Bài 38:CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT - Kể tên được một số nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật.. - Phân công nhiệm vụ cho học sinh chuẩ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT HOÀNG CẦU
BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỀ ÁN: VẬN DỤNG KIẾN THỨC ÂM NHẠC - MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN – VĂN HỌC – TIẾNG ANH - TIN HỌC – MỸ
THUẬT - CÔNG NGHỆ VÀO TIẾT
SINH HỌC LỚP 11
GIÁO VIÊN: Trần Thị Thu Hà
Trường: THPT Hoàng Cầu
Năm học 2014 – 2015
Trang 2Bài 38:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT
- Kể tên được một số nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật.
- Phân tích được tác động của các nhân tố bên ngoài đến sinh trưởng và phát triển của động vật.
1.2 Kiến thức liên môn:
a.
Kiến thức của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là
+ Môn Âm nhạc : Qua bài hát “When the children cry” của White Lion
cảm nhận được âm điệu giai điệu bài hát từ đó ấn tượng mạnh mẽ và hiểu
được ý nghĩa của bài hát thông qua hình ảnh em bé được hình thành nhỏ xíu
xinh xắn mẹ em mang thai 9 tháng 10 ngày
+ Môn công nghệ: biết phân loại các loại thực phẩm giàu vitamin tan trong nước, tan trong chất béo, nhóm thực phẩm giàu gluxit, protein, lipit ăn uống đầy đủ dinh dưỡng phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, kĩ thuật nấu một số món ăn đơn giản giàu dinh dưỡng
+ Giáo dục công dân : HS biết được kiến thức cơ bản về giới tính và giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên bảo vệ bản thân có những kĩ năng sống
Trang 3nhất định bảo vệ con người, quyền và nghĩa vụ trách nhiệm công dân vị thành niên và hết tuổi vị thành niên, sức khỏe hôn nhân gia đình
+ Môn Tiếng Anh: ôn lại cách phát âm chuẩn một số từ tiếng Anh , bổ sung thêm từ mới trong từ điển bộ nhớ HS, biết dịch một số cụm từ viết tắt
+ Kĩ năng giải quyết vấn đề và kĩ năng kiên định bản lĩnh trước những thử
thách có yếu tố bất ngờ của tuổi dậy thì
+ Rèn luyện kĩ năng trình bày thuyết trình một vấn đề trước đám đông.
+ Rèn luyện kĩ năng tư duy và trí nhớ lâu dài
c Thái độ :
- Có ý thức tích cực trong hoạt động, độc lập tư duy và hợp tác nhóm
- Biết vận dụng linh hoạt các kiến thức trong bài học vào các vấn đề trong thực tiễn
-Thái độ yêu đời yêu cuộc sống biết bảo vệ bản thân trân trọng gia đình, bố
mẹ đặc biệt người mẹ đã mang nặng đẻ đau sau 9 tháng 10 ngày
II Các phương pháp và kĩ thuật
- Kĩ thuật chia nhóm và giao nhiệm vụ
III Phương tiện dạy học:
Chuẩn bị :
Trang 4- Phân công nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị từ tiết trước:
Chia học sinh trong lớp làm 5 nhóm
Nhiệm vụ của các nhóm sưu tầm tạo slide các nội dung:
+ Nhóm 1 : Hooc mon sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng đến hooc mon sinh trưởng
+ Nhóm 2: Hooc mon Tiroxin và tuyến giáp
+ Nhóm 3 : Hooc mon sinh dục nam, nữ và các yếu tố liên quan
+ Nhóm 4: Yếu tố dinh dưỡng và các chất độc hại cho cơ thể nên tránh tệ nạn xã hội
+ Nhóm 5: chương trình CỬA SỔ TÌNH YÊU
- Máy chiếu, máy ảnh, các slide, bút dạ, giấy A4, A0
- Giáo án powerpoint
2 Học sinh:
- Các slide theo phân công
- Hình ảnh
- Clip liên quan đến giáo dục sức khỏe vị thành niên
IV Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
• ổ n định lớp: kiểm tra sĩ số lớp.
• Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi 1: thế nào là sinh trưởng và phát triển ở động vật? Phân biệt sinh trưởng ở động vật với sinh trưởng ở vi sinh vật?
Câu hỏi 2: Hãy cho biết ếch thuộc biến thái nào? Lấy ví dụ về động vật khác có kiểu biến thái giống ếch?
Vào bài mới: (Kiến thức âm nhạc và tiếng Anh)
Trang 5Mục tiêu: HS hòa theo nhịp bài hát, cảm nhận được âm điệu giai điệu bài hát từ đó ấn tượng mạnh mẽ và hiểu được ý nghĩa của bài hát.
Thực hiện: GV cho HS nghe bài hát “ When the children cry” của White Lion và clip về sinh trưởng và phát triển ở động vật, người Sau đó cho
HS hòa vào nhịp bài hát và suy ngẫm về những hình ảnh đã được xem và trả lời câu hỏi sau:
GV: Em có cảm xúc như thế nào, thấy được hình ảnh gì khi nghe bài hát trên?
HS: Hình ảnh em bé được hình thành nhỏ xíu xinh xắn mẹ em mang thai
9 tháng 10 ngày, em thấy trân trọng và cảm ơn mẹ đã sinh ra em
GV: Khi có sự yêu thương ngọt ngào và kết quả của sự yêu thương ngọt ngào đó cùng với thái độ trân trọng hiểu biết thì sẽ đem lại cho bản thân những điều kì diệu Còn điều kì diệu huyền bí tiềm ẩn trong tự nhiên chờ vào ý thức khám phá của con người chúng ta Tại sao chúng ta được lớn lên từng ngày trải qua bao biến đổi tâm sinh lý? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của con người? Thầy trò chúng ta
sẽ cùng tìm hiểu nội dung của bài học ngày hôm nay
Bài 38:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRUỞNG
Trang 6VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
I Kiến thức giáo dục giới tính:
- Chúng ta được sinh ra và lớn lên như thế nào?
- Thế nào là giai đoạn dậy thì?
- Những thay đổi về cấu tạo cơ thể, tâm sinh lí ở giai đoạn dậy thì?
Nguyên nhân của sự thay đổi này
II Vận dụng vào tiết dạy:
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu ảnh hưởng của các hoocmôn
sinh trưởng và phát triển ở động vật có xương sống,
động vật không xương sống.
Mục tiêu: HS hiểu được ảnh hưởng của các hoocmôn
sinh trưởng và phát triển ở động vật có xương sống,
động vật không xương sống.
Liên môn Tiếng Anh, Tin học, giáo dục công dân giáo
dục sức khỏe, Văn học: khi HS đọc sách báo, tài liệu có
tên các loại hoocmon liên quan đến bài học có thể rèn
luyện trí nhớ lâu dài HS biết được kiến thức cơ bản về
giới tính và giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên
bảo vệ bản thân có những kĩ năng sống nhất định
Thông qua kiến thức môn Sinh học trình bày, thuyết
trình trước đám đông, rèn kĩ năng trình bày một bài báo
HS: Các nhóm thảo luận và trình chiếu powerpoint phát
biểu vai trò của các hoocmon
1 Các hocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng
và phát triển của động vật có xương sống
Hocmon sinh trưởng của tuyến yên: kích thích phân chia tế bào
và tăng kích thước tế bào thông qua việc tăng cường tổng hợp Protein, kích thích pháttriển xương
Tiroxin: do tuyến giáp tiết ra, kích thích chuyển hóa ở tế bào, kích thích quá trình sinh trưởng và phát triển bình thường của
cơ thể Ở lưỡng cư có tác dụng gây biến thái
từ nòng nọc thành ếch
Hocmon sinh dục: Testosteron ở con đực hay Estrogen ở con cái
Trang 7•Liên môn Tiếng Anh, sinh học:
Hoocmon sinh trưởng: kí hiệu GH là cụm từ viết tắt tên 2
chữ cái (khi học sinh đọc sách, báo, tài liệu viết vể
hoocmon sinh trưởng thường đọc thấy cụm từ “hooc mon
GH”) để học sinh nhớ và hiểu bản chất tác dụng của hooc
mon GH thì:
- Growth: sinh trưởng
- Hormon: hoocmon
GH làm tăng tổng hợp protein, tăng sử dụng mỡ và
tăng chuyển hóa gluxit Vì vậy có thể cho rằng tác
dụng kích thích sinh trưởng của GH thông qua tác
dụng làm tăng quá trình tổng hợp protein.
Hormon sinh dục nữ là cái mà ta không thể nhìn thấy,
không thể chạm vào nó nhưng nó lại có vai trò chủ đạo
trong hoạt động sinh dục nữ giới, nó quy định sự khác
nhau giữa nam giới và phụ nữ, đồng thời cũng quy định
sự khác nhau trong hoạt động sinh dục của phái đẹp
•Liên môn giáo dục công dân, giáo dục sức khỏe vị
thành niên.
GV: Thế nào là dậy thì?
Tuổi dậy thì là mốc đánh dấu sự trưởng thành về mặt sinh
có tác dụng kích thích sinh trưởng và phát triển mạnh ở giai đoạn dậy thì nhờ: tăng phát triển xương, kích thích phân hóa tế bào và hình thành các đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp
2 Các hocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng
và phát triển của động vật không xương sống
Ecđixơn: gây lột xác ở sâu bướm, kích thích sâu biến thành nhộng
và bướm
Juvenin: phối hợp với ecđixơn gây lột xác ở sâu bướm, ức chế quá trình biến đổi sâu thànhnhộng và bướm
- Không nên quá lo lắng với những thay
Trang 8học của cơ thể Chia làm 3 giai đoạn: giai đoạn đầu từ 10
– 13 tuổi; giai đoạn giữa từ 14 – 16 tuổi; giai đoạn cuối
từ 17 – 19 tuổi.
GV: Tuổi dậy thì trung bình của người Việt Nam?
Đối với người Việt Nam, trẻ em nữ dậy thì hoàn toàn vào
khoảng 12 -14 tuổi, đánh dấu bằng lần có kinh nguyệt
đầu tiên; trẻ em nam dậy thì hoàn toàn vào khoảng 14 -16
tuổi đánh dấu bằng lần xuất tinh không chủ định đầu tiên.
GV: Những thay đổi về cấu tạo giải phẫu?
Ở tuổi dậy thì, dưới tác dụng của tuyến yên và tuyến sinh
dục, cơ thể diễn ra hàng loạt những biến đổi về hình thể,
về sinh lí và tâm lí Các cơ quan sinh dục ngoài phát
triển, kích thích cơ thể tăng nhanh, trung bình mỗi trung
bình mỗi năm chiều cao tăng thêm 4 - 8 cm, khối lượng
cơ thể tăng thêm 4 - 8 kg Hệ cơ cũng phát triển mạnh
nhưng tốc độ chậm hơn so với hệ xương, làm cho trẻ em
thường gầy, cao, chân tay lèo khèo, động tác vụng về
thiếu chính xác Có một số trường hợp, khối lượng cơ thể
tăng rất nhanh và béo bệu Hệ mao mạch dưới da phát
triển làm cho da trở nên hồng hào hơn, nhất là các em
nữ, lông mọc ở mu và nách, tuyến mồ hôi và tuyến nhờn
phát triển mạnh làm cho lông, tóc được mượt mà Nhiều
khi tuyến nhờn không thải ra ngoài kịp, ứ đặc lại tạo
thành trứng cá, nhất là ở trẻ nam.
GV: Những thay đổi trong cấu tạo cơ quan sinh dục của
nam?
Ở nam, da bìu bắt đầu thẫm màu và nhăn lại, tinh hoàn to
lên, các ống sinh tăng kích thước và bắt đầu sinh sản tinh
trùng gây xuất tinh Ở giai đoạn đầu chất lượng tinh
trùng còn kém nên khả năng thụ thai không cao và nếu có
thụ thai thì chất lượng thai chưa tốt Cơ phát triển mạnh,
vai rộng, chậu hông hẹp, tầm vóc cao to, thanh quản nở
rộng làm cho giọng nói trở nên vang và trầm.
GV: Những thay đổi trong cấu tạo cơ quan sinh dục của
nữ?
Ở nữ, biến đổi căn bản là sự phát triển của tử cung và 2
buồng trứng, các nang trứng phát triển mạnh và hình
thành các trứng chín và rụng gây hiện tượng kinh nguyệt
Trong thời gian đầu, chu kì kinh nguyệt không đều và độ
dài của chu kỳ, về số ngày hành kinh và lượng máu chảy
đổi của cơ thể ở tuổi dậy thì
- Có ý thức giữ gìn, vệ sinh thân thể nhất là các em nữ
- Lưu ý trong các mối quan hệ ở gia đình, nhàtrường, xã hội; đặc biệt
là với bạn khác giới
- Tình dục an toàn
Trang 9Hiện tượng không đều trong chu kỳ kinh nguyệt thường kéo dài khoảng một năm nên các em khó tính chính xác ngày rụng trứng để dự đoán khả năng có thể thụ thai Vú
và mông to lên, xương chậu phát triển theo chiều rộng,
mô mỡ dưới da phát triển và dày tạo nên dáng mềm mại Thanh quản phát triển kiểu nữ giới làm cho giọng thanh
và cao.
GV: Những thay đổi về tâm lý?
Tình trạng không cân xứng trong quá trình phát triển của
hệ tim mạch đã ảnh hưởng đến sự tuần hoàn não, có thể gây ra thiểu năng tuần hoàn não nhất thời nên thường kém tập trung, kém nhạy cảm và trí nhớ chưa tốt Hoạt động thần kinh cũng có sự thiếu cân xứng, quá trình hưng phấn thường mạnh hơn quá trình ức chế nên trẻ em
nữ có tâm lý “muốn làm người lớn”, thích sống độc lập Bởi vậy, người lớn thường có ấn tượng là các em bướng
bỉnh và không biết vâng lời (kiến thức môn giáo dục
công dân giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên)
GV: Nguyên nhân những thay đổi ở giai đoạn này?
Do các hoocmon sinh dục, các hoocmon này có tác dụng kích thích sự phát triển giới tính ở thai nhi Ở giai đoạn trước tuổi dậy thì, hàm lượng các hoocmon này còn thấp, nhưng đến tuổi dậy thì hàm lượng tăng cao kích thích sự chuyển hóa và hoàn thiện của các tế bào sinh dục, làm phát triển các đặc điểm sinh dục phụ.
•Tổ chức cho HS tham gia trò chơi vui nhộn và hài hước: Liên môn Mỹ thuật, Tiếng Anh, Sinh học Mục tiêu: - Biết vận dụng kiến thức môn Mỹ thuật để
tưởng tượng và vẽ ra được những hình ảnh về con người đáng yêu nhất
- Biết vận dụng kiến thức môn Tiếng Anh điềntên các cơ quan bộ phận trên cơ thể bằng tiếng Anh, tên
Trang 10các loại hooc mon bằng Tiếng Anh.
Thực hiện: chia thành 4 đội + giấy vẽ khổ A0, bút vẽ + tô
màu, nam châm
Hoạt động 2: hướng dẫn và yêu cầu HS tìm hiểu các
phương tiện thông tin đại chúng về những câu chuyện,
clip, hình ảnh liên quan đến kiến thức giáo dục sức
khỏe sinh sản vị thành niên.
Bài 39:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG
VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT ( Tiếp theo)
I Kiến thức giáo dục giới tính:
- Ảnh hưởng của thức ăn , một số chất độc hại đối với sức khỏe của tuổi dậy thì
- Một số biện pháp cải thiện chất lượng dân số
II Vận dụng vào tiết dạy:
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu ảnh hưởng nhân tố
bên ngoài đến sinh trưởng và phát triển ở
động vật.
Mục tiêu: HS hiểu ảnh hưởng nhân tố bên
ngoài đến sinh trưởng và phát triển ở động
vật.
Liên môn Công nghệ, Tin học, giáo dục
công dân giáo dục kĩ năng sống và chăm
sóc sức khỏe tuổi dậy thì, biết phân loại các
loại thực phẩm giàu vitamin tan trong
II NHÂN TỐ BÊN NGOÀI
1 Thức ăn
Là nhân tố ảnh hưởng mạnhnhất lên quá trình sinh trưởng
và phát triển của động vật, do
đó cần cung cấp đầy đủ cácchất dinh dưỡng cần thiết cho
Trang 11nước, tan trong chất béo, nhóm thực phẩm
giàu gluxit, protein ăn uống đầy đủ dinh
dưỡng phát triển toàn diện về thể chất và
tinh thần.
Thực hiện:
GV: Hãy cho biết ảnh hưởng của : thức ăn,
nhiệt độ, ánh sáng, các chất độc hại tới sinh
trưởng phát triển của người và ĐV
HS: Sử dụng phiếu học tập, thảo luận nhóm:
+Nhóm 2: Ảnh hưởng của nhiết độ
+Nhóm 3: Ảnh hưởng của ánh sáng
+Nhóm 4: Ảnh hưởng của các chất độc hại
đối với con người
+GV cho HS xem hình ảnh: Ảnh hưởng của
thức ăn đến sự phát triển của cơ thể
10 lời
cơ thể
2 Nhiệt độ
Mỗi loài động vật đều cókhoảng nhiệt độ thích hợp đểsinh trưởng và phát triển, nhiệt
độ quá cao hoặc quá thấp đều
có thể ảnh hưởng đến sinhtrưởng và phát triển của độngvật, nhất là động vật biến nhiệt
3 Ánh sáng
Ánh sáng ảnh hưởng đến sinhtrưởng vì:
Ánh sáng cung cấp nhiệt cho
cơ thể
Tia hồng ngoại có tác dụngbiến tiền Vitamin D thànhVitamin D có vai trò trongchuyển hóa Canxi thành xương
Trang 12khuyên dành cho dinh dưỡng tuổi dậy thì:
- Tạo cho thói quen ăn uống tốt, khoa học
- Hạn chế ăn quà vặt, thực phẩm thức ăn nhanh
- Biết tìm hiểu những thực phẩm nào có lợi cho sự phát triển của chúng, và ngược lại những thực phẩm nào có hại
- Ăn nhiều chất sắt hơn
- Ăn thêm nhiều đạm, nhất
là các em nam
- Bổ sung chất kẽm: Đối với nam, lượng kẽm cần bổ sung mỗi ngày là 33%, đối với nữ là 20%, so với thời kỳ trước dậy thì
- Ăn nhiều chất canxi: Cả nam và nữ đến độ dậy thì đều cần thêm chừng 33% hàm lượng canxi so với giai đoạn trước (tương đương
1200 miligram mỗi ngày, so với 800
miligram ở giai đoạn trước dậy thì)
- Cung cấp thêm vitamin trong thực phẩm
- Lựa chọn các chất béo có lợi ăn nhiều cá và giảm các món rán
- Tránh mắc ""hội chứng búp bê Barbie": giống như những người mẫu hoàn hảo trên các trang tạp chí
GV: Vì sao tuổi dậy thì cần nhiều dinh
dưỡng?
Vì ở lứa tuổi này, các chất dinh dưỡng đóng vai trò tối cần thiết trong việc tăng cường thể lực, trí lực và ảnh hưởng cả đối nhân xử thế Trong giai đoạn phát triển vượt bậc này, cần rất nhiều năng lượng, nhất là từ những chất thật bổ dưỡng Ảnh hưởng từ bạn bè, sách báo và sự thay đổi nội tiết có thể khiến các
em có những quan niệm sai lầm trong chuyện
ăn uống.
- Một số thông tin thêm về các chất gây độc hại đối với cơ thể, đồng thời GV chiếu hình ảnh cho HS xem
+ Khói thuốc lá chứa 7.000 chất độc gây hại cho sức khỏe
Trang 13+ Nghiện ma tuý ảnh hưởng đến sức khoẻ
của người nghiện, có thể dẫn đến nhiễm độc mãn tính cho cơ thể, gây ra rối loạn ở từng
bộ phận, đến suy nhược toàn thân