Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập cầu cho nam vận động viên đội tuyển cầu lông trường THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên Du - Bắc Ninh

Đối với cơ thể học sinh THPT tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn, sử dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp cũng có thể gây ra những ảnh hưởng xấu, vì vậy những bài tập phát triển toàn d

lời cam đoan

Tên tôi là: Nguyễn Ngọc Điệp

Sinh viên lớp k33 GDTC - GDQP - Trờng ĐHSP Hà Nội 2

Tôi Xin cam đoan:

Đề tài này là của riêng tôi Toàn bộ những vấn đề đa ra và bàn luận trong đề tài

đều là những vấn đề mang tính thời sự, cấp thiết và đúng thực tế

Đúng với các điều kiện khách quan của trờng THPT Nguyễn Đăng Đạo và từ

tr-ớc tới nay cha ai nghiên cứu

Hà Nội, ngày tháng năm 2011

sinh viên

nguyễn ngọc điệp

danh mục chữ viết tắt

CNH,HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

cm : Centimet

GD-ĐT : Giáo dục và Đào tạo

GDTC : Giáo dục thể chất

HLV : Huấn luyện viên

Danh mục bảng biểu

Bảng 3.1: Tỷ lệ sử dụng kỹ thuật tấn công trong thi đấu của các đối tợng khác nhau ……… 18

Bảng 3.2: So sánh kết quả các chỉ tiêu kiểm tra giữa hai nhóm trớc thực

mục lục Trang

đặt vấn đề 1

chơng 1: tổng quan các vấn đề nghiên cứu 4

1.1 Đặc điểm tâm - sinh lí lứa tuổi THPT 4

1.2 Cơ sở sinh lí của giảng dạy và huấn luyện thể thao cho học sinh

THPT 7

1.3 Đặc điểm kỹ thuật đập cầu trong cầu lông 9

1.4 Các yếu tố ảnh hởng tới hiệu quả kỹ thuật đập cầu 10

1.5 Các giai đoạn huấn luyện và hoàn thành kỹ thuật đập cầu 12

1.6 Cơ sở lí luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kỹ thuật

cầu lông 15

chơng 2: nhiệm vụ, phơng pháp và tổ chức nghiên cứu 19

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 19

2.2 Phơng pháp nghiên cứu 19

2.3 Tổ chức nghiên cứu 22

chơng 3: kết quả nghiên cứu 23

3.1 Thực trạng về công tác giảng dạy và học tập môn cầu lông của Nam VĐV Trờng THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên Du - Bắc Ninh 23

3.2 ứ ng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu cho Nam VĐV cầu lông Trờng THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên Du - Bắc Ninh 32

3.3 Tổ chức thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm 33

kết luận và kiến nghị 36

kết luận kiến nghị tài liệu tham khảo

Đặt vấn đề

Cùng với sự phát triển của kinh tế, chính trị, văn hoá, công nghệ thông tin trên nhiều mặt, nhiều lĩnh vực, thì phong trào Thể dục thể thao (TDTT) cũng không ngừng phát triển trên toàn thế giới nói chung ở Việt Nam nói riêng Hoạt động thể thao không những giúp con người tăng cường sức khoẻ, nâng cao thành tích thể thao trong thi đấu mà còn mang lại cho con người một tinh thần thoải mái sự hào hứng trong khi chơi quên đi mệt mỏi trong những giờ học tập và lao động căng thẳng

Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu đào tạo con người toàn diện về: Đức, trí, thể, mỹ cho thế hệ trẻ - thế hệ tương lai của Đất nước Tại hội nghị

TW 2 khoá VIII về đổi mới công tác Giáo dục và Đào tạo, trong Nghị quyết có ghi: “Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”[3] Đã khẳng định mục tiêu là nhằm giáo dục và hình thành nhân cách, tăng cường thể lực cho học sinh, sinh viên

Có rất nhiều ý kiến khác nhau về sự ra đời của môn thể thao cầu lông theo tài liệu của Nga thì cầu lông ra đời vào năm 1972 Theo tài liệu của Trung Quốc thì cầu lông ra đời vào năm 1973 Song dựa vào tài liệu ghi chép lại thì cầu lông hiên đại bắt

đầu từ nước Anh Đây là môn thể thao có nguồn gốc từ trò chơi PICNA của vùng

Đông nam ấn Độ

Cầu lông là môn thể thao được phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới, phong trào cầu lông ở Việt Nam cũng có sự phát triển đáng kể Sự phát triển môn cầu lông là phù hợp với điều kiện kinh tế của nước ta hiện nay, phù hợp với tầm vóc, tố chất thể lực, phẩm chất, ý chí của người Việt Nam Sự phong phú trong các tình huống trên sân

và dụng cụ sân bãi tương đối đơn giản đã lôi cuốn được nhiều người tham gia Mặt khác khi tập luyện và thi đấu cầu lông có tác dụng lớn trong việc nâng cao sức khoẻ, tăng cường tuần hoàn máu, hô hấp, trao đổi khí… Chống và hạn chế được nhiều loại

bệnh, giảm mệt mỏi sau những giờ làm việc căng thẳng, hợp với mọi lứa tuổi, giới tính và phổ biến ở mọi nơi, mọi lúc

Bộ GD-ĐT đã phối hợp với Uỷ ban thể dục thể thao ban hành chương trình học giáo dục thể chất (GDTC) cho học sinh, sinh viên ở tất cả các cấp học nhằm phát triển hài hoà về thể chất, tăng cường sức khoẻ giúp cho các em hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập ở trường đồng thời chuẩn bị các điều kiện cho các em bước vào cuộc sống lao

động xây dựng và bảo vệ tổ quốc sau này

GDTC ở học đường có vai trò rất quan trọng GDTC không chỉ nâng cao sức khoẻ mà còn nhằm trang bị cho các em hệ thống kiến thức kỹ năng và phương pháp tập luyện TDTT, rèn luyện thân thể… Bên cạnh đó còn góp phần rèn luyện cho các

em lối sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, linh hoạt, tính tổ chức kỷ luật và tinh thần tập thể… Là tiền đề để hình thành nhân cách cho các em

Hệ thống chương trình GDTC ở trường THPT hiện nay bao gồm các môn: Điền kinh, Cầu lông, Bóng đá, Bóng chuyền, Đá cầu… Trong đó, cầu lông là môn thể thao

đã được phát triển mạnh mẽ trên thế giới đặc biệt là trong khu vực Đông Nam á, như Inđônêsia, Malaysia ,trong đó có Việt Nam

Xuất phát từ những ưu điểm trên của môn cầu lông mà các nam VĐV trường THPT Nguyễn Đăng Đạo - Bắc Ninh luôn tự giác, tích cực tham gia rèn luyện nội khoá cũng như giờ học ngoại khoá nhằm hoàn thiện và nâng cao trình độ kĩ thuật về môn thể thao này Song qua khảo sát thực tiễn tại các phong trào cũng như hội khoẻ của trường thì thành tích của các nam VĐV còn chưa cao do hạn chế về kỹ - chiến thuật, thể lực cũng như tâm lý thi đấu Đặc biệt là trong kỹ thuật tấn công, vì thực tế cho thấy trong thi đấu (đơn, đôi) thì kỹ thuật đập cầu thường xuyên được sử dụng và

là kỹ thuật tấn công chủ yếu và có hiệu quả nhất gây khó khăn cho đối phương trong việc phòng thủ và khả năng ghi điểm rất cao

Tuy nhiên đây là một kỹ thuật khó, thời gian tập luyện để hình thành kỹ năng

kỹ xảo vận động là cả một quá trình lâu dài, phương pháp tập luyện, điều kiện cơ sở vật chất sân bãi, dụng cụ, đặc biệt là kỹ - chiến thuật cũng đòi hỏi phải có sự định

hướng cao Do vậy để nâng cao hiệu quả, khả năng thực hiện kỹ thuật này người học phải lựa chọn được hệ thống bài tập phù hợp

Trong môn cầu lông thì kỹ thuật đập cầu là một kỹ thuật vô cùng quan trọng

đặc biệt là trong khi thi đấu, là kỹ thuật được sử dụng thường xuyên, là kỹ thuật tấn công chủ yếu và hiệu quả… Nhưng đây là một kỹ thuật khó để hình thành được kỹ năng kỹ xảo là cả một quá trình lâu dài

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về kỹ thuật đập cầu cho học sinh THPT nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào về kỹ thuật đập cầu cho nam VĐV đội tuyển cầu lông tại trường THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên Du - Bắc Ninh Xuất phát từ

lí do trên, chúng tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài:

“Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập cầu cho nam VĐV đội tuyển cầu lông trường THPT Nguyễn Đăng Đạo – Tiên Du - Bắc Ninh”

* Mục đích nghiên cứu:

Đề tài tiến hành nghiên cứu, lựa chọn và ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu cho nam đội tuyển cầu lông trường THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên

Du - Bắc Ninh Các bài tập đã lựa chọn cũng được sử dụng trong công tác giảng dạy

và huấn luyện cầu lông cho học sinh THPT Nguyễn Đăng Đạo - Tiên Du - Bắc Ninh Ngoài ra có thể làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu trong công tác giảng dạy và huấn luyện cầu lông cho học sinh các trường THPT khác

chương 1 tổng quan các vấn đề nghiên cứu

1.1.Đặc điểm tâm – sinh lý lứa tuổi THPT

* Đặc điểm tâm lý

Lứa tuổi từ 16 đến 18 tuổi, học sinh thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi người tôn trọng mình đã có trình độ hiểu biết nhất định, có nhiều hoài bão, nhưng còn có nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống

Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan tự ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai Đó cũng là tuổi của lãng mạn, ước mơ và mong cho cuộc sống tốt

đẹp hơn Đây là thời kỳ có nhiều nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới, sự say

mê, ước vọng, nhiệt tình

Về mặt hứng thú: Học sinh đã có thái độ tự giác, tích cực trong học tập xuất

phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc chọn nghề sau khi đã học xong THPT Song hứng thú học tập cũng do nhiều động cơ khác nhau như giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh…, cho nên giáo viên cần định hướng cho học sinh xây dựng động cơ đúng đắn để học sinh có hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng

Tình cảm: So với các cấp học trước học sinh THPT biểu lộ rõ rệt hơn, tình

cảm gắn bó và yêu quý mái trường, đặc biệt đối với giáo viên giảng dạy học sinh Việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng của học sinh là một trong những thành công trong nghề nghiệp Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong quá trình giảng dạy, thúc đẩy học sinh tích cực, tự giác học tập và ham thích môn học Do vậy, giáo viên phải là người mẫu mực, công bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mức tới học sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh

Trí nhớ: ở lứa tuổi này hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy móc, do

học sinh đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính lôgic, tư duy chặt chẽ hơn và

lĩnh hội bản chất của vấn đề học tập Do đặc điểm trí nhớ đối với lứa tuổi này khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp phân tích, giảng giải sâu sắc các kỹ thuật, bài tập và vai trò ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện, phương pháp trong GDTC để học sinh có thể tự tập một cách độc lập trong thời gian rảnh rỗi

Các phẩm chất ý chí của học sinh đã rõ ràng hơn và mạnh dạn so với các lứa tuổi trước đó Học sinh có thể hoàn thành được những bài tập khó và đòi hỏi sự khắc phục khó khăn lớn trong luyện tập

* Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT

Trong quá trình sống và phát triển, cơ thể con người có những biến đổi đa dạng về cấu tạo, chức năng và tâm lý dưới tác động của yếu tố di truyền và môi trường sống Vì vậy tập luyện TDTT sẽ có ảnh hưởng tốt đến cơ thể người tập nếu như những hoạt

động tập luyện đó phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, giới tính và trình độ tập luyện của

đối tượng tập luyện có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đóng góp tích cực vào việc nâng cao thành tích của VĐV nói riêng và của nền thể thao nước nhà nói chung

- Hệ thần kinh: Lứa tuổi này, hệ thần kinh phát triển đi đến hoàn thiện Khả

năng tư duy, khả năng phân tích tổng hợp và trừu tượng hoá được phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng việc tiếp thu và hoàn thịên kỹ thuật

động tác Tuy nhiên, đối với một số bài tập đơn điệu, thiếu hấp dẫn cũng làm cho học sinh chóng mệt mỏi Cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện một cách đa dạng, phong phú, đặc biệt tăng cường hình thức thi đấu, trò chơi vận động để gây hứng thú và tạo

điều kiện hoàn thành tốt các bài tập chính, nhất là các bài tập về sức bền

Ngoài ra, do sự hoạt động mạnh mẽ của tuyến giáp, tuyến sinh dục và tuyến yên, làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng tới hoạt động thể lực

- Hệ vận động: Lứa tuổi này, hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển, mỗi năm

nữ cao thêm 0.5cm đến 1cm, nam cao thêm 1cm đến 3cm Tập luyện TDTT một cách

thường xuyên sẽ làm cho hệ xương khoẻ mạnh hơn Lứa tuổi học sinh THPT, các xương nhỏ như xương cổ tay, bàn chân hầu như đã hoàn thiện nên đã có thể tập luyện một số động tác: Treo, chống, mang vác nặng mà không làm tổn thương hoặc không tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ổn định, hình thành dáng nhưng chưa hoàn thiện, vẫn có thể bị cong vẹo, nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua một số bài tập như: Đi, chạy, nhảy…, cho học sinh là rất cần thiết và không thể coi nhẹ Riêng đối với học sinh nữ, xương xốp hơn học sinh nam, ống tuỷ rỗng hơn, chiều dài ngắn hơn, bắp thịt nhỏ và yếu hơn, nên xương của nữ không khoẻ bằng nam

Đặc biệt là xương chậu của nữ to hơn và yếu hơn của nam, nên trong quả trình GDTC không thể sử dụng các bài tập có khối lượng và cường độ như nhau mà phải có sự phân biệt lượng vận động giữa nam và nữ

- Hệ cơ: Các tổ chức cơ quan phát triển muộn hơn xương nên sức co cơ vẫn còn

tương đối yếu, các bắp cơ lớn phát triển nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay), phát triển chậm hơn là các cơ nhỏ (cơ bàn tay, ngón tay) Các cơ co phát triển chậm hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi của nữ lại càng yếu Đặc biệt vào tuổi 16 các tổ chức mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh, ảnh hưởng đến việc phát triển sức mạnh của cơ thể Nói chung cuối thời kỳ THPT cơ bắp phát triển nhanh nhất

Do vậy cần tập các bài tập phát triển sức mạnh để góp phần phát triển của các cơ Nhưng các bài tập không nên chỉ có treo hoặc chống đơn thuần mà phải là những bài tập kết hợp giữa treo, chống cùng những bài tập khắc phục lực đối kháng khác nữa Việc tập như vậy sẽ vừa phát triễn các cơ co, cơ duỗi lại vừa giảm nhẹ sức chịu

đựng của các cơ khi tập liên tục trong thời gian dài Các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và đảm bảo cho tất cả các loại cơ to, nhỏ đều được phát triển Nhưng cần

có yêu cầu riêng biệt đối với học sinh nữ, tính chất động tác của nữ cần toàn diện, mang tính mềm dẻo, khéo léo và có tính nhịp điệu

- Hệ tuần hoàn: Lứa tuổi này, hệ tuần hoàn của học sinh đang phát triển và đi

đến hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam khoảng

70 đến 80 lần/ phút, của nữ là 70 đến 75 lần/phút, hệ thống điều hoà vận mạch tương

đối hoàn chỉnh, hoạt động của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ ràng nhưng sau khi vận động mạch đập và huyết áp phục hồi tương đối nhanh chóng cho nên lứa tuổi này có thể tập chạy dai sức và tập những bài tập có khối lượng và cường độ vân

động lớn hơn học sinh THCS Khi sử dụng các bài tập có cường độ và khối lượng lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khoẻ của học sinh

- Hệ hô hấp: Đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực của nam từ 67 đến

72 cm, nữ từ 68 đến 74 cm, diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 100 - 120 cm2 gần bằng phổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng, khi 15 tuổi là 2 - 2,5 lít, ở tuổi 16 đến 18 lên tới 3 - 4 lít, tần số hô hấp gần giống người lớn ( từ 10 - 20 lần/phút)

Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu, nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành, vì vậy trong tập luyện cần thở sâu và chú ý thở bằng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp

1.2 Cơ sở sinh lí của giảng dạy và huấn luyện thể thao cho học sinh THPT

Đặc điểm quan trọng của huấn luyện thể thao cho học sinh THPT là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể còn đang trưởng thành và phát triển Điều đó làm công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp và đòi hỏi phải nắm vững các đặc điểm lứa tuổi cũng như áp dụng chúng phù hợp với mục tiêu và nội dung huấn luyện Cần lưu ý rằng, trong huấn luyện thể thao đối với học sinh THPT không chỉ cần quán triệt các

đặc điểm sinh lí lứa tuổi, mà đặc điểm tâm lí cũng không kém phần quan trọng Vì vậy, trong khoa học TDTT thường tồn tại khái niệm tâm - sinh lí lứa tuổi

Trong huấn luyện thể thao học sinh THPT cần phải đặc biệt chú ý đến sự phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu với mức độ phát triển tâm - sinh lí Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển các phản ứng thích nghi cần thiết cho sự phát triển thể thao Lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ thể dẫn đến hiện tượng rối loạn bệnh lí

Đối với cơ thể học sinh THPT tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn, sử dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp cũng có thể gây ra những ảnh hưởng xấu, vì vậy những bài tập phát triển toàn diện, với lượng vận động tối ưu phải được ưu tiên sử dụng trong các chương trình huấn luyện

Khả năng vận động của cơ thể học sinh THPT cũng cần tuân theo đặc điểm lứa tuổi, giai đoạn thích nghi với vận động ngắn hơn so với người lớn Tuy nhiên vẫn phải khởi động đầy đủ và kỹ để đề phòng chấn thương và đảm bảo phát huy hết dự trữ chức năng

Trạng thái ổn định của học sinh THPT ngắn hơn người lớn Ví dụ khi thực hiện bài tập công suất trung bình (30 đến 40 phút trên xe đạp lực kế), trạng thái ổn định của các em từ 15 đến 17 tuổi kéo dài 20 – 22 phút, trong khi VĐV lứa tuổi 25 - 26 kéo dài 30 - 32 phút Dự trữ đường huyết của VĐV trẻ giảm sớm hơn so với người lớn Quá trình mệt mỏi của VĐV lứa tuổi THPT cũng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở 2 mặt: Thứ nhất trong giai đoạn mệt mỏi, khả năng vận động nói chung cũng như những chỉ số riêng như tần số tác động, sức mạnh, độ chuẩn giảm

rõ rệt nếu so sánh với người lớn Thứ hai, mệt mỏi ở học sinh THPT xuất hiện ngay cả khi môi trường bên trong của cơ thể mới chỉ có những biến đổi tương đối nhỏ

Quá trình hồi phục cũng phụ thuộc vào giai đoạn lứa tuổi, sau các bài tập yếm khí (tốc độ cao, thời gian ngắn), sự phục hồi khả năng vận động, các chức năng sinh

lý và dinh dưỡng của các em xảy ra nhanh hơn so với người lớn Ví dụ trong hoạt

động với công suất tối đa, các em 14 - 17 tuổi phục hồi mức độ hấp thu ôxi ở phút 12

- 14, trong khi người lớn phải ở phút 16 - 18

Sau các bài tập kéo dài có tính chất phát triển sức bền của các em lại hồi phục chậm hơn so với người lớn Điều này được thể hiện rõ sau các bài tập lặp lại, tăng dần công suất hoặc rút ngắn thời gian nghỉ giữa quãng

1.3 Đặc điểm kỹ thuật đập cầu trong Cầu lông

Khái niệm: Đập cầu là động tác đánh trả cầu của đối phương đánh sang bằng tay thuận tiếp xúc cầu bằng mặt phải của vợt, ở phía trên tay thuận cao hơn lưới với

điểm đánh cầu cao nhất, đánh cầu xuống sân đối phương

Động tác đánh cầu này có sức mạnh lớn, đường cầu bay thẳng, rơi xuống rất nhanh, có sức uy hiếp đối với đối phương và là kỹ thuật tấn công chủ yếu

Kỹ thuật đập cầu được phân thành:

- Đập cầu đường thẳng (chéo) cao thuận tay - <đập cầu bên tay thuận>

- Đập cầu đường thẳng (chéo) trên đỉnh đầu - <đập cầu chính diện>

- Đập cầu đường thẳng (chéo) vòng đỉnh đầu - <hơi chếch về bên trái>

Ngoài ra còn: Đột kích đập cầu đường thẳng (đường chéo) thuận tay trên không

- <bật nhảy đập cầu>

Dựa trên lí thuyết kỹ thuật, tác dụng của kỹ thuật mà người ta phân kỹ thuật cầu lông thành 4 nhóm: Nhóm kỹ thuật di chuyển, nhóm kỹ thuật phòng thủ, nhóm kỹ thuật giao cầu, nhóm kỹ thuật tấn công Trong đó kỹ thuật đập cầu là một trong những

kỹ thuật tấn công chủ yếu và quan trọng nhất Sử dụng tốt kỹ thuật này sẽ phát huy

được sức mạnh tốc độ tối đa giành điểm trực tiếp hoặc tạo cơ hội giành điểm ở các tình huống sau

Song trong cầu lông nếu chỉ phát huy sức mạnh, tốc độ trong đánh cầu thì vẫn chưa

đủ mà phải biết kết hợp với yếu tố điểm rơi Sử dụng tốt kỹ thuật đập cầu sẽ phát huy

được sức mạnh tổng hợp của cả ba yếu tố cơ bản trong đập cầu (Sức mạnh, tốc độ và

điểm rơi) Vì vậy khi thực hiện kỹ thuật đập cầu, người tập cần chú ý, một số điểm sau:

- Người tập cần chủ động bật nhảy đập cầu sớm khi cầu còn ở trên cao mới phát huy được sức mạnh tốc độ

- Khi tiếp xúc cầu cần gập nhanh cổ tay để tạo lực ra sức cuối cùng sau khi tiếp xúc cầu

- Điểm tiếp xúc cơ bản của kỹ thuật đập cầu là chếch trước trên trán một tầm với cộng độ dài của vợt

Tư thế kết thúc sau khi thực hiện dù tại chỗ hoặc di chuyển bật nhảy đập cầu cũng phải chạm đất bằng chân thuận và thực hiện hoãn xung, đồng thời bước chân kia lên một bước về tư thế chuẩn bị để đỡ cầu

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật đập cầu

 Các yếu tố kỹ thuật

Yếu tố kỹ thuật ảnh hưởng quan trọng đặc biệt đối với hiệu quả đập cầu Nếu

kỹ thuật còn chưa đạt tới kỹ năng kỹ xảo thì có những sai lầm trong quá trình thực hiện:

+ Tư thế thân người sai: Chân sai, tư thế chuẩn bị sai…

+ Điểm tiếp xúc cầu sai

+ Đập cầu không qua lưới

+ Đập cầu nhẹ, không có uy lực, dễ để cho đối phương phòng thủ

+ Thiếu tính nhịp điệu: Cứng khớp, không sử dụng được lực cổ tay, biên độ

động tác sai, tốc độ chậm

Khi trình độ kỹ thuật thấp thì kỹ năng vận động thể hiện động tác phải tập trung chú ý cao vào các thành phần động tác Nếu được lặp lại nhiều lần thì động tác càng trở nên thuần thục, các cơ sở phối hợp vận động dần dần được tự động hóa

Công tác huấn luyện kỹ thuật là giúp cho người tập nắm chắc các hành vi kỹ thuật động tác ở mức tự động hóa, có nghĩa là động tác đã trở thành kỹ xảo, có như vậy trong quá trình thi đấu, trong mỗi tình huống cụ thể người tập mới gạt bỏ được các suy nghĩ về thực hiện kỹ thuật như thế nào để tập trung tư duy vào việc áp dụng chiến thuật

Người chơi khó có thể đạt thành tích cao nếu họ không có vốn dự trữ kỹ xảo vận động riêng lẻ phong phú Mỗi người cần phải luôn tập trung vào từng chi tiết động tác trong hành vi kỹ thuật động tác của mình, khi đã trở thành kỹ xảo thì tính liên tục của động tác thể hiện ở tính nhẹ nhàng liên kết và tính bền vững của động tác

 Các yếu tố thể lực

Thể lực là một trong những nhân tố quyết định đến thành tích thể thao, nó thể hiện ở sự phát huy cao độ các tố chất thể lực như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền, khéo léo và mềm dẻo của bản thân người tập Thể lực là nền tảng cho việc thể hiện các kỹ thuật và mọi hành vi chiến thuật Trình độ thể lực không cao sẽ không đáp ứng được quá trình thi đấu căng thẳng liên tục trong thời gian dài

Các môn thể thao tập thể hoặc cá nhân nói chung và môn Cầu lông nói riêng trong thi đấu phải thực hiện các kỹ thuật khác nhau trong thời gian dài do vậy ở cuối các hiệp đấu, trận đấu, người chơi sẽ bị giảm sút về thể lực dẫn đến việc thực hiện các

kỹ thuật kém hiệu quả

Như vậy trong tập luyện và thi đấu Cầu lông đòi hỏi cá nhân phải có trình độ

kỹ thuật cao, bên cạnh đó cũng cần có một nền tảng thể lực chuyên môn tốt để phục

vụ cho việc phát triển các kỹ- chiến thuật, tâm lí và thành tích sau này

Các yếu tố tâm lí

Thành tích thi đấu Cầu lông không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ - chiến thuật, thể lực mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lí Cảm xúc tâm lí luôn xuất hiện trong các tình huống thi đấu phức tạp, căng thẳng, cảm xúc tốt làm xuất hiện trạng thái thi đấu tốt, cảm xúc xấu làm xuất hiện trạng thái bất lợi ảnh hưởng tới kết quả thi đấu

Trong thi đấu các môn thể thao nói chung và Cầu lông nói riêng, sự căng thẳng thể chất, trí tuệ, thần kinh cũng như tâm lí luôn ở mức cao Sự căng thẳng đó nhiều khi tới mức giới hạn sức chịu đựng của cơ thể Điều này đôi khi làm cho người chơi không thể làm chủ được các hành vi của mình, hoặc cố gắng tự chủ vượt qua hàng rào tâm lí đó

1.5 Các giai đoạn huấn luyện và hoàn thành kĩ thuật đập cầu

 Giai đoạn huấn luyện ban đầu

Mục đích của giai đoạn này là giúp cho người học nhận thức đúng về mục

đích và nhiệm vụ của động tác mình học thông qua việc sử dụng qua các phương pháp

lời nói và trực quan để người tập có khái niệm tư duy đúng về các động tác kỹ thuật

mà người học sẵn sàng tập luyện kỹ thuật thông qua việc thực hiện các bài tập

Nhiệm vụ cụ thể:

- Tạo khái niệm chung về động tác và chuẩn bị tư thế chung để tiếp thu động tác

- Học từng phần, từng giai đoạn của kỹ thuật động tác mà trước đây chưa biết

- Ngăn ngừa và loại trừ những cử động không cần thiết trong thực hiện kỹ thuật

động tác

- Hình thành nhịp điệu chung của động tác

Qúa trình này không chỉ thực hiện một vài lần mà cần phải được tiến hành từ ngày này qua ngày khác, từ buổi học này đến buổi học khác làm cho người tập định hình đúng về kỹ thuật

ở giai đoạn này khi tiếp thu kỹ thuật cầu lông người tập không tránh khỏi mắc sai lầm, các sai lầm mắc phải do rất hiều nguyên nhân khác nhau Bởi vậy sửa chữa sai lầm cho người tập khi thực hiện kỹ thuật ở giai đoạn này là nhiệm vụ quan trọng Nếu sớm phát hiện ra lỗi sai, tìm hiểu nguyên nhân và đề ra các biên pháp khắc phục lỗi sai cho người học một cách kịp thời có thể nâng cao hiệu quả trong công tác giảng dạy của mình

Kết thúc giai đoạn này người học đã tiếp thu được kỹ thuật tương đối hoàn chỉnh tuy nhiên các động tác thực hiện vẫn còn chưa tốt và chưa có độ chuẩn xác cao

chưa điều chỉnh được đường cầu theo ý muốn động tác phối hợp chưa nhịp nhàng

* Giai đoạn huấn luyện chuyên sâu

Mục đích của giai đoạn này là nâng cao kỹ thuật của người học đến mức tương

đối hoàn thiện Các chi tiết kỹ thuật cần được tiếp thu một cách hoàn chỉnh với độ chính sác cao cả về không gian, thời gian, nhịp điệu Các bài tập được thực hiện với

độ khó tăng dần Yêu cầu về độ khó của kỹ thuật, độ chuẩn khi đánh cầu yêu cầu về dùng sức, cự ly đánh cầu được tăng lên

Phối hợp giảng dạy kỹ thuật với việc tập luyện các tố chất có liên quan, đặc biệt

là các tố chất cần thiết cho kỹ thuật di chuyển trong kỹ thuật đánh cầu

ở giai đoạn này người học sẽ được củng cố đồng thời diễn ra quá trình tự động hoá tinh vi nhất theo trật tự các quá trình điều hoà thần kinh trung ương một cách ổn

định

Vì vậy trong giai đoạn này cần lựa chọn phương pháp sao cho phát huy được và

có tác dụng tích cực trong quá trình đó

- Phát huy vai trò tập luyện bằng tư duy tự chủ, việc tập luyện này phù hợp với các bài tập cơ bản giúp cho việc chính xác hoá động tác, các biểu tượng động tác có

được hình thành một cách đặc biệt sẽ giúp cho việc hình thành động tác một cách chuẩn xác

* Giai đoạn củng cố và tiếp tục hoàn thiện

Mục đích của giai đoạn này là củng cố và hoàn thiện kỹ thuật cho phù hợp với các đặc điểm và năng lực cá nhân của người học, đồng thời có thể thực hiện một cách hợp lí trong các điều kiện khác nhau của tình huống thi đấu

Trong giai đoạn này cho người tập thực hiện các bài tập phối hợp đặc biệt là những bài tập phối hợp giữa kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật đánh cầu khác nhau ở nhiều điểm trên sân, những bài tập kỹ thuật theo yêu cầu của chiến thuật và các bài tập thi đấu có hạn chế hay toàn diện để người tập thích nghi dần với những yêu cầu phức tạp trong thi đấu cầu lông Những biến dạng của kỹ thuật trong giai đoạn này cũng cần được thực hiện thuần thục hơn và ở mức độ cao hơn để sao cho trong cùng

một kiểu thực hiện kỹ thuật mà đối phương khó phán đoán được ý đồ đánh cầu của mình

Tiếp tục tăng cường phát triển các yếu tố tố chất thể lực có liên quan đến yêu cầu thực hiện kỹ thuật cũng là nhiệm vụ quan trọng Kỹ thuật Cầu Lông chỉ thật sự có hiệu quả thông qua việc kết hợp giữa sự hoàn hảo của kỹ thuật với các tố chất thể lực

hỗ trợ cho kỹ thuật đó

1.6 Cơ sở lý luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kỹ thuật cầu lông

* Cơ sở lý luận của huấn luyện và tập luyện kỹ thuật cầu lông

Trong huấn luyện cầu lông việc chuẩn bị kỹ thuật cũng như phát triển thể lực toàn diện xem như nền tảng của thành tích cao Việc nắm vững kỹ thuật trong từng giai đoạn huấn luyện cụ thể của quá trình huấn luyện ở mỗi VĐV là nhiệm vụ quan trọng trong công tác huấn luyện Mỗi giai đoạn khác nhau, đối tượng tập luyện khác nhau thì những yêu cầu của công tác huấn luyện kỹ thuật cũng khác nhau Quá trình này đòi hỏi phải được tuân thủ các nguyên tắc của giảng dạy và huấn luyện thể thao với yêu cầu từ thấp đến cao, từ dễ đến khó, từ những yêu cầu thực hiện kỹ thuật trong những tình huống đơn giản đến những tình huống phức tạp trong tập luyện và thi đấu Công tác huấn luyện kỹ thuật cho VĐV là giúp họ được thực hiện các hành vi kỹ thuật động tác ở mức độ tự động hoá - động tác trở thành kỹ xảo

Một yêu cầu đối với công tác huấn luyện kỹ thuật để sao cho quá trình thực hiện

động tác đánh cầu làm cho đối phương khó phán đoán ý đồ bên mình Ngoài ra việc huấn luyện kỹ thuật cần chú ý đến đặc điểm cá nhân của từng VĐV để xây dựng " kỹ thuật cá nhân " cho phù hợp, giúp họ có thể phát huy được hết khả năng của bản thân mình để đạt thành tích thể thao cao nhất

Qúa trình huấn luyện kỹ thuật cầu lông phải kết hợp chặt chẽ với việc phát triển thể lực cho VĐV ở những giai đoạn đầu huấn luyện thể lực có thể chỉ nhằm hoàn thiện khả năng, song ở giai đoạn sau thì việc nâng cao hiệu quả thực hiện kỹ thuật

nhất thiết phải gắn liền với việc phát huy tố chất sức nhanh sức mạnh, sức bền khả năng phối hợp vận động trong mỗi kỹ thuật động tác

- Tập luyện kỹ thuật cầu lông: Với tính chất đối kháng của hoạt động thi đấu, những thay đổi mang tính chất tình huống trong hoạt động thi đấu của VĐV cầu lông,

mà đòi hỏi VĐV cầu lông phải có một hệ thống các kỹ thuật chuẩn xác và ổn định Có như vậy VĐV mới có thể giành ưu thế để tiến tới giành thắng lợi trong thi đấu Muốn

có được hệ thống kỹ thuật ổn định thì cần phải có quá trình huấn luyện tốt, HLV giỏi, VĐV phải tuân thủ những yêu cầu hướng dẫn của HLV, giáo viên và cần đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc, các yêu cầu của bài tập: Nguyên tắc tự giác tích cực là yếu tố chủ quan có ảnh hưởng lớn đến kết quả tập luyện Nguyên tắc này thể hiện lòng ham muốn, ý trí, nghị lực, sự chủ động nghiên cứu kỹ thuật trước, trong và sau giờ học, tính tích cực tự giác của mỗi cá nhân làm cho công tác huấn luyện được thúc

đẩy, góp phần thúc đẩy thành tích thể thao

Tập luyện phải đảm bảo tính thường xuyên và có hệ thống Đây là nguyên tắc căn bản trong tập luyện thể thao nói chung và cầu lông nói riêng Việc tập luyên phải liên tục từ ngày này sang ngày khác, từ tuần này sang tuần khác , phải tập luyện theo trình tự từ đơn giản đến phức tạp, từ động tác đã biết đến những kỹ thuật mới chưa biết Trong quá trình tập luyện phải tránh chạy theo động tác những động tác mới hấp dẫn mà bỏ qua những động tác cơ bản, bởi vì những động tác cơ bản tuy đơn giản nhưng rất quan trọng, nó là nền tảng để tiếp thu và tập luyện kỹ thuật mới đúng và có hiệu quả

Trong tập luyện cần chú trọng việc củng cố và nâng cao tập luyện các bài tập kỹ thuật Các động tác kỹ thuật lúc đầu còn bỡ ngỡ, động tác thực hiện có thể không chuẩn xác nhưng qua tập luỵên sẽ dần trở nên thuần thục chuẩn xác và trở thành kỹ xảo, lúc đó việc ứng dụng trong thi đấu sẽ đạt hiệu quả cao

Sự lặp lại một động tác cho thuần thục có khi nhanh, chậm tuỳ thuộc vào khả năng của từng người và phương pháp tập luyện Điều quan trọng là VĐV phải kiên trì tập đi tập lại nhiều lần, đồng thời nâng cao dần độ khó của động tác để có thể hình

thành "cảm giác cầu" chính xác Việc lặp lại này chính là quá trình vận động chuyển

từ lượng thành chất

* Cơ sở thực tiễn

Trong hệ thống kỹ thuật cơ bản của cầu lông rất đa dạng bao gồm các nhóm kỹ thuật chính: Nhóm kỹ thuật di chuyển, nhóm kỹ thuật phòng thủ, nhóm kỹ thuật phát cầu, nhóm kỹ thuật tấn công Đặc biệt là nhóm kỹ thuật tấn công điều này được chứng minh qua các cuộc thi lớn Tác dụng của kỹ thuật này là cho phép VĐV phát huy toàn

bộ sự phối hợp của các bộ phận trên cơ thể tham gia vào quá trình thực hiện kỹ thuật

đập cầu, đồng thời còn cho phép VĐV kết hợp được ba yếu tố đánh cầu: Sức mạnh, tốc độ và điểm rơi

Ngày nay trong quá trình thi đấu cầu lông việc sử dụng kỹ thuật đập cầu là phương tiện chính để chiến thắng đối phương, chính vì vậy VĐV các nước trong khu vực và trên thế giới đã tận dụng và phát huy được sức mạnh của kỹ thuật này Trong các cuộc thi đấu quan trọng sử dụng kỹ thuật biến hoá linh hoạt để đạt được mục đích cuối cùng là giành điểm sau mỗi lần tấn công bằng kỹ thuật đập cầu, cũng có lúc phát huy sức mạnh tối đa để dồn ép đối phương vào thế bị động, chờ cơ hội dứt điểm có trường hợp đập cầu kết hợp với việc sử dụng lực gần tối đa với điểm rơi sát đường biên dọc để giành thắng lợi Tuy nhiên để sử dụng riêng lẻ một trong ba yếu tố đánh cầu thì hiệu quả kỹ thuật không cao Bởi vậy trong kỹ thuật đập cầu để đạt được mục đích dứt điểm một đợt tấn công và đạt hiệu quả cao trong thi đấu cần phải phối hợp cả ba yếu tố: Sức mạnh, tốc độ và điểm rơi Tuỳ từng trường hợp cụ thể mà ta sử dụng yếu

tố này là chính hoặc yếu tố kia là chính

Hiện nay cầu lông đỉnh cao đã thực hiện chiến thuật lấy tấn công làm phương tiện chính để giành thắng lợi việc sử dụng kỹ thuật đập cầu trong mọi tình huống là rất quan trọng nó là cơ sở tiền đề cho việc thực hiện các kỹ thuật tiếp theo Để có kết quả chính xác đánh giá mức độ đập cầu trong thi đấu của Nam VĐV trường THPT học sinh lứa tuổi 16 - 18 nói riêng, VĐV Việt Nam nói chung, để chứng minh tác dụng của kỹ thuật đập cầu chúng tôi đã tiến hành quan sát và thu thập số liệu của các trận

thi đấu giải cầu lông trong Tỉnh Bắc Ninh, giải cầu lông toàn quốc và các giải cầu

Ghi chú: Số lượng đập cầu được tính trong một trận đấu

Thông qua bảng số liệu trên chúng tôi rút ra kết luận sau:

Trong tổng số các lần đập cầu trung bình mỗi trạn đấu các VĐV (kể cả 3 đối

tượng) đều sử dụng kỹ thuật đập cầu nhiều nhất các VĐV của trường là 39,49%

VĐV Việt Nam là :48,20% VĐV Nước khác là 59,90%

Các VĐV càng ở trình độ cao thì số lần sử dụng kỹ thuật đập cầu càng chiếm tỷ lệ

nhiều hơn trong mỗi trận đấu

Từ đó cho thấy đập cầu là kỹ thuật tấn công quan trọng nhất trong hệ thống kỹ

thuật tấn công trong cầu lông Sử dụng kỹ thuật này có thể giành điểm trực tiếp và

được quyền phát cầu hoặc tạo cơ hội giành điểm ở quả sau Đối với VĐV thì yêu cầu

quả đập cầu phải có sức mạnh nghĩa là tốc độ bay của quả cầu phải lớn có độ cắm tốt

và độ chính xác cao