Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4 x 100m cho nữ học sinh lớp 11 trường THPT Mỹ Lộc - Nam Định

Xin các đồng chí bớt chút thời gian trả lời chúng tôi một số câu hỏi, hy vọng rằng những đóng góp quý báu của các đồng chí là cơ sở để chúng tôi lựa chọn được một số bài tập bổ trợ để đá

Khoa giáo dục thể chất

Nguyễn Huy Hợp

lựa chọn một số bài tập bổ trợ

nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4 x 100m cho

nữ học sinh lớp 11 TRường Thpt mỹ lộc – nam định

khóa luận tốt nghiệp đại học

lời cam đoan

Tên tôi là : Nguyễn Huy Hợp

sinh viên lớp k33 GDTC - GDQP

Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, kết quả nghiên cứu về vấn đề này không trùng với bất cứ đề tài nào khác tại Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2011

Sinh viên

Nguyễn Huy Hợp

Danh mục chữ viết tắt

CĐTĐ: Cường độ tối đa

HLV : Huấn luyện viên VĐV : Vận động viên SLLL : Số lần lặp lại STN : Sau thực nghiệm TDTT : Thể dục thể thao THPT : Trung học phổ thông TTN : Trước thực nghiệm XPT : Xuất phát thấp XPC : Xuất phát cao

Chương 2 : Nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức nghiên cứu 17

3.1 Đánh giá thực trạng giảng dạy và tập luyện nội dung chạy tiếp

sức 4x100m của nữ học sinh khối 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam

Định

22

3.2 Lựa chọn bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích chạy

4x100m cho nữ học sinh Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định

26

Danh mục bảng biểu

Trang

Bảng 3.1 So sánh các test đánh giá hiệu quả trong giảng dạy chạy cự

ly 4x100m cho nữ học sinh Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định năm

Bảng 3.4 Các bài tập bổ trợ, phát triển sức bền tốc độ và bài tập trao –

nhận gậy nhằm nâng cao thành tích chạy 4x100m cho nữ học sinh lớp 11

31

Bảng 3.5 Kết quả kiểm tra trước thực nhiệm ( nA = nB = 36 ) 33 Bảng 3.6 Kết quả đánh giá điểm trước thực nhiệm ( nA = nB = 36 ) 34

Bảng 3.8 Kết quả kiểm tra sau thực nhiệm ( nA = nB = 36 ) 37 Bảng 3.9 Kết quả đánh giá điểm sau thực nhiệm ( nA = nB = 36) 37 Biểu đồ kết quả đối tượng phỏng vấn ( n = 20 ) 28 Biểu đồ biều diễn kết quả chạy 30m xuất phát cao 38 Biểu đồ biểu diễn kết quả chạy 100m xuất phát thấp 39

Để góp phần giúp chúng tôi hoàn thiện đề tài “ Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định” Xin các đồng chí bớt chút thời

gian trả lời chúng tôi một số câu hỏi, hy vọng rằng những đóng góp quý báu của các đồng chí là cơ sở để chúng tôi lựa chọn được một số bài tập bổ trợ để

đánh giá hiệu quả ứng dụng nhằm nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định, bằng cách đánh dấu ( x ) vào ô đã lựa chọn

Câu hỏi 1: Các bài tập bổ trợ dưới dây, bài tập nào được sử dụng để

giảng dạy - huấn luyện nhằm nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định

* Các bài tập bổ trợ, phát triển sức bền tốc độ

- Bài tập 1: Chạy 30m x 2 tổ, 3 lần/tổ, nghỉ giữa 2 phút (CĐTĐ 100%)

- Bài tập 2: Chạy 60m x 2 tổ, 3 lần/tổ, nghỉ giữa 2 phút (LVĐ 80%)

- Bài tập 3: Chạy 100m x 2 lần (CĐTĐ 100%)

- Bài tập 4: Chạy 120m tăng dần tốc độ về cuối x 2 lần

- Bài tập 5: Chạy 150m tăng dần tốc độ và LVĐ 80% ở 70m cuối x 2 lần

- Bài tập 6: Chạy 180m x 2 lần

* Bài tập trao – nhận tín gậy trong chạy 4x100m

- Bài tập 7: Từng đôi, tại chỗ tập động tác trao – nhận gậy theo tin hiệu, 15 lần

- Bài tập 8: Tập trao – nhận gậy ở khu vực quy định

- Bài tập 9: Tập chạy XPC 3 điểm chống và quay mặt về phía sau 10 lần

- Bài tập 10: Chạy 60m thực hiện trao – nhận gậy trên đường thẳng trong khu vực 20m với tốc độ tối đa, 2 lần x 2 tổ, nghỉ giữa 2 phút ( người nhận chuẩn bị ở tư thế XPC 3 điểm chống )

- Bài tập 11: Chạy 80m thực hiện trao – nhận gậy trên đường vòng trong khu vực 20m với tốc độ tối đa, 2 lần x 2 tổ, nghỉ giữa 2 phút ( người nhận chuẩn bị ở tư thế XPC 3 điểm chống )

- Bài tập 12: Chạy 150m thực hiện trao – nhận gậy ở đường vòng Người nhận gậy XPC có 3 điểm chống và quay mặt về phía sau, 3 lần x 2 tổ, nghỉ giữa 2 phút

- Bài tập 13: Thực hành chạy 4x100m 2 lần x 2 tổ, nghỉ giữa 2 phút

Để góp phần giúp chúng tôi hoàn thiện đề tài “ Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định” Xin các đồng chí bớt chút thời

gian trả lời chúng tôi một số câu hỏi, hy vọng rằng những đóng góp quý báu của các đồng chí là cơ sở để chúng tôi lựa chọn được một số bài tập bổ trợ để

đánh giá hiệu quả ứng dụng nhằm nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định, bằng cách đánh dấu ( x ) vào ô đã lựa chọn

Câu hỏi 2: Các test nào dưới đây dùng để dánh giá hiệu quả ứng dụng

của các bài tập nhằm nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định

+ Chạy 30m xuất phát cao (s)

+ Chạy 100m xuất phát thấp (s)

+ Thời gian trao gậy (s)

đặt vấn đề

Cùng với sự đi lên của đất nước, quá trình phát triển của sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá, thì công tác thể dục thể thao ( TDTT ) cũng có nhiều bước tiến mới TDTT là một bộ phận của nền văn hoá xã hội, một loại hình hoạt động mà phương tiện cơ bản là các bài tập thể lực nhằm tăng cường thể chất cho con người, nâng cao thành tích thể thao, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo con người mới phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần TDTT còn tăng cường tinh thần hoà bình, hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc trên thế giới thông qua các thế vận hội Olympic, á vận hội, Seagame Quốc gia, dân tộc nào cũng muốn thể hiện nền văn hoá truyền thống của dân tộc mình với bạn bè quốc tế, với mục đích cao cả là giao lưu học hỏi và thắt chặt hơn nữa tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc

Nước ta đã và đang phấn đấu thực hiện kế hoạch củng cố, xây dựng và phát triển phong trào TDTT bằng nhiều hình thức mang tính phổ cập đối với mọi đối tượng, tạo thành phong trào tập luyện rộng rãi của quần chúng Ngoài

ra các môn thể thao thành tích cao cũng được quan tâm đúng mức để từng bước đưa nền thể thao nước nhà hoà nhập, đua tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới

Với lĩnh vực GDTC trong nhà trường phổ thông cần từng bước nâng cao trình độ văn hoá thể chất và khả năng thể thao cho học sinh làm cơ sở góp phần vào sự nghiệp TDTT của đất nước Chỉ thị 17/CT - TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác TDTT đến năm 2010 và đặc biệt Nghị quyết Trung ương II khoá 8 về công tác Giáo dục - Đào tạo đã khẳng định rõ GDTC trong trường học là rất quan trọng

Trong sự nghiệp phát triển TDTT và hệ thống GDTC của các nhà trường thì Điền kinh giữ một vị trí rất quan trọng Được mệnh danh là môn thể thao Nữ Hoàng, Điền kinh xuất hiện rất sớm và thu hút được sự quan tâm của rất

nhiều người Bắt nguồn từ những hoạt động quen thuộc của con người nhằm duy trì sự sinh tồn như chạy, nhảy, leo chèo, ném đẩy… theo thời gian môn Điền kinh càng phát triển và hoàn thiện hơn về luật thi đấu và

kỹ thuật động tác Vì vậy học tập và rèn luyện Điền kinh có tác dụng kích thích tính tích cực trong việc phát triển tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền và khả năng phối vận động cho học sinh Đồng thời còn có tác dụng giáo dục năng lực thực hành, ý thức kỷ luật, tính tự giác, tính tích cực và nỗ lực ý chí của người tập

Điền kinh là môn thể thao rất phong phú và đa dạng bao gồm nhiều nội dung như: Chạy, nhảy, ném đẩy trong đó các môn chạy là nội dung thi đấu

có tính hấp dẫn, đăc biệt là chạy tiếp sức 4x100m Kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m gồm có: Xuất phát, kỹ thuật trao – nhận tín gậy, kỹ thuật chạy ở

đường vòng và kỹ thuật chạy ở đường thẳng Vì vậy đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật chạy cự ly ngắn tốt ở đường thẳng, đường vòng và khả năng phối hợp với nhau trong quá trình trao – nhận gậy Chạy tiếp sức 4x100m là sự phối hợp của các VĐV trong cùng một đội, mỗi VĐV phải chạy một đoạn của cự ly ngắn theo quy định, để mang tín gậy từ vạch xuất phát về đích Thành tích của

đội là từ khi có lệnh xuất phát cho VĐV chạy đoạn đầu đến khi VĐV chạy

đoạn cuối về đích

Trong các trường THPT công tác GDTC luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm như cải tạo, xây dựng sân bãi, dụng cụ phục vụ cho công tác giảng dạy và các hoạt động ngoại khoá khác Nhưng trên thực tế GDTC trong nhà trường vẫn còn hạn chế, như chỉ thị 36/CT - TW đã đánh giá “ TDTT của nước

ta còn ở trình độ thấp, số người thường xuyên tham gia tập luyện còn rất ít

Đặc biệt là thanh niên, học sinh chưa tích cực tham gia tập luyện nên hiệu quả GDTC trong nhà trường và trong lực lượng vũ trang còn thấp ” [3] Việc tập luyện các môn Điền kinh trong nhà trường do điều kiện sân bãi còn hạn chế chưa được chú ý đúng mức Với các môn đòi hỏi kỹ thuật phức tạp hơn như

môn chạy tiếp sức 4x100m, việc tổ chức học tập càng gặp nhiều khó khăn Vì thế thành tích của các em đối với môn này còn rất hạn chế

Việc áp dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của môn Điền kinh nói chung cũng như trong chạy tiếp sức 4x100m nói riêng là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn trong quá trình giảng dạy tại các trường THPT hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“ Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định ” Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu nhằm lựa chọn các bài tập bổ trợ chuyên môn sao cho phù hợp với điều kiện, đối tượng, lứa tuổi để nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh lớp 11 Trường THPT Mỹ Lộc – Nam

Định, góp phần bổ sung, hoàn thiện nội dung chương trình giảng dạy – huấn luyện của nhà trường

Chương 1 Tổng quan các vấn đề nghiên cứu1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục thể chất trường học

Nhà nước rất coi trọng công tác TDTT trong trường học, nhằm phát triển hoàn thiện thể chất cho tầng lớp thanh – thiếu niên, nhi đồng GDTC là nội dung bắt buộc của học sinh – sinh viên được thực hiện trong hệ thống giáo dục quốc dân từ mầm non đến đại học Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho học sinh được tập luyện TDTT phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện cơ sở vật chất từng nơi

Chỉ thị 36/CT – TW ngày 24/03/1994 của Ban Bí thư TW Đảng giao trách nhiệm cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng cục TDTT thường xuyên phối hợp chỉ đạo công tác GDTC, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sử vật chất, thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học, để việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, để tuyển chọn được nhiều tài năng TDTT cho đội tuyển quốc gia

Trong chỉ thị 36/CT – TW đã được Đảng IX xác định phương hướng và nhiệm vụ “ Đẩy mạnh hoạt động TDTT, nâng cao thể trạng và tầm vóc người Việt Nam Phát triển phong trào TDTT quần chúng với mạng lưới cơ sở rộng khắp; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ VĐV thể thao thành tích cao, đưa Việt Nam lên trình độ chung trong khu vực Đông Nam á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn Đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích nhân dân và các tổ chức tham gia thiết thực, có hiệu quả cao trong các hoạt động văn hoá thể thao ” [3]

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII cũng khẳng định: “ Công tác TDTT cần được coi trọng và nâng cao chất lượng GDTC trong các trường học Tổ chức hướng dẫn và vận động nhân dân tham gia rèn luyện hàng ngày, nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục và đào tạo ”

Với mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ tương lai của đất nước toàn diện về:

Đức, trí, thể, mĩ Tại Hội nghị TW 4 khoá VIII về đổi mới công tác giáo dục -

đào tạo trong nghị quyết có ghi: “ Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức…” đã khẳng định mục tiêu giáo dục là nhằm giáo dục về nhân cách, tăng cường thể lực cho học sinh, sinh viên Ngày 7/8/1995 Thủ tướng Chính phủ đã ra chỉ thị 133/TTg nêu rõ yêu cầu đối với Tổng cục TDTT và UBTDTT – Việt Nam tỉnh thành và mã nghành có liên quan: “ Nghành TDTT phải xây dựng định hướng phát triển có tính chiến lược, trong đó quy định rõ các hình thức hoạt động mang tính phổ cập đối với mọi đối tượng lứa tuổi tạo thành phong trào tập luyện rộng rãi của quần chúng, khoẻ để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ” [4]

GDTC trong nhà trường phổ thông nhằm từng bước nâng cao trình độ văn hóa thể chất và thể thao cho học sinh góp phần vào TDTT của đất nước,

đáp ứng nhiệm vụ gián tiếp thể thao của học sinh Việt Nam và quốc tế Chỉ thị 17/CT- TW của Ban Bí thư TW Đảng về công tác TDTT và đặc biệt Nghị quyết TW II về công tác giáo dục và đào tạo đã khẳng định rõ GDTC trong trường học là rất quan trọng

Công tác TDTT phải góp phần tích cực thực hiện các nhiệm vụ kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại của đất nước, trước hết là góp phần nâng cao sức khoẻ, rèn luyện ý chí, giáo dục đạo đức, nhân cách và nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao lòng tự hào dân tộc và đẩy lùi tệ nạn xã hội ở từng địa phương

1.2 Nội dung, phương pháp giảng dạy – huấn luyện chạy tiếp sức 4x100m

1.2.1 Nội dung của môn chạy tiếp sức 4x100m

Chạy tiếp sức trong môn điền kinh là sự phối hợp của các VĐV trong cùng một đội, mỗi VĐV phải chạy một đoạn theo quy định, để mang tín gậy

từ vạch xuất phát về đích Thành tích của đội là thời gian khi có lệnh xuất phát cho VĐV chạy đoạn đầu đến khi VĐV chạy đoạn cuối về đích

Khi chạy tiếp sức 4x100m VĐV chạy đầu tiên được bắt đầu bằng XPT và cầm gậy tiếp sức ở tay phải, các VĐV tiếp theo đều chạy tăng tốc

độ trước một đoạn gần 20m và XPC 3 điểm chống Do đó thành tích chạy 4x100m của một đội thường tốt hơn tổng thành tích chạy 100m của 4 người trong đội Chạy tiếp sức 4x100m đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật chạy cự ly ngắn và tiếp sức tốt

Kỹ thuật chạy tiếp sức gồm có 3 nội dung chính sau đây:

Xuất phát

- Xuất phát thấp với tín gậy

VĐV chạy đoạn đầu XPT với bàn đạp và cầm tín gậy ở tay phải Khi tay chống đất để xuất phát đồng thời ngón cái, ngón trỏ tách như đo gang và chống sát phía sau vạch xuất phát, nắm tín gậy bằng các ngón còn lại Kỹ thuật xuất phát cũng theo các lệnh ( “ Vào chỗ – sẵn sàng – chạy’’ )

- Xuất phát của người nhận tín gậy

Ba người chạy các đoạn tiếp theo đều là những người sẽ nhận gậy Tuy chạy ở các vị trí khác nhau, nhưng về cơ bản nhiệm vụ và kỹ thuật là như nhau

Khu vực trao – nhận gậy giới hạn 20m, luật thi đấu cho phép người nhận gậy được đứng đợi và xuất phát trước khu vực trao – nhận gậy tối đa là 10m Không có lệnh xuất phát cho người nhận gậy, người nhận gậy tự xuất phát vào thời điểm thích hợp để hoàn thành việc trao – nhận gậy trong khu vực quy định, khi đã gần hoặc đạt được tốc độ tối đa của mình

Người nhận gậy thực hiện kỹ thuật xuất phát cao với 3 điểm chống quay mặt về phía sau để kịp thời xuất phát khi thấy người trao gậy cho mình chạy ngang vạch báo hiệu

Kỹ thuật trao – nhận gậy

Có 2 cách trao – nhận gậy:

- Cách 1: Trao – nhận gậy từ dưới lên Gậy được đưa từ dưới lên vào giữa ngón cái và ngón trỏ của bàn tay người nhận Người nhận gậy khi đưa tay

về sau, cánh tay duỗi thẳng, cố định, bàn tay xoè ra như đo gang, các ngón con hơi chếch ra ngoài – xuống dưới Ngón cái hơi chếch vào trong, lòng bàn tay hướng vào trong – xuống dưới

- Cách 2: Trao – nhận gậy từ trên xuống Gậy được đưa từ trên xuống, người nhận gậy để lòng bàn tay ngửa, ngược với cách 1

Đến một thới điểm thích hợp, người trao gậy phát tín hiệu bằng miệng, từng đội phải có sự thỏa thuận trước để trao – nhận gậy ngay hoặc sau một nhịp đánh tay mới trao Việc trao – nhận gậy phải thực hiện nhanh, chính xác

và không để rối loạn nhịp chạy làm giảm thành tích Tốc độ trên các đoạn chạy tiếp sức cần phải ở mức độ tối đa và không được giảm ở vùng trao – nhận gậy Vì vậy thời gian vượt qua vùng trao – nhận gậy có thể làm chỉ tiêu đặc trưng cho hiệu quả kỹ thuật chạy tiếp sức

Thời điểm trao – nhận gậy tối ưu khi cả hai người đều đang thực hiện

đạp sau và cách nhau khoảng 1 – 1,3m Nơi trao – nhận gậy nên ở đoạn 2 – 3m cuối của khu vực trao – nhận gậy là hợp lý nhất

Kỹ thuật chạy đường vòng

Trong chạy tiếp sức 4x100m, người chạy xuất phát ở đường vòng và chạy trên đường vòng, do vậy kỹ thuật chạy có những khác biệt so với chạy trên đường thẳng:

- Xuất phát thấp: Người chạy đoạn đầu trong chạy tiếp sức 4x100m XPT với bàn đạp và xuất phát ở đường vòng Để tận dụng được chạy lao sau xuất phát một đoạn đường thẳng dài nhất các bàn đạp phải đặt lệch sang bên phải ô chạy Trục dọc của hai bàn đạp đều song song với đường tiếp tuyến

- Khi chạy trên đường vòng, lực ly tâm xuất hiện, tốc độ chạy càng cao – lực ly tâm càng lớn có xu hướng đẩy người chạy ra xa tâm đường vòng, làm

cự ly chạy dài hơn cự ly quy định Để khắc phục ảnh hưởng của lực ly tâm kỹ

thuật chạy cần có điều chỉnh: Toàn bộ cơ thể chủ động ngả vào phía trong,

độ ngả tùy thuộc vào tốc độ chạy đủ thắng lực ly tâm để vẫn chạy được sát bên trái ô Khi chạy từ đường thẳng vào đường vòng, độ ngả toàn thân tăng dần, kỹ thuật chạy trên đường thẳng dần chuyển sang kỹ thuật chạy trên

đường vòng và ngược lại

1.2.2 Phương pháp giảng dạy – huấn luyện kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m

Nhằm làm cho VĐV có khả năng tiến hành các hành động thể thao bằng một kỹ thuật được nắm vững một cách phối hợp và thích hợp

Huấn luyện kỹ thuật chạy tiếp sức bao gồm tất cả phương tiện và phương pháp đào tạo - giáo dục cũng như tất cả các hoạt động của VĐV Những hoạt động này được tiến hành hoặc áp dụng với mục đích học tập, hoàn thiện, ổn định và giữ vững kỹ thuật

Sự thể hiện hiệu quả về giảng dạy – huấn luyện kỹ thuật từ khi học đến lúc ổn định phụ thuộc một cách cơ bản vào mức độ áp dụng đúng các kiến thức hiểu biết về học tập vận động và phối hợp vận động, có một loạt các chứng cứ về sinh lý – tâm lý học và điều khiển học

- Học tập vận động là học, củng cố và ổn định các kỹ xảo vận động trong tập luyện các kỹ thuật, kỹ xảo thể thao Việc này là bộ phận nội tại của toàn bộ sự phát triển của con người được thực hiện gắn liền với việc lĩnh hội các kiến thức, sự phát triển các tố chất thể lực, khả năng phối hợp cũng như việc lĩnh hội lòng tin các phẩm chất tư cách và ý chí

- Học tập vận động trong thể thao diễn tả một hoạt động tích cực có ý thức, hướng vào một mục tiêu định trước Học tập vận động được giới hạn bởi

“ việc học tập trong hoạt động ’’ Mặt khác về cơ bản sự học tập vận động là học tập “ giám sát ’’ có ý thức cần được định danh giới với các hình thức học tập thấp hơn thích hợp với thế giới động vật ở một chừng mức nhất định như học tập phản xạ có điều kiện

Các hình thức học tập này là cơ sở di truyền, là bộ phận hợp nhất của hoạt động học tập có ý thức trong giảng dạy và huấn luyện thể thao Viêc tập luyện tức là sự thực hiện vận động có tác động là cần thiết

- Việc xây dựng, củng cố và ổn định sự phối hợp của một động tác nghĩa là sự phát triển một kỹ thuật, kỹ xảo:

Trong việc xây dựng và chính xác hoá chương trình động tác và hình

ảnh có ý thức, sự tưởng tượng động tác của chương trình này

Việc thu nhận và sử ly thông tin ngày càng chính xác của tất cả các cơ quan phân tích có liên quan như là cơ sở cho việc chính xác hoá động tác và

điều chỉnh là sự điều hoà thực hiện trong quá trình thực hiện từng động tác

Việc xây dựng và phát triển chức năng điều hoà để các xung động sửa đổi cần thiết có thể được đưa ra khi có sự chênh lệch nhỏ nhất với một

sự thích hợp cao

Các khía cạnh nêu trên là những phương hướng cơ bản về phương pháp giảng dạy – huấn luyện kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m cho nữ học sinh Trường THPT Mỹ Lộc – Nam Định

- Sự trao đổi thông tin giữa VĐV và HLV cũng như là sự thu nhận thông tin trước và trong khi thực hiện động tác là những khâu quyết định của việc học tập và tập luyện Nếu không có quá trình này thì không thể học tập và tập luyện được

Sự hướng tâm trở lại, thông tin ngược trở lại bằng cảm thụ là thông tin

mà VĐV thu được trong quá trình thực hiện động tác

Thông tin về việc thực hiện động tác cũng như củng cố, sửa chữa và thay đổi nhiệm vụ mà VĐV nhận được qua HLV

Thông tin ngược trở lại về kết quả của các biện pháp giảng dạy mà HLV nhận được bắng cách quan sát người học - tập luyện và thông tin bằng lời nói

- Người ta phân biệt 3 giai đoạn đặc trưng các quá trình học tập – tập luyện vận động trong chạy tiếp sức

+ Giai đoạn thứ 1: Sự phát triển phối hợp thô thiển, học động tác

+ Giai đoạn thư 2: Phát triển sự phân phối tinh vi, hoàn thiện động tác + Giai đoạn thư 3: ổn định sự phối hợp tinh vi và phát triển khả năng sử dụng khác nhau, ổn định động tác

Quá trình học tập – tập luyện dựa trên các định luật cơ bản của sự phối hợp vận động Nhưng sự khác nhau xuất hiện như phạm vi thời gian của các giai đoạn và trong các mối quan hệ về thời gian Điều này phụ thuộc vào bộ môn thể thao và còn phụ thuộc nhiều vào trình độ vận động ban đầu của người học

1.3 Cơ sở lý luận khoa học của các tố chất thể lực chuyên môn trong chạy tiếp sức 4x100m

1.3.1 Cơ sở lý luận của tố chất sức nhanh

Sức nhanh là khả năng của con người thực hiện động tác trong thời gian ngắn nhất

Thông thường những biểu hiện của sức nhanh tương đối độc lập, đặc biệt là những chỉ số về thời gian, phản ứng vận động hầu như không liên quan với tốc độ động tác Đây là hình thức thể lực, năng lực tốc độ khác nhau Trong các cự ly chạy nói chung thì tốc độ phụ thuộc vào độ dài bước chạy, trong các động tác rất nhanh và được thực hiện với tần số cao

Theo quan điểm sinh hoá: Sức nhanh phụ thuộc vào hàm lượng ATP trong cơ và tốc độ phân giải ATP dưới ảnh hưởng xung động vì các bài tập diễn ra trong thời gian ngắn nên quá trình tổng hợp ATP hầu như được thực hiện theo cơ chế yếm khí

Từ những phân tích trên có thể khẳng định được rằng để đạt được thành tích trong chạy 4x100m sẽ phụ thuộc rất nhiều vào các tố chất chuyên môn,

đặc biệt là tốc độ Do vậy ta nên chọn bài tập tốc độ khác nhau, tập phản ứng lập lại theo tín hiệu đột ngột và phải phát triển toàn diện những khả năng chức

phận của cơ thể

Qua những kinh nghiệm huấn luyện, các nhà lý luận chuyên nghành

điền kinh sử dụng các bài tập phát triển tốc độ với những đặc trưng sau:

- Cường độ sử dụng cao 90 – 100% cường độ tối đa

- Khối lượng thấp: Tổng quãng đường trong bài tập 0,3 – 0,5 km

+ Cự ly chạy 60 – 200m

+ Số lần lập lại phụ thuộc vào cự ly chạy và cường độ chạy

- Quãng nghỉ hợp lý sao cho cơ thể phục hồi và cường độ chạy của lần chạy tiếp theo Vậy để xây dựng và lựa chọn nội dung bài tập tốc độ một cách toàn diện thì cần phải dựa vào nội dung bài tập phong phú đa dạng và đảm bảo tính khoa học, trên cơ sở lý luận, dựa trên đặc điểm tâm – sinh lý của lứa tuổi

và trình độ thể lực

1.3.2 Cơ sở lý luận của tố chất sức mạnh

Sức mạnh là khả năng sinh lực trong các động tác nhanh, lực tối đa mà con người có thể sinh ra được một mặt phụ thuộc vào đặc tính sinh cơ của

động tác Mặt khác phụ thuộc vào mức độ hoạt động của từng nhóm cơ riêng biệt và sự phối hợp giữa chúng

Đặc trưng lượng vận động phát triển sức mạnh trong huấn luyện chuyên môn chạy cự ly 4x100m gồm các bài tập khắc phục trọng lượng cơ thể là khắc phục trọng lượng cơ thể bên ngoài với trọng lượng sử dụng từ 20 – 50% trọng lượng cơ thể và hoạt động với thời gian dài Vậy các bài tập nhảy, bật, các bài tập liên hoàn, các bài tập với tạ đòn… và những bài tập phát triển sức mạnh

- Tính chất nghỉ ngơi tích cực

1.3.3 Cở sở lý luận của sức bền tốc độ

Sức bền tốc độ là khả năng con người duy trì hoạt động với cường độ cho trước trong thời gian dài

Sức bền tốc độ có thể chia thành 2 nhóm nhân tố chi phối sức bền:

- Khả năng, chức phận của các hệ thống cơ thể như công suất yếm khí, công suất ưa khí, khả năng duy trì hưng phấn thần kinh, mức độ hoàn thiện kỹ xảo…

- Mức độ ổn định với những biến đổi bất lợi của môi trường và xung

động thần kinh mạnh

Trong hoạt động TDTT sức bền được hiểu là năng lực của cơ thể chống lại mệt mỏi trong một hoạt động nào đó, sức bền đảm bảo cho VĐV đạt được cường độ tốt nhất là các hành vi kỹ thuật, chiến thuật tới cuối cự ly Do vậy sức bền không những là nhân tố xác định và ảnh hưởng tới thành tích thi đấu,

mà còn là nhân tố xác định thành tích tập luyện và khả năng chịu đựng lượng vận động của VĐV

Khi nói đến sức bền trong hoạt động TDTT chủ yếu người ta nói đến sức bền trong bài tập đòi hỏi hầu hết các nhóm cơ tham gia hoạt động Trong các bài tập TDTT cơ chế mệt mỏi cũng hoàn toàn khác nhau, các yếu tố tâm

lý đối với sức bền phụ thuộc chủ yếu vào thời gian hoạt động

Vì sức bền luôn là thành phần của nhân tố thành tích thể lực nên nó có quan hệ chặt chẽ với các nhân tố thể lực sức mạnh và sức nhanh Chạy cự ly 4x100m tạo nên kích thích lớn ở các trung tâm thần kinh, cường độ biến đổi hài hoà ở các tế bào thần kinh cũng như trong cơ bắp rất cao Có 2 VĐV có sức nhanh và sức mạnh như nhau nhưng VĐV nào có sức bền tốc độ tốt hơn thì người đó giành chiến thắng

1.3.4 Cở sở lý luận của tố chất khéo léo

Nếu như sức mạnh, sức nhanh, sức bền dựa trên cơ sở hệ thống thích ứng về mặt năng lực thì tố chất khéo léo lại phụ thuộc vào các quá trình điều

khiển hành động vận động Là cơ sở cho việc tiếp thu nhanh chóng và thực hiện một cách có hiệu quả các hành động vận động phức tạp

Căn cứ vào đặc điểm các loại hoạt động thể thao và yêu cầu riêng của chúng về phối hợp vận động, người ta chia thành 7 loại tố chất khéo léo hay còn gọi là năng lực phối hợp vận động

- Năng lực liên kết vận động: Nhằm liên kết các hoạt động vận động của từng bộ phận cơ thể, các phần của động tác theo mục đích hành động nhất

định Năng lực này có ý nghĩa đối với tất cả các môn thể thao, đặc biệt là các môn mang tính chất kỹ thuật như: Thể dục dụng cụ, thể dục nghệ thuật…

Cơ quan thu nhận và xử lý năng lực này là: Cơ quan phân tích thị giác

và cảm giác cơ bắp

- Năng lực định hướng: Nhằm xác định, thay đổi tư thế và hoạt độngcủa cơ thể trong không gian và thời gian, năng lực này có ý nghĩa đặc biệt đối với các môn mang tính chất kỹ thuật như: Các môn đối kháng, các môn bóng…

Cơ quan thu nhận và xử lý thông tin là: Cơ quan phân tích thị giác

- Năng lực thăng bằng: Là năng lực ổn định trong trạng thái thăng bằng của cơ thể sau khi thực hiện động tác Năng lực này có ý nghĩa đặc biệt với các môn thể thao như: Bơi thuyền, thể dục dụng cụ, thể dục nghệ thuật…

Cơ quan thu nhận và xử lý thông tin là: Cơ quan phân tích thị giác, tiền

đình và cảm giác cơ bắp…

- Năng lực nhịp điệu: Là năng lực nhận biết sự luân chuyển các đặc tính chuyển động trong quá trình thực hiện một động tác hay thể hiện nó trong khi thực hiện động tác Năng lực này có ý nghĩa đặc biệt với các môn thể thao như: Trượt băng, thể dục dụng cụ, thể dục nghệ thuật…

Cơ quan thu nhận và xử lý thông tin là: Phân tích tiền đình, xúc giác và cảm giác cơ bắp

- Năng lực phản ứng: Là khả năng dẫn truyền nhanh chóng và thực hiện các phản ứng vận động một cách hợp lý và nhanh chóng đối với một tín hiệu

Năng lực các ý nghĩa đặc biệt đối với các môn thể thao như: Các môn bóng, các môn đối kháng, các môn chạy tốc độ…

Cơ quan thu nhận và xử lý thông tin là: Phân tích thị giác và thính giác

- Năng lực phân biệt vận động: Là năng lực thực hiện động tác một cách chính xác cao và tinh tế trong hoạt động riêng lẻ, giai đoạn của quá trình đó Năng lực có ý nghĩa đặc biệt đối với các môn thể thao mang tính chất kỹ thuật như: Bơi và các môn đối kháng…

Cơ quan thu nhận và xử lý thông tin là: Cơ quan phân tích cảm giác cơ bắp

- Năng lực thích ứng: Là năng lực chuyển chương trình hành động phù hợp với hoàn cảnh mới hay tiếp tục thực hiện hành động đó theo phương thức khác nhau dựa trên cơ sở tri giác những thay đổi của hoàn cảnh hoặc dự đoán các thay đổi đó Năng lực có ý nghĩa với các môn thể thao đối kháng và các môn bóng…

Các năng lực phối hợp vận động này luôn có mối quan hệ khăng khít, thống nhất và là một tổ hợp các tiền đề cho các hoạt động thể thao khác nhau

Trong chạy tiếp sức cự ly 4x100m cũng như các tố chất thể lực khác, tố chất khéo léo là rất quan trọng và không thể thiếu được vì nó là cơ sở cho việc tiếp thu nhanh chóng và thực hiện có hiệu quả các hành động vận động phức tạp đặc biệt là giai đoạn trao – nhận gậy trong quá trình chạy

1.4 Đặc điểm tâm – sinh lý

1.4.1 Đặc điểm tâm lý

Mặc dù là học sinh lớp 11 còn ngồi trên ghế nhà trường nhưng các

em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để mọi người tôn trọng mình,

có nhiều hoài bão, có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích tổng hợp, muốn hiểu biết, nhưng thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống và nhiều nhược điểm

Độ tuổi này biểu hiện rõ hơn về tình cảm, gắn bó và yêu quý mái trường,

đặc biệt là đối với giáo viên giảng dạy, các em có thể hoàn thành những bài tập

khó đòi hỏi sự khắc phục khó khăn lớn trong học tập và tập luyện

Đây là lứa tuổi của lãng mãn, độc đáo và mong cho cuộc sống tốt

đẹp hơn Đó là tuổi của nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới Độ tuổi này chủ yếu là hình thành thế giới quan, tự ý thức hình thành tính cách và hướng về tương lai Thế giới quan không phải là niềm tin lạnh nhạt mà là sự say mê, ước vọng nhiệt tình Các em có thái độ tự giác, tích cực trong học tập, xuất phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề nghiệp sau này

1.4.2 Đặc điểm sinh lý

* Hệ thần kinh

Hệ thần kinh phát triển tạo thuận lợi cho việc nhanh chóng hình thành các phản xạ có điều kiện, thuận lợi để các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện động tác Do sự hoạt động của các tuyến tạng, tuyến sinh dục, tuyến yên… làm cho sự hưng phấn, ức chế không cân bằng ảnh hưởng đến hoạt

động TDTT Tuy nhiên có một số bài tập đơn điệu, không hấp dẫn làm học sinh chóng mệt mỏi nên cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện như trò chơi, thi đấu, hoàn thành tốt các bài tập đã lựa chọn

đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu, thể dục cơ bản

* Hệ cơ

Các bắp cơ phát triển tương đối nhanh, các cơ nhỏ phát triển chậm hơn các cơ duỗi Đây là thời kỳ cơ bắp phát triển nhanh nhất nên cần tập những bài phát triển sức mạnh để góp phần thúc đẩy phát triển các cơ Vì vậy người

HLV phải chú ý đến các bài tập, trong tập luyện phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và sự phát triển cân đối của các cơ

* Hệ tuần hoàn

ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang phát triển và đi đến hoàn thiện, buồng tim, hệ thống điều hòa vận mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ ràng, sau vận động mạch đập và huyết áp phục hồi nhanh chóng nên có thể tập những bài tập dai sức, có khối lượng, cường độ tương đối lớn, khi đó HLV phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra, theo dõi tình trạng sức khoẻ của học sinh

* Hệ hô hấp

Phát triển tương đối hoàn thiện, diện tích tiếp xúc của phổi gần bằng tuổi trưởng thành, dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng, tần số hô hấp gần như người lớn Nhưng các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành, trong tập luyện cần thở sâu và tập trung chú ý

Như vậy, từ đặc điểm tâm sinh lý chúng tôi đưa ra phương pháp và khối lượng bài tập một cách hợp lý với lứa tuổi này để cơ thể của các em phát triển

và dần đi đến hoàn thiện về các cơ quan, hệ thống trong cơ thể Việc sử dụng các bài tập bổ trợ là rất quan trọng, đặc biệt là vận dụng các bài tập bổ trợ nhằm góp phần nâng cao thành tích chạy 4x100m cho nữ học sinh Qua phân tích tài liệu chuyên môn và khảo sát thực tiễn thì ở thời điểm lứa tuổi này các bài tập bổ trợ là hợp lý và có hiệu quả cao

Chương 2 Nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức nghiên cứu 2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m nhằm trang bị những kiến thức về phương pháp

tổ chức, tổ chức công tác khoa học và tạo cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu, giải quyết các nhiệm vụ của đề tài một cách thuận lợi và chính xác

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp này sử dụng để tham khảo ý kiến, kinh nghiệm của các huấn luyện viên, thầy, cô giáo, góp phần tìm ra được các test đánh giá và các bài tập có hiệu quả nhằm nâng cao thành tích, chất lượng công tác tập luyện

và giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m