Tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

Thật vậy, nhu cầu được yêu thương của trẻ mẫu giáo thật là lớn, nhưng điều đáng lưu ý hơn là sự bộc lộ tình cảm của chúng rất mạnh mẽ đối với những người quanh, trước hết là với bố mẹ, a

Trang 1

NguyÔn TuyÕt Nhung - 1 - K33 MÇm non

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

*********

NGUYỄN TUYẾT NHUNG

TÌM HIỂU TRẠNG ĐỜI SỐNG TÌNH CẢM CỦA TRẺ MẪU

GIÁO Ở KHU VỰC SÓC SƠN – HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tâm lí học

Người hướng dẫn khoa học

TH.S HÀ KIM DUNG

HÀ NỘI - 2011

Trang 2

Nguyễn Tuyết Nhung - 2 - K33 Mầm non

Lời cảm ơn

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến các thầy (cô) giáo trong Khoa Giáo dục Tiểu, đặc biệt là cô giáo Ths Hà Kim Dung , người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài này

Do thời gian và trình độ nhận thức còn hạn chế nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô và các bạn

để đề tài được hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2011

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Tuyết Nhung

Trang 3

Lời cam đoan

Đề tài: “Tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội” được tôi nghiên cứu và hoàn thành trên cơ sở kế thừa và phát những công trình nghiên cứu có liên quan của các tác giả khác, cùng với sự cố gắng nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của cô giáo Thạc Sĩ Hà Kim Dung.

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Đề tài nghiên cứu của tôi không trùng với đề tài nào của các tác giả khác.

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 5 năm 2011 Sinh viên thực hiện

Nguyễn Tuyết Nhung

Mục lục

Trang 4

Phần i: mở đầu……… 1

1 Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài………3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 4

4 Đối tượng vàkhách thể nghiên cứu của đề tài……… 4

5 Phương phâp nghiên cứu…….……… 4

6 Mức độ và phạm vi nghiên cứu……….5

7 Giả thuyết khoa học……… 6

8 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài……… 7

9 Lịch sử nghiên cứu của đề tài………8

10 Dự kiến công trình ……… 9

Phần ii: nội dung………10

Chương 1: Cơ sở lý luận……… 11

1.1 Tình cảm là gì? 12

1.2 Những đặc điểm đặc trưng của tình cảm……… 14

1.3 Các mức độ của đời sống tình cảm……….15

1.4 Các quy luật của tình cảm……… 16

1.5 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ mẫu giáo………16

1.6 Sự biểu hiện tình cảm của trẻ mẫu giáo……… 17

1.7 Vai trò của tình cảm đối với trẻ mẫu giáo……… 17

1.8 Nội dung giáo dục tình cảm cho trẻ mẫu giáo………18

Trang 5

Chương 2: Thực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực

Sóc Sơn- Hà Nội……… 21

2.1 Tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với các sự vật trong tự nhiên……….23

2.2 Tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với người thân trong gia đình………25

2.3 Tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với thầy, cô giáo……… 27

2.4 Tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với bạn bè……… 28

Ch ng 3: M t s tác ng th nghi m nh m t o tình c m t t cho tr

m u giáo khu v c Sóc S n – Hà N i………39

3.2 Mục tiêu thử nghiệm………42

3.3 Nội dung thử nghiệm………44

3.4 Kết quả của quá trình thử nghiệm……… 45

3.4.1 Về đời sống tình cảm đối với các sự vật trong tự nhiên……….46

3.4.2 Về đời sống tình cảm đối với người thân trong gia đình………47

3.4.3 Về đời sống tình cảm đối với thầy, cô giáo……… 48

3.4.4 Về đời sống tình cảm đối với bạn bè……… 49

Phần iii: kết luận và kiến nghị………50

1 Kết luận……….51

2 Kiến nghị ……….52

Tài liệu tham khảo………52

Trang 6

Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta hiện nay thì giáo dục mầm non là bậc học quan trọng đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Lịch sử giáo dục mầm non đã ghi nhận: Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong quá trình đào tạo nhân cách con người Việt Nam, với mục tiêu là “giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ và hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1” [Điều 21,22 - Luật giáo dục 2005] Lứa tuổi mầm non- lứa tuổi bình minh của cuộc đời, đây là độ tuổi

mà sự phát triển các tố chất trở nên hết sức quan trọng để về sau trẻ có thể phát triển lành mạnh, hài hoà và toàn diện

Ông cha ta có câu:

“ Uốn cây từ thuở còn non

Đối với trẻ mẫu giáo thì tình cảm thống trị tất cả các mặt trong đời sống của trẻ Một trong những yếu tố cấu thành nên nhân cách trẻ chính là tình cảm Tình cảm là một mặt rất quan trong trong đời sống tâm lý nói chung và nhân cách nói riêng Đối với trẻ mẫu giáo thì tình cảm có vị trí đặc biệt vì nó là khâu trọng yếu gắn liền nhận thức và hành

động của trẻ em Đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo rất phong phú, trẻ rất thèm khát sự trìu mến thương yêu, đồng thời rất lo sợ trước những thái độ thờ ơ lạnh nhạt của những người xung quanh đối với mình Nó thực sự vui mừng khi được bố mẹ, cô giáo hay bạn

bè yêu thương, khen ngợi cũng như thực sự đau buồn khi bị người lớn ghét bỏ hoặc bạn

Trang 7

bè tẩy chay Thật vậy, nhu cầu được yêu thương của trẻ mẫu giáo thật là lớn, nhưng điều

đáng lưu ý hơn là sự bộc lộ tình cảm của chúng rất mạnh mẽ đối với những người quanh, trước hết là với bố mẹ, anh chị, cô giáo…tất cả những tình cảm đó sẽ giúp các

em thêm yêu mến cuộc sống, yêu mến những người xung quanh Trẻ có thể tỏ ra vô cùng thích thú khi nhìn thấy một bông hoa đẹp hay trẻ rất chăm chú và xúc động khi nghe một câu chuyện cổ tích

Tình cảm có vai trò vô cùng quan trọng đối với tuổi mẫu giáo do đó giáo dục tình cảm cho trẻ là rất cần thiết Đây là công việc phức tạp, khó khăn đòi hỏi nhiều công phu và cần có sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội Đối với trẻ mẫu giáo thì công việc này càng có ý nghĩa hơn bởi trẻ mẫu giáo sống nhiều về tình cảm, trẻ luôn có nhu cầu

được yêu thương chăm sóc và quan tâm của những người xung quanh Nắm được những

đặc điểm tình cảm và biết được phương pháp giáo dục tình cảm cho các em là nhiệm vụ quan trọng của mỗi giáo viên

Với tư cách là một giáo viên mầm non tương lai, nhận thức được tầm quan trọng của

vấn đề trên tôi đã nghiên cứu đề tài: “ Tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ

mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội” nhằm phát hiện thực trạng đời sống tình cảm

của trẻ từ đó đưa ra những biện pháp tác động đến sự hình thành và phát triển đời sống tình cảm cho trẻ mẫu giáo góp phần phát triển toàn diện cho trẻ và giúp các em có đời sống tình cảm phong phú hơn, tích cực hơn

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội

và đề ra một số biện pháp thử nghiệm nhằm tạo tình cảm tốt cho trẻ mẫu giáo nhằm phát hiện thực trạng và vận dụng vào quá trình giảng dạy

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu đời sống tâm lý đặc biệt là đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo

Tiến hành điều tra qua một số phương pháp nghiên cứu để lấy số liệu

Trang 8

Phân tích kết quả nghiên cứu để thấy rõ đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo Tiến hành một số biện pháp thử nghiệm nhằm tạo tình cảm tốt cho trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc sơn – Hà Nội

Đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội

Tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của các trẻ 5 tuổi ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội

7 Giả thuyết khoa học

Trẻ mẫu giáo có đời sống tình cảm hết sức phong phú, hồn nhiên và trong sáng nhưng

cũng rất cụ thể gắn liền với nhận thức và hành động, không những thế tình cảm còn là nguồn động viên mạnh mẽ kích thích trẻ hoàn thiện nhân cách bản thân Tình cảm tích cực giúp các em thêm yêu mến cuộc sống, yêu mến cái đẹp và cả những người xung quanh trẻ từ đó tạo tình cảm tốt và xây dựng tình cảm góp phần vào sự hình thành và phát triển của trẻ sau này Ngược lại tình cảm tiêu cực sẽ ảnh hưởng xấu đến sự hình thành và phát triển của trẻ Tuy nhiên, nếu các bậc phụ huynh cũng như giáo viên được tìm hiểu sâu hơn về tâm lý của trẻ, nắm được đời sống tình cảm của trẻ thì sẽ giúp họ sử

Trang 9

dụng các phương pháp giáo dục đúng thời điểm, tạo điều kiện cho các cháu được phát triển toàn diện

8 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Với trẻ mẫu giáo đời sống tình cảm có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với quá trình lớn

lên và trưởng thành của trẻ Bất cứ gia đình nào cũng muốn con cái mình được nuôi dạy thật tốt nhưng nuôi dạy như thế nào để đảm bảo cho trẻ phát triển tốt thì không phải là điều dễ dàng và không phải ai cũng có nhận thức đúng đắn về nội dung giáo dục tình cảm cho trẻ Có không ít người cho rằng tình cảm là cái vốn có của trẻ và trẻ

tự bộc lộ nó ra không cần phải ai uốn nắn giáo dục Do đó, nghiên cứu và tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ để nâng cao hiểu biết của nhà trường, gia đình và xã hội trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao nhất

9 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Đã có rất nhiều người nghiên cứu về vấn đề tình cảm và đề cập đến các khía cạnh

của tình cảm Trong cuốn “ Tâm lý học đại cương” của PGS Nguyễn Quang Uẩn (chủ

biên) khi nghiên cứu về nhân cách con người cũng đã đề cập về tình cảm nhưng tác giả chỉ nghiên cứu về tình cảm nói chung Tác giả Nguyễn ánh Tuyết cũng đã đề cập đến

đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo trong cuốn giáo trình “ Tâm lý học trẻ em lứa tuổi

mầm non”, Những vấn đề đó mang tính khái quát cho tất cả các lứa tuổi của trẻ mẫu

giáo

Trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc đã có anh Phan Duy Hưng và anh Trần Mạnh Cường –

K27 GDTH nghiên cứu “ Tìm hiểu biểu hiện tình cảm của trường Tiểu học Liên

Bảo thị xã Vĩnh yên” hay chị Hoàng Thị yến – K29 GDTH nghiên cứu “Tìm hiểu biểu hiện tình cảm của học sinh lớp 3 trường Tiểu học Trưng Nhị thị xã Phúc yên”

Trang 10

Tuy nhiên vấn đề tìm hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực

Sóc Sơn – Hà Nội thì chưa có ai nghiên cứu nên tôi đã tiến hành nghiên cứu “ Tìm

hiểu thực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực Sóc Sơn – Hà Nội”

10 Dự kiến công trình

Phần 1: Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu của đề tài

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Mức độ và phạm vi nghiên cứu

7 Giả thuyết khoa học

8 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Trang 11

chương i cơ sở lý luận

1.1 Tình cảm là gì?

Trong khi phản ánh thế giới khách quan, con người không chỉ nhận thức thế giới

đó mà còn tỏ thái độ của mình với nó nữa Xem những bức tranh đẹp,nghe những bản

nhạc hay, chúng ta không chỉ tri giác (nhìn, nghe) chúng mà còn có những “rung

động”, những “rạo rực”, những “xao xuyến”, “bồi hồi”…kèm theo nữa.Những hiện

tượng tâm lý biểu thị thái độ của con người đối với những cái mà họ nhận thức được hoặc làm ra được gọi là tình cảm của con người

Đời sống tình cảm của con người rất phong phú và phức tạp, được thể hiện dưới nhiều hình thức, ở nhiều mức độ khác nhau, có ảnh hưởng sâu sắc đến toàn bộ quá trình nhận thức và hành động của con người – tình cảm là một đặc trưng tâm lý ở người

Vậy: “Tình cảm là những thái độ xúc cảm ổn định của con người đối với những

sự vật, hiện tượng của hiện thực, phản ánh ý nghĩa của chúng với nhu cầu và động cơ

Trang 12

của họ; tình cảm là sản phẩm cao cấp của sự phát triển các quá trình cảm xúc trong những điều kiện xã hội” [1,196]

1.2 Những đặc điểm đặc trưng của tình cảm 1.2.1 Tính nhận thức

Tình cảm dựa trên cơ sở những cảm xúc của con người trong quá trình nhận thức đối

tượng Khi có tình cảm nào đó, con người phải nhận thức được đối tượng và nguyên nhân gây nên tâm lý, những biểu hiện tình cảm của mình Ba yếu tố nhận thức, rung

động và thể hiện cảm xúc tạo nên tình cảm [5,76]

1.2.2 Tính xã hội

Tình cảm chỉ có ở con người, nó mang tính xã hội, thực hiện trong môi trường xã hội

với các chức năng xã hội chứ không phải những phản ứng sinh lí đơn thuần

1.2.3 Tính khái quát

Đây chính là một trong những chỉ số khiến cho tình cảm được xếp ở mức dộ cao hơn

so với xúc cảm trong sự phát triển của hình thức phản ánh xúc cảm đối với hiện thực Tình cảm có được là do tổng hợp hóa, động hình hóa, khái quát hóa những xúc cảm

đồng loại [5,177]

1.2.4 Tính ổn định

Nếu xúc cảm là thái độ nhất thời có tính tình huống thì tình cảm là những thái độ của

con người đối với hiện tượng xung quanh và đối với bản thân Chính vì vậy, tình cảm

là một thuộc tính tâm lí, Là một đặc trưng quan trọng của nhân cách [5,177]

1.2.5 Tính chân thực

Tính chân thực của tình cảm thể hiện ở chỗ tình cảm phản ánh chân thục nội tâm và

thái độ ngay cả khi con người cố che dấu nó bằng những “động tác giả” ngụy trang [5,177]

1.2.6 Tính đối cực

Trang 13

Thường thì sự thỏa mãn nhu cầu thống nhất với nhau, trong hoàn cảnh này thì

những nhu cầu này được thỏa mãn, còn sự thỏa mãn các nhu cầu khác lại bị kìm hãm Tương ứng với điều kiện đó thì tình cảm của con người được hình thành, phát triển thành những tình cảm đối cực: buồn- vui, yêu- ghét, sợ hãi- can đảm…

1.3 Các mức độ của đời sống tình cảm

Tình cảm của con người đa dạng cả về nội dung và hình thức biểu hiện Xét từ thấp tới cao, đời sống tình cảm có những mức độ sau:

a Màu sắc xúc cảm của cảm giác: Đó là các sắc thái cảm xúc đi kèm theo quá trình

cảm giác nào đó Ví dụ cảm giác về màu xanh da trời gây cho ta một xúc cảm nhè nhẹ, lâng lâng dễ chịu, cảm giác màu đỏ gây cho ta cảm xúc rạo rực…

b Xúc cảm là những rung cảm xảy ra nhanh, mạnh, rõ rệt hơn so với màu sắc xúc cảm của cảm giác Theo E.Izard(Carroll E.Izard “ Những cảm xúc của con người” NXBGD- 1992) Con người có 10 xúc cảm nền tảng: Hứng thú, hồi hộp, vui sướng, ngạc nhiên, đau khổ, căm giận, ghê tởm, khinh bỉ, khiếp sợ, xấu hổ, tội lỗi

c Xúc động là một dạng xúc cảm có cường độ rất mạnh, xảy ra trong thời gian ngắn,

có khi chủ thể không làm chủ được bản thân Say mê là một trạng thái tình cảm mạnh, sâu sắc và bền vững Tâm trạng là một dạng cảm xúc có cường độ vừa phải hoặc yếu, tồn tại và bền vững Tâm trạng là một dạng xúc cảm có cường độ vừa phải hoặc yếu, tồn tại trong thời gian tương đối lâu dài Sterss- một trạng thái căng thẳng về cảm xúc

và trí tuệ

d Tình cảm là thuộc tính tâm lý ổn định bềnh vững của nhân cách, nói lên thái độ của cá nhân

Người ta thường hay nói 2 nhóm tình cảm:

Tình cảm cấp thấp có liên quan tới sự thỏa mãn hay không thỏa mãn những nhu cầu cơ thể

Tình cảm cấp cao bao gồm:

Trang 14

Tình cảm đạo đức: Biểu thị thái độ của con người đối vói các yêu cầu đạo đức trong xã hội, trong quan hệ con người với con người, với cộng đồng, với xã hội( như tình mẹ con, bầu bạn, anh em, tình yêu nam nữ, tình cảm nhóm xã hội)

Tình cảm trí tuệ: Tính ham hiểu biết, óc hoài nghi khoa học, nhạy cảm với cái mới Tình cảm thẩm mĩ: Thể hiện thái độ rung cảm với cái đẹp

Tình cảm mang tính chất thể giới quan: Tinh thần yêu nước, tinh thần quốc tế…

1.4 Các quy luật của tình cảm

a Quy luật “ thích ứng”

Trong lĩnh vực tình cảm, nếu một tình cảm nào đó cứ lặp đi lặp lại nhiều lần một cách

đơn điệu thì đến một lúc nào đó có hiện tượng thích ứng, mang tính chất “chai dạn” của tình cảm, dan gian vẫn nói “ gần thường xa thương” là vì vậy

b Quy luật “Cảm ứng” ( hay “tương phản”) Trong quá trình hình thành và biểu hiện tình cảm, sự xuất hiện hoặc sự suy yếu đi

của một tình cảm này có thể làm tăng hoặc giảm của một tình cảm khác xảy ra đồng thời hoặc nối tiếp nó Hiện tượng đó là biểu hiện của quy luật “cảm ứng” (hoặc “tương phản”) trong tình cảm

c Quy luật “pha trộn”

Trong đời sống tình cảm của một con người cụ thể, nhiều khi 2 tình cảm đối cực

nhau có thể cùng xảy ra một lúc nhưng không loại trừ nhau, chúng “pha trộn” vào nhau Ví dụ “giận mà thương”, “thương mà giận” hoặc hiện tượng “ghen tuông” trong tình cảm vợ chồng hay trong tình yêu nam nữ là biểu hiện của sự pha trộn giữa yêu và ghét

d Quy luật “di chuyển”

Trang 15

Trong cuộc sống hàng ngày có lúc tình cảm thể hiện quá “linh động” có khi ta không

kịp làm chủ tình cảm của mình như hiện tượng “giận cá chém thớt” ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng… Đó là biểu hiện của quy luật “di chuyển” tình cảm từ đối tượng này sang đối tượng khác có liên quan với đối tượng gây nên tình cảm trước đó

e Quy luật “lây lan”

Trong mối quan hệ tình cảm giữa con người với nhau có hiện tượn vui “lây” hoặc

“đồng cảm”, “cảm thông” giữa người này với người khác Những hiện tượng này là biểu hiện của quy luật “lây lan”

Tuy nhiên việc lây lan tình cảm từ chủ thể này sang chủ thể khác không phải là con

1.5 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ mẫu giáo

1.5.1 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 3- 4 tuổi

Trẻ 3- 4 tuổi có sự chuyển biến rõ rệt về tâm lí Đó là sự thay thế hoạt động với đồ vật bằng hoạt động vui chơi Chính trong hoạt động vui chơi mà chủ đạo là trò chơi

đóng vai theo chủ đề, trẻ được thoả mãn mọi nhu cầu muốn được sống và làm việc như người lớn Thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề mà ở trẻ hình thành và phát triển những phẩm chất tốt làm nền tảng cho đạo đức, nhân cách của trẻ Đó là ý thức kỉ luật, tinh thần đoàn kết, hợp tác, biết yêu thương giúp đỡ bạn bè và những người xung

quanh trẻ có dịp được thể hiện hành vi, tình cảm, cảm xúc của mình qua việc đóng các vai khác nhau trong trò chơi Chẳng hạn đóng vai làm chú cảnh sát trẻ biết thể hiện

Trang 16

kỉ luật nghiêm minh, hay làm bác sĩ phải ân cần chăm sóc bệnh nhân Trẻ nhận thức

được thế giới xung quanh và phản ánh vào trong trò chơi Chơi là trường học của cuộc sống và như lời của nhà văn hào lỗi lạc Nga Macxim Gorki đã từng nói: “Trò chơi có một ý nghĩa quan trọng đối với trẻ Đứa trẻ thể hiện như thế nào trong trò chơi thì sau này nó cũng thể hiện như thế trong công việc Vì vậy một nhà hoạt động trong tương lai trước tiên phải được giáo dục trong trò chơi”.[1, tr 65]

1.5.2 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 4-5 tuổi

Đến tuổi mẫu giáo nhỡ, hoạt động vui chơi của trẻ mới mang đầy đủ ý nghĩa và có thể nói đã phát triển tới mức hoàn thiện “Xã hội trẻ em” được hình thành, mối quan

hệ Người- Người được phản ánh rõ nét trong trò chơi, được tham gia chơi trong nhóm trở thành nhu cầu không thể thiếu của trẻ Điều này có ý nghĩa rất lớn trong việc hình thành nhân cách mà nếu người lớn không thấy được nhu cầu đó của trẻ, tạo điều kiện cho chúng chơi thì sẽ là một sai lầm trong giáo dục

ở trẻ mẫu giáo nhỡ thì đời sống tình cảm đã có một bước chuyển biến mạnh mẽ Nhu cầu được yêu thương của trẻ rất lớn, trẻ thèm khát sự yêu thương của mọi người đồng thời rất lo sợ trước thái độ lạnh nhạt của người xung quanh Trẻ thường thể hiên sự quan tâm thông cảm đối với những người xung quanh mà trước hết là với bố mẹ, ông

bà, anh chị, cô giáo Trẻ có rung cảm với cái đẹp trong tự nhiên, kích thích trẻ làm

điều tốt mang lại niềm vui cho mọi người Đây là thời điểm rất thuận lợi cho việc giáo dục thẩm mĩ và chính việc giáo dục thẩm mĩ lại có khả năng mang lại hiệu quả to lớn

đối với quá trình phát triển toàn diện nhân cách của trẻ và nhất là giáo dục đạo đức

1.5.3 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 5- 6 tuổi

Trẻ 5- 6 tuổi là lứa tuổi chuẩn bị bước vào trường phổ thông Đây là một môi trường hoàn toàn mới mà trẻ được tham gia, vì thế tâm lí của trẻ có những bước phát triển quan trọng Hoạt động vui chơi vốn giữ vai trò chủ đạo trong suốt thời kì mẫu giáo thì bây giờ

Trang 17

những yếu tố của hoạt động học tập bắt đầu nảy sinh để tiến tới giữ vị trí chủ đạo ở giai

đoạn sau

Trẻ có khả năng tự nhận biết được giới tính của mình Trẻ không những nhận ra mình

là trai hay gái mà còn biết rõ rằng nếu mình là trai hay gái thì hành vi phải thể hiện như thế nào cho phù hợp với giới tính Chẳng hạn con trai thì thích đóng vai bộ đội,công an Còn các em gái thì thích làm cô giáo hay người bán hàng Trẻ ở lứa tuổi này phát triển rất nhanh về ngôn ngữ và có thể sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ, biết sử dụng ngữ

điệu để thể hiện cảm xúc trong giao tiếp Tuy nhiên trên thực tế thì còn rất nhiều trẻ còn nói ngọng, nói sai, phát âm chưa chính xác Tóm lại: Có thể nói bước ngoặt 6 tuổi là một sự kiện quan trọng đòi hỏi người lớn phải quan tâm, một mặt là để giúp trẻ hoàn thiện những thành tựu phát triển tâm lí trong suốt thời kì mẫu giáo mặt khác là cho trẻ làm quen dần với hoạt động học tập và cuộc sống ở trường phổ thông

Sự biểu hiện ra bên ngoài của xúc cảm, tình cảm là một vấn đề cần ph ải làm sáng

tỏ cả về mặt sinh lí học lẫn tâm lí học Tính chất phức tạp của vấn đề là ở chỗ: những tình cảm sâu sắc và quan trọng hơn trong đời sống của cá nhân lại thường ít được biểu hiện rõ ràng hơn so với những tình cảm tương đối đơn giản và ít quan trọng Khi những thể nghiệm xúc cảm có liên quan chặt chẽ với hệ thống tín hiệu thứ hai thì những hình thức biểu hiện cổ sơ của xúc cảm bị ức chế ở một mức độ khá lớn; Lại có những xúc cảm chỉ được biểu hiện bằng những phản ứng không chủ định, có tính chất thói quen sơ đẳng thì những biểu hiện mang tính chất trực tiếp và đơn nghĩa nhiều hơn

Đấy là chưa kể con người dùng “động tác giả” một cách có ý thức để che dấu tình cảm thực của mình

1.6.1 Các hình thức biểu hiện của tình cảm

Sự biểu hiện của xúc cảm, tình cảm bao gồm các hình thức sau đây:

Trang 18

* Những động tác biểu hiện ra bên ngoài (nét mặt, điệu bộ, sự vận động của toàn

thân, ngôn ngữ)

* Những thể hiện đa dạng của thân thể, nghĩa là những biến đổi đa dạng trong hoạt

động và trạng thái của các nội quan (trong đa số trường hợp, những biến đổi này đều kéo theo những biến đổi thấy được rõ ràng trong diện mạo bên ngoài của người đang có xúc cảm – “đỏ mặt tía tai”, “mặt vàng như nghệ”…)

* Những biến đổi sâu hơn, mang tính chất thể dịch, nghĩa là những biến đổi trong

thành phần hóa học của máu và các dịch khác trong cơ thể cũng như những biến đổi của trao đổi chất

Tất cả những hình thức biểu cảm trên đây tạo thành cái gọi là “tiếng nói” của tình cảm Nhờ thứ tiếng nói này mà con người có thể truyền đạt, trao đổi cho nhau những tâm tư, tình cảm của mình có khi cho cả tập thể nữa

1.6.2 Sự biểu hiện tình cảm của trẻ mẫu giáo

Trẻ mẫu giáo rất thèm khát sự trìu mến, yêu thương, đồng thời rất lo sợ trước thái độ

thờ ơ, lạnh nhạt của những người xung quanh đối với mình Nó thực sự vui mừng khi

được bố mẹ, cô giáo hay bạn bè yêu thương, khen ngợi và cũng thực sự đau buồn khi

bị người lớn ghét bỏ hoặc bạn bè tấy chay Một em bé không chịu ăn cơm chỉ vì bạn

bè tấy chay không cho chơi trong nhóm nữa Một em bé khác đã òa lên khóc khi từ trường mẫu giáo về nhà không được mẹ săn đón hồ hởi như thường ngày

Nhu cầu được yêu thương của trẻ mẫu giáo thật sự lớn nhưng điều đáng lưu ý hơn là

sự bộc lộ tình cảm của chúng rất mạnh mẽ đối với những người xung quanh , trước hết

là với bố mẹ, anh chị, ông bà, cô giáo…trẻ thường thể hiện sự quan tâm thông cảm với

họ Ví dụ trẻ rất buồn khi người thân của mình bị ốm, trẻ không những tỏ ra thông cảm

mà còn muốn làm việc gì đó để an ủi, chăm sóc họ

Trang 19

Trẻ mẫu giáo chưa có tình bạn ổn định như ở lứa tuổi lớn hơn, trẻ thường kết bạn tùy

vào hoàn cảnh cụ thể nhưng do được chơi trong nhóm bạn bè nên trẻ cũng đã bắt đầu quan tâm đến bạn trong nhóm Cũng có thể sẵn sàng chia sẻ đồ chơi hay quà bánh của mình cho bạn và thể hiện sự đồng cảm của mình khi bạn gặp khó khăn

Một biểu hiện tình cảm đặc biệt nữa của trẻ mẫu giáo là trẻ rất quan tâm đến những

em bé Cũng có thể là do muốn đóng vai mẹ, người anh hay người chi để trông nom

em bé giống như người lớn nên trẻ rất muốn gần các em bé và muốn chăm sóc chúng Tình cảm của trẻ còn được bộc lộ rất rõ ràng khi chúng nghe chuyện cổ tích Trẻ có thể nghe đi nghe lại nhiều lần một câu chuyện nào đó mà tình cảm của chúng đối với những nhân vật trong chuyện không những không giảm mà tăng lên Trẻ chăm chú lắng nghe và tỏ ra hồi hộp, lo lắng theo tình tiết của câu chuyện

Tình cảm xuất hiện khi nghe truyện cổ tích đã biến đứa trẻ từ một thính giả thụ

động thành một người tham gia tích cực vào các sự kiện Trẻ cảm thấy xót xa thương cảm đối với những nhân vật tốt mà bị rơi vào hoàn cảnh éo le đồng thời căm giận và khinh ghét thực sự đối với nhân vật tiêu cực Khi xem tranh minh họa các truyện cổ tích trẻ thường có những hành động can thiệp trực tiếp vào nhân vật trong truyện bằng cách vẽ vào đấy để tỏ thái độ Ví dụ tô má hồng cho cô tấm và vẽ râu vào mặt cám ở

đây yêu ghét là rất phân minh

Tình cảm của trẻ không chỉ biểu lộ với những người thân thích mà còn với cả động vật, cỏ cây, đồ chơi, đồ vật và các hiện tượng trong thiên nhiên Trẻ thường gắn chúng cho những sắc thái tình cảm của con người Trẻ xót thương cho những cành cây bị gẫy, căm giận vì cơn mưa đã ngăn cản việc đi chơi của nó Dường như ở đâu trẻ cũng thấy tình người, hồn người

Trẻ mẫu giáo biết rung cảm khá nhạy bén với những cái đẹp trong thế giới xung quanh Trẻ rất dễ sung sướng, ngỡ ngàng trước vẻ đẹp chừng như rất đơn giản trong

Trang 20

thiên nhiên, trong cuộc sống và trong nghệ thuật như khi nhìn thấy một bông hoa tươi thắm, một cánh bướm sặc sỡ, nghe một khúc nhạc hay, một câu thơ giàu vần điệu…

1.7 Vai trò của tình cảm đối với trẻ mẫu giáo

Trong tâm lý học ngườu ta xem tình cảm là mặt tập trung nhất, đậm nét nhất của nhân cách con người

Với nhận thức, tình cảm là nguồn động lực manh mẽ kích thích con người tìm tòi chân lý, ngược lại nhận thức là cơ sở, là cái “lí” của tình cảm, lí chỉ đạo tình, lí và tình hai mặt của một vấn đề nhân sinh quan thống nhất của con người

Với hành động, tình cảm nảy sinh và biểu hiện trong hoạt động, đồng thời tình cảm là một trong những động lực thúc đẩy con người hoạt động

Tình cảm có quan hệ và chi phối toàn bộ các thuộc tính tâm lý của nhân cách:

Trước hết tình cảm chi phối tất cả các biểu hiện của xu hướng nhân cách (nhu cầu, hứng thú, lí tưởng, niềm tin) tình cảm là mặt nhân lõi của tính cách, là điều kiện và

động lực để hình thành năng lực, là các yếu tố có quan hệ qua lại với khí chất con người

Tình cảm có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ mẫu giáo Qua đời sống tình cảm trẻ bộc lộ được thái độ của mình với những người xung quanh, tỏ ra yêu- ghét rạch ròi, trẻ biết cảm thông, chia sẻ, quan tâm, giúp đỡ những người xung quanh khi gặp khó khăn, hoạn nạn từ đó giáo dục lòng nhân ái cho trẻ

Qua biểu hiện của trẻ với thiên nhiên,cây cối, động thực vật… giúp trẻ thêm yêu cuộc sông từ đó có những hành động, việc làm tốt: nhặt rác bỏ vào thùng rác, ngăn nắp, gọn gàng, biết giúp đỡ gia đình những việc nhỏ

Trẻ mẫu giáo là thời kí phát cảm của những xúc cảm thẩm mĩ khi trẻ tiếp xúc trực

tiếp với cái đẹp khiến trẻ thấy gắn bó tha thiết với con người và cảnh vật xung quanh, kích thích chúng làm những điều tốt lành để đem đến niềm vui cho mọi người

Trang 21

Thông qua tình cảm để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ và chính việc giáo dục thẩm mĩ lại

có khả năng mang lại hiệu quả to lớn đối với sựu phát triển toàn diện nhân cách của trẻ, khó có gì có thể so sánh nổi Thông qua giáo dục tình cảm mà giáo dục các mặt khác cho trẻ đặc biệt là giáo dục đạo đức

1.8 Nội dung giáo dục tình cảm cho trẻ mẫu giáo

Đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo bắt đầu thể hiện sự ổn định: Trẻ dễ xúc động,

dễ dàng bộc lộ tình cảm của mình trong chốc lát Các loại hình tình cảm bậc cao cáinhư tình cảm đạo đức, những rung cảm của trẻ đối với việc thực hiện các chuẩn mực hành vi xã hội thông qua đánh giá của cha mẹ và cô giáo mầm non; tình cảm thẩm mĩ, những rung cảm của trẻ đối với cái đẹp; tình cảm trí tuệ, những rung cảm của trẻ đối với cái mới trong nhận thức, trong hành động Trẻ dễ bị kích động, dễ bột phát những vui, buồn, sợ hãi nhưng cũng nhanh chóng tiêu tan, trẻ đang khóc chuyển ngay sang cười

Tình yêu thương quyến luyến của trẻ đối với mẹ, cha phát triển mạnh Đối với trẻ trai, mẹ là người đẹp nhất, quan trọng nhất, ngược lại đối với trẻ gái thì cha là người có

uy quyền nhất, được trẻ kính yêu tôn trọng nhất Đây là sự phát triển lành mạnh về tinh thần và tình cảm, là nền tảng tạo nên phương thức giao tiếp đối với người khác giới sau này của trẻ Đó cũng là một trong các yếu tố đảm bảo sự cân bằng tâm lý một cách vô thức ở trẻ

Sự quyến luyến đặc biệt của trẻ trai đối với mẹ đôi khi thể hiện sự thân mật quá mức,

bé chỉ muốn mẹ hoàn toàn thuộc về riêng mình, tương tự như vậy đối với trẻ gái với cha

Mục tiêu giáo dục xúc cảm, tình cảm cho trẻ từ 3- 6 tuổi

Nhận biết chính xác những xúc cảm của mình và nói ra được bằng lời, tìm cách giải tỏa từ đó nhận biết chính xác xúc cảm ở những người xung quanh

Trang 22

Kính trọng, thương yêu ông, bà, cha, mẹ qua những việc làm cụ thể như: giúp đỡ cha, lấy nước, thuốc cho ông bà khi đau yếu…

Ví dụ 1: Trẻ nhìn thấy một trẻ bé hơn mình vấp ngã, khóc toáng lên Trẻ dạy ngay đến đỡ em dạy và chia sẻ bằng câu nói: “ Hôm nọ anh cũng ngã như em đau lắm, thế rồi anh cũng khóc to Lúc đó có một bạn gái đi qua, mồm nói “ ê!ê con trai gì mà kém thế, mới ngã mà khóc to thế! Con trai phải dũng cảm chứ!” Thế là anh nín luôn” Mồm nói, tay lau nước mắt cho em, tay kia phủi bụi và dắt em đứng dậy

Ví dụ 2: Cha hoặc mẹ đang xem một chương trình ti vi hấp dẫn; trẻ đi chơi về tắt ngay chương trình đó bật chương trình mà trẻ thích Ngay lúc đó, cha(mẹ) nghiêm nét mặt đối với con(đồng thời tắt tivi) “ bây giờ mẹ tắt tivi của con con có cảm nghĩ gì?”

Đứa trẻ khóc toáng lên đòi mẹ bật trả lại chương trình trẻ đang xem dở Mẹ yêu cầu trẻ phải nói được cảm xúc của mình khi đang xem chương trình hay bị người khác tắt mất…trẻ tức giận, bực tức … à vậy!Khi cha( mẹ) cũng có xúc cảm tức giận, bực tức như con… Với hành vi tắt tivi khi người khác đang xem, đang hứng thú đó là hành vi không có văn hóa, không lễ độ, thiếu tôn trọng…người khác( Xuất phát từ trẻ không học cách đồng cảm với những người xung quanh)

Khi trẻ biết đồng cảm với những người xung quanh thì lòng trắc ẩn xuất hiện Lòng trắc ẩn là sự khao khát muốn giúp đỡ những người xung quanh khi họ gặp đau khổ buồn thương…

Trang 23

CHƯƠNG 2: THực trạng đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo ở khu vực sóc sơn- Hà nội

2.1 Biểu hiện tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với các sự vật trong tự nhiên

( Để biết được đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với các sự vật trong tự nhiên ở

khu vực Sóc Sơn – Hà Nội tôi đã thông qua các câu chuyện, bài hát, bài thơ để đặt câu hỏi cho trẻ trả lời Bên cạnh đó, tôi đặt câu hỏi trò chuyện với phụ huynh và cô giáo của trẻ)

* Tình huống 1:

Sau khi dạy trẻ bài hát “Em yêu cây xanh” tôi đàm thoại với trẻ (đưa ra câu hỏi)

Câu hỏi 1:

Con có yêu quý những cây xanh xung quanh mình không?

Sau khi tình huống được đưa ra lần lượt từng em đã đưa ra ý kiến của mình Kết quả

là 40 trẻ lớp 5TC đã đưa ra ý kiến và ý kiến của các em được chia làm 2 nhóm như sau:

Trang 24

- Có 5 trẻ chiếm 12.5% trả lời là không yêu quý cây xanh xung quanh mình Các

em do còn nhỏ tuổi, nhận thức chưa cao, còn mải chơi nên chưa hiểu được lợi ích

mà những cây xanh xung quanh đem lại nên trẻ chưa biết yêu quý cây xanh xung quanh Qua hoạt động phát triển thẩm mỹ dạy bài hát “ Em yêu cây xanh” cô lồng ghép giáo dục trẻ biết yêu quý cây xanh, hiểu được lợi ích của cây xanh xung quanh mình

Từ đó cho thấy đa số các em đã nhận thức được lợi ích của cây cối xung quanh và biết yêu quý cây xanh Bên cạnh đó một số ít trẻ do tâm lý, nhận thức còn chưa cao nên trẻ chưa biết yêu quý cây xanh xung quanh mình

Câu hỏi 2:

Để chăm sóc cho những cây xanh luôn xanh tốt, các con sẽ làm gì?

Sau khi câu hỏi được đưa ra, lần lượt trẻ đã đưa ra ý kiến của mình Kết quả là ý kiến của các em được chia làm 3 nhóm như sau:

Kết quả

Trang 25

- Duy chỉ có 1 trẻ chiếm 2.5% các em có câu trả lời là con sẽ nhặt lá rụng Điều đó chứng tỏ trẻ đã có ý thức bảo vệ môi trường tuy chưa phải để chăm sóc cây nhưng với trẻ mầm non như vậy là trẻ đã có nhận thức về điều này

* Tình huống 2: ( đặt câu hỏi cho phụ huynh)

Câu hỏi 1: ở nhà, con anh (chị) có yêu quý những con vật nuôi trong gia đình

Trang 26

- Có 34 phụ huynh chiếm 85% các em trả lời là có Điều đó chứng tỏ là đa số trẻ đã

có tình cảm với những con vật nuôi trong gia đình tuy nhiên có thể tình cảm còn mờ nhạt hoặc trẻ có tình cảm với chúng nhưng không bộc lộ Ví dụ trẻ có yêu quý vật nuôi nhưng không vuốt ve hoặc ôm ấp chúng hay thể hiện tình cảm với chúng

- Có 2 phụ huynh chiếm 5% trả lời là không Điều đó cho thấy một phần nhỏ trẻ chưa

có tình cảm với các con vật nuôi trong gia đình hoặc trẻ không bao giờ thể hiện tình cảm đó ra bên ngoài

- Tuy nhiên có 4 phụ huynh chiếm 10% trả lời là đôi khi điều đó cho thấy tình cảm của trẻ mầm non có thể dễ dàng thay đổi, thích, yêu nhưng rồi lại có thể chán ngay

Trang 27

- Có 33 phụ huynh chiếm 82.5% chọn câu trả lời là có Điều đó cho thấy đa số trẻ

có tình cảm với động vật nuôi trong gia đình và thể hiện điều đó bàng hành động như ôm hay bế chúng và coi chúng như những người bạn thân thậm chí còn nói chuyện, tâm sự với những con vật đó

- Tuy nhiên có 7 phụ huynh chiếm 17.5% chọn câu trả lời là không Trong số đó có thể có trẻ vẫn yêu quý những con vật nuôi trong gia đình nhưng không thể hiện tình cảm đó bằng hành động (ôm, bế) vì trẻ cho rằng làm như vậy là không vệ sinh

Trang 28

- Có 36 phụ huynh chiếm 90% chon câu trả lời không chứng tỏ đa số trẻ yêu quý

động vật và không có hành động xua đuổi chúng Có thể trẻ không yêu thích

những con vật đó nhưng không có hành động xua đuổi chúng

- Có 4 phụ huynh chiếm 10% chọn câu trả lời là có Điều đó cho thấy trẻ biểu hiện

ra bên ngoài là mình không thích những con vật đó bằng cách đánh chúng, đuổi chúng đi hay mắng mỏ chúng

- Có 3 phụ huynh chọn câu trả lời cháu đã đánh 1 lần và cũng có 3 phụ huynh trả lời cháu đã đánh 2 lần Điều này cho thấy các cháu có yêu quý những con vật đó nhưng bố mẹ cháu nói rằng do lúc tức giận vì con vật đó ăn mất đồ ăn, cắp đồ chơi của cháu nên cháu đã đánh chúng

cho xem thêm không muốn đi chỗ khác

Trang 29

- Có 5 phụ huynh chiếm 12.5% chọn ý kiến A chứng tỏ rằng có một số ít trẻ đi công viên mà thích ngắm cây cảnh bởi trẻ mầm non rất hiếu động luôn để ý , ngắm nhìn những thứ mới lạ, sôi động với chúng còn những cây hoa, cây cảnh nào thật sặc sỡ, đẹp thì chúng mới để ý nhiều

- Có 20 phụ huynh chiếm 50% chọn ý kiến B Điều đó cho thấy phần lớn trẻ yêu thích các con vật và say sưa ngắm nhìn chúng bởi những con vật trong vườn bách thú đối với trẻ rất mới lạ mà chúng rất ít nhìn thấy hoặc chưa bao giờ nhìn thấy hay trẻ đã nhìn thấy trên ti vi mà chưa từng nhìn thấy chúng thật nên trẻ rất vui sướng và say sưa nhìn chúng

- Có 15 phụ hunh chiếm 37.5% chọn ý kiến C Điều đó cho thấy trẻ mầm non cực kì hiếu động, trẻ rất thích chơi đùa với những con vật cảnh và không muốn dời chúng bởi những con vật đó có những hành động ngộ nghĩnh khiến trẻ rất thích thú, say sưa ngắm nhìn và chơi với chúng Có trẻ còn đòi mẹ cho ngồi lên lưng các con vật đó hoặc chụp ảnh với chúng chứng tỏ trẻ rất yêu thích chúng

* Tình huống 3: Cô cho trẻ đi thăm quan vườn trường và quan sát trẻ, trẻ sẽ:

A: Say sưa ngắm nhìn các cây cảnh trong vườn trường

B: Không để ý gì đến các sự vật trong vườn trường

Trang 30

b Không để ý gì đến các sự vật trong vườn trường 6 15%

- Có 32 trẻ chiếm 80% các em say sưa ngắm nhìn các sự vật, cây cối trong vườn trường chứng tỏ các em rất yêu thích thiên nhiên, chúng cảm thấy thiên nhiên rất gần gũi và như những người bạn của chúng Thậm chí có em còn nói chuyện, tâm

sự với bông hoa, cành cây đẹp hoặc không muốn về lớp, các em có thể ngỡ ngàng chỉ với một bông hoa sặc sỡ hay một cánh bướm xinh đẹp và say sưa ngắm nhìn chúng Điều này cho thấy các em đã thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên xung quanh

và thưởng thức vẻ đẹp của chúng

- Có 6 trẻ chiếm 15% các em không để ý hoặc chưa thật chú ý tới cây cối trong vườn trường do các em mải chơi và không thể chú ý lâu vào một đối tượng nào đó, các em luôn bị thu hút vào những điều mới mẻ, thu hút sự chú ý của chúng.Khi

được hỏi tại sao các em lại không để ý và chơi đùa trong vườn trường các em đã trả lời rằng mấy cây đó ở nhà con cũng có và em nhìn thấy nhiều rồi cho nên con không thích

- Duy chỉ có 2 trẻ chiếm 5% các em có hành động bẻ cành, hái hoa Điều đó cho thấy các em đã nhận thấy vẻ đẹp của những bông hoa song chưa biết nâng niu, bảo vệ chúng, các em chỉ nghĩ rằng mình thấy đẹp thì hái mang về mà chưa có nhận thức như vậy là không đúng

2.2 Biểu hiện tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với người thân trong gia đình

( Để điều tra biểu hiện tình cảm của trẻ mẫu giáo đối với người thân trong gia đình,

tôi đã đưa ra những tình huống cụ thể để các em bày tỏ ý kiến của mình và đưa ra tình huống để các em thể hiện tình cảm của mình, đồng thời quan sát, trò chuyện, nghiên cứu sản phẩm của học sinh)

Trang 31

Tiến hành điều tra tại lớp 5TC sĩ số 40 trẻ, kết quả thu được như sau:

* Tình huống 1:

Trong tiết học làm quen tác phẩm văn học câu chuyện “Tích Chu”, tôi đã đưa ra

một hệ thống câu hỏi và đàm thoại với trẻ

Câu hỏi 1:

Con có yêu quý ông (bà) mình không?

Sau khi tình huống được đưa ra, lần lượt trẻ đã đưa ra ý kiến của mình, kết quả được tổng kết chia làm 2 nhóm như sau:

Kết quả

- Có 40 trẻ chiếm 100% các em đều có câu trả lời là có yêu quý ông bà của mình

Điều đó cho thấy tất cả các em đều thể hiện được tình cảm với ông bà của mình nhưng do còn nhỏ trẻ chưa biết bày tỏ, thể hiện tình cảm đó như thế nào song các

em đã nhận thấy rằng ông bà luôn quan tâm, yêu quý, chăm sóc mình, luôn kể chuyện, đọc thơ cho mình nghe vì thế các em rất yêu quý và kình trọng ông bà của mình Tuy chỉ là những hành động rất nhỏ như đi học về trẻ khoanh tay chào ông

bà rồi sà vào long ông bà khoe hôm nay cháu được cô giáo khen hay được phiếu bé ngoan hay ăn cơm xong trẻ biết lấy tăm cho ông bà…nhưng điều này đã cho thấy trẻ rất yêu quý ông bà của mình đã có những hành động thể hiện điều đó

- Không có trẻ nào trả lời là không yêu quý ông bà của mình Trẻ 5 tuổi thì tâm sinh

lý đều chưa phát triển hoàn thiện, tình cảm của trẻ cũng chưa thể hiện thật sự rõ

Trang 32

ràng tuy nhiên trẻ đã ít nhiều nhận ra tình cảm với những người thân trong gia đình

đặc biệt là với ông bà của mình

Câu hỏi 2:

Khi ông (bà) ốm, các con sẽ làm gì để ông (bà) vui?

Sau khi tình huống được đưa ra, lần lượt các em đã đưa ra ý kiến của mình, kết quả

- Có 5 trẻ chiếm 12.5% các em trả lời là khi ông bà ốm con sẽ không quấy, làm phiền

ông bà Điều này cho thấy trẻ đã nhận thức được rằng khi ông bà ốm thì rất mệt vì vậy không được vòi vĩnh ông bà tuy nhiên trẻ lại chưa thể hiện được sự quan tâm của

Trang 33

mình tới ông bà nên chưa thể hiện được tình cảm ra bên ngoài chưa có những hành

Khi thấy em con khóc, con sẽ làm gì với em?

Sau khi câu hỏi được đưa ra, lần lượt các em đã đưa ra ý kiến của mình Kết quả được tổng kết chia làm 2 nhóm như sau:

Kết quả

b Gọi mẹ đến dỗ em rồi chạy đi chơi với bạn 3 7.5%

- Có 37 trẻ chiếm 92.5% các em yêu quý em mình và có những hành động dỗ dành

em như lấy đồ chơi, bánh kẹo hay hát cho các em nghe khi các em khóc điều này cho thấy các em đã biết thể hiện tình cảm yêu mến của mình với em và đã rất da dáng là anh chị Trẻ mẫu giáo có một biểu hiện tình cảm rất đặc biệt đó là rất quan tâm đến các em bé Cũng có thể là do muốn đóng vai mẹ, người anh hay người chị để tông nom

em bé giống như người lớn nên trẻ rất muốn đến gần các em bé và muốn chăm sóc chúng

- Có 3 trẻ chiếm 7.5% các em sẽ gọi mẹ đến dỗ em rồi chạy đi chơi cùng bạn Điều này cho thấy có thể trẻ yêu quý em nhưng lại luống cuống không biết làm như thế nào khi em khóc và chỉ có cách gọi mẹ Do trẻ cũng đang mải chơi thấy bạn chơi

mà mình phải trông em nên chỉ muốn chạy đi chơi ngay

Câu hỏi 2:

Trang 34

Khi có đồ chơi, quà bánh các con có nhường em không?

Sau khi tình huống được đưa ra lần lượt trẻ đã đưa ra ý kiến của mình Kết quả tổng kết được chia làm 2 nhóm:

Kết quả

- Có 37 trẻ chiếm 92.5% các em chia cho em nửa đồ chơi và quà bánh của mình

điều đó cho thấy các em không chỉ biết yêu thương, dỗ dành em mà còn có những hành động thể hiện mình là người lớn hơn em,biết quan tâm, nhường nhịn, giúp

đỡ em Có rất nhiều bạn rất yêu em mình cứ đi học về là đòi bế em, hôn em và không cho bất kì ai bế em vì sợ họ bắt mất em Điều này chứng tỏ các em đã biết thể hiện tình cảm của mình đối với em

- Có 3 trẻ chiếm 7.5% các em còn bướng bỉnh, ích kỉ không chịu nhường đồ chơi cho em mà giữ cho mình cả Trẻ lên 3 cái tôi đang thể hiện rất rõ nét, trẻ muốn làm theo ý mình, muốn mọi người chú ý đến mình nên khi gia đình có thành viên mới có em tỏ ra rất buồn và hụt hẫng trong một thời gian dài bởi mọi sự quan tâm của các thành viên trong gia đình dồn cả vào em bé mới chào đời

* Tình huống 3: (đặt câu hỏi cho phụ huynh)

Câu hỏi 1:

ở nhà, con anh (chị) có giúp đỡ anh (chị) làm những việc vừa sức cháu không?

Sau khi đưa phiếu điều tra tới phụ huynh, kết quả thu được chia làm 3 nhóm như sau:

Trang 35

- Có 6 phụ huynh chiếm 15% trả lời là đôi khi điều này cho thấy trẻ đã có ý thức giúp đỡ bố mẹ nhưng do còn mải chơi, mau chán nên trẻ chỉ khi trẻ cảm thấy thích thú còn khi chán trẻ thôi ngay Có khi đang quét nhà nhưng trẻ nhìn thấy bạn chơi ở bên ngoài thì trẻ bỏ đấy và đi chơi, có trẻ thì phải bố mẹ quát hay cho quà bánh dỗ dành mí làm

- Có 5 phụ huynh chiếm 12.5% chọn ý kiến không điều này cho thấy trẻ ở nhà được người thân nuông chiều mọi việc đều do bố mẹ, ông bà làm vì thế trẻ sinh ra tính ỉ lại không biết làm việc gì và không muốn làm việc gì Như vậy trẻ rất dễ sinh ra hư hơn kể cả khi đến lớp làm những việc tự phục vụ

Câu hỏi 2:

Khi anh (chị) ốm, cháu tỏ ra:

A: Lo lắng, quan tâm

Trang 36

- Có 38 phụ huynh chiếm 95% chọn ý kiến A điều đó cho thấy trẻ rất yêu quý cha

mẹ vì vậy khi bố mẹ ốm trẻ thấy rất lo lắng và quan tâm như hỏi han bố mẹ, ngồi bên cạnh bố mẹ Điều này chứng tỏ tình cảm của trẻ mẫu giáo với bố mẹ thể hiện rất rõ và rất ấm áp Trẻ đã biết thể hiện tình cảm quan tâm của mình với bố mẹ rất sâu sắc

- Có 2 phụ huynh chiếm 5 % chọn kiến B, điều này cho thấy trẻ chưa hoặc không biết thể hiện tình cảm với bố mẹ hay chưa biết quan tâm đến bố mẹ luôn nghĩ mình là trung tâm của mọi sự chú ý nên không cần để ý tới người khác, nhiều trẻ

do mải chơi mà không để ý biểu hiện tình cảm với bố mẹ Trẻ mầm non nhiều khi chưa thể hiện rõ tình cảm với người thân trong gia đình hoặc thể hiện chưa rõ nét Vì vậy, gia đình cần phối hợp với nhà trường để thông qua các câu chuyện, bài thơ, bài hát giáo dục trẻ nhận biết hành động đúng, hành động sai từ đó điều khiển hành vi của mình cho đúng mực

Câu hỏi 3:

ở nhà, con anh (chị) có hay đòi hỏi, yêu cầu anh (chị) làm theo ý thích của cháu không?

Định dạng
Số trang	73
Dung lượng	489,95 KB