Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyên bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách - Hải Dương

DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn giáo viên và huấn luyện viên về các test đánh giá hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là Nguyễn Văn Toàn

Sinh viên lớp k33 khoa GDTC, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, chưa được bảo vệ trước một Hội đồng khoa học nào Toàn bộ những vấn đề đưa ra bàn luận, nghiên cứu đều mang tính thời sự, cấp thiết và đúng với thực tế khách quan của trường THPT Nam Sách - Hải Dương

Hà Nội, ngày tháng năm 2011 Sinh viên

Nguyễn Văn Toàn

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

GDTC : Giáo dục thể chất TDTT : Thể dục thể thao THPT : Trung học phổ thông

TN : Thực nghiệm

ĐC : Đối chứng

TTN : Trước thực nghiệm

STN : Sau thực nghiệm , : Phút

Đ : Điểm

TT : Thứ tự

MỤC LỤC

1.2 Một số yếu tố ảnh hưởng tới kỹ thuật chuyền bóng cao tay 6

1.3 Đặc điểm kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước

1.4 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT 10

1.5 Các giai đoạn dạy học và hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng cao tay13 Chương 2: Nhiệm vụ phương pháp và tổ chức nghiên cứu 16

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 16

2.2 Phương pháp nghiên cứu 16

2.3 Tổ chức nghiên cứu 19

Chương 3: Kết quả nghiên cứu 20

3.1 Thực trạng công tác giảng dạy và huấn luyện đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương 20

3.2 Cơ sở lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt 24

Kết luận và kiến nghị 4.1 Kết luận 40

4.2 Kiến nghị 41

Danh mục các tài liệu tham khảo 42

Phụ lục

DANH MỤC BẢNG Trang

Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn giáo viên và huấn luyện viên về

các test đánh giá hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao

tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn lựa chọn một số bài tập ứng dụng

trong giảng dạy - huấn luyện kỹ thuật chuyền bóng cao

tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền

Bảng 3.3: Kế hoạch huấn luyện, nội dung bài tập phát triển kỹ

thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt 36

Bảng 3.4: Kết quả kiểm tra đánh giá hiệu quả kỹ thuật chuyền

bóng cao tay bằng hai tay trước mặt của nhóm đối

chứng A, nhóm thực nghiệm B trước thực nghiệm ( n =

Bảng 3.5: Kết quả kiểm tra kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng

hai tay trước mặt sau thực nghiệm của nhóm đối chứng

Bảng 3.6: Kết quả kiểm tra kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng

hai tay trước mặt của nhóm đối chứng A trước và sau

khi tiến hành thực nghiệm sư phạm (n = 15) 41

Bảng 3.7: Kết quả kiểm tra kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng

hai tay trước mặt trước và sau thực nghiệm của nhóm

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, với xu thế hội nhập và phát triển cùng các cường quốc trên khắp thế giới vì vậy xây dựng Đất nước ngày càng vững mạnh là mục tiêu hàng đầu của nước ta hiện nay Các ngành khoa học nói chung và ngành TDTT nói riêng đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển chung của nước nhà Hòa nhập cùng sự phát triển của TDTT trong khu vực và Thế giới, nhằm nâng cao uy tín trên vũ đài quốc tế, văn kiện Đại hội IX của Đảng đã xác định: “ Đẩy mạnh hoạt động TDTT, nâng cao thể trạng và tầm vóc của người Việt Nam, phát triển phong trào TDTT quần chúng và mạng lưới TDTT rộng khắp Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, huấn luyện viên, vận động viên thể thao thành tích cao, đưa Việt Nam lên trình độ cao trong khu vực Đông Nam Á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn ”

Giáo dục thể chất là một trong những mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và Nhà nước ta, và nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất được hiểu là: Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi thọ của con người

Giáo dục thể chất cũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phù hợp với học sinh với nguyên tắc sư phạm Giáo dục thể chất chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tố chất thể lực Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trưng của giáo dục thể chất được gắn liền với trí dục, đức dục,

mỹ dục và giáo dục lao động

Giáo dục thể chất thuộc lĩnh vực thể dục thể thao (TDTT) xã hội với nhiệm vụ là: “Phát triển toàn diện các tố chất thể lực, và trên cơ sở đó phát

triển các năng lực thể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, chức năng củng cố sức khoẻ, hoàn thiện các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống”

Tác dụng của giáo dục thể chất và các hình thức sử dụng TDTT có chủ đích áp dụng trong các trường học là toàn diện, là phương tiện để hợp lý hoá chế độ hoạt động, nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động, học tập của học sinh trong suốt thời kỳ học tập trong nhà trường, cũng như đảm bảo chuẩn bị thể lực chung và chuẩn bị thể lực chuyên môn phù hợp với những điều kiện của nghề nghiệp trong tương lai

Bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giới, các lứa tuổi ưa chuộng

và tham gia tập luyện Bóng chuyền cũng là môn thể thao Olimpic rất năng động và mang tính tập thể Luyện tập bóng chuyền thường xuyên giúp tăng chiều cao và sức khoẻ, nhanh nhẹn đặc biệt là phản xạ tốt Tuy nhiên môn thể thao này ra đời muộn hơn các môn thể thao khác

Năm 1957 sau một giải thi đấu tại Sofia bóng chuyền được công nhận

là môn thể thao Olimpic

Năm 1964 giải bóng chuyền Olimpic đầu tiên được tổ chức tại Tokyo Trải qua quá trình dài phát triển từng bước được sửa đổi, điều chỉnh các điều luật, hình thành khả năng kỹ - chiến thuật thi đấu như ngày nay

Ở Việt Nam: Bóng chuyền xuất hiện vào năm 1922, du nhập bằng con đường quân đội Mới đầu môn bóng chuyền không phát triển rộng khắp do chiến tranh liên tục sự đầu tư cơ sở vật chất cũng như đội ngũ VĐV hạn chế Khi nước nhà thống nhất, môn bóng chuyền được phát triển rộng khắp từ nông thôn đến thành thị, trong các ngành, các lĩnh vực, ở mọi lứa tuổi đều tham gia

Hơn 30 năm qua, môn bóng chuyền nước ta đã đạt được một số kết quả trên cả hai phương diện: bóng chuyền quần chúng và bóng chuyền thành tích cao

Môn bóng chuyền được nhiều người chơi và yêu thích, để đạt được trình độ cao không hề đơn giản, cần phải trải qua quá trình tập luyện và có kỹ thuật điêu luyện Đối tượng học sinh, sinh viên đến với môn bóng chuyền với

số lượng và phong trào rất mạnh Nhưng phần lớn chưa đạt kỹ thuật và động tác chuẩn Thực tế tìm hiểu ở một số trường phổ thông trung học đặc biệt là trường THPT Nam Sách, học sinh mới học môn bóng chuyền, thực hiện động tác chuyền bóng cao tay còn nhiều hạn chế Qua việc xác định được những sai sót trong kỹ thuật chuyền bóng cao tay, dẫn tới người tập đạt thành tích chưa cao, đề tài đã tìm ra một số bài tập, vận dụng một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng luyện tập của học sinh

Trong phạm vi đề tài này, bước đầu tôi xin đề xuất ứng dụng một số bài tập nhằm góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả kỹ thuật môn bóng chuyền

nói chung và kỹ thuật chuyền bóng cao tay nói riêng Tôi đã chọn đề tài: “ Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương ”

Mục đích nghiên cứu

Trong thời gian nghiên cứu, đề tài tìm hiểu thực trạng việc dạy học, huấn luyện môn bóng chuyền nói chung và kỹ thuật chuyền bóng cao tay nói riêng cho đội tuyển bóng chuyền nam ở trường THPT Nam Sách – Hải Dương và thấy rằng còn nhiều hạn chế trong lĩnh vực này Từ đó, đề tài lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương

Chương 1

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa một cách nhanh chóng Xu thế toàn cầu hóa hiện đại hóa đòi hỏi Đất nước ta mở rộng quan hệ hợp tác với tất cả các nước trên thế giới trong mọi lĩnh vực trong đó

có TDTT Việc mở rộng quan hệ quốc tế trên lĩnh vực TDTT đang góp phần thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Những thành tích cao của VĐV trong các cuộc thi đấu quốc tế rất rộng có tác dụng góp phần nâng cao lòng tự trọng dân tộc của nhân dân và nâng cao uy tín của nước ta với các nước trên thế giới Vì vậy, đào tạo đội ngũ VĐV cho dân tộc cho phong trào TDTT, nâng cao thành tích các môn tương ứng với tầm vóc của đất nước, là một điều kiện quan trọng để mở rộng các quan hệ TDTT quốc tế

Ngay từ những ngày đầu khi cách mạng thành công, Bác Hồ của chúng

ta đã nêu rõ tầm quan trọng của TDTT, Bác nói: “…gìn giữ dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công…”, coi đó là một trong những công tác cách mạng Bản thân Người đã nêu gương “tự tôi ngày nào cũng tập”, tập đa dạng, thích hợp với điều kiện sống và công tác trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú của mình

Nhận thức rõ tầm quan trọng của TDTT, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến phát triển TDTT như đầu tư trang thiết bị, dụng cụ tập luyện và thi đấu thể thao, thành lập và huấn luyện đội tuyển nhằm phát triển thể thao thành tích cao

Trong giai đoạn hiện nay nhiệm vụ trọng tâm của công tác TDTT là phát triển phong trào TDTT quần chúng Bởi lẽ, phong trào TDTT quần chúng là “vườn ươm” và là nền tảng cơ sở phát triển thể thao thành tích cao

Để phát triển rộng rãi phong trào TDTT quần chúng, cần đặc biệt quan tâm tới phát triển TDTT trường học, đây là cốt lõi của chiến lược phát triển TDTT nước ta, vì đó là đối tượng chiến lược, vừa là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để áp dụng những hình thức, nội dung, phương pháp hoạt động thể thao phong phú, đa dạng đem lại hiệu quả lớn Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước đang dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác GDTC trong trường học

Chỉ thị số 36-CT/TW, về công tác TDTT trong thời kỳ mới đã khẳng định “… Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học Làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, thanh niên…”

Thực tế nước ta cũng như nhiều nước khác cho thấy: giải trí, tập luyện, biểu diễn, thi đấu… về TDTT là một nhu cầu ngày càng nhiều, mạnh, không thể thiếu hoặc thay thế được Nếu làm tốt, nó có thể góp phần đáng kể vào việc xây dựng đời sống lành mạnh, vui tươi và văn minh trong đời sống xã hội

Chỉ thị số 48 TTG/VG đã xác định: “ …Ngành TDTT phải coi học sinh

là một đối tượng phục vụ quan trọng của mình cần phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục để điều tra, nghiên cứu sức khỏe của học sinh, xây dựng những tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho thích hợp với các lứa tuổi để đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể trong và ngoài trường học…”

TDTT không chỉ ảnh hưởng đến cơ thể mà còn có tác dụng nhiều mặt khác Trong hoạt động này, mối quan hệ, hành vi giữa các cá nhân và tập thể (người tập, vận động viên, huấn luyện viên, người xem, trọng tài, các đội, các đoàn,…) rất đa dạng, phức tạp và biến hóa sinh động, đặc biệt trong thi đấu đối kháng gay go của thể thao các cấp Nếu được tổ chức tốt, TDTT không những cần mà còn có thể giáo dục tốt tư tưởng, đạo đức và ý chí, long yêu nước, yêu lao động, tinh thần tập thể, tính kỷ luật, công tâm, trung thực, khiêm tốn, lịch sự, dũng cảm, quả quyết, tự tin…

Với thể thao trường học, thực tế những năm qua đã cho thấy số đông học sinh trong hệ thống nhà trường phổ thông các cấp đã được hưởng thụ những thành quả bước đầu xã hội hóa đối với nền TDTT nước nhà, GDTC và

TT trường học đã có những chuyển biến đáng khích lệ về nhiều mặt

Dạy học và huấn luyện kỹ thuật cho các học sinh THPT là một bộ phận của quá trình GDTC, gắn liền với công tác huấn luyện thể lực và các hình thức chiến thuật trong tập luyện TDTT Tùy vào điều kiện dạy học – huấn luyện mà các nguyên tắc này được vận dụng một cách linh hoạt

1.2 Một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chuyền bóng cao tay

Bóng chuyền là môn thể thao hoạt động không có chu kỳ, nhiều tình huống phức tạp luôn thay đổi, đòi hỏi vận động viên phải xử lý trong thời gian ngắn, trong các hiệp đấu và ngay cả trong các lần bóng qua lại trên lưới, vận động viên liên tục phải thực hiện và ứng phó với tình huống thay đổi đó

Trong thi đấu vận động viên phải thực hiện nhiều kỹ thuật khác nhau,

nó phụ thuộc vào vị trí cụ thể của từng đấu thủ Đấu thủ hàng trên luôn thực hiện kỹ thuật đập bóng, chắn bóng bọc lót yểm hộ lẫn nhau và chuyền bóng tấn công, các cầu thủ hàng sau phải phòng thủ, yểm hộ, phát bóng, chuyền bóng và đập bóng tấn công hàng sau Bên cạnh đó vận động viên phải thực hiện ý đồ chiến thuật của toàn đội, cá nhân và chiến thuật không bóng

Những hoạt động liên tục và diễn ra trong một thời gian dài như vậy đòi hỏi vận động viên phải có tâm lý vững vàng, thể lực bền bỉ, kỹ chiến thuật điêu luyện mới đáp ứng được yêu cầu và hiệu quả thi đấu trong thời gian dài

Trong thi đấu vận động viên có thể sử dụng nhiều kỹ thuật chuyền bóng khác nhau như: Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóng bằng hai tay ra sau đầu… Dùng kỹ thuật nào để chuyền bóng trong thi đấu thì cuối cùng cũng tính đến hiệu quả của nó và hiệu quả chuyền bóng cao tay chịu ảnh hưởng của một số yếu tố sau:

1.2.1 Các yếu tố về kỹ thuật

Yếu tố kỹ thuật có tầm quan trọng đặc biệt đối với hiệu quả chuyền bóng Nếu kỹ thuật chưa đạt tới kỹ năng, kỹ xảo thì kỹ thuật sẽ biểu hiện rất nhiều sai lầm

Khi tiếp xúc bóng, các ngón tay mở quá rộng hoặc quá hẹp, ngón tay cái chĩa ra phía trước

Khi trình độ kỹ thuật thấp thì kỹ năng vận động thể hiện động tác phải tập trung chú ý cao vào các thành phần động tác, cách làm chưa ổn định Nếu được lặp lại nhiều lần thì động tác càng trở nên thành thục, các cơ sở phối hợp vận động dần dần được tự động hoá và kỹ năng trở thành kỹ xảo

Vận động viên khó có thể đạt được thành tích nếu họ không có vốn dự trữ các kỹ xảo vận động riêng lẻ phong phú Mỗi vận động viên phải luôn tập trung vào từng chi tiết động tác trong hành vi chiến thuật của mình, khi đã thành kỹ xảo thì tính liên tục của động tác thể hiện ở tính nhẹ nhàng liên kết

và tính nhịp điệu bền vững của động tác Sự hình thành một kỹ xảo hoàn thiện

có liên quan đến tri giác chuyên môn về động tác và về môi trường xung quanh như cảm giác với bóng

1.2.2 Các yếu tố thể lực

Bên cạnh các yếu tố hiểu biết, đạo đức, ý trí, kỹ chiến thuật, thể lực là một trong những nhân tố quan trọng trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền Thể lực là nền tảng cho việc thực hiện các kỹ thuật và mọi hành vi chiến thuật, trình độ thể lực không cao sẽ không đáp ứng được quá trình thi đấu căng thẳng liên tục trong thời gian dài

Các môn thể thao tập thể nói chung và môn bóng chuyền nói riêng trong thi đấu phải thực hiện các loại kỹ thuật khác nhau trong thời gian dài do vậy ở cuối các hiệp đấu, trận đấu vận động viên sẽ bị giảm sút về thể lực dẫn đến việc thực hiện các kỹ thuật kém hiệu quả

Như vậy, trong tập luyện và thi đấu môn bóng chuyền đòi hỏi mỗi cá nhân phải có trình độ kỹ thuật cao, muốn vậy phải tạo được một nền móng thể

lực chuyên môn tốt để phục vụ cho việc phát triển các kỹ chiến thuật, tâm lỹ

và thành tích sau này

1.2.3 Các yếu tố tâm lý

Môn thể thao bóng chuyền có ảnh hưởng nhất định đến việc phát triển các mặt tâm lý của người tập như: Tri giác, sự quan sát, trí nhớ, sự tư duy, trí tưởng tượng, cảm xúc và các phẩm chất đạo đức ý chí Tâm lý thi đấu của vận động viên bóng chuyền xuát hiện trong những điều kiện hoàn cảnh khác nhau trong trận đấu, hiệp đấu, từng giai đoạn của điểm số khác nhau, có khi xuất hiện tức thời vận động viên có thể điều chỉnh được, có khi xuất hiện trong thời gian dài mà vận động viên chưa điều chỉnh được Tâm lý có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chuyền bóng Trạng thái tinh thần, đạo đức của một đội bóng tập thể phụ thuộc trực tiếp vào tính chất, mối quan hệ lẫn nhau trong nội

bộ Do vậy, tinh thần tập thể, mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau, sự đoàn kết nhất trí của từng thành viên trong tập thể là những điều kiện cần thiết cho sự thành công

1.3 Đặc điểm kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt trong bóng chuyền

Kỹ thuật là biện pháp thực hiện một tổ hợp các cử động nào đó, thông qua những hoạt động cụ thể, có chủ định, nhằm hoàn thành nhiệm vụ vận động với hiệu quả cao nhất

Kỹ thuật chuyền bóng cao tay là kỹ thuật khi chuyền chủ yếu dùng các ngón tay để đón và đẩy bóng đi ở tầm cao trên đầu, từ vị trí này sang vị trí khác

Kỹ thuật bóng chuyền được chia làm hai loại đó là kỹ thuật tấn công và

kỹ thuật phòng thủ:

- Kỹ thuật tấn công bao gồm các kỹ thuật: phát bóng, chuyền bóng, đập bóng

- Kỹ thuật phòng thủ bao gồm các kỹ thuật: đệm bóng, chắn bóng Trong quá trình tập luyện và thi đấu mỗi vận động viên cần phải biết vận dụng nhiều kỹ thuật khác nhau với những dạng khác nhau để thực hiện hoàn chỉnh một hành động đánh bóng trong điều kiện mỗi đội chỉ được chạm bóng tối đa ba lần (trừ chắn bóng) trước khi phải đánh sang sân đối phương

Do vậy mỗi vận động viên nhất thiết phải có kỹ thuật điêu luyện đồng thời phải được chuyên môn hóa cao

Chuyền bóng cao tay là khâu trung gian giữa tấn công và phòng thủ nếu đấu thủ biết phát huy tính năng của nó

Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt có đặc điểm:

- Khi chuyền bóng, cùng một lúc có nhiều điểm tiếp xúc của tay vào bóng, mà chủ yếu là các ngón tay

- Vị trí tiếp xúc bóng của bàn tay khi chuyền luôn luôn ở phía trước mặt với tầm ngang trán hoặc phía trên đầu, nên cùng với lúc thực hiện động tác chuyền bóng, mắt vẫn có thể quan sát được hình tay và bóng cũng như vị trí chuyền bóng tới

- Đường bóng đến và đường bóng đi gần như cùng nằm trên một quỹ đạo ở phía trước mặt nhưng ngược chiều nhau

- Kỹ thuật chuyền bóng cao tay được vận dụng để chuyền khi tổ chức tấn công Do vậy nó là khâu trung gian, là cầu nối giữa kỹ thuật đệm bóng và đập bóng

Tuy nhiên chuyền bóng cao tay cũng có những nhược điểm dễ làm cầu thủ phạm lỗi kỹ thuật như dính bóng, bóng 2 tiếng do khi chuyền có nhiều điểm tiếp xúc của tay vào bóng trong thời gian dài

Nguyên lý kỹ thuật chuyền bóng cao tay

Chuyền bóng cao tay là một kỹ thuật tương đối phức tạp, quá trình thực hiện động tác có thể tác động liên tục vào bóng những lực khác nhau khiến

cho bóng bay theo phương hướng và tốc độ khác nhau để đạt được ý đồ chiến thuật nhất định

Trình tự thực hiện chuyền bóng cao tay có thể phân thành hai giai đoạn:

- Giai đoạn đón bóng đến: tính từ khi tay tiếp xúc với bóng đến khi hoàn thành việc hoãn xung

- Giai đoạn đẩy bóng đi: tính từ khi kết thúc hoãn xung tới khi thực hiện động tác đẩy bóng đi

Tính năng của đường bóng đi phụ thuộc vào ý định của người chuyền

và mức độ điêu luyện của động tác kỹ thuật

Tư thế chuyền bóng cao tay đúng bao gồm một số yếu tố sau:

- Tư thế đứng: chân trước chân sau, trọng tâm dồn vào chân trước, gối hơi khụy, hai tay co tự nhiên để ngang hông, mắt nhìn theo bóng

- Tư thế hình tay khi tiếp xúc bóng: hai tay co tự nhiên ở khuỷu và đưa lên cao, hai bàn tay ở phía trước mặt, các ngón trỏ và ngón cái tạo thành hình tam giác, hai ngón cái gần như nằm trên một đường thẳng, hai bàn tay hợp thành hình túi

- Tư thế hình tay khi bóng tiếp xúc với tay: bóng tiếp xúc với toàn bộ ngón tay cái, ngón tay trỏ và toàn bộ phần trai tay, với 2 đốt đầu của ngón tay giữa, đốt thứ nhất và nửa đốt thứ hai của ngón áp út, với đốt đầu tiên của ngón

út

- Khi bóng đến: hai tay đưa lên cao phía trước mặt, khi bóng cách chán khoảng gần một cánh tay thì thực hiện động tác hoãn xung bằng cách đưa tay theo bóng để hãm bóng lại, nhằm giảm tốc độ và lực của bóng khi tiếp xúc tay Lúc này tay đưa lùi dần về phía trước mặt sao cho không để bóng chạm vào mặt, không để bóng 2 tiếng và không để bóng dính tay quá lâu và xuống quá sâu (vì sẽ bị phạm lỗi), gối khuỵ, mắt nhìn theo bóng

- Đẩy bóng đi bằng cách đạp mạnh chân và duỗi nhanh hết các khớp (khớp cổ chân, khớp gối, khớp hông, khớp vai, khớp khuỷu tay, khớp cổ tay

và các ngón tay), vươn tay lên đẩy bóng đi đồng thời toàn thân phải phối hợp nhịp nhàng

- Khi bóng rời khỏi tay thì tay vẫn vươn theo bóng và thực hiện bước chân sau lên phía trước để thăng bằng cơ thể

1.4 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

1.4.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT

1.4.1.1 Đặc điểm tâm lý chung

Ở lứa tuổi 16 - 18, học sinh muốn chứng tỏ mình là người lớn, muốn

được mọi người biết đến và tôn trọng mình Các em đã có một trình độ nhất định, có khả năng phân tích tổng hợp hơn, muốn hiểu biết rộng, thích hoạt động, có nhiều hoài bão nhưng cũng còn không ít những nhược điểm

1.4.1.2 Đặc điểm tâm lý trong học tập

Hoạt động học tập của học sinh THPT đòi hỏi tính năng động, tính độc lập ở mức cao hơn nhiều so với học sinh Trung học cơ sở đồng thời cũng đòi hỏi phát triển tư duy lý luận để nắm vững nội dung một cách sâu sắc

Thái độ học tập ở lứa tuổi này được thúc đẩy bởi động cơ học tập mà ý nghĩa nhất là động cơ thực tiễn Trong hoạt động TDTT, nếu các em có động

cơ đúng đắn sẽ tích cực tập luyện, thi đấu để thực hiện mục đích hoạt động thể thao, điều này đòi hỏi trong công tác đào tạo, giáo viên và huấn luyện viên cần định hướng cho các em xây dựng được động cơ đúng đắn để có được hứng thú trong học tập nói chung và trong công tác GDTC nói riêng

Mặt khác, ở lứa tuổi này đa số các em là tích cực học một số môn mà các em cho là quan trọng đối với nghề mà các em lựa chọn sau này, còn các môn học khác học sao nhãng hoặc học để đạt điểm trung bình Do vậy giáo

viên và huấn luyện viên cần giúp cho học sinh hiểu được ý nghĩa và chức năng của giáo dục học phổ thông đối với mỗi giáo dục chuyên ngành

Ngoài ra, ở lứa tuổi này nếu giáo viên và huấn luyện viên có được thiện cảm và sự tôn trọng của các em thì đó là một trong những điều kiện thuận lợi cho công tác dạy học và huấn luyện

1.4.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT

1.4.2.1 Đặc điểm sinh lý chung

Ở lứa tuổi THPT, cơ thể các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các

bộ phận của cơ thể vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dần Chức năng sinh lý tương đối ổn định, khả năng hoạt động của cơ thể cũng nâng cao hơn Có ý nghĩa nhất đối với công tác giáo dục và huấn luyện là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ cơ quan cũng như thể lực đang tăng dần đạt đến hoàn thiện

1.4.2.2 Hệ thần kinh

Hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư

duy, phân tích tổng hợp và trừu tượng được phát triển tạo điều kiện cho việc hình thành phản xạ có điều kiện Do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể lực

Do vậy, trong quá trình dạy học – huấn luyện người giáo viên, huấn luyện viên cần sử dụng bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng của cơ thể người tập để có biện pháp giải quyết kịp thời

1.4.2.3 Hệ vận động ( hệ cơ xương )

Hệ cơ xương: Hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển Mỗi năm nữ

cao thêm được 0.5 – 1 cm, nam cao 1 – 3 cm, cột sống đã ổn định hình dáng

vì vậy có thể sử dụng một cách rộng rãi các bài tập với khối lượng tăng dần

để giúp vận động viên thích nghi một cách tử từ

Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển mộn hơn xương nên cơ vẫn tương đối yếu, các cơ lớn phát triển tương đối nhanh, cơ nhỏ phát triển chậm hơn, cơ co phát triển nhanh hơn cơ duỗi, đặc biệt là các cơ duỗi của nữ lại càng yếu nên ảnh hưởng tới sự phát triển sức mạnh Vì vậy, khi tập luyện những bài tập phát triển sức mạnh đối với nữ cần có những yêu cầu riêng biệt, tính chất động tác của nữ cần toàn diện mang tính nhịp điệu mềm dẻo và khéo léo

1.4.2.4 Hệ tuần hoàn

Hệ tuần hhoàn đã phát triển và hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nữ từ 70-80 lần/phút, nam 75-85 lần/phút, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt nhưng sau vận động mạch, huyết áp hồi phục nhanh chóng Vì vậy, ở lứa tuổi này có thể tập những bài tập có khối lượng và cường độ tương đối nhưng vẫn phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của các vận động viên

1.4.2.5 Hệ hô hấp

Hệ hô hấp đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực trung bình

của nam 69-74cm, nữ 67-72cm Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng lúc

16 – 18 tuổi là 3 – 4 lít, tần số hô hấp vẫn còn yếu nên sức co dãn của lồng ngực ít, chủ yếu là co dãn của cơ hoành Vì vậy trong tập luyện cần thở sâu tập trung chú ý thở bằng ngực và các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt

dã có tác dụng rất tốt đến phát triển hệ hô hấp

1.4.2.6 Trao đổi chất và năng lượng

Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm ưu thế so với quá trình dị hóa do nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể, một phần đáng kể năng lượng

ở lứa tuổi này được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó

1.5 Các giai đoạn dạy học và hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng cao tay

1.5.1 Giai đoạn dạy học ban đầu

- Mục đích của giai đoạn này là dạy các nguyên lý kỹ thuật của động tác, hình thành kỹ năng thực hiện nó

+ Hình thành nhịp điệu chung của động tác

Để giải quyết tốt các nhiệm vụ trên, sử dụng một số phương pháp như:

Phương pháp sử dụng lời nói (giảng giải, nêu vấn đề), làm mẫu động tác, đảm bảo nhận thức đúng về nhiệm vụ cần học từ đó có những hình dung cho việc tiếp thu kỹ thuật động tác

- Đặc điểm, cấu trúc, phương pháp:

+ Dạy học ban đầu thường sử dụng một số tổ hợp các thông tin nổi bật là các thông tin về tri giác và thị giác của mắt

+ Chú trọng cách làm mẫu đặc biệt cần lưu ý đảm bảo chính xác về hướng và biên độ

+ Chú ý định hướng động tác xác định hướng không gian, âm thanh

và các tín hiệu khác

+ Kiểm tra việc tiếp thu: cần chỉ rõ cho học sinh sự tập trung cần thiết vào yếu lĩnh nào và thời điểm cần thiết của việc tập trung và cần có thang đánh giá cụ thể về mức độ sai lệch của người tập

1.5.2 Giai đoạn dạy học đi sâu

- Mục đích: Đưa trình độ tiếp thu của người học từ mức độ ban đầu về

kỹ thuật động tác lên mức độ tương đối hoàn thiện

- Nhiệm vụ chính của giai đoạn này là:

+ Hiểu được các quy luật vận động của động tác cần học sâu hơn + Chính xác hoá kỹ thuật động tác theo các đặc tính không gian, thời gian và động lực phù hợp với các đặc điểm cá nhân của người tập

+ Hoàn thiện theo nhịp động tác, thực hiện động tác một cách tự nhiên và liên tục

+ Tạo điều kiện để thực hiện động tác biến dạng khác.

Ở giai đoạn này việc hoàn thiện kỹ năng vận động đã bắt đầu được nhấn mạnh và đồng thời yêu cầu chuyển một phần kỹ năng đó thành kỹ xảo vận động

Theo sinh học thì ở giai đoạn này kỹ xảo vận động sẽ được củng Vì vậy chúng ta phải lựa chọn phương pháp sao cho phát huy được và có tác động tích cực vào quá trình đó

- Phương pháp:

+ Áp dụng phương pháp tập luyện nguyên vẹn, hoàn chỉnh có chọn lọc

đi sâu vào chi tiết kỹ thuật

+ Sử dụng phương pháp lời nói nhằm cung cấp chi tiết về cơ chế kỹ thuật động tác, phân tích tiến trình tiếp thu động tác đó để phát hiện sai sót, các nguyên nhân nảy sinh và tìm con đường hoàn thiện động tác

+ Phát huy vai trò tự tập luyện bằng tư duy tự nhủ, việc luyện tập này giúp cho việc chính xác hoá động tác hình thành động tác một cách chuẩn xác

1.5.3 Giai đoạn củng cố và tiếp tục hoàn thiện

- Mục đích của giai đoạn này là tiếp tục tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác, ứng dụng vào thực tế thi đấu thể thao

- Nhiệm vụ cần giải quyết là:

+ Củng cố kỹ xảo đá có về kỹ thuật động tác

+ Mở rộng các biến dạng của kỹ thuật động tác có thể thực hiện được

nó trong các điều kiện khác nhau

+ Cấu tạo lại một kỹ thuật động tác và tiếp tục hoàn thiện nó trên cơ sở phát triển các yếu tố thể lực

+ Hoàn thiện sự cá biệt hoá kỹ thuật động tác cho phù hợp với các đặc điểm và nămg lực cá nhân của người tập

+ Tiếp tục củng cố định hình động lực vừa hình thành đồng thời tăng tính linh hoạt cảu nó điều này quyết định khả năng thích nghi của động tác đối với sự thay đổi khác nhau của môi trường bên ngoài

- Phương pháp:

+ Đối với các biện pháp mang tính ổn định tương đối cần áp dụng các phương pháp lặp lại kết hợp với sự phối hợp khác nhau với các biện pháp khác nhau trong điều kiện bên ngoài thay đổi

+ Đối với các động tác thuộc loại biến dạng thì phải củng cố nhờ phương pháp lặp lại thay đổi tức là lập lại tương đối ổn định một yếu lĩnh kỹ thuật động tác được phối hợp lúc đầu với sự thay đổi điều kiện vận động ở mức hạn chế sau đó ở mức cao hơn

Chương 2 NHIỆM VỤ - PHƯƠNG PHÁP - TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu, đề tài đề ra các nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt của đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt góp phần nâng cao thành tích thi đấu cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Đề tài sử dụng phương pháp này nhằm tổng hợp hệ thống hoá các nguồn kiến thức có liên quan đén các lĩnh vực nghiên cứu, hình thành cơ sở lý luân, xây dựng giả thiết khoa học, xác định mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Đồng thời cũng thông qua phương pháp này, đề tài sẽ có cơ sở lựa chọn, ứng dụng và kiểm chứng được hiệu quả hệ thống các bài tập phát triển kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Đây là phương pháp khi sử dụng đưa ra hệ thống các câu hỏi cho đối tượng và dựa vào các câu trả lời để trao đổi, tổng hợp vấn đề liên quan để nghiên cứu, rút ra kết luận chính xác, khách quan có chất lượng Nội dung phỏng vấn của đề tài xoay quanh các vấn đề về thực trạng dạy học kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương Bên cạnh đó đề tài còn tiến hành

phỏng vấn các giáo viên, trong việc lựa chọn các test kiểm tra và các bài tập nhằm phát triển kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đối tượng nghiên cứu

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Phương pháp quan sát sư phạm sẽ giúp đề tài tiếp cận được đối tượng nghiên cứu, nhằm bao quát toàn diện ưu nhược điểm của đối tượng nghiên cứu Đề tài đã sử dụng phương pháp này trong việc quan sát các nam học sinh trong việc tập luyện và thi đấu trong đội tuyển bón chuyền để đánh giá sự tiếp thu lượng vận động, khả năng phối hợp vận động, qua đó xác định được sự tối

ưu của các bài tập Việc quan sát này được tiến hành liên tục từ khi bắt đầu tới khi kết thúc nghiên cứu, nhờ đó sẽ nâng cao được độ tin cậy của đề tài

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Được sử dụng ở cả hai giai đoạn trước và sau khi thực nghiệm dưới dạng các test nhằm đánh giá hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đối tượng nghiên cứu và mức độ hiệu quả của các bài tập Các test gồm:

+ Test chuyền bóng vào ô quy định ( vào vị trí số 4)

+ Test chuyền bóng sau đầu vào ô quy định ( vị trí số 2)

+ Test chuyền bóng qua lưới vào ô quy định ( vào vị trí số 1,2,4,5,6 bên kia sân )

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Với phương pháp này, đề tài tiến hành kiểm nghiệm tính khoa học, tính thực tiễn và tính hiệu quả của những bài tập cả về mặt kiến thức cũng như kỹ năng

Đề tài tiến hành thực nghiệm so sánh 2 nhóm đối tượng là đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách được lựa chọn ngẫu nhiên làm

nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng với số lượng 2 nhóm là tương đương nhau:

Nhóm thực nghiệm A: 15 học sinh

Nhóm đối chứng B: 15 học sinh

Chương trình thực nghiệm được áp dụng trong 2 tháng, cả 2 nhóm đều được tập luyện theo kế hoạch huấn luyện của đội tuyển bóng chuyền trường THPT Nam Sách Tuy nhiên, nhóm đối chứng B sẽ không có tác động thêm của các bài tập phát triển kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

đã lựa chọn Nhóm thực nghiệm A được áp dụng hệ thống các bài tập phát triển kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt đã lựa chọn

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được sử dụng hầu hết trong các công trình khoa học

để xử lý số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu khoa học Những tham số được sử dụng: X , 2, t

- Số trung bình cộng: 1

n i i

x X

x X n

Trong đó: x : Là số trung bình của nhóm A A

2.3.1 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 11 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011 và chia làm 4 giai đoạn sau:

Giai đoạn 1: Từ tháng 11 năm 2010 đến tháng 1 năm 2011

Lựa chọn đề tài, xác định các vấn đề nghiên cứu, thu thập tài liệu có liên quan, viết đề cương nghiên cứu, bảo vệ đề cương

Giai đoạn 2: Từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 2 năm 2011

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Giai đoạn3: Từ tháng 2 năm 2011 đến tháng 4 năm 2011

Tiến hành lựa chọn và thực nghiệm các bài tập đã lựa chọn cho nhóm nam học sinh thực nghiệm trong đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách

Giai đoạn 4: Từ tháng 4 năm 2011 đến tháng 5 năn 2011

Xử lý số liệu, viết bài hoàn chỉnh, bảo vệ khoá luận

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu và ứng dụng hệ thống các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả

kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu

- Trường ĐHSP Hà Nội 2

- Trường THPT Nam Sách

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Thực trạng công tác dạy học và huấn luyện đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách – Hải Dương

3.1.1 Thực trạng dạy học và tập luyện kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt của học sinh trường THPT Nam Sách

3.1.1.1 Thực trạng dạy học và tập luyện trong các giờ học chính khoá

Tiến hành nghiên cứu và trực tiếp phỏng vấn các giáo viên đang dạy học tại trường thấy rằng: Môn thể dục được dạy học 2 tiết/ 1 tuần/ 1 lớp Theo phân phối chương trình mỗi tiết ( 45 phút) sẽ dạy học 3 nội dung Như vậy, chỉ tính riêng việc nắm vững kỹ thuật đã không đủ chứ chưa nói đến việc phát triển thể lực Môn bóng chuyền cũng vậy, theo phân phối chương trình có 10 tiết/ 1 năm/ 1 khối lớp, trong đó phải dành 1 tiết cho kiểm tra, 9 tiết cho tập kỹ thuật và phát triển thể lực Qua tìm hiểu về công tác GDTC đang thực hiện tại trường cho thấy rằng, môn bóng chuyền được dạy học trong 20 giáo án và được ghép cùng với 2 nội dung khác trong 1 tiết Theo phân phối chương trình của Bộ giáo dục và đào tạo Do vậy, trong các giờ học chính khoá, công tác huấn luyện thể lực nói chung và kỹ thuật chuyền bóng cao tay nói riêng cho học sinh là không thể đạt được mục tiêu đề ra

3.1.1.2 Thực trạng tổ chức và tập luyện trong các giờ ngoại khoá

Thời gian ngoại khoá không bắt buộc và phụ thuộc chủ yếu vào tính tự giác, tích cực của học sinh Qua phỏng vấn các học sinh trong trường thấy rằng, việc tập luyện ngoại khoá hầu hết các em chưa quan tâm mà chủ yếu dành thời gian cho học tập các môn học mà các em cho là quan trọng

Tóm lại: Qua kết quả phân tích ở mục nêu trên chứng tỏ rằng, thể lực

nói chung và kỹ thuật chuyền bóng cao tay nói riêng của học sinh trường THPT Nam Sách đang ở mức thấp Điều đó cũng có nghĩa là kỹ thuật chuyền bóng cao tay của học sinh nam trong đội tuyển bóng chuyền khi mới thành lập cũng ở mức thấp

3.1.2 Thực trạng công tác huấn luyện đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách trong năm 2010

Để có thể đánh giá chính xác về thực trạng kỹ thuật chuyền bóng cao tay trước mặt hiện nay của các em học sinh trong đội tuyển bóng chuyền, đề tài tiến hành tìm hiểu thực trạng công tác huấn luyện đội tuyển bóng chuyền trong năm 2010

Đây là lĩnh vực mặc dù được trường THPT Nam Sách quan tâm và đầu

tư các năm trước nhưng năm vừa qua do kinh phí có hạn nên việc đầu tư cơ

sở vật chất còn nhiều khó khăn Vì vậy việc học tập và ngoại khoa các môn thể thao cũng còn nhiều khó khăn

Qua khảo sát thực tiễn, đề tài thấy rằng cơ sở vật chất phục vụ cho công tác huấn luyện đội tuyển bóng chuyền còn nhiều thiếu thốn, các bài tập đưa vào huấn luyện còn đơn điệu, hiệu quả chưa cao, thời gian giành cho việc huấn luyện chưa thỏa đáng

Thông qua tìm hiểu và trực tiếp phỏng vấn các giáo viên và huấn luyện viên về chương trình huấn luyện đang áp dụng cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nam Sách, đề tài thu được kết quả như sau:

+ Về thời điểm tập luyện của đội tuyển là vào các buổi chiều

+ Số buổi tập kỹ thuật chuyền bóng trong một tuần là 1 buổi

+ Thời gian cho một buổi tập kỹ thuật từ 20 - 35 phút