở trường

- Nền văn hóa của những nỗ lực không mệt mỏi: Trong Microsoft tồn tại một khẩu hiệu: "Hãy nỗ lực làm việc và nỗ lực hơn nữa"

- Nền văn hóa mang tính học hỏi: Có thể Microsoft là bộ máy khao khát tri thức Ngay cả tổng hành dinh của công ty tại Redmond cũng mang cái

tên rất "đại học": Khuôn viên Đại học Microsoft

- Nền văn hóa của những nhóm nhỏ: Microsoft đã phát triển một hệ

thống độc đáo riêng của mình, có thể gọi nôm na là "chia để trị" Hệ thống

này gồm một văn phòng chủ tịch bao gồm Tổng Giám đốc và 3 trợ lý thân tín nhất Dưới phòng này là 15 cấp quản lý với khoảng 7 người ở cấp thứ 15, được biết đến như những "kiến trúc sư", họ là những thành viên cao cấp nhất của nhóm phát triển phần mềm trong công ty

1.4.1.4 Văn hóa Honda

Thành công của Honda được nhắc đến rất nhiều qua "phương pháp

Honda" Điểm nổi bật về phương pháp Honda là nó tạo ra sự khác biệt giữa

Honda Motor với mọi công ty khác tại Nhật, Mỹ hay là ở bất cứ quốc gia nào

khác Và đó cũng là nền văn hóa của công ty Phương pháp Honda là tập hợp

các nguyên tắc, lý tưởng, và niềm tin khác nhau, trong đó không có cái nào là độc nhất vô song Điều đáng nói chính là việc áp dụng tập hợp này mới là cái độc đáo, vô song của Honda Phương pháp Honda mang ý nghĩa quyết định với sự thành công của công ty hơn với bất cứ tiềm lực hay kỹ thuật kinh tế nào, và ảnh hưởng tới bất kỳ một quyết định quan trọng nào khắp công ty

Căn cứ vào các giá trị và niềm tin nhất định, rõ ràng, phương pháp Honda

không những cung cấp một đặc tính, một nét tiêu biểu để nhận diện Honda mà còn hướng dẫn cách cư xử trên toàn công ty

- Cung cấp những sản phẩm cho hiệu quả cao với giá phải chăng trên

phạm vi toàn thế giới Sản phẩm của Honda được làm ra để cạnh tranh trên thị trường thế giới đòi hỏi có chất lượng tốt nhất

- Tôn trọng cá nhân

- Đương đầu với những thách thức gay go trước tiên

- Điều hành tại chỗ

- Đề cao vai trò tuổi trẻ

- Cầm bó đuốc Honda:Từ khi mới bắt đầu, Honda đã dựa vào những

đổi mới kỹ thuật của riêng mình để áp dụng cho các sản phẩm Mặc dù việc mua và sao chép các ý tưởng từ các công ty khác dễ dàng hơn, Honda vẫn từ chối việc tìm kiếm kỹ thuật từ các nguồn cung cấp bên ngoài

- Một tinh thần tất thắng: Triết lý của Honda được tóm tắt bằng tinh

thần tất thắng của nó, một lối sống đòi hỏi sự hoàn thiện, dù nó có khó đạt đến

cỡ nào đi nữa Honda cam kết sản xuất những sản phẩm đạt hiệu quả cao với giá phải chăng

1.4.2 Các bài học về xây dựng văn hóa kinh doanh trong các doanh nghiệp

Như đã phân tích ở trên cho thấy xây dựng văn hóa doanh nghiệp là một công việc còn mới mẻ ở nước ta Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp cũng đã học tập mô hình văn hóa doanh nghiệp của những công ty trên thế giới, để áp dụng vào xây dựng văn hóa kinh doanh của mình Mô hình văn hóa doanh nghiệp của các công ty nổi tiếng trên thế giới như Microsoft, Hon

da hay điển hình của hai công ty Việt Nam là FPT và Mai Linh có thể chưa phải là tối ưu nhưng bước đầu đã chứng minh rằng: doanh nghiệp có thể tồn tại phát triển lớn mạnh nếu biết phát huy sức mạnh của nền tảng văn hóa trong kinh doanh Muốn xây dựng bất cứ một công trình hay một giá trị nhân đạo nào, trước hết cần trông vào nội lực của chính bản thân mình Thực tế đã chứng tỏ, con người Việt Nam có một nguồn nội lực vô cùng phong phú Chỉ

cần biết cách động viên, tạo điều kiện phát triển, nguồn nội lực này sẽ được phát huy, để trở thành động lực cho sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới

Chính vì vậy thông qua việc nghiên cứu một số các công ty điển hình trong việc xây dựng văn hóa kinh doanh tác giả đã rút ra một số bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam trong xây dựng văn hóa kinh doanh như sau:

- Văn hóa kinh doanh là sự tổng hòa của quan niệm giá trị, tiêu chuẩn đạo đức, triết lý kinh doanh, quy phạm hành vi, ý tưởng kinh doanh, phương thức quản lý và quy tắc chế độ được toàn thể thành viên trong doanh nghiệp chấp nhận, tuân theo Văn hóa kinh doanh lấy phát triển toàn diện con người làm mục tiêu cuối cùng Cốt lõi của văn hóa kinh doanh là tinh thần doanh nghiệp và quan điểm giá trị của doanh nghiệp

- Trong quá trình phát triển, mỗi doanh nghiệp đều nỗ lực xây dựng một hệ thống quan điểm giá trị để công nhân viên chức chấp nhận, tạo ra sự hài hòa trong nội bộ doanh nghiệp, một không khí văn hóa tích cực để phát huy thế mạnh văn hóa của tập thể, tăng cường nội lực và sức mạnh của doanh nghiệp Văn hóa kinh doanh là một giai đoạn phát triển của tư tưởng quản lý doanh nghiệp hiện đại, thể hiện sự chuyển dịch chiến lược phát triển kỹ thuật nhằm tạo nên những sản phẩm hàm chứa hàm lượng văn hóa cao Bởi thế, có thể coi văn hóa kinh doanh là yếu tố tối quan trọng của thực tiễn doanh nghiệp đương đại

- Văn hóa của kinh doanh phải coi bản sắc văn hóa dân tộc bản địa là

cơ sở để phát triển Bản chất của văn hóa kinh doanh là đối nội phải tăng cường tiềm lực, quy tụ được sức sáng tạo của công nhân viên chức, khích lệ

họ sáng tạo ra nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp; đối ngoại phải được xã hội bản địa chấp nhận Nếu doanh nghiệp biết xây dựng văn hóa kinh doanh trên

cơ sở bản sắc văn hóa dân tộc mà họ đang sống thì họ sẽ thành công, còn nếu

chỉ biết du nhập nguyên xi mô hình văn hóa kinh doanh nước ngoài, không gắn kết với văn hóa bản địa, họ sẽ thất bại

- Văn hóa kinh doanh chú trọng hướng ngoại (cách ứng xử, hành vi đối với bên ngoài, )

- Văn hóa kinh doanh cần không ngừng được hoàn thiện để phù hợp với các yếu tố môi trường kinh doanh

- Văn hóa kinh doanh cần được tổng kết ngắn, gọn, dễ nhớ, gây ấn tượng sâu sắc và có tính mở (định hướng)

Chương 2 THỰC TRẠNG VĂN HÓA KINH DOANH CỦA TỔNG CÔNG TY MAY 10 TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN LONG BIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 GIỚI THIỆU VỀ QUẬN LONG BIÊN VÀ SỰ LỰA CHỌN DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN QUẨN ĐỂ NGHIÊN CỨU VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP 2.1.1 Giới thiệu về quận Long Biên

* Về vị trí địa lý

Long Biên dưới Thời Lý thuộc phủ Thiên Đức; Thời Trần, Lê thuộc Lộ Bắc Giang; Thời Hậu Lê thuộc phủ Thuận An; Thời Nguyễn thuộc trấn Bắc Giang và sau là tỉnh Bắc Ninh; Năm 1946 để chuẩn bị cho cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Đặc Khu Ngọc Thụy, được thành lập và nhập về tỉnh Hưng Yên Nhưng đến cuối 1949, Đặc Khu Ngọc Thụy và huyện Gia Lâm nhập trở lại tỉnh Bắc Ninh Khi tiếp quản Thủ đô tháng 10/1954 Chính phủ ta đã cho thành lập Quận 8, thuộc Thành phố Hà Nội Đến tháng 5/1961 có thêm một số xã của tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên nhập về Hà Nội Ngày 6/11/2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 132/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập Quận Long Biên thuộc Thành phố Hà Nội Long Biên có Sông Hồng là giới hạn với quận Hoàn Kiếm, Thanh Trì, Tây Hồ, Hai Bà Trưng; Sông Đuống là giới hạn với Huyện Gia Lâm, Đông Anh Phía Đông giáp huyện Gia Lâm; phía Tây giáp quận Hoàn Kiếm, phía Nam giáp huyện Thanh Trì; phía Bắc giáp huyện Gia Lâm, Đông Anh