Lựa chọn và áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo kéo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc

Lựa chọn và đánh giá hiệu quả sử dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh... TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 KHOA GDTC CỘNG HOÀ X

NGUYỄN THỊ NGỌC

LỰA CHỌN VÀ ÁP DỤNG MỘT SỐ TRề CHƠI VẬN ĐỘNG NHẰM NÂNG CAO SỰ KHẫO LẫO CHO HỌC SINH

NỮ KHỐI 10 TRƯỜNG THPT

BẾN TRE - VĨNH PHÚC

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI – 2011

NGUYỄN THỊ NGỌC

LỰA CHỌN VÀ ÁP DỤNG MỘT SỐ TRề CHƠI VẬN ĐỘNG NHẰM NÂNG CAO

SỰ KHẫO LẫO CHO HỌC SINH NỮ

KHỐI 10 TRƯỜNG THPT BẾN TRE - VĨNH PHÚC

KHểA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyờn ngành: CNKHSP TDTT-GDQP

Hướng dẫn khoa học

HÀ NỘI - 2011

Tên tôi là Nguyễn Thị Ngọc

Sinh viên lớp k33 Khoa GDTC trường ĐHSP Hà Nội 2

Tôi cam đoan đề tài này là của riêng tôi, kết quả nghiên cứu của đề tài không trùng với bất cứ đề tài nào Toàn bộ những vấn đề được nghiên cứu đều mang tính thời sự, cấp thiết và đúng thực tế của trường THPT Bến Tre -Vĩnh Phúc

STT Từ viết tắt Giải thích từ viết tắt

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.2 Một số nét đặc trưng của trò chơi vận động 4

1.4 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre -

Vĩnh Phúc

11

CHƯƠNG 2: NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 15

3.1 Tìm hiểu thực trạng công tác GDTC và việc lựa chọn hệ thống các TCVĐ

nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre -

Vĩnh Phúc

20

3.2 Lựa chọn và đánh giá hiệu quả sử dụng một số trò chơi vận động nhằm

nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh

Trang

Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn Giáo viên lựa chọn một số trò chơi vận động

nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT

Bến Tre - Vĩnh Phúc

23

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng tets kiểm tra đánh giá sự

khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh

TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2

KHOA GDTC

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM ĐỘC LẬP - TỰ DO - HẠNH PHÚC

PHIẾU PHỎNG VẤN GIÁO VIÊN

Để cho tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu: Lựa chọn và áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc Xin thầy cô vui lòng trả lời câu hỏi của chúng tôi Qua đó chúng tôi xem xét vấ đề nghiên cứu sẽ khách quan và đúng đắn

Xin thầy cô cho biết sơ lược về bản thân:

Họ và tên:

Chức vụ:

Cách trả lời: Thầy (cô) đồng ý với ý kiến nào thì gạch chéo vào ô đó

Câu 1: Theo thầy (cô) việc áp dụng một số trò chơi nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre là:

a) Rất quan trọng

b) Quan trọng

c) Không quan trọng

Câu 2: Theo thầy cô để việc nâng cao sức nhanh có hiệu quả thì tốt nhất các TCVĐ được

- Bµi tËp 9: §i qua suèi

- Bµi tËp 10: Tung bãng vµo ræ

- Bµi tËp 11: L¨n bãng b»ng tay

- Bµi tËp 12: ChuyÓn nhanh, nh¶y nhanh

Xin chân thành cảm ơn!

Ngày tháng năm 2011

(Kí tên)

Nguyễn Thị Ngọc

Phụ lục 1:

Kết quả kiểm tra chạy díc dắc 20m, dẫn bóng bằng tay luồn cọc 20m và đập cầu lông

vào ô quy định trước và sau thực nghiệm của nhóm đối chứng A

Kết quả kiểm tra chạy díc dắc 20m, dẫn bóng bằng tay luồn cọc 20m và đập cầu lông

vào ô quy định trước và sau thực nghiệm của nhóm đối chứng B

Đặt vấn đề

Ngày nay chúng ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước Đồng thời từng ngày đẩy nhanh quá trình phát triển và hội nhập với các nước trong khu vực và trên phạm vi quốc tế Đảng và Nhà nước cùng với toàn dân đã làm tất cả vì một mục tiêu lớn lao là xây dựng một nước Việt Nam dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Để hoàn thành sự nghiệp vẻ vang đó, yếu tố con người bao giờ cũng

đóng vai trò quyết định Do có quan điểm đúng đắn như vậy nên từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng và quan tâm thích đáng đến sự nghiệp giáo dục

Chính sách của Đảng đã từng nêu: "Sự nghiệp giáo dục - Đào tạo là

quốc sách hàng đầu " [5] Khi nước nhà mới dành được độc lập Bác Hồ đã

từng nói: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng

cần có sức khỏe mới thành công Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khỏe mạnh là góp phần làm cho Đất nước mạnh khỏe…"[9]

Tại nghị quyết Trung ương (TW) 2, khóa VIII của Đảng cũng từng nêu:

Cần phải đào tạo những con người mới " Phát triển cao về trí tuệ, cường

tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần " [3] để có

đủ năng lực làm mọi việc, vượt qua mọi thử thách đưa đất nước đi lên

Muốn tạo ra những con người mới như chúng ta vừa đề cập, chỉ có các chính sách đúng đắn thôi thì chưa đủ mà phải có sự chung tay, góp sức của gia

đình, nhà trường và của toàn xã hội

Trong đề tài này, tác giả chỉ đi sâu đề cập đến vấn đề nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, hoàn thiện từng bước về hình thái và chức năng cho các em học sinh trong các cấp học ở trường phổ thông ở đây, chúng tôi đề cập cụ thể là học sinh khối 10 ở trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc

Muốn phát triển và hoàn thiện thể chất cho các em, có nhiều biện pháp như: Tăng cường dinh dưỡng, sống, sinh hoạt hợp vệ sinh, học tập và làm việc hợp lí Nhưng biện pháp tích cực nhất, hiệu quả nhất là tạo điều kiện để các

em tham gia các hoạt động TDTT

ở lứa tuổi của các em, ngoài các môn học GDTC được quy định trong chương trình thì các hoạt động vui chơi có vị trí đặc biệt quan trọng và cần thiết Chính vì thế, việc đưa TCVĐ vào giờ học chính khóa, hoạt động ngoại khóa là việc làm không thể thiếu được

TCVĐ từng được coi là một trong bốn phương tiện để thực hiện nhiệm

vụ GDTC TCVĐ không những giúp phát triển thể lực, hoàn thiện hình thái, chức năng của cơ thể cho các em mà còn giúp các em tăng cường khả năng khéo léo, một tố chất rất cần cho việc tiếp thu các môn thể thao có độ khó cao

Vì những lí do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Lựa chọn và áp

dụng một số TCVĐ nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc"

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lí của

học sinh nữ trường THPT và những đặc điểm của phương pháp sử dụng trò chơi vận động để GDTC trong trường học, tiến hành nghiên cứu đề tài này với mục đích để lựa chọn và áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc Góp phần đưa ra một số ứng dụng có hiệu quả trong công tác GDTC trong trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc nói riêng và ở các trường THPT nói chung, làm cơ

sở lựa chọn và bồi dưỡng nhân tài thể thao cho đất nước

CHƯƠNG 1 TổNG QUAN VấN Đề NGHIÊN CứU

1.1 Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Chỉ thị số 36 CT/TW ngày 24/3/1994 của Ban Bí thư TW Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định mục tiêu cơ bản, lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền TDTT phát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực,

đáp ứng nhu cầu văn hoá tinh thần của nhân dân Để làm được điều đó ngành TDTT cần đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực TDTT, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quản lí, cán bộ khoa học Những Chỉ thị và thông tư của Đảng và Nhà nước, cùng với sự phát triển của TDTT nước ta cả trên lĩnh vực TDTT quần chúng, lẫn thể thao thành tích cao, cũng như trên các mặt hoạt động TDTT khác đang đặt ra những đòi hỏi tất yếu

đối với công tác nghiên cứu khoa học, nhằm làm cho khoa học - công nghệ trở thành động lực và là nhân tố chủ yếu thúc đẩy sự nghiệp TDTT phát triển.[2]

TDTT là một bộ phận của nền văn hoá xã hội, một loại hình hoạt động

mà phương tiện cơ bản là các bài tập thể lực (thể hiện cụ thể qua cách thức rèn luyện thân thể) nhằm tăng cường thể chất cho con người nâng cao thành tích thể thao, góp phần làm phong phú sinh hoạt văn hóa và giáo dục con người phát triển cân đối, hợp lý

Bên cạnh các yếu tố hiểu biết, đạo đức, ý chí, kỹ thuật và chiến thuật, thể lực là một trong những nhân tố quan trọng nhất, quyết định hiệu quả hoạt

động của con người, trong đó có TDTT Trong hoạt động TDTT, tố chất thể lực (hay tố chất vận động) là những yếu tố có tính quyết định để đạt được thành tích cao Các tố chất vận động được phát triển tốt sẽ nâng cao năng lực làm việc của hệ thống cơ quan cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi để người tập có thể tiếp thu, hoàn thiện nhanh chóng và hiệu quả các hoạt động vận động Phát triển các tố chất vận động là một quá trình tổng hợp, liên quan mật thiết với

quá trình huấn luyện kĩ thuật thể thao Các tố chất vận động được chia thành 5 loại: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo (khả năng phối hợp vận động)

và độ dẻo Học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre nói riêng và học sinh khối 10 nói chung rất cần được sự quan tâm để phát triển thể chất Các em vừa bước từ tuổi thiếu niên lên thanh niên, cơ thể mới bước đầu hoàn thiện Do vậy, khả năng phối hợp động tác kém hơn nam Vì vậy, cần có sự quan tâm, tìm ra những phương pháp GDTC phù hợp giúp các em hoàn thiện mình

1.2 Một số nét đặc trưng của trò chơi vận động

1.2.1 Đặc điểm và cách thức phân loại trò chơi vận động

Trò chơi vận động là những trò chơi nhằm củng cố và hoàn thiện kỹ năng vận động cơ bản của con người như: Đi, chạy, nhảy, mang vác, leo trèo,

Hầu hết những trò chơi được vận dụng trong quá trình GDTC đã mang lại tính mục đích rõ ràng Trong quá trình chơi, học sinh tiếp xúc, quan hệ với nhau, cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ của mình trước tập thể Do sự đua tranh giữa các em, các em sẽ cố gắng hết mình, tự giác, hứng thú là một đặc

điểm quan trọng để rèn luyện, phát triển sự khéo léo cho học sinh nữ Trò chơi vận động tạo môi trường vận động phong phú, giúp hệ thần kinh hoạt động tối

ưu, ít căng thẳng, mệt mỏi hơn

Trò chơi vận động còn giúp học sinh rèn luyện tác phong khẩn chương, nhanh nhẹn, tính kỷ luật, sáng tạo để học sinh hoàn thành nhiệm vụ với kết quả cao, góp phần giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh Trò chơi vận động mang tính tư tưởng cao Hầu hết các trò chơi vận động đều

dễ chơi vì chơi là một nhu cầu mang tính tự nhiên của trẻ, có thể nói vui chơi cũng cần thiết và quan trọng như ăn uống hàng ngày của các em Dù được hướng dẫn hay không hướng dẫn thì các em vẫn tìm mọi cách và tranh thủ mọi thời gian, điều kiện để chơi Khi được chơi các em tham gia hết sức tự giác và chủ động, đây là một yếu tố quan trọng trong công tác GDTC cho thế hệ trẻ

Trong quá trình tham gia vào trò chơi các em biểu lộ tình cảm vui khi thắng lợi, buồn khi thất bại, bản thân thấy có lỗi khi không làm tốt Vì tập thể

mà các em phải khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại thắng lợi cho đội, trong đó có bản thân mình, đây là đặc tính thi đua rất cao của trò chơi vận động và là nhân tố quan trọng đề rèn luyện sức khéo léo Trong quá trình GDTC, phương pháp trò chơi được sử dụng tương đối rộng rãi và mang lại hiệu quả cao đối với lứa tuổi học sinh ưu điểm của phương pháp này là vừa chơi, vừa học, tạo cho học sinh trạng thái hưng phấn, qua đó tác dụng đến thân thể, tăng cường sức khỏe Trong điều kiện sân bãi dụng cụ cho phép, có thể sử dụng tối ưu điều kiện tự nhiên sẵn có Trò chơi vận động có thể biến đổi hợp lí và đa dạng, phong phú Khi tổ chức trò chơi nên lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp với buổi học Hoạt động của người chơi được tổ chức tương ứng với chủ đề được giả định, có tính chất hình ảnh Chủ đề tổ chức trò chơi có thể lấy từ hiện thực xung quanh, phản ánh nhu cầu thực dụng của cuộc sống

Do sự đa dạng, phong phú của các trò chơi nên việc phân loại trò chơi

có nhiều quan điểm khác nhau Người ta chia toàn bộ trò chơi làm ba nhóm chính: Trò chơi sáng tạo, trò chơi vận động và trò chơi thể thao ở đây do điều kiện thời gian, chúng tôi chỉ đi sâu vào nhóm trò chơi vận động, dưới đây là một số cách phân loại:

Phân loại căn cứ vào những động tác cơ bản trong quá trình chơi như: Chạy, nhảy, leo trèo và những trò chơi phối hợp hai hay nhiều động tác trên Mục đích của cách phân loại này để người học dễ dàng chọn lọc và sử dụng

kỹ năng vận động cơ bản của học sinh

Phân loại căn cứ vào các tố chất thể lực trong quá trình chơi như trò chơi rèn luyện sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo Tuy nhiên cách phân loại này đôi khi không chính xác

Phân loại căn cứ vào khối lượng vận động Một số trò chơi có lượng vận

động không đáng kể được xếp vào loại trò chơi giải trí, trò chơi tĩnh Một số trò chơi vận động trung bình, xếp vào trò chơi động Tuy nhiên cách phân loại

này nhiều khi cũng không chính xác do cách thức tổ chức và tài nghệ của giáo viên

Phân loại theo cách chia trò chơi ra làm hai nhóm chính và phụ, trò chơi chia đội và không chia đội, và một nhóm phụ chuyển tiếp ở giữa Trò chơi không chia đội có thể phân ra làm hai loại: Có người điều khiển và không có người điều khiển Trò chơi chia đội được tiến hành trong điều kiện số người trong đội phải ngang bằng nhau Khi lựa chọn TCVĐ giáo viên phải căn cứ vào lứa tuổi, giới tính, trình độ vận động và điều kiện sân bãi dụng cụ để chọn trò chơi phù hợp Sau khi lựa chọn được trò chơi giáo viên phải biên soạn thành giáo án giảng dạy Khi tổ chức chơi, giáo viên nói ngắn ngọn, rõ ràng, dễ hiểu nhưng tất cả học sinh đều nghe được và nắm được cách chơi, luật chơi

1.2.2 Một số hạn chế khi áp dụng trò chơi vận động

Khó kiểm soát lượng vận động khi tiến hành trò chơi vận động

Một số em tham gia vượt quá khả năng chịu đựng để xảy ra những tai nạn đáng tiếc

Đôi khi học sinh tham gia một cách hời hợt, thiếu tích cực, không phát huy được hiệu quả của TCVĐ

Giáo viên khó kiểm soát được hết toàn bộ lớp nên chưa phát huy hết

được những ưu điểm của TCVĐ

Nhưng theo chúng tôi nhược điểm quan trọng nhất là sự khó kiểm soát lượng vận động trong khi tiến hành trò chơi vận động

Vì vậy lực chọn và áp dụng hiệu quả một số TCVĐ cho các em học sinh nữ khối 10 là hết sức cần thiết

1.3 Cơ sở giáo dục sự khéo léo

1.3.1 Đặc điểm của sự khéo léo

Sự khéo léo (hay còn gọi là năng lực phối hợp vận động) là năng lực học, hoàn thiện và củng cố một cách nhanh chóng và vững chắc các kĩ thuật vận động

Nếu như các năng lực sức nhanh, sức mạnh, sức bền dựa trên cơ sở của

hệ thống thích ứng về mặt năng lượng thì sự khéo léo dựa trên cơ sở của hệ thống thích ứng vào các quá trình điều khiển hành động vận động

Việc xác định năng lực phù hợp vận động về cơ bản được dựa trên cơ sở

lí luận của tâm lý học hiện đại về khái niệm năng lực và dựa trên cơ sở học thuyết vận động Theo các quan điểm này năng lực phối hợp vận động là một phức hợp các tiền đề của học sinh để thực hiện thắng lợi một hoạt động nhất

định Năng lực này được xác định trước hết thông qua các quá trình điều khiển

và được học sinh hình thành và phát triển trong tập luyện Năng lực phối hợp vận động có quan hệ chặt chẽ với các phẩm chất tâm lí và năng lực khác như sức mạnh, sức nhanh, sức bền

Căn cứ vào đặc điểm các loại hoạt động thể thao và yêu cầu riêng của chúng về sự khéo léo, người ta phân thành bảy loại:

Năng lực liên kết vận động là năng lực liên kết các hoạt động của từng

bộ phận cơ thể, các phần của động tác trong mối quan hệ với hoạt động chung của cơ thể theo mục đích hành động nhất định Nó thể hiện sự kết hợp các yếu

tố về không gian, thời gian và dùng sức trong quá trình vận động

Năng lực định hướng là năng lực xác định sự thay đổi tư thế và hoạt động của cơ thể trong không gian và thời gian: Trên sân thi đấu, trên dụng cụ

Năng lực thăng bằng là năng lực ổn định trạng thái thăng bằng của cơ thể (thăng bằng tĩnh) hoặc duy trì và khôi phục nó trong và sau khi thực hiện

động tác (thăng bằng động)

Năng lực nhịp điệu là năng lực nhận biết được sự luân chuyển của các

đặc tính chuyển động trong quá trình một động tác hoặc thể hiện nó trong khi thực hiện động tác

Năng lực phản ứng là năng lực dẫn truyền nhanh chóng và thực hiện các phản ứng vận động một cách hợp lí và thời gian ngắn nhất đối với một tín hiệu (đơn giản hoặc phức tạp)

Năng lực phân biệt vận động là năng lực thực hiện động tác một cách chính xác cao và tinh tế từng hoạt động riêng lẻ, từng giai đoạn của quá trình đó

Năng lực này thể hiện ở sự phân biệt có ý thức và chính xác các thông

số thời gian, không gian và dùng sức trong hoạt động vận động của người tập

rõ đặc điểm của từng năng lực và cơ sở sinh học của chúng tạo điều kiện thuận lợi để lựa chọn các phương tiện và phương pháp thích hợp nhằm phát triển các năng lực này một cách hiệu quả

1.3.2 ý nghĩa của sự khéo léo

Sự khéo léo có ý nghĩa đặc biệt với các môn thể thao chứa các đặc

điểm sau:

- Có kĩ thuật và yêu cầu phối hợp vận động phức tạp như thể dục dụng

cụ, thể dục nghệ thuật

- Đòi hỏi phải học một khối lượng lớn kĩ thuật vận động và phải có vốn

kĩ xảo vận động phong phú: Thể dục dụng cụ, võ, các môn bóng

Năng lực phối hợp vận động được phát triển tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc học và hoàn thiện nhanh chóng các kĩ thuật thể thao Học sinh có trình độ phát triển cao về năng lực phối hợp vận động sẽ tiếp thu nhanh chóng

kĩ thuật của các môn thể thao khác Trong đời sống có thể nhanh chóng tiếp thu và thực hiện có hiệu quả cao các kĩ năng lao động, sản xuất và chiến đấu

1.3.3 Phương pháp phát triển sự khéo léo

Việc lựa chọn các phương tiện tập luyện nhằm phát triển sự khéo léo cần phải tuân theo một số nguyên tắc sau:

- Phương pháp chính là tập luyện, phương tiện chính là các bài tập thể lực, đòi hỏi có sự phối hợp vận động phức tạp từ thấp đến cao

Năng lực chỉ phát triển thông qua hoạt động Do vậy muốn phát triển sự khéo léo phải thông qua sự tập luyện một cách tích cực, thông qua việc học và hoàn thiện các bài tập được chọn lựa làm phương tiện để phát triển năng lực này

Ngoài ra có thể sử dụng các bài tập tâm lí (mentales training) để phát triển năng lực xử lí thông tin và nhanh chóng hình thành các biểu tượng vận

động theo nhiệm vụ đặt ra

- Các bài tập được sử dụng làm phương tiện phát triển sự khéo léo cần yêu cầu học sinh thực hiện chính xác và thường xuyên phải kiểm tra tính chính xác của bài tập một cách có ý thức

Năng lực tri giác và điều khiển các hành động vận động được phản ánh

và giữ lại trong ý thức của học sinh Lặp lại nhiều lần sai lầm về kĩ thuật sẽ dẫn đến việc củng cố các biểu tượng sai về kĩ thuật động tác và hạn chế sự phát triển kĩ xảo

Cần sử dụng các phương pháp tập luyện nhằm phát triển chức năng của các cơ quan phân tích Các cơ quan phân tích là một phần của hệ thống thần kinh - cơ, được coi là một bộ phận của "thực thể sinh lí" của sự khéo léo Phương thức hoạt động của nó ảnh hưởng đến trình độ của sự khéo léo Do vậy cần sử dụng các phương tiện phụ nhằm phát triển chúng Việc phát triển có mục đích một cơ quan phân tích cũng có tác dụng phát triển nhiều năng lực phối hợp riêng lẻ: Sử dụng ghế quay đề phát triển chức năng tiền

đình góp phần nâng cao năng lực thăng bằng và đồng thời nâng cao năng lực định hướng

Cần sử dụng các biện pháp nhằm nâng cao yêu cầu phối hợp vận động của các bài tập thể lực Sau đây có một số biện pháp chính

Đa dạng hóa cách thức thực hiện động tác: Bật nhảy co gối, nhảy dạng chân, nhảy gập thân, thực hiện động tác với nhịp điệu, tốc độ thay đổi

Thay đổi điều kiện bên ngoài Thực hiện động tác trong điều kiện nâng cao độ khó của môi trường như: thực hiện động tác với các dụng cụ có độ cao khác nhau, các trọng lượng khác nhau, với các đối thủ khác nhau

Phối hợp các kĩ xảo kĩ thuật với nhau: Liên kết các động tác trong thể dục dụng cụ, các môn bóng (ném, bắt, chạy - chuyền bóng, chạy - ném bóng )

Thực hiện động tác với yêu cầu thời gian: Phải thực hiện động tác trong một thời gian ngắn nhất (tuy nhiên phải đảm bảo độ chính xác) Phương pháp này có tác dụng phát triển năng lực phản ứng, năng lực định hướng và năng lực liên kết vận động

Thay đổi việc thu nhận thông tin Việc thu nhận và xử lí các thông tin

về thị giác, thính giác, xúc giác, thăng bằng và cảm giác cơ bắp có ý nghĩa đặc biệt nhằm điều khiển vận động Do vậy cần phải yêu cầu học sinh kiểm tra một cách có ý thức việc điều khiển các động tác trong quá trình vận động

Có thể sử dụng thêm các thông tin phụ nhằm đạt mục đích trên như: Sử dụng gương nhằm nâng cao khả năng kiểm tra về thị giác khi thực hiện các

động tác phức tạp đối với học sinh thể dục hoặc sử dụng thêm các điểm đích trong các bài tập phản ứng

Để nâng cao độ khó trong khi thực hiện bài tập, có thể hạn chế thông tin, thông thường là các thông tin về thị giác, ví dụ như làm động tác thăng bằng mà mắt nhìn lên trên hoặc nhắm mắt

Thực hiện các bài tập có yêu cầu cao về phối hợp vận động khi đã xuất hiện mệt mỏi

Sau một lượng vận động phù hợp, yêu cầu học sinh phải thực hiện các bài tập đòi hỏi sự phân phối vận động phức tạp (trong trường hợp này, học sinh phải nắm vững kĩ thuật, nếu không sẽ có hậu quả xấu do thực hiện sai kĩ thuật) Phải ngừng tập, nếu xuất hiện sai lầm kĩ thuật do mệt mỏi gây nên

Sau các buổi tập thể lực với các bài tập phát triển chung, có thể thực hiện các bài tập nhằm phát triển năng lực định hướng, năng lực thích ứng Thí dụ, thực hiện các bài tập phức tạp vào phần cuối buổi tập, thực hiện các bài tập thăng bằng sau khi đã lôn hoặc quay nhiều lần

Các phương pháp nhằm phát triển sự khéo léo rất phong phú, có thể phối hợp chúng với nhau hoặc thực hiện một cách có trọng điểm từng phương pháp Việc lựa chọn và sử dụng từng phương pháp cần căn cứ vào đặc điểm của từng năng lực cần phát triển Cần thường xuyên nâng cao mức độ khó khăn về sự khéo léo của các bài tập, vì chỉ nâng cao kích thích đối với cơ thể mới tạo được một trình độ thích ứng cao hơn

1.4 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre - Vĩnh Phúc

1.4.1 Đặc điểm tâm lí

1.4.1.1 Đặc điểm tâm lí chung

Về mặt tâm lí của các em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi người tôn trọng mình, đã có một trình độ nhất định, có khả năng phân tích tổng hợp, muốn hiểu biết, có hoài bão nhưng còn nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống Tuổi này, chủ yếu là tuổi hình thành thế giới quan, tự ý thức và hướng tới tương lai, là tuổi đầy nhu cầu sáng tạo, nảy

nở những tình cảm mới Đó cũng là tuổi có những ước mơ độc đáo và mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn

1.4.1.2 Đặc điểm tâm lí học tập

Hoạt động học tập của học sinh THPT đòi hỏi tính năng động, tính độc lập ở mức độ cao hơn nhiều so với học sinh THCS Đồng thời cũng đòi hỏi phát triển tư duy lí luận để nắm vững nội dung một cách sâu sắc

ở lứa tuổi này các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính tư duy, lô gic, tính chặt chẽ, hiểu được vấn đề cần học tập Do đặc điểm của trí

nhớ đối với lứa tuổi học sinh THPT khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan, kết hợp giảng giải sâu sắc các chi tiết, kĩ thuật động tác, giúp các em hiểu được vai trò, ý nghĩa của GDTC để các em có thể tự tập luyện một cách độc lập trong thời gian nhàn rỗi

Các phẩm chất ý chí rõ ràng hơn và mãnh mẽ hơn các lứa tuổi trước

đó Các em có thể hoàn thành những bài tập khó và đòi hỏi khó khăn lớn trong tập luyện

1.4.2 Đặc điểm sinh lí

Hệ thần kinh: Được tiếp tục phát triển đi đến mức hoàn thiện, khả năng

tư duy, khả năng phân tích trừu tượng hoá được phát triển tạo thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện Đây là đặc điểm thuận lợi

để các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác Tuy nhiên một số bài tập mang tính đơn điệu, không hấp dẫn cũng làm cho các em chóng mệt mỏi Cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện một cách phong phú, đặc biệt tăng cường các hình thức thi đấu, trò chơi để gây hứng thú, tạo điều kiện hoàn thành tốt các bài tập chính, nhất là các bài tập về sự khéo léo Ngoài ra do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục hưng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Đặc biệt là các em nữ, tính nhịp

điệu giảm sút nhanh chóng, khả năng chịu đựng lượng vận động yếu Vì vậy, giáo viên cần sử dụng trò chơi thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng cơ thể của học sinh để có biện pháp giải quyết kịp thời

Hệ vận động: Hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển Mỗi năm, nữ

cao thêm 0,5 đến 1cm Tập luyện TDTT một cách liên tục làm cho xương khỏe mạnh hơn ở lứa tuổi học sinh THPT, các xương nhỏ như xương tay, xương bàn tay hầu như đã hoàn thiện nên các em có thể tập một số động tác trèo, chống, mang vác nặng mà không làm tổn hại hoặc không tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ổn định hình dáng nhưng vẫn chưa được

hoàn thiện, vẫn có thể cong vẹo nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua các hệ thống bài tập như đi, chạy nhảy, thể dục nhịp điệu, thể dục cơ bản cho các em là rất cần thiết và không thể xem nhẹ Riêng đối với các em nữ, xương xốp hơn các em nam, ống tuỷ rỗng hơn, chiều dài ngắn hơn, bắp thịt nhỏ hơn và yếu hơn, nên xương của nữ không khỏe bằng nam Đặc biệt, xương chậu của nữ to hơn và yếu hơn Vì thế, trong GDTC không thể sử dụng các bài tập có khối lượng vận động, cường độ vận động như nam và phải có sự phù hợp đặc điểm giới tính

Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương nên sự co cơ vẫn

tương đối yếu Các cơ bắp lớn phát triển tương đối nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay) còn các cơ nhỏ, cơ bàn tay phát triển chậm hơn Các cơ co phát triển sớn hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi của nữ lại càng yếu Đặc biệt, tuổi 16 các tổ chức mỡ dưới da phát triển nhanh - mạnh Nói chung, cuối thời kỳ học sinh THCS và

đầu thời kỳ học sinh THPT thường nữ 13 đến 15 tuổi là thời kỳ cơ bắp phát triển mạnh nhất Do những đặc điểm kể trên nên các trò chơi phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức, đảm bảo cho tất cả các loại cơ to nhỏ đều được phát triển

Hệ tuần hoàn: Hệ tuần hoàn của học sinh THPT đang phát triển và đi

đến hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam vào khoảng 70 đến 80 nhịp/phút, nữ 75 đến 85 nhịp/phút Hệ thống điều hòa vận động mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh Phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động mạch tương đối phát triển và huyết áp phục hồi nhanh chóng Khi sử dụng các trò chơi vận động có khối lượng và cường độ vận động lớn cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra, theo dõi sức khỏe của học sinh tránh để các em ham chơi quá sức dẫn đến mệt mỏi

Hệ hô hấp: Đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực trung bình

của nam từ 67 đến 72cm, nữ từ 69 đến 74cm, gần bằng tuổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng từ lúc 15 tuổi là 2 đến 2,5 lít đến 16 -

18 tuổi là 3 đến 4 lít Tần số hô hấp giống như người lớn 10 đến 20 lần/phút

Tuy nhiên các cơ vẫn còn yếu, nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là

co giãn cơ hoành, trong tập luyện cần thở sâu và chú ý thở bằng ngực

Từ sự nghiên cứu, tìm tòi dựa trên cơ sở lí luận và thực tế, nhận thức

được vai trò to lớn của GDTC, theo sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác GDTC đối với học sinh, trong quá trình giảng dạy chúng tôi đã lựa chọn và áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo léo cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Bến Tre góp phần nâng cao chất lượng công tác GDTC cho trường THPT Bến Tre Các em rất hào hứng, vui chơi, tham gia nhiệt tình, xua tan căng thẳng, giúp minh mẫn hơn trong những giờ học tiếp theo Kích thích các em suy nghĩ, sáng tạo không chỉ trong giờ học thể dục mà cả các giờ học khác, một phần khắc phục được những nhược điểm như trên mà chúng tôi vừa nêu Học sinh thêm yêu trường, yêu lớp, yêu thầy cô gia đình và bạn bè hơn Các em hào hứng trong những giờ thể dục Đó là những giờ được chơi trò chơi vận động, là những giờ các em được rèn luyện GDTC ở đó, các

em rèn luyện được sự nhanh nhẹn, khéo léo hỗ trợ cho những kỹ năng trong cuộc sống, các em được giao lưu học hỏi, tình bạn bè, tinh thần đoàn kết được nâng cao, tích lũy được nhiều hiểu biết từ các trò chơi đem lại, từ các tố chất thể lực, đến các phẩm chất đạo đức

Vì vậy trong phạm vi khóa luận này, tác giả chỉ đi sâu nghiên cứu những trò chơi mang tính chất vận động thể lực và đặc biệt chú ý tới sự phát triển khả năng khéo léo của học sinh nữ khối 10, từ đó đưa ra một số ứng dụng

có hiệu quả trong công tác GDTC trường THPT Bến Tre nói riêng và ở các trường THPT nói chung