Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

Sự tác động của quy luật giá trị một mặt thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, mặt khác gây ra các hậu quả tiêu cực… Đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt N

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khoá luận, ngoài sự cố gắng của bản thân, em

đã được sự giúp đỡ của thầy cô và bạn bè Trước tiên, em xin bày tỏ lời cảm

ơn chân thành nhất tới Thạc sĩ Trần Thị Hoa Lý, người đã tận tình hướng

dẫn, giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này

Qua đây, em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, đặc biệt là các thầy cô trong khoa Giáo dục Chính trị

đã giảng dạy, chỉ bảo em trong suốt thời gian qua và tạo điều kiện để em hoàn thành khoá luận này

Với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân, nên khoá luận khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình nghiên cứu, em kính mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô và các bạn

Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2011

Sinh viên

Ma Văn Kiên

LỜI CAM ĐOAN

Khoá luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của cô

giáo Trần Thị Hoa Lý Tôi cam đoan rằng:

Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 05 năm 2011

Sinh viên

Ma Văn Kiên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: Lý luận chung về quy luật giá trị 4

1.1 Nội dung, yêu cầu của quy luật giá trị 4

1.2 Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 7

1.3 Vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 25

Chương 2: Phương hướng và một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 31

2.1 Phương hướng nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta 32

2.2 Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay 38

KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đứng trước xu thế phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới Việt Nam là một trong những nước có nền kinh tế chậm phát triển, nghèo nàn và lạc hậu cơ sở hạ tầng thấp kém, trình độ quản lý lạc hậu, khoa học kỹ thuật kém phát triển… hơn nữa nạn thất nghiệp, tham ô, lạm phát, ô nhiễm môi trường… vẫn luôn là một trong những vấn đề búc xúc chưa hạn chế được Tuy vậy ta cũng không thể một sớm một chiều mà có thể khắc phục được những yếu điểm đó mà phải dần dần Song hành với nó chúng ta phải liên tục vận dụng những thành tựu của khoa học - kỹ thuật và kinh tế để phát triển đất nước

Đất nước Việt Nam đang đứng trước những khó khăn lớn về mọi mặt nhất là trong phát triển kinh tế, do đó chúng ta cần phải áp dụng những biện pháp phát triển kinh tế thật thân trọng, khẩn trương và làm sao để có hiệu quả nhất Việc vận dụng và phát huy quy luật giá trị vào việc phát triển kinh tế là rất quan trọng vì quy luật giá trị là quy luật kinh tế quan trọng nhất của sản xuất và trao đổi hàng hoá Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có

sự xuất hiện của quy luật giá trị Mọi hoạt động của các chủ thể kinh tế trong sản xuất và lưu thông hàng hoá đều chịu sự tác động của quy luật này Quy luật giá trị là nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng kinh tế chu kỳ, phân hoá giàu nghèo, những cuộc cạnh tranh không lành mạnh… Chính vì thế chúng ta cần nghiên cứu về quy luật giá trị, tìm hiểu về vai trò và tác động của nó tới nền kinh tế, đưa ra những giải pháp để phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế, đặc biệt là trong thời kỳ phát triển nền kinh tế thị trường của nước ta hiện nay

Xuất phát từ những thực tế nêu trên, em thấy việc xem xét, tìm hiểu để nhận thức đúng về quy luật giá trị và vai trò của quy luật giá trị đối với nền kinh tế thị trường ở nước ta, để từ đó có những biện pháp để phát huy có hiệu

quả vai trò đó là hết sức quan trọng Chính vì vậy, em đã chọn đề tài “Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài khoá

luận của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay Qua

đó vận dụng quy luật giá trị vào sự nghiệp phát triển kinh tế của đất nước trong thời kỳ đổi mới

3 Tình hình nghiên cứu đề tài

Quy luật giá trị có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển kinh tế thị trường, nó là quy luật kinh tế căn bản chi phối sự vận động của nền kinh tế thị trường Sự tác động của quy luật giá trị một mặt thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, mặt khác gây ra các hậu quả tiêu cực… Đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, quy luật giá trị đóng vai trò cực kỳ quan trọng Vì thế trong những năm gần đây đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu về vấn đề này Song các tác giả chỉ đi sâu nghiên cứu, phân tích, vị trí, vai trò của quy luật giá trị nói chung, chưa có tác giả nào

đi vào nghiên cứu cụ thể về vai trò và giải pháp để phát huy tính tích cực của quy luật giá trị

4 Phương pháp nghiên cứu của khoá luận

Khoá luận sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và các phương pháp nghiên cứu khác như: tổng hợp - phân tích, logic - lịch sử… để giải quyết các nhiệm vụ đã đặt ra

5 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm hai chương:

Chương 1: Lý luận chung về quy luật giá trị

Chương 2: Phương hướng và một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ

1.1 Nội dung, yêu cầu của quy luật giá trị

Tất cả các hoạt động kinh tế của con người đều chịu sự tác động của quy

luật kinh tế nào đó Quy luật giá trị là một trong những quy luật kinh tế có tác động mạnh đến các hoạt động kinh tế của con người Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá, biểu hiện khách quan của việc định hướng nền sản xuất và trao đổi hàng hoá theo các quan hệ tỷ lệ phản ánh hao phí lao động xã hội cần thiết Quy luật giá trị là hình thức biểu hiện các hao phí đó trên cơ sở quy tất cả các loại lao động cụ thể thành lao động trừu tượng và quy lao động phức tạp thành lao động giản đơn Giá trị là phương thức điều tiết các mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng hoá

trong quá trình trao đổi hoạt động

Quy luật giá trị hoạt động trong các hình thái xã hội khác nhau và trong

hệ thống các mối quan hệ của mỗi hình thái Quy luật đó không thuộc về quy luật biểu hiện bản chất xã hội cơ bản của một hình thái xã hội nào, các biểu hiện của nó phụ thuộc vào quy luật kinh tế cơ bản của phương thức sản xuất nhất định

Quy luật giá trị là quy luật của sản xuất và trao đổi hàng hoá Sản xuất

và trao đổi hàng hoá phải dựa trên cơ sở lượng giá trị hàng hoá, tức là căn cứ vào thời gian lao động xã hội cần thiết Quy luật giá trị quy định việc sản xuất

và trao đổi hàng hoá phải tiến hành trên cơ sở hao phí lao động xã hội tất yếu

Có nghĩa là, giá trị hàng hoá do lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hoá tạo nên và lượng giá trị của hàng hoá cá biệt phải phù hợp với lượng lao động xã hội tất yếu để làm ra loại hàng hoá đó Trao đổi phải tiến hành trên

nguyên tắc ngang giá, hai hàng hoá có giá trị sử dụng khác nhau nhưng có lượng giá trị bằng nhau thì phải trao đổi ngang nhau Đó là yêu cầu của quy luật giá trị

Quy luật giá trị vận động thông qua sự vận động của giá cả hàng hoá, chỉ có thông qua sự vận động lên xuống của giá cả thị trường mới thấy được

sự hoạt động của quy luật giá trị Giá cả thị trường lên xuống một cách tự phát, xoay quanh giá trị Vì giá trị là cơ sở của giá cả, nên trước hết giá cả phụ thuộc vào giá trị Hàng hoá nào nhiều giá trị thì giá cả của nó sẽ cao và ngược lại Trên thị trường ngoài giá trị, giá cả còn phụ thuộc vào các nhân tố như: cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền Sự tác động của các nhân tố này làm cho giá cả hàng hoá trên thị trường tách rời với giá trị và lên xuống xoay quanh trục giá trị của nó Sự vận động của giá cả thị trường, của hàng hoá xoay quanh trục giá trị của nó chính là cơ chế hoạt động của quy luật giá trị Quy luật giá trị phát huy tác dụng thông qua sự vận động của giá cả thị trường

Quy luật giá trị biểu hiện qua các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản thành quy luật giá cả sản xuất (giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh) và thành quy luật giá cả độc quyền (giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền) Trong giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh do hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân nên hàng hoá không bán theo giá trị mà bán theo giá cả sản xuất Còn trong giai đoạn tư bản độc quyền, tổ chức độc quyền đã nâng giá cả hang hoá lên trên giá cả sản xuất và giá trị Giá cả độc quyền bằng chi phí sản xuất cộng với lợi nhuận độc quyền Nó tiếp tục tồn tại và hoạt động trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa và ở nước ta

Ta xét mối quan hệ giữa giá cả, giá cả thị trường, giá cả độc quyền với giá trị hàng hoá Giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá Giá trị là

cơ sở của giá cả

Trong điều kiện sản xuất hàng hoá, giá cả hàng hoá tự phát lên xuống xoay quanh giá trị tuỳ theo quan hệ cung cầu, cạnh tranh và sức mua của đồng tiền Sự hoạt động của quy luật giá trị biểu hiện ở sự lên xuống của giá cả trên thị trường Tuy vậy, sự biến động của giá cả vẫn còn có cơ sở là giá trị, mặc dầu nó thường xuyên tách rời giá trị Điều đó có thể hiểu theo hai mặt:

Thứ nhất, không kể quan hệ cung cầu như thế nào, giá cả không tách

rời giá trị xã hội

Thứ hai, nếu nghiên cứu sự vận động của giá cả trong một thời gian dài

thì thấy tổng số giá cả bằng tổng số giá trị, vì bộ phận vượt quá giá trị sẽ bù vào bộ phận giá cả thấp hơn giá trị (giá cả ở đây là giá cả thị trường Giá cả thị trường là giá cả sản xuất giữa người mua và người bán thoả thuận với nhau) Giá cả sản xuất là hình thái biến tướng của giá trị, nó bằng chi phí sản xuất của hàng hoá cộng với lợi nhuận bình quân

Trong giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh do hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân nên hàng hoá không bán theo giá trị mà bán theo giá cả sản xuất

Giá trị hàng hoá chuyển thành giá cả sản xuất không phải là phủ nhận quy luật giá trị mà chỉ là biểu hiện cụ thể của quy luật giá trị trong giai đoạn

tư bản tự do cạnh tranh Qua hai điểm dưới đây ta sẽ thấy được điều đó:

Thứ nhất, tuy giá cả sản xuất của hàng hoá thuộc ngành cá biệt có thể

cao hơn hoặc thấp hơn giá trị nhưng tổng số giá trị sản xuất của toàn bộ hàng hoá của tất cả các ngành trong toàn xã hội đều bằng tổng giá trị của nó Tổng lợi nhuận mà các nhà tư bản thu được cũng bằng tổng số giá trị thặng dư do giai cấp công nhân sáng tạo ra

Thứ hai, giá cả sản xuất lệ thuộc trực tiếp vào giá trị, giá trị hàng hoá

giảm xuống, giá cả sản xuất giảm theo, giá trị hàng hoá tăng lên kéo theo giá

cả sản xuất tăng lên

Trong giai đoạn tư bản độc quyền, tổ chức độc quyền đã nâng giá cả hàng hoá lên trên giá cả sản xuất và giá trị Giá cả độc quyền bằng chi phí sản xuất cộng với lợi nhuận độc quyền Lợi nhuận độc quyền vượt quá lợi nhuận bình quân

Khi nói đến giá cả độc quyền thì thường hiểu là giá cả bán ra cao hơn giá cả sản xuất và giá trị, đồng thời cũng cần hiểu còn có giá cả thu mua rẻ mà

tư bản độc quyền mua của người sản xuất nhỏ, tư bản vừa và nhỏ ngoài độc quyền

Giá cả độc quyền không xoá bỏ giới hạn của giá trị hàng hoá, nghĩa là giá cả độc quyền không thể tăng thêm hoặc giảm bớt giá trị và tổng giá trị thặng dư xã hội sản xuất ra; phần giá cả độc quyền vượt quá giá trị chính là phần giá trị mà những người bán (công nhân, người sản xuất nhỏ, tư bản vừa

và nhỏ…) mất đi Nhìn vào phạm vi toàn xã hội, toàn bộ giá cả độc quyền cộng với giá cả không độc quyền về đại thể bằng toàn bộ giá trị

Chính vì vậy, quy lật giá trị là quy luật kinh tế quan trọng nhất của sản xuất và trao đổi hàng hoá Do đó, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở

đó có sự xuất hiện và hoạt động của quy luật giá trị Mọi hoạt động của các chủ thể kinh tế trong sản xuất và lưu thông hàng hoá đều chịu sự tác động và chi phối của quy luật này Tuân theo yêu cầu của quy luật giá trị thì mới có lợi nhuận, mới tồn tại và phát triển được, ngược lại sẽ bị thua lỗ và phá sản

1.2 Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Kinh tế thị trường là sự phát triển cao hơn của kinh tế hàng hoá, mà hình thái của sản xuất là sản xuất ra sản phẩm để trao đổi trên thị trường Kinh tế thị trường là một nền kinh tế khách quan, do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quyết định, trong đó toàn bộ quá trình từ sản xuất đến trao đổi, phân phối và tiêu dùng đều thực hiện thông qua thị trường

Mô hình kinh tế Việt Nam được xác định là nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, định hướng xã hội chủ nghĩa

Nói đến kinh tế thị trường định hường xã hội chủ nghĩa có nghĩa là nền kinh tế của chúng ta không phải là mô hình kinh tế quản lý theo kiểu tập trung quan liêu bao cấp như trước đây nhưng đó cũng không phải là nền kinh tế thị trường tự do giống như các nước tư bản Tức là không phải thị trường tư bản chủ nghĩa, cũng chưa hoàn toàn là kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa Chúng

ta đang ở trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, còn có sự đan xen đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, vừa có, vừa chưa có đầy đủ yếu tố xã hội chủ nghĩa

Hiện nay nền kinh tế thị trường ở nước ta còn ở tình trạng kém phát triển, cơ sở vật chất còn lạc hậu, thấp kém; nền kinh tế ít nhiều mang tính tự cấp, tự túc Tuy nhiên, nước ta không lặp lại hoàn toàn quá trình phát triển kinh tế của các nước đi trước: kinh tế hàng hoá giản đơn chuyển lên kinh tế thị trường tự do rồi từ kinh tế thị trường tự do chuyển lên kinh tế thị trường hiện đại Nước ta xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại định hướng xã hội chủ nghĩa theo kiểu rút ngắn Điều này có nghĩa là phải đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá để phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất, trong một thời gian tương đối ngắn chúng ta đã xây dựng được cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại để nền kinh tế nước ta bắt kịp với trình độ phát triển chung của thế giới Đồng thời phải hình thành đồng bộ cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quản lý kinh tế vĩ mô và thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa

1.2.1 Sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.2.1.1 Sự cần thiết khách quan của sự tồn tại và phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực chất là nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Kinh tế hàng hoá là một kiểu tổ chức kinh tế - xã hội mà trong đó sản phẩm sản xuất ra để trao đổi, để bán trên thị trường Mục đích của sản xuất trong kinh tế hàng hoá không phải để thoả mãn nhu cầu trực tiếp của người sản xuất ra sản phẩm nhằm để bán, tức là thoả mãn nhu cầu của người mua đáp ứng nhu cầu xã hội

Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hoá, trong

đó toàn bộ các yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất đều thông qua thị trường Kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trường không đồng nhất với nhau, chúng khác nhau về trình độ phát triển Về cơ bản chúng có cùng nguồn gốc

và cùng bản chất Theo C.Mác, sản xuất và lưu thông hàng hoá là hiện tượng vốn có của hình thái kinh tế - xã hội Những điều kiện ra đời và tồn tại của kinh tế hàng hoá cũng như các trình độ phát triển của nó do sự phát triển của lực lượng sản xuất tạo ra

- Phân công lao động xã hội với tính cách là cơ sở chung của sản xuất hàng hoá chẳng những không mất đi mà trái lại còn được phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu Phân công lao động trong từng khu vực, từng địa phương ngày càng phát triển Sự phát triển của phân công lao động được thể hiện ở tính phong phú đa dạng và chất lượng ngày càng cao của sản phẩm đưa ra trao đổi trên thị trường

- Trong nền kinh tế nước ta tồn tại nhiều hình thức sở hữu Đó là: sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân (gồm sở hữu cá thể, sở hữu tiểu chủ, sở hữu tư bản tư nhân), sở hữu hỗn hợp Do đó, tồn tại nhiều chủ thể kinh tế độc lập, có lợi ích riêng, nên quan hệ kinh tế giữa họ chỉ có thể thực hiện bằng quan hệ hàng hoá - tiền tệ

Thành phần kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể tuy cùng dựa trên chế

độ công hữu về tư liệu sản xuất nhưng các đơn vị kinh tế vẫn có sự khác biệt nhất định có quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh, có lợi ích riêng Mặt khác, các đợn vị kinh tế còn có sự khác nhau về trình độ kỹ thuật - công nghệ,

về trình độ tổ chức quản lý, nên chi phí sản xuất và hiệu quả sản xuất cũng khác nhau

Quan hệ hàng - hoá tiền tệ còn cần thiết trong quan hệ kinh tế đối ngoại đặc biệt trong điều kiện phân công lao động quốc tế đang phát triển ngày càng sâu sắc vì mỗi nước là một quốc gia riêng biệt, là người chủ sở hữu đối với các hàng hoá đưa ra trao đổi trên thị trường thế giới Sự trao đổi ở đây phải theo nguyên tắc ngang giá

Như vậy, nền kinh tế thị trường ở nước ta là một tồn tại tất yếu khách quan không thể lấy ý chí chủ quan mà xoá bỏ được

1.2.1.2 Sự lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Thứ nhất, như chúng ta đã được biết, kinh tế thị trường là một kiểu tổ

chức kinh tế phản ánh trình độ phát triển của xã hội loài người Từ trước đến nay nó tồn tại phát triển chủ yếu dưới chế độ chủ nghĩa tư bản, là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa tư bản đã biết lợi dụng tối đa ưu thế của kinh tế thị trường để phục vụ cho lợi ích riêng của mình nhằm thúc đẩy lực lượng sản xuất xã hội phát triển mạnh mẽ Ngày

nay, kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa đạt tới giai đoạn phát triển khá cao và phồn thịnh trong các nước tư bản phát triển

Tuy nhiên, kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa không phải là vạn năng Bên cạnh mặt tích cực nó còn có mặt trái, có khuyết tật từ trong bản chất của

nó do chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa chi phối Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, càng ngày mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản càng bộc

lộ sâu sắc, không giải quyết được các vấn đề xã hội, làm tăng thêm tính bất công và bất ổn của xã hội, đào sâu thêm hố ngăn cách giữa người giàu và người nghèo Hơn thế nữa, trong điều kiện toàn cầu hoá hiện nay, nó còn ràng buộc các nước kém phát triển trong quỹ đạo bị lệ thuộc và bị bóc lột Có thể nói, nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa toàn cầu ngày nay là sự thống trị của một số ít nước lớn hay một số tập đoàn xuyên quốc gia đối với đa số các nước nghèo, làm tăng thêm mâu thuẫn giữa các nước giàu và các nước nghèo

Chính vì thế, như C.Mác đã phân tích và dự báo, chủ nghĩa tư bản tất yếu phải nhường chỗ cho một phương thức sản xuất và một chế độ văn minh mới hơn, nhân đạo hơn Chủ nghĩa tư bản mặc dù đã và đang tìm mọi cách để

tự điều chỉnh, tự thích nghi bằng cách phát triển “nền kinh tế thị trường hiện đại”, “nền kinh tế thị trường xã hội”, tạo ra “chủ nghĩa tư bản xã hội”, “chủ nghĩa tư bản nhân dân”, “nhà nước phúc lợi chung”… Nhưng do mâu thuẫn

từ trong bản chất của nó, chủ nghĩa tư bản không thể tự giải quyết được, có chăng nó chỉ tạm thời xoa dịu được chừng nào mâu thuẫn mà thôi Nền kinh

tế thị trường tư bản chủ nghĩa hiện đại đang ngày càng thể hiện xu hướng tự phủ định và tự tiến hoá để chuẩn bị chuyển sang giai đoạn hậu công nghiệp theo xu hướng xã hội hoá Đây là tất yếu khách quan, là quy luật phát triển của xã hội Nhân loại muốn tiến lên, xã hội muốn phát triển thì dứt khoát không thể dừng lại ở kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa

Thứ hai, mô hinh chủ nghĩa xã hội kiểu Xô - Viết là một kiểu tổ chức

xã hội, tổ chức kinh tế muốn sớm khắc phục những khuyết tật của chủ nghĩa

tư bản, muốn nhanh chóng xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp hơn, một phương thức sản xuất văn minh, hiên đại hơn chủ nghĩa tư bản Đó là ý tưởng tốt đẹp và trên thực tế suốt hơn 70 năm tồn tại chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô đã đạt được nhiều thành tựu vĩ đại, làm thay đổi hẳn bộ mặt đất nước và đời sống của nhân dân Liên Xô Nhưng có lẽ do nôn nóng, làm trái quy luật (muốn xoá

bỏ ngay kinh tế hàng hoá áp dụng ngay cơ chế kinh tế phi thị trường), không năng động, kịp thời điều chỉnh khi cần thiết cho nên rút cuộc đã không thành công

Thực ra khi mới vận dụng học thuyết Mác vào xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga sau Cách mạng Tháng Mười, V.Lênin cũng đã từng chủ trương không áp dụng mô hình kinh tế thị trường mà thực hiện “chính sách cộng sản thời chiến” Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, Người đã phát hiện sai lầm, khắc phục sự nóng vội bằng cách đưa ra thực hiện “chính sách kinh tế mới” (NEP) mà nội dung cơ bản của nó là khuyến khích phát triển kinh tế hàng hoá, chấp nhận ở mức độ nhất định kinh tế thị trường Theo V.Lênin, để xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một nước còn tương đối lạc hậu về kinh tế như nước Nga cần phải sử dụng quan hệ hàng hoá - tiền tệ và phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, đặc biệt là sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước để phát triển lực lượng sản xuất Tuy nhiên, chỉ mới thực hiện trong thời gian ngắn nhưng NEP đã đem lại những kết quả tích cực cho nước Nga: hồi phục

và phát triển nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá, nhiều ngành kinh tế đã bắt đầu hoạt động năng động, nhộn nhịp hơn Tiếc rằng tư tưởng của V.Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội với chính sách NEP đã không được tiếp tục thực hiện sau khi V.Lênin qua đời Sự thành công và phát triển mạnh mẽ suốt thời gian khá dài của Liên Xô trong công cuộc công nghiệp hoá đất nước bằng mô hình

kinh tế dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, kế hoạch hoá tập trung cao độ; phân phối thu nhập mang tính bình quân; kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường bị loại bỏ đã có sức hấp dẫn lớn đối với nhân loại và làm giới lý luận kinh tế các nước xã hội chủ nghĩa và các nước đang phát triển tuyệt đối hoá, biến thành công thức để áp dụng cho tất cả các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa

Vào cuối những năm 70 của thế kỷ XX, những hạn chế, khuyết tật của

mô hình kinh tế Xô - Viết bộc lộ rất rõ cộng với sự yếu kém trong công tác lãnh đạo, quản lý lúc bấy giờ đã làm cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu rơi vào tình trạng trì trệ khủng hoảng Sự sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác ở Đông Âu vào cuối những năm 80, đầu những năm 90 của thế kỷ XX đã làm lộ rõ những khuyết tật của mô hình kinh tế cứng nhắc phi thị trường, mặc dù những khuyết tật đó không phải là nguyên nhân tất yếu dẫn đến sụp đổ

Thứ ba, Việt Nam là một nước nghèo, kinh tế kỹ thuật lạc hậu, trình độ

xã hội còn thấp, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề Đi lên chủ nghĩa xã hội là mục tiêu lý tưởng của những người cộng sản và nhân dân Việt Nam, là khát vọng ngàn đời thiêng liêng của cả dân tộc Việt Nam Nhưng đi lên chủ nghĩa

xã hội bằng cách nào? Đó là một câu hỏi lớn và cực kỳ hệ trọng, muốn trả lời thật không đơn giản Suốt thời gian dài Việt Nam cũng như nhiều nước khác

đã áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch tập trung mang tính bao cấp Mô hình này đã thu được những kết quả quan trọng, nhất là đáp ứng được yêu cầu thời

kỳ đất nước có chiến tranh Nhưng về sau mô hình này bộc lộ những khuyết điểm và trong công tác chỉ đạo cũng phạm phải một số sai lầm mà nguyên nhân sâu xa của những sai lầm đó là bệnh giáo điều, chủ quan, duy ý chí, lối suy nghĩ và hành động đơn giản, nóng vội, không tôn trọng quy luật khách quan, nhận thức về chủ nghĩa xã hội không đúng với thực tiễn Việt Nam

Trên cơ sở nhận thức đúng đắn hơn và dầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (12/1986) đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước nhằm thực hiện có hiệu quả hơn công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là quan niệm về công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ, về cơ cấu kinh tế, thừa nhận sự tồn tại khách quan của sản xuất hàng hoá và thị trường, phê phán triệt để cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và khẳng định chuyển sang hạch toán kinh doanh Đại hội chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần với những hình thức kinh doanh phù hợp; coi trọng việc kết hợp lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và xã hội; chăm lo toàn diện phát huy nhân

tố con người, có nhận thức mới về chính sách xã hội Đại hội VI là một cột mốc đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong nhận thức của Đảng về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đó là kết quả của một quá trình tìm tòi, thử nghiệm, suy tư, đấu tranh tư tưởng gian khổ, kết tinh trí tuệ và công sức của toàn Đảng, toàn dân trong nhiều năm

Hội nghị Trung ương 6 (3/1989) khoá VI phát triển thêm một bước đưa

ra quan điểm phát triển nền kinh tế hàng hoá có kế hoạch gồm nhiều thành phần, đi lên chủ nghĩa xã hội coi “chính sách kinh tế nhiều thành phần có ý nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã hội”

Đến Đại hội VII (6/1991), Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục nói rõ hơn chủ trương này và khẳng định đây là chủ trương chiến lược, là con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Đảng khẳng định: “Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo

cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước” Đại hội VIII (6/1996) đưa ra một số kết luận mới rất quan trọng: “Sản xuất hàng hoá không đối lập với chủ

nghĩa xã hội mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng” Nhưng lúc đó cũng mới nói nền kinh tế hàng hoá, cơ chế thị trường, chưa dùng khái niệm “kinh tế thị trường” Phải đến

Đại hội IX của Đảng (4/2001) mới chính thức đưa ra khái niệm “kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Đại hội khẳng định: “Phát triển nền

kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đây là kết quả sau nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi, tổng kết thực tiễn và là bước phát triển mới về tư duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam”

1.2.1.3 Tác dụng to lớn của sự phát triển kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Nền kinh tế nước ta bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội còn mang nặng tính tự cấp, tự túc Vì vậy, sản xuất hàng hoá phát triển sẽ phá vỡ dần kinh tế tự nhiên và chuyển thành nền kinh tế hàng hoá, thúc đẩy xã hội hoá sản xuất

Kinh tế hàng hoá tạo ra động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Do cạnh tranh giữa những người sản xuất hàng hoá, buộc mỗi chủ thể sản xuất phải cải tiến kỹ thuật, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất để giảm chi phí sản xuất đến mức tối thiểu, nhờ đó có thể cạnh tranh được cả về giá cả, đứng vững trong cạnh tranh Quá trình đó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, nâng cao năng suất lao động xã hội

Trong nền kinh tế hàng hoá, người sản xuất phải căn cứ vào nhu cầu của người tiêu dùng, của thị trường để quyết định sản xuất sản phẩm gì? Với khối lượng bao nhiêu? Chất lượng như thế nào? Do đó, kinh tế hàng hoá kích

thích tính năng động sáng tạo của chủ thể kinh tế, kích thích việc nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, cũng như tăng khối lượng hàng hoá và dịch vụ

Sự phát triển của kinh tế thị trường sẽ thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, do đó tạo điều kiện ra đời cho sản xuất lớn Có xã hội hoá cao, đồng thời chọn lọc được những người sản xuất kinh doanh giỏi, hình thành đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ lao động lành nghề đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước

Phân công lao động xã hội là điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hoá, đến lượt nó sự phát triển kinh tế thị trường sẽ thúc đẩy sự phân công lao động xã hội Vì thế mà phát huy được tiềm năng, lợi thế của từng vùng, cũng như lợi thế của đất nước có tác dụng mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài

Như vậy, phát triển kinh tế thị trường là một tất yếu kinh tế đối với nước ta, một nhiệm vụ kinh tế cấp bách để chuyển nền kinh tế lạc hậu của nước ta thành nền kinh tế hiện đại, hội nhập vào sự phân công lao động quốc

tế Đó là con đường đúng đắn để phát triển lực lượng sản xuất, khai thác có hiệu quả tiềm năng của đất nước vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá

Thực tiễn những năm đổi mới đã chứng minh rằng, việc chuyển sang nền kinh tế thị trường với cơ cấu kinh tế nhiều thành phần là hoàn toàn đúng đắn Nhờ sự phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, chúng ta đã bước đầu khai thác được tiềm năng trong nước và thu hút được vốn, kỹ thuật công nghệ của nước ngoài, giải phóng được năng lực sản xuất, góp phần quyết định vào việc bảo đảm tăng trưởng kinh tế với nhịp độ tương đối cao trong thời gian qua

Trình độ phát triển của kinh tế thị trường có liên quan mật thiết với các giai đoạn phát triển của lực lượng sản xuất Về đại thể, kinh tế hàng hoá phát triển qua ba giai đoạn tương ứng của lực lượng sản xuất: sản xuất hàng hóa

giản đơn, thị trường tự do cạnh tranh, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nước ta đang thực hiện chuyển đổi nền kinh tế, chuyển từ nền kinh kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường Mô hình kinh tế Việt Nam được xác định là mô hình kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa

1.2.2 Đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa không phải là sự gán ghép chủ quan giữa kinh tế thị trường và chủ nghĩa xã hội, mà là sự nắm bắt và vận dụng xu thế vận động khách quan của kinh tế thị trường trong thời đại mới Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở nhận thức tính quy luật phát triển của thời đại và sự khái quát đúc kết rút từ kinh nghiệm phát triển kinh tế thị trường thế giới, đặc biệt là từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và Trung Quốc, để đưa ra chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm sử dụng kinh tế thị trường để thực hiện mục tiêu từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Nói đến kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có nghĩa đây không phải là kinh tế thị trường tự do theo kiểu tư bản chủ nghĩa, cũng không phải là kinh tế bao cấp, quản lý theo kiểu tập trung quan liêu và cũng chưa hoàn toàn là kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đang ở trong thời

ký quá độ lên chủ nghĩa xã hội, vừa có, vừa chưa có đầy đủ các yếu tố của chủ nghĩa xã hội

Chủ trương phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là

sự tiếp thu có chọn lọc thành tựu của văn minh nhân loại, phát huy vai trò tích cực của kinh tế thị trường trong việc thúc đẩy phát triển sức sản xuất, xã hội hoá lao động, cải thiện kỹ thuật - công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm

tạo ra nhiều của cải, góp phần làm giàu cho xã hội và cải thiện đời sống nhân dân Đồng thời, phải có những biện pháp nhằm hạn chế mặt tiêu cực của kinh

tế thị trường như: chạy theo lợi nhuận, cạnh tranh, phân hoá giàu nghèo… Đây cũng là sự lựa chọn tự giác con đường và mô hình phát triển trên cơ sở quán triệt lý luận Mác - Lênin, nắm bắt đúng đắn quy luật khách quan và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam

Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo những quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên cở sở và được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội Nói cách khác, kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Do đó kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam có đặc trưng riêng:

1.2.2.1 Về mục tiêu phát triển kinh tế thị trường

Mục tiêu hàng đầu của sự phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân Phát triển lực lượng sản xuất hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất mới, tiên tiến

Có những nước đặt vấn đề tăng trưởng kinh tế trước, giải quyết công bằng xã hội sau và có những nước lại muốn dựa vào viện trợ và vay nợ nước ngoài để cải thiện đời sống nhân dân rồi sau đó mới thúc đẩy tăng trưởng kinh

tế Riêng ở nước ta, thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng, lấy sản xuất gắn liền cải thiện đời sống nhân dân, tăng trưởng kinh

tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, khuyến khích làm giàu hợp pháp, gắn liền với xoá đói giảm nghèo

1.2.2.2 Nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo

Trong nền kinh tế nước ta tồn tại ba loại hình sở hữu cơ bản Đó là: sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân (gồm: sở hữu cá thể, sở hữu tiểu chủ, sở hữu tư nhân tư bản) Từ ba loại hình sở hữu cơ bản đó hình thành nên nhiều thành phần kinh tế Đó là: kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản Nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo Các thành phần kinh tế nói trên đều tộn tại một cách khách quan và là những bộ phận cần thiết của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Vì vậy, phát triển kinh tế thị trường nhiều thành phần là một tất yếu đối với nước ta Chỉ có như vậy chúng ta mới khai thác được mọi nguồn lực kinh tế, nâng cao được hiệu quả kinh tế, phát huy được tiềm năng của các thành phần kinh tế vào phát triển chung nền kinh tế của đát nước nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân

Do đó, không chỉ củng cố và phát triển các thành phần kinh tế dựa trên chế độ công hữu là thành phần kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể, mà còn phải khuyến khích các thành phần kinh tế dựa trên chế độ tư hữu phát triển để hình thành nền kinh tế thị trường rộng lớn bao gồm các đợn vị kinh tế thuộc chế độ tư hữu, các đơn vị kinh tế thuộc chế độ công hữu, các hình thức hợp tác liên doanh giữa trong và ngoài nước… Các đơn vị kinh tế thuộc mọi thành phần đều bình đẳng với nhau trước pháp luật, vừa hợp tác, vừa cạnh tranh với nhau để phát triển

Trong nền kinh tế thị trường nhiều thành phần ở nước ta, kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo Việc xác lập vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước là vấn đề có tính nguyên tắc và là sự khác biệt có tính bản chất giữa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa Tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường ở nước ta đã

quyết định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần Bởi lẽ mỗi một chế độ xã hội đều có một cơ sở kinh tế tương ứng với nó, kinh tế Nhà nước cùng với kinh tế tập thể tạo nền tảng cho chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Cần nhận thức rõ ràng, các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội có bản chất kinh tế - xã hội riêng, chịu sự tác động của quy luật kinh tế riêng, nên bên cạnh sự thống nhất của các thành phần kinh tế còn

có sự khác biệt và mâu thuẫn khiến cho nền kinh tế thị trường ở nước ta có khả năng phát triển theo những phương hướng khác nhau Chẳng hạn, các thành phần kinh tế dựa trên chế độ tư hữu tuy có vai trò quan trọng trong việc phát triển sản xuất, giải quyết việc làm, nhưng vì dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất nên chúng không tránh khỏi tự phát chạy theo lợi nhuận, nảy sinh những hiện tượng tiêu cực làm tổn hại đến lợi ích chung của xã hội

Vì vậy, kinh tế Nhà nước phải được xây dựng và phát triển có hiệu quả

để thực hiện tốt vai trò quản lý vi mô cũng như vĩ mô kinh tế - xã hội để đảm bảo cho nền kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.2.2.3 Nền kinh tế thị trường đinh hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế Đồng thời phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác vào sản xuất, kinh doanh

và thông qua phúc lợi xã hội

Mỗi chế độ xã hội có chế độ phân phối tương ứng với nó Chế độ phân phối do quan hệ sản xuất thống trị, trước hết là quan hệ sở hữu quyết định Nhưng quan hệ phân phối, các hình thức thu nhập là hình thức thực hiện về mặt kinh tế của quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội, nhiều chế độ sở hữu cùng tồn tại: sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu cá nhân và các hình thức sở hữu do kết quả của sự thâm

nhập giữa chúng Mỗi chế độ sở hữu có nguyên tắc (hình thức) phân phối tương ứng với nó, vì thế trong thời kỳ quá độ tồn tại cơ cấu đa dạng về hình thức phân phối đóng góp vốn (thu nhập)

Trong nền kinh tế thị trường ở nước ta, tồn tại các hình thức phân phối thu nhập sau: phân phối theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế; phân phối theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và phân phối thông qua phúc lợi xã hội Tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển Tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hoá và giáo dục, xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con người, xây dựng phát triển nguồn nhân lực của đất nước

Sự khác biệt căn bản giữa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là ở chỗ xác lập chế độ công hữu

và thực hiện phân phối theo lao động Phân phối theo lao động là đặc trưng, bản chất của kinh tế thi trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nó là hình thức thực hiện về mặt kinh tế của chế độ công hữu Vì thế, phân phối theo lao động phải được xác định là hình thức phân phối chủ yếu trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Nước ta xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chứ không phải là kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa Chúng ta lấy phát triển kinh tế thị trường là phương tiện để đạt mục tiêu cơ bản xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộc sống ấm

no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện

Vì vậy, mỗi bước tăng trưởng kinh tế của nước ta phải gắn liền với cải thiện đời sống nhân dân, với tiến bộ và công bằng xã hội Việc phân phối