Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC ********* NGUYỄN THỊ NGA TÌM HIỂU THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ MẪU GIÁO NHỠ THÔNG QUA VIỆC CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI CÁC TÁC PHẨ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

*********

NGUYỄN THỊ NGA

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ MẪU GIÁO NHỠ THÔNG QUA VIỆC CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI CÁC TÁC PHẨM VĂN HỌC TRONG CÁC TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC SÓC

Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Thạc sĩ Đỗ Xuân Đức, các

giáo viên của trường Mầm non Mai Đình a, Trường Mầm non Đông Bài, Trường Mầm non Hương Đình, cùng các thầy cô trong Khoa Giáo dục Tiểu học và các thầy cô giáo trong Trường Đại học Sư phạm Hà nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này Tôi xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2011

Sinh viên

Nguyễn Thị Nga

lêi cam ®oan

T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i C¸c sè liÖu, c¨n cø, kÕt qu¶ cã trong kho¸ luËn lµ trung thùc §Ò tµi cña t«i ch­a ®­îc c«ng bè trong bÊt cø c«ng tr×nh khoa häc nµo kh¸c

Hµ Néi, ngµy 05 th¸ng 05 n¨m 2011

Sinh viªn

NguyÔn ThÞ Nga

mục lục

Mở ĐầU

1 Lí do chọn đề tài

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

3 Mục đích nghiên cứu

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6 Giả thuyết khoa học

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

8 Phương pháp nghiên cứu

9 Kế hoạch nghiên cứu

10 Nội dung

Chương 1: một số vấn đề giáo dục đạo đức

cho trẻ mẫu giáo

1 Đặc điểm tăng trưởng, phát triển của trẻ mẫu giáo

1.1 Đặc điểm tâm sinh lí

1.2 Đặc điểm sinh lí

2 Một số vấn đề về đạo đức và giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ

2.1 Khái niệm về đạo đức và giáo dục đạo đức

2.1.1 Khái niệm về đạo đức

2.1.2 Khái niệm về giáo dục đạo đức

2.2 Con đường và phương tiện giáo dục đạo đức

2.2.1 Con đường giáo dục đạo đức

2.2.2 Phương tiện giáo dục đạo đức

2.3 Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.1 ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức

2.3.2 Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.3 Các nguyên tắc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.4 Phương pháp giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

3 Các tác phẩm văn học với việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.4 Thực trạng sử dụng các phương pháp tổ chức cho trẻ mẫu giáo nhỡ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.5 Thực trạng việc sử dụng các hình thức giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.6 Thực trạng việc khai thác tác dụng của các tác phẩm văn học cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua đó để giáo dục đạo đức cho trẻ trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.7 Thực trạng kết quả giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

CHƯƠNG 3: Nguyên nhân và một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong

các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

là vấn đề đang được đặt ra cho những người làm công tác văn hoá giáo dục làm sao đổi mới phải gắn liền với giáo dục đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ

Chúng ta lớn lên bằng lời ru ngọt ngào của ông bà, cha mẹ bằng những câu chuyện thần tiên nhân ái đầy giá trị cao đẹp từ đó thể xác hoá chúng ta cũng lớn dần lên và đôi cánh tâm hồn tình cảm cũng dần mở rộng, văn chương quả là một phương diện xuất sắc, hữu hiệu có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn trẻ

thơ “Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học” là một trong các cách hoạt động

quan trọng ở trường mầm non được tổ chức một cách có hệ thống nhằm góp phần giáo dục đạo đức và phát triển toàn diện cho trẻ

Về mặt thực tiễn của kết quả rèn luyện giáo dục con người ông cha ta đã

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục mầm non đã có những cải tiến nội dung chương trình, nội dung chăm sóc giáo dục trẻ cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học chỉ dừng lại ở việc giúp trẻ thuộc và hiểu nội dung bài thơ, câu chuyện còn việc gợi lên những xúc cảm, tình cảm ở trẻ, giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, của tâm hồn con người thì còn hạn chế

để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ văn học thích và cảm nhận tác phẩm một cách sâu sắc Trên thực

tế việc giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ có đề cập từ nhiều năm nay nhưng thường ở phạm vi cuối tiết học, cô giáo chỉ dặn dò giáo dục trẻ một cách áp

đặt máy móc mà chưa gợi được những xúc cảm tình cảm của trẻ một cách từ

từ và tự nguyện Vì vậy, việc cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên sự vật, sự việc trong thơ, truyện chưa đạt kết quả cao

Để đáp ứng nội dung yêu cầu của chương trình và thực hiện một cách có hiệu quả chuyên đề cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học ở lớp mẫu giáo nhỡ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức thì việc tìm ra một số biện pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho trẻ mẫu giáo nhỡ là việc làm có ý nghĩa thiết thực và vô cùng quan trọng

Chính vì vậy em đã nghiên cứu vấn đề này để góp phần giúp trẻ giáo dục toàn diện về các mặt: “Đức - Trí - Thể - Mĩ” tạo cho trẻ một nền tảng vững chắc thuận lợi cho sự phát triển toàn diện ở trẻ

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Giáo dục đạo đức được coi là vấn đề rất được quan tâm và chú ý của toàn xã hội, ở mọi quốc gia, mọi khu vực Do vậy đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu vấn đề này Có thể kể đến như: Francois Jullien với xác lập cơ sở đạo đức đã tìm ra những nguyên vật liệu để tạo nền tảng, cơ sở cho

sự hình thành đạo đức con người

Trong cuốn đạo đức học, G.Ban-đê-lat-de đã chỉ ra những quan điểm, luận

điểm khoa học về đạo đức, mối quan hệ giữa đạo đức với khoa học khác, sự hình thành, phát triển và vị trí của nó trong giáo dục nói chung

Tác giả A.N.Leonchiep lại nói về tác động của giá trị đạo đức vào hoạt

động, ý thức với sự hình thành và phát triển nhân cách con người trong cuốn hoạt động, ý thức, nhân cách

Ngoài ra còn nhiều tác giả khác cũng nghiên cứu về vấn đề này như: những xúc cảm của con người của K Izanrd, tâm lí học tình cảm của P.M Iacovson, trí tuệ xúc cảm của Daniel Goleman Mỗi tác giả tìm hiểu cụ thể vào từng khía cạnh, nội dung của giáo dục đạo đức

Tác giả Bùi Thị Việt đã có bài dạy trẻ lòng yêu thương cha mẹ trong tạp chí giáo dục mầm non (số 1-2008), đã nói đến tầm quan trọng của giáo dục, tình thương đối với cha mẹ cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ và một số ví dụ để bạn đọc tham khảo Cùng tạp chí trong (số 4-2008) có bài giáo dục đạo đức cho trẻ lứa tuổi mầm non của TS Tạ Ngọc Thanh cũng đề cập việc hình thành

đạo đức cho trẻ, những yếu tố tác động đến việc hình thành đó và một số cách thực hiện Còn rất nhiều tác giả nghiên cứu vấn đề này nhưng chưa có một tác giả nào đề cập cụ thể đến việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học Do đó, đây là một vấn đề còn rất mới và vẫn đang được bỏ ngỏ

Nghiên cứu đề tài này nhằm phát hiện ra thực trạng giáo dục đạo đức cho

trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc Cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học

trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội và nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm khắc phục thực trạng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho trẻ em mẫu giáo nhỡ

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng: Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ

thông qua việc Cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường

mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

- Khách thể nghiên cứu: vấn đề giáo dục đạo đức

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Do thời gian có hạn nên phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc

Cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu

vực Sóc Sơn - Hà Nội

6 Giả thuyết khoa học

Việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua vệc Cho trẻ làm

quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn-

Hà Nội chưa đảm bảo tốt một trong những nguyên nhân cơ bản là do chất lượng tổ chức cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học của đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất trong trường chưa đảm bảo

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Tìm hiểu cơ sở lí luận

+ Tìm hiểu thực trạng: Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông

qua việc Cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm

non khu vực Sóc sơn - Hà nội

+ Tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp

8 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp đọc sách

+ Phương pháp điều tra

+ Phương pháp trò chuyện

Chương 1: một số vấn đề giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

1 Đặc điểm tăng trưởng, phát triển của trẻ mẫu giáo

1.1 Đặc điểm tâm sinh lí

1.2 Đặc điểm sinh lí

2 Một số vấn đề về đạo đức và giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ 2.1 Khái niệm về đạo đức và giáo dục đạo đức

2.1.1 Khái niệm về đạo đức

2.1.2 Khái niệm về giáo dục đạo đức

2.2 Con đường và phương tiện giáo dục đạo đức

2.2.1 Con đường giáo dục đạo đức

2.2.2 Phương tiện giáo dục đạo đức

2.3 Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.1 ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức

2.3.2 Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.3 Các nguyên tắc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.4 Phương pháp giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

3 Các tác phẩm văn học với việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 3.1 một số vấn đề về tác phẩm văn học

3.2 Cách thức tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen với các tác phẩm văn học

3.3 Các tác phẩm văn học với việc giáo dục đạo đức cho trẻ

Chương 2: Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các

trường mầm non khu vực Sóc Sơn- Hà Nội

2.1 Thực trạng về trình độ đội ngũ giáo viên chủ nhiệm các lớp mẫu giáo nhỡ

2.2 Thực trạng nhận thức của giáo viên về vai trò của tác phẩm văn học

đến sự hình thành và phát triển nhân cách trẻ (4 - 5 tuổi)

2.3 Thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.4 Thực trạng sử dụng các phương pháp tổ chức cho trẻ mẫu giáo nhỡ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.5 Thực trạng việc sử dụng các hình thức giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.6 Thực trạng việc khai thác tác dụng của các tác phẩm văn học cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua đó để giáo dục đạo đức cho trẻ trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

2.7 Thực trạng kết quả giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

Chương 3: Nguyên nhân và một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua việc cho trẻ làm quen với

các tác phẩm văn học trong các trường mầm non khu vực

Sóc Sơn - Hà Nội

1 Nguyên nhân

2 Giải pháp

Chương 1: một số vấn đề giáo dục đạo đức

cho trẻ mẫu giáo

1 Đặc điểm tăng trưởng, phát triển của trẻ mẫu giáo

ở lứa tuổi này, trẻ muốn sờ, nếm, ngửu, nghe và thử nghiệm tất cả mọi thứ xung quanh Trẻ thể hiện rõ ý thức ham học hỏi qua kinh nghiệm và thực hành Trẻ học từ các trò chơi, bận rộn trong việc phát triển các kĩ năng, sử dụng ngôn ngữ và luôn cố gắng để kiểm soát được nội tâm trẻ Trẻ muốn tự khẳng định bản thân khi tách khỏi cha mẹ, độc lập hơn khi các bé tuổi chập chững và đã có thể diễn đạt các nhu cầu của mình bằng ngôn ngữ

Được học và chơi đúng cách sẽ giúp trẻ phát triển tốt Một em bé tuổi mẫu giáo vẫn có những nỗi sợ hãi riêng Nỗi sợ hãi phổ biến nhất mà các bé thường gặp là môi trường mới và kinh nghiệm mới, sợ xa bố mẹ và những người thân quan trọng khác Bé có thể thử bạn bằng cách lặp đi lặp lại những hành động rất ngốc nghếch khiến bạn nổi giận Các bé tuổi này vẫn gặp phải vấn đề khi cố gắng hoà đồng với bạn bè, vẫn gặp khó khăn khi nói về cuộc sống thực và cuộc sống tưởng tượng của bé Bé cũng có thể có những người bạn trong trí tưởng tượng… Các em bé tuổi mẫu giáo cần có những nguyên tắc đơn giản và rõ ràng để bé biết ranh giới của những hành vi có thể chấp nhận được

Tìm hiểu về quá trình phát triển của trẻ sẽ giúp phụ huynh và giáo viên mầm non hướng dẫn con trẻ vượt qua giai đoạn này một cách tốt nhất Dưới

đây là một số đặc điểm của trẻ mẫu giáo nhỡ:

1.1 Đặc điểm tâm sinh lí

Đặc điểm tâm lí của trẻ mẫu giáo nhỡ bao gồm sự phát triển của tư duy, hình thành đời sống tình cảm và hệ thống thứ bậc động cơ cũng như sự hình thành “Xã hội trẻ em”

Trẻ em lứa tuổi mẫu giáo nhỡ có đời sống tâm lí rất đa dạng và phong phú nên nhà giáo dục cần phải nắm được những đặc điểm cơ bản của trẻ lứa tuổi này để có phương pháp giáo dục có hiệu quả

Trẻ em lứa tuổi mẫu giáo nhỡ rất giàu tình cảm: Các công trình nghiên cứu về tâm lí trẻ em đã khẳng định đây là lứa tuổi giàu tình cảm, dễ xúc động

và là thời kì tình cảm của trẻ phát triển mãnh liệt Thực tế cũng cho thấy ở lứa tuổi này, mọi hành động của trẻ đều chịu sự chi phối của tình cảm Một hành

vi tốt của trẻ đều do cảm xúc khi được khích lệ, khen ngợi hoặc do tình yêu

có được trong trẻ thôi thúc Chẳng hạn trẻ yêu quý cô giáo sẽ luôn nghe lời cô giáo, tích cực làm những việc giúp cô Vì vậy, việc giáo dục cho trẻ những tình cảm đạo đức đúng đắn có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thái độ, hành vi đạo đức cho trẻ, nó là cơ sở, là động lực cho việc hình thành những thái độ hành vi đạo đức đúng đắn

Những tình cảm cần giáo dục cho trẻ đó là tình yêu thương con người, yêu quê hương đất nước của mình, yêu lao động, ghét sự lười biếng, ghét nói dối, làm dối, ghét cái ác

Trẻ mẫu giáo nhỡ có đặc điểm rất hay bắt chước: Nhà giáo dục cần rèn cho trẻ những kĩ xảo, thói quen hành vi đạo đức đúng đắn Việc rèn cho trẻ những thói quen hành vi đạo đức là cơ sở để xây dựng cho trẻ cách ứng sử

đúng đắn, bền vững trong hoạt động cá nhân và hoạt động tập thể, trong quan

hệ giao tiếp với người xung quanh

Trẻ ở lứa tuổi này thích được mọi người khen ngợi và cũng thích tự làm một số việc Do vậy, rèn cho trẻ thói quen hành vi đúng đắn sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tính tự lập của trẻ được phát huy Khi trẻ nhận được những lời

động viên của người lớn trẻ lại càng mong được thực hiện hành vi đúng đắn đó một cách thường xuyên Dần dần ở trẻ những thói quen hành vi đúng đắn được hình thành nhẹ nhàng tự nhiên mà lại rất bền vững Vì vậy, việc rèn cho trẻ

được thói quen hành vi đúng đắn có ý nghĩa hơn nhiều so với những lời thuyết giáo thông thường

Suốt cả cuộc đời, từ bé đến già ở độ tuổi nào con người cũng tham gia vào hoạt động vui chơi nhưng ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ thì hoạt động vui chơi mới mang đầy đủ ý nghĩa của nó nhất và biểu hiện đầy đủ nhất đặc điểm của hoạt động vui chơi Trò chơi, là một dạng hoạt động tự lực và tự do của trẻ em nói chung, nhưng vào độ tuổi mẫu giáo nhỡ tính tự lực tự do của trẻ mới thực

sự được bộc lộ Do đã có ít nhiều vốn sống nhờ việc tiếp xúc hàng ngày với thế giới đồ vật, giao lưu rộng rãi với những người xung quanh, qua các cuộc đi chơi, xem ti vi, xem tranh hay nghe kể chuyện hơn nữa trước mắt trẻ là cuộc sống muôn màu muôn vẻ tạo điều kiện cho trẻ tự do lựa chọn chủ đề chơi và phản ánh vào trò chơi những mảng hiện thực mà mình quan tâm

Đặc điểm tâm lí của trẻ trong giai đoạn này đang phát triển mạnh mẽ cả

về tư duy và tình cảm, giáo viên nên cung cấp kiến thức, mở rộng hiểu biết cho trẻ về thế giới xung quanh trẻ phát huy những động cơ tích cực, khơi dậy

ở trẻ niềm tin yêu cuộc sống

Riêng về mặt tư duy:

Tư duy của trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ có một bước ngoặt rất cơ bản: Đó

là sự chuyển từ bình diện bên ngoài vào bình diện bên trong mà thực chất đó

là sự chuyển những hành động định hướng bên ngoài thành những hành động

định hướng bên trong theo cơ chế nhập tâm ở tuổi này tư duy trực quan hình tượng phát triển rất mạnh Đây là điều kiện thuận lợi để trẻ cảm thụ tốt những hình tượng nghệ thuật được xây dựng trong các tác phẩm văn học nghệ thuật

do các văn nghệ sĩ xây dựng nên bằng những hình tượng đẹp

Lứa tuổi mẫu giáo là thời kì bộc lộ tính nhạy cảm cao nhất đối với các hiện tượng ngôn ngữ Điều đó khiến cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đạt tốc

độ khá nhanh Đến cuối tuổi mẫu giáo hầu hết trẻ đều biết sử dụng tiếng mẹ

đẻ một cách thành thục trong sinh hoạt hàng ngày Trẻ biết sử dụng ngôn ngữ phù hợp với nội dung giao tiếp Lúc này, vốn từ của trẻ được mở rộng, ngôn ngữ mạch lạc dần và đúng ngữ pháp Đây chính là phương tiện đắc lực để phát triển tư duy của trẻ

Với đặc điểm trí tuệ ở giai đoạn này, giáo viên cần quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi để trí tuệ của trẻ phát triển một cách tốt nhất và đạt hiệu quả cao nhất

1.2 Đặc điểm sinh lí

Chế độ sinh hoạt của trẻ trong độ tuổi này phụ thuộc rất nhiều vào đặc

điểm sinh lí của trẻ, trẻ đến trường được học tập, vui chơi Trong tất cả các hoạt động trẻ học mà chơi, chơi mà học với tâm lí thoải mái, không gò ép nhưng vẫn đem lại hiệu quả giáo dục cao Tuy nhiên khi tiến hành bất cứ hoạt

động nào cho trẻ, giáo viên cần phải nắm rõ đặc điểm sinh lí của trẻ, nói chung và của từng trẻ nói riêng để có những phương pháp, hình thức dạy học phù hợp ở trẻ mẫu giáo nhỡ công năng tuần hoàn của trẻ phát triển, mỗi phút tim của bé đập 100 nhịp, hoạt động với tần số lớn nên trẻ rất mệt vì thế trong hoạt động không nên để trẻ vận động quá sức hoặc quá hưng phấn sẽ không tốt cho sức khoẻ của trẻ

Ngoài việc chú ý đến các hoạt động của trẻ thì ở trường còn thực hiện việc chăm sóc cho trẻ, bữa ăn trưa của trẻ diễn ra ở trường, thức ăn được chế biến phù hợp với hệ tiêu hoá của trẻ ở từng độ tuổi Mẫu giáo nhỡ, hệ tiêu hoá của trẻ chưa hoàn thiện, trẻ chưa thể hấp thụ thức ăn như người lớn, vì thế cần tránh cho trẻ ăn đồ cứng, thức ăn đã ôi thiu và phải tập cho trẻ thói quen ăn hết xuất, không làm rơi cơm ra ngoài Trẻ cũng đã biết đi vệ sinh bằng bô nên tập cho bé sử dụng bệ xí và đi vào toa-lét

Trẻ 4 tuổi đang ở giai đoạn răng sữa, nên việc vệ sinh răng miệng rất quan trọng, đảm bảo cho hàm răng chắc khoẻ vĩnh viễn sau này Cần giáo dục cho trẻ thói quen vệ sinh răng miệng sau khi ăn, ăn các loại thức ăn phù hợp với sức khoẻ, theo mùa, ở nhà cũng như ở trường

Bước sang tuổi thứ tư nên sinh lí cơ thể trẻ đã có sự biến đổi rõ rệt, trẻ ham thích tìm hiểu nhưng cũng rất nhanh chán, vì thế giáo viên cần nắm rõ để

có chế độ chăm sóc hợp lí, tổ chức các hoạt động khám phá khoa học, khám phá thế giới xung quanh

2 Một số vấn đề về đạo đức và giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo nhỡ 2.1 Khái niệm về đạo đức và giáo dục đạo đức

2.1.1 Khái niệm về đạo đức

Đạo đức là tổ hợp những nguyên tắc hay là những quy tắc, những tiêu chuẩn sinh hoạt chung trong xã hội nhằm điều chỉnh sự ứng sử của con người trong mọi lĩnh vực của đời sống, đảm bảo cho xã hội ngày một trật tự nhất

định cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của nó

Đạo đức nảy sinh từ nhu cầu xã hội, điều hoà và thống nhất các mâu thuẫn giữa lợi ích chung và lợi ích riêng Để giải quyết các mâu thuẫn đó, xã hội đề ra các yêu cầu dưới dạng chẩn mực giá trị, được mọi người công nhận

và được củng cố bằng sức mạnh của phong tục, tập quán, dư luận, lương tâm,

… Chính vì thế mà đạo đức khác với pháp quyền là nó không dự vào quyền lực của nhà nước mà dựa vào sức mạnh của dư luận xã hội, của lương tâm, của những quan niệm mang tính chất đánh giá như: Thiện - ác, vinh - nhục, chính

- tà,… Để đảm bảo trật tự xã hội

2.1.2 Khái niệm về giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch nhằm giúp cho trẻ có những hiểu biết về các quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội, rèn cho trẻ những tình cảm và hành vi đạo đức phù hợp với yêu cầu xã hội mà trẻ đang sống Trên cơ sở đó hình thành cho trẻ những phẩm chất đạo đức, những nét tính cách của con người việt nam mới

2.2 Con đường và phương tiện giáo dục đạo đức

2.2.1 Con đường giáo dục đạo đức

Đạo đức tồn tại trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống con người

Nó có thể tồn tại ở dạng ý thức xã hội bao gồm các tri thức, khái niệm, chuẩn mực phẩm chất đạo đức, các xúc cảm tình cảm và các đánh giá đạo đức Với tư cách là một mặt hoạt động xã hội, đạo đức bao gồm các hành vi đạo đức

Đó là những hành động do động cơ đạo đức thúc đẩy như: Làm từ thiện, giúp

đỡ người khác….Kết quả của hành vi đạo đức được đánh giá theo các phạm trù đạo đức xã hội như: tốt, xấu, thiện, ác……Dù đạo đức tồn tại dưới hình thái nào, nếu được cá nhân ý thức đầy đủ và có định hướng đúng, biết thể hiện, vận dụng vào các quan hệ đạo đức (với xã hội, với người khác, với bản thân), đều có tác động đến sự hình thành mặt đạo đức của con người Từ sự tồn tại của đạo đức như vậy, việc giáo dục đạo đức có thể được thực hiện bằng hai con đường cơ bản như sau:

- Bồi dưỡng, nâng cao nhận thức giáo dục đạo đức, làm phát triển ý thức công dân ở học sinh thông qua dạy học, nhất là các môn có liên quan như giáo dục công dân, văn học, lịch sử Ví dụ: học sinh sẽ học tập được các nét tính cách tốt đẹp của các nhân vật trong lịch sử, văn học, các nhà khoa học, các tấm gương sáng về đức hi sinh dũng cảm trong chiến đấu, lao động, bảo vệ Tổ Quốc … Đồng thời các em có thái độ lên án, phê phán những hành vi tiêu cực, phản diện trái với đạo đức xã hội trong lịch sử, trong các tác phẩm văn học

Còn môn giáo dục công dân thì lại cung cấp cho học sinh những tri thức

về chẩn mực đạo đức, các phạm trù đạo đức cơ bản, các quan điểm, đường lối, chính sách của đảng, pháp luật của Nhà nước làm cho người học có nhận thức

đúng đắn về chúng Cùng với việc khai sáng nhận thức đạo đức, người học còn nắm được phương thức hành vi đạo đức, nắm được các yêu cầu ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội, vừa phù hợp với các quy định của luật pháp trong các tình huống khác nhau của đời sống cá nhân

- Xây dựng những hành vi, thói quen đạo đức thông qua tổ chức đời sống, các hoạt động và giao lưu để thực hiện các mối quan hệ, tích luỹ kinh nghiệm

đạo đức

Tập duyệt và rèn luyện các hành vi đạo đức chủ yếu thông qua các hoạt

động lao động - sản xuất, thể dục thể thao, văn hoá - văn nghệ, học tập, tham quan… Qua các hoạt động này, học sinh có dịp thể hiện, thể nghiệm và thực

hành các tri thức đạo đức đã tiếp thu được vào thực tế đời sống, tích luỹ được kinh nghiệm đạo đức, hình thành nên thói quen đạo đức cá nhân

Tổ chức các sinh hoạt tập thể, giao lưu là những phương tiện đức dục quan trọng để học sinh có nhận thức đúng đắn về các chuẩn mực, giá trị đạo

đức, rèn luyện các thói quen đạo đức cần thiết và phát triển các phẩm chất đạo

đức tốt đẹp trong môi trường xã hội

Tổ chức các hoạt động chính trị xã hội để nâng cao tư tưởng chính trị và

ý thức pháp luật cho học sinh Chẳng hạn thông qua hoạt động đền ơn đáp nghĩa để giáo dục đạo lí uống nước nhớ nguồn, cho học sinh tham gia bảo vệ

an toàn giao thông…

2.2.2 Phương tiện giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức cho học sinh bằng hai con đường nêu trên thường sử dụng các phương tiện chủ yếu sau: các thành tựu văn hoá - nghệ thuật, các loại hình hoạt động và giao lưu của học sinh, rèn luyện trong thực tiễn đời sống để hình thành và tích lũy tri thức, kinh nghiệm đạo đức

Các con đường và phương tiện giáo dục đạo đức khi được sử dụng phải chú ý khai thác giúp trẻ hình thành những hành vi đạo đức và chuẩn mực đạo

đức Có nhu cầu đạo đức học sinh sẽ hứng thú, tích cực tìm hiểu và thể hiện hành vi đạo đức ở mọi nơi, mọi lúc một cách tự nguyện, tự giác

Trong giáo dục đạo đức cần chú ý việc khai sáng về đạo đức và rèn luyện các hành vi, thói quen đạo đức không nên dùng các hành vi bạo lực ngăn cấm, răn đe thô bạo để buộc trẻ phải từ bỏ những mong muốn theo cách hiểu của chúng Giáo dục đạo đức cho trẻ phải hướng vào việc tổ chức các hoạt động và tổ chức đời sống để làm thoả mãn nhu cầu đạo đức của chúng

Do vậy, việc sử dụng phối hợp giữa con đường và phương tiện giáo dục đạo

đức hợp lí có vai trò quan trọng trong việc tăng hiệu quả giáo dục nói chung

và giáo dục đạo đức nói riêng

2.3 Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

2.3.1 ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức là một thành phần không thể thiếu trong giáo dục nhân cách con người, một bộ phận nền tảng của giáo dục

Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi đầu tiên của cuộc đời mỗi con người Bậc học là bậc học đầu tiên trong các bậc học của nền Giáo dục và Đào tạo - Bậc học mà sự phát triển của trẻ được chứng minh là quan trọng nhất, quyết định

sự phát triển sau này của trẻ Do vậy, nếu ngay từ tuổi mầm non chúng ta chú trọng giáo dục trẻ những khái niệm hành vi đạo đức đúng đắn sẽ đặt cơ sở nền tảng cho bộ mặt đạo đức mai sau của trẻ Đồng thời, tạo cho trẻ một động lực quan trọng giúp trẻ phát triển và hành động đúng hướng trong quá trình trưởng thành

Giáo dục đạo đức là một bộ phận quan trọng của việc giáo dục nhân cách toàn diện Nó luôn có mối quan hệ chặt chẽ với các mặt giáo dục khác: + Đối với giáo dục trí tuệ: Nó là tiền đề cần thiết để mở rộng hiểu biết về các quan hệ đạo đức (quan hệ giữa cá nhân với nhau, giữa cá nhân với tập thể) Hình thành phát triển kĩ năng nhận xét, đánh giá các thái độ, hành vi đạo

đức của bản thân và người khác

+ Đối với giáo dục thẩm mỹ: trình độ phát triển đạo đức có ảnh hưởng mạnh mẽ đến giáo dục thẩm mỹ Những xúc cảm, tình cảm đạo đức tích cực, những hành vi văn minh là cơ sở của giáo dục thẩm mỹ

VD: Trong sinh hoạt: trẻ thích gọn gàng sạch sẽ, ngăn nắp

- Trẻ thích làm những việc tốt giúp đỡ người thân, bạn bè, những người xung quanh

- Trẻ đồng cảm với những hoàn cảnh khó khăn, éo le trong cuộc sống Đó chính là giúp trẻ biết hướng tới cái đẹp, tạo ra cái đẹp và biết tạo ra

nó trong cuộc sống

Đối với giáo dục thể chất và lao dộng: Việc giáo dục cho trẻ những thói quen hành vi sạch sẽ, văn minh, thích làm công việc vừa sức như: Tự xúc cơm

ăn, giúp đỡ bạn bè, cha mẹ, cô giáo như: lấy thìa, đĩa, rổ đồ chơi, cất bát khi

ăn xong….Chính là góp phần phát triển thể lực và giáo dục thói quen lao động cho trẻ

2.3.2 Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo gồm 3 nội dung cơ bản sau:

a Hình thành những tình cảm đạo đức ban đầu cho trẻ:

Những tình cảm cần giáo dục đạo đức cho trẻ đó là tình yêu thương con người, yêu quê hương đất nước mình, yêu lao động, gét lười biếng, gét cái

ác….Nội dung cụ thể là:

Giáo dục tình thương yêu con người: Tình thương yêu con người là cốt lõi đạo đức của mỗi người Vì vậy, ngay từ nhỏ cần giáo dục cho trẻ có tình yêu thương con người

+ Trước hết là giáo dục trẻ biết yêu quý những người thân trong gia đình như: ông bà, bố mẹ, anh chị em Cần làm cho trẻ mẫu giáo hiểu rằng mọi người trong gia đình đều gắn bó với nhau trên tình ruột thịt, cần thường xuyên sống hoà thuận và quan tâm chăm sóc lẫn nhau Trong gia đình ai cũng làm việc và học tập đó là những việc làm nghiêm túc và có ích cho gia đình và xã hội, cần được tôn trọng và không được quấy rầy, vòi vĩnh khi bố mẹ đang làm việc, anh chị đang học…

+ Giáo dục tình thương yêu và thái độ quan tâm đến mọi mọi người gần gũi xung quanh Yêu mến và sẵn sàng giúp đỡ cô giáo, quan tâm giúp đỡ người già yếu, nhường nhịn chăm sóc các em nhỏ

+ ở tuổi mẫu giáo, cần quan tâm giáo dục cho trẻ những tình cảm bạn bè

ở tuổi nhà trẻ, trẻ thường chơi một mình, sang tuổi mẫu giáo, trẻ bắt

đầu cùng chơi với nhau Một quan hệ mới giữa các trẻ với nhau bắt đầu được

hình thành và phát triển Mối quan hệ bạn bè có ảnh hưởng sâu sắc tới việc hình thành bộ mặt đạo đức cho trẻ Vì vậy, cần chú ý giáo dục tình cảm bạn bè: yêu thương, nhường nhịn, đoàn kết với nhau… Song tuỳ theo từng lứa tuổi

mà có nội dung giáo dục phù hợp Cụ thể, đối với lớp mẫu giáo bé, cần khuyến khích cho trẻ làm quen với nhau, sống hoà thuận bên nhau, biết nhường nhịn đồ chơi, biết giúp đỡ bạn, không cản trở bạn khi chơi Đồng thời giúp trẻ có nhu cầu cùng hoạt động (cùng nhau chơi chung) Tập cho trẻ có mối quan hệ phối hợp cùng nhau

Đối với trẻ mẫu giáo nhỡ cần giáo dục cho trẻ kỹ năng hoạt động chung, phối hợp với nhau trong nhóm, mở rộng nhóm chơi, kịp thời biểu dương những hành vi tốt, uốn nắn, ngăn chặn những hành vi không tốt để hình thành tình cảm bạn bè ở trẻ Đến tuổi mẫu giáo nhỡ trẻ đã nhận ra và biết các quy tắc ứng xử trong quan hệ bạn bè Do đó, giáo dục quan hệ bạn bè lúc này cần quan tâm mở rộng vốn kinh nghiệm về tình bạn tốt, về cách cư xử cụ thể như: Đoàn kết quan tâm lẫn nhau, giúp đỡ và học tập lẫn nhau Cứ như vậy mà dần dần trẻ mẫu giáo có được tình cảm yêu thương gắn bó với nhau trên tình cảm bạn bè

- Giáo dục cho trẻ tình yêu thương quê hương đất nước

Giáo dục lòng yêu quê hương đất nước đối với trẻ mẫu giáo là giáo dục cho trẻ biết gia đình, làng xóm, khối phố mình ở, yêu cảnh vật, cây cối, cỏ hoa, làm giàu đẹp cho quê hương mình Giáo dục tình yêu đối với Bác Hồ và có hiểu biết sơ đẳng về quốc kỳ, quốc ca, về thủ đô, về các miền của Tổ quốc, các di tích lịch sử ở địa phương, cũng như những ngày hội, ngày lễ hoặc những sự kiện trọng đại của Đất nước… Từ đó mà nhen nhóm ở trẻ những mầm mống ban đầu của lòng yêu nước Điều này sẽ là cơ sở để hình thành ý thức đối với quê hương đất nước sau này khi trẻ đủ lớn khôn

- Để giáo dục cho trẻ những tình cảm đối với quê hương đất nước, đối với con người, hằng ngày người lớn cần sử dụng những hình thức phù hợp như

qua nội dung các bài học, đi tham quan, cô chỉ cho trẻ thấy, kể cho trẻ nghe về

đất nước, về con người, gây cho trẻ những xúc cảm và những hiểu biết sơ đẳng

về đất nước, về con người Trên cơ sở đó mà nhen nhóm trong tâm hồn trẻ thơ những mầm mống của lòng tự hào dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước, yêu con người

b Rèn các kỹ năng, kỹ xảo, thói quen hành vi đạo đức

Những kỹ xảo, thói quen hành vi đạo đức cần giáo dục cho trẻ là:

- Thói quen về vệ sinh trong sinh hoạt cá nhân như vệ sinh thân thể, vệ sinh trong ăn uống

- Thói quen biết bảo vệ, sử dụng, giữ gìn đồ dùng, đồ chơi

- Thói quen hành vi văn minh trong quan hệ giao tiếp với mọi người xung quanh Trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, người lớn cần giúp trẻ nắm được quy tắc ứng xử trong quan hệ với mọi người như biết chào hỏi khi gặp người lớn quen biết, biết cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ của người khác, biết xin lỗi khi làm phiền người khác, biết đoàn kết với bạn bè, nhường nhịn em nhỏ, giúp đỡ người già, không chế diễu, cười cợt khi người khác hoặc bạn bè có thiếu xót

- Thói quen hành vi nơi công cộng: Giáo dục cho trẻ biết tôn trọng và thực hiện những quy định chung như: Không cười nói ồn ào, đùa nghịch làm mất trật tự nơi công cộng, không vứt rác bừa bãi, không vẽ bẩn lên tường, không hái hoa, bẻ cây nơi công cộng…Trên cơ sở những thói quen hành vi trên mà dần hình thành ở trẻ những đức tính cần thiết như: tính độc lập, tính ngăn lắp, tính kỷ luật, tính mạnh dạn cam đảm…

Như vậy, giáo dục cho trẻ những kỹ xảo, thói quen hành vi đạo đức có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành nhân cách của trẻ Trong cuộc sống hàng ngày, cần thông qua tổ chức các hoạt động cho trẻ mà tiến hành giáo dục cho trẻ những thói quen hành vi đó, đồng thời trong hoạt động trẻ thường bộc lộ những nét tính cách của mình Do đó, người lớn cần biết đưa

vào đó để uốn nắn, khơi sâu, giúp cho trẻ có những hành vi, có những phẩm chất đạo đức tốt đẹp phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện đại ngay từ tuổi mầm non

là tốt, như thế nào là xấu, thế nào là ngoan, thế nào là hư…Cần dựa trên những hình ảnh đạo đức cụ thể để trẻ dễ hiểu, dễ làm theo Người lớn cần chú ý mở rộng những biểu tượng đạo đức cho trẻ Vì biểu tượng đạo đức càng phong phú sẽ giúp trẻ càng mở rộng khả năng đánh giá và tự đánh giá thái độ, hành

vi đạo đức của người khác và của bản thân Từ đó mà tình cảm đạo đức càng sâu sắc, các hành vi đạo đức càng tự giác và bền vững hơn

Những nội dung giáo dục đạo đức trên đây có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau tạo điều kiện cho việc hình thành những ý niệm ban đầu về cái thiện, cái ác và những hành vi ứng xử đẹp ở trẻ

2.3.3 Các nguyên tắc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

Những phẩm chất đạo đức của cá nhân được hình thành dưới ảnh hưởng của hệ thống tác động có mục đích của giáo dục và điều kiện sống của trẻ ở trường mẫu giáo và gia đình Những tác động cơ sở đó là những nguyên tắc

giáo dục

a Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của giáo dục

Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của giáo dục đã được cụ thể hoá trong mục tiêu giáo dục của trường mẫu giáo Theo quyết định số 55/QD ngày

03 tháng 02 năm 1990, của Bộ giáo dục (nay là Bộ giáo dục và đào tạo), mục

tiêu đó là: “Hình thành cho trẻ những cơ sở đầu tiên của nhân cách con người

mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

- Khoẻ mạnh nhanh nhẹn cơ thể phát triển hài hoà cân đối

- Giàu lòng thương, biết quan tâm nhường nhịn những người gần gũi (bố mẹ,

bạn bè, cô giáo….) thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên

- Yêu thích cái đẹp, biết giữ gìn cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp ở xung

quanh

- Thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, có một số kỹ năng sơ

đẳng (quan sát, so sánh , phân tích, tổng hợp, suy luận… ) cần thiết để vào trường phổ thông, thích đi học

- Trong mục tiêu trên có mục tiêu cụ thể của đức dục Thực hiện tốt mục tiêu đó, trường mẫu giáo đã hình thành cho trẻ những cơ sở đầu tiên của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam phù hợp với trình độ

phát triển của trẻ ở lứa tuổi này

b Nguyên tắc giáo dục trong hoạt động và giao tiếp

hoạt động và giao tiếp của trẻ trong môi trường đời sống xã hội, trước tiên là môi trường gần gũi xung quanh trẻ Trong quá trình hoạt động cá nhân và tập thể trẻ tích luỹ được thói quen đạo đức, các hành vi có văn hoá, tuân theo những tiêu chuẩn chung sơ đẳng

Hoạt động của trẻ rất đa dạng, các hoạt động khác nhau có ảnh hưởng không giống nhau đến sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này hay lứa tuổi khác Nhà tâm lí học nổi tiếng A N Leonteiv cho rằng một số dạng hoạt động đóng vai trò chủ yếu trong sự phát triển, còn những dạng khác đóng vai trò thứ yếu

ở lứa tuổi mẫu giáo, dạng hoạt động chủ yếu là chơi Những trò chơi được sự hướng dẫn sư phạm đúng đắn sẽ chuẩn bị được những tiền đề cần thiết cho sự phát triển những phẩm chất quan trọng

- Tập thể trẻ em trong trường mẫu giáo là Xã hội thu nhỏ đầu tiên của

mỗi trẻ trong cuộc đời Từ đây, những khuynh hướng xã hội đầu tiên của nhân cách trẻ được hình thành Trong tập thể đó trẻ bộc lộ những nét cá tính, phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động Đồng thời trẻ cũng bộc lộ thái độ của mình với bạn bè và mọi người xung quanh

- Giáo dục mẫu giáo coi trẻ em vừa là sản phẩm vừa là chủ thể tích cực của hoạt động Hoạt động được xem như là sự vận động sinh ra tâm lí, ý thức, nhân cách Bởi vậy, việc tổ chức cho trẻ tham gia trực tiếp vào các hoạt động

và giao tiếp trong tập thể trẻ và trong đời sống xã hội là con đường tất yếu để giáo dục các phẩm chất đạo đức và hình thành nhân cách xã hội cho trẻ mẫu

giáo

c Nguyên tắc tôn trọng nhân cách trẻ kết hợp với yêu cầu cao dần đối với trẻ

- Tôn trọng nhân cách trẻ kết hợp với yêu cầu nâng cao dần đối với trẻ là nguyên tắc quan trọng khi xác định các phượng tiện và phương pháp giáo dục trẻ

Trên bình diện giáo dục, nguyên tắc này đòi hỏi nhà giáo dục phải tôn trọng trẻ em, tin tưởng vào khả năng và sự phát triển của trẻ, tôn trọng tự do và phẩm giá của trẻ, tôn trọng thân thể trẻ Thái độ này của nhà giáo dục sẽ giúp trẻ hình thành ý thức về bản thân, nhân cách xã hội của bản thân trong mối quan hệ với người khác Mặt khác, nguyên tắc này cũng đòi hỏi phải đưa ra yêu cầu phù hợp với đặc điểm cá nhân và kinh nghiệm của trẻ, nâng cao dần những yêu cầu đó nhằm thực hiện tính định hướng đúng đắn của giáo dục,

tránh sai lầm về quan điểm Giáo dục tự do Tuy nhiên, không được đưa ra yêu

cầu dưới dạng áp đặt thô bạo mà cần sử dụng nghệ thuật sư phạm để trẻ thực hiện Như vậy, việc giáo dục đạo đức cho trẻ sẽ hiệu quả, phù hợp với độ tuổi

và đảm bảo được tính phát triển ở trẻ

d Nguyên tắc thống nhất sự tác động đến tình cảm, ý thức và hành vi

Nguyên tắc này xuất phát từ khái niệm hoàn chỉnh của sự phát triển nhân cách Mỗi phẩm chất của nhân cách là một tổng hoà nhu cầu, tình cảm, thói quen và niềm tin

Trường mẫu giáo phải có mối liên hệ thường xuyên gắn bó với gia đình của trẻ để thống nhất về nội dung, phương pháp giáo dục đúng đắn, khoa học,

có thể bù trừ cho nhau trong việc chăm sóc - giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao Bởi vậy, phải có quan điểm tổng hợp trong việc lựa chọn các phương tiện và phương pháp giáo dục đạo đức Khi xác định nội dung giáo dục phải chú ý đến những tác động tình cảm gây ra cho trẻ, nội dung đó phải dễ hiểu và giúp hình thành những biểu tượng, khái niệm nhất định Về các hiện tượng của cuộc sống xung quanh có giúp xây dựng động cơ hành động và giáo dục hành

vi có ý thức cho trẻ hay không? Việc giáo dục bất cứ phẩm chất nào đều phải trải qua quá trình tác động về cả ba mặt lí trí, tình cảm và hành động thì mới

có hiệu quả, các tác động đó phải thống nhất chặt chẽ với nhau

e Nguyên tắc đối xử cá biệt

Đối tượng tác động của giáo dục là trẻ em với những đặc điểm cá biệt đa dạng Do vậy, việc giáo dục trong tập thể phải thống nhất với việc đối xử cá biệt, chú ý đến đặc điểm tâm lí, sinh lí, đến trình độ phát triển của mỗi trẻ

Thực hiện nguyên tắc này, trong mỗi hoạt động giáo dục, giáo viên xác

định các nhiệm vụ và phương pháp đối xử cá biệt với mỗi trẻ Để thực hiện nguyên tắc này giáo viên phải hiểu sâu đặc điểm tâm lí, sinh lí lứa tuổi và đặc

điểm phát triển cá nhân của mỗi em để đề ra được các nhiệm vụ và phương pháp thích hợp với mỗi trẻ

f Nguyên tắc đảm bảo tính chuẩn mẫu về đạo đức của giáo viên

Bộ mặt đạo đức của giáo viên là điều kiện quan trọng của đức dục

- Giáo viên trường mẫu giáo là người được giao phó trách nhiệm giáo dục trẻ em mẫu giáo, những công dân trẻ tuổi của đất nước, hình thành cho trẻ những cơ sở của phẩm chất đạo đức của người xây dựng chủ nghĩa xã hội Bởi vậy, chỉ khi giáo viên có những phẩm chất đạo đức tốt đẹp thì họ mới hoàn thành được nhiệm vụ cao cả được giao

- Trẻ mẫu giáo bắt chước giáo viên về mọi mặt, tin tưởng ở sự công bằng của giáo viên Đối với trẻ bộ mặt đạo đức của giáo viên là tấm gương về thái độ

đối với những người xung quanh, đối với thiên nhiên, đối với tổ quốc và đối với trách nhiệm của bản thân Bởi vậy, bộ mặt đạo đức của giáo viên là một điều kiện rất quan trọng của quá trình giáo dục đạo đức Giáo viên muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ cao cả của mình phải thường xuyên trau dồi đạo đức và nâng cao trình

độ tư tưởng, lí luận và trình độ nghiệp vụ của mình

2.3.4 Phương pháp giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo

Phương pháp giáo dục đạo đức là cách thức tác động, cách thức tổ chức hoạt động cho trẻ của nhà giáo dục nhằm hình thành ở trẻ những phẩm chất

đạo đức theo mục đích giáo dục

Trong lí luận và thực tiễn giáo dục mầm non hiện nay, người ta phân loại các phương pháp giáo dục đạo đức thành hai nhóm chủ yếu: nhóm phương pháp hình thành khái niệm, niềm tin đạo đức, nhóm phương pháp rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, thói quen đạo đức và tích luỹ kinh nghiệm đạo đức thực

tế Ngoài hai nhóm này, người ta còn dùng nhóm phương pháp kích thích điều chỉnh hành vi và nhóm phương pháp kể chuyện, đó là nhóm phương pháp

đánh giá nhằm tăng cường hai nhóm trên

a Nhóm phương pháp hình thành khái niệm và niềm tin Gồm phương pháp giải thích, thuyết phục và nêu gương

+ Nêu gương:

Nêu gương là dùng những tấm gương tốt, điển hình về những hành vi, phẩm chất đạo đức để giáo dục trẻ noi theo Trong công tác giáo dục đạo đức người ta thường sử dụng rộng rãi phương pháp này Trước hết nó phù hợp với tính

cụ thể và tính trực quan của tư duy trẻ, đồng thời phù hợp với đặc điểm hay bắt chước của trẻ, trẻ thường có hướng lặp lại hành vi cử chỉ của người khác

Dùng những tấm gương tốt về hành vi đạo đức của mọi ngưòi xung quanh, giúp trẻ thấy được cách làm cụ thể, cách cư xử như thế nào cho đúng