Tiểu luận Cây xanh đô thị. Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên TP Pleiku, Gia Lai

Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên TP Pleiku, Gia Lai Cây xanh đô thị.. Hệ thống cây xanh đô thị của thành phố Pleiku - tỉnh Gia Lai không những góp phần điều hòa nhiệt

Cây xanh đô thị Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên TP Pleiku, Gia Lai

Cây xanh đô thị Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh

công viên TP Pleiku, Gia Lai

Giáo viên hướng dẫn: Th Phạm Thị Thu Hà

Sinh viên: Vũ Thị Hồng Nhung

Mở đầu

Hệ động vật nói chung, con người nói riêng tồn tại không thể thiếu hệ thực vật, thiếu cây xanh Cây xanh không chỉ mang lại những lợi ích to lớn về mặt sinh thái, môi trường mà còn có ý nghĩa quan trọng trong kiến trúc cảnh quan và vấn đề văn hóa, tinh thần Đặc biệt với tình trạng bê tông hóa, dân số đông đúc cùng các vấn đề ô nhiễm môi trường ở các khu đô thị như hiện nay thì cây xanh lại càng cần thiết để cải thiện tình hình Tuy nhiên, thời gian qua vấn đề công viên, cây xanh tại đô thị vẫn bị xem nhẹ ở nhiều địa phương Hệ thống cây xanh đô thị của nước ta chưa đáp ứng được yêu cầu về môi trường và tạo cảnh quan đô thị, diện tích đất cây xanh trên đầu người còn quá nhỏ [2]

Hệ thống cây xanh đô thị của thành phố Pleiku - tỉnh Gia Lai không những góp phần điều hòa nhiệt độ, tạo bóng mát, cải thiện môi trường mà còn góp phần quan trọng tạo nên kiến trúc cảnh quan, là một bộ phận không thể thiếu trong kiến trúc đô thị thành phố Pleiku Tuy nhiên, việc phát triển cây xanh đô thị, đặc biệt là cây xanh đường phố ở đây chưa được quan tâm đúng mức, số lượng cây xanh còn quá ít, chủng loại chưa phong phú nên cảnh quan đường phố còn hoang sơ, nhiều khu vực trong thành phố bố trí trồng cây xanh chưa theo quy hoạch cụ thể, cây bị khô héo, gãy cành, tét nhánh, hoặc một số cây bị người dân tự ý chặt phá làm mỹ quan thành phố bị xuống cấp.

Trong phạm vi tiểu luận này, em xin tập trung trình bày về những vai trò, chức năng của hệ thống cây xanh đô thị nói chung và hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên thành phố Pleiku, Gia Lai.

 Đối tượng nghiên cứu

 Những vai trò, chức năng của cây xanh đô thị nói chung

 Hiện trạng cây xanh đô thị thành phố Pleiku, Gia Lai Tập trung nghiên cứu các cây trồng ở đường phố và công viên thuộc khu vực nội thị thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai

Phương pháp thu thập tài liệu: thu thập tài liệu, số liệu về cây xanh đô thị nói chung và về hiện trạng cây xanh của thành phố

Pleiku, Gia Lai nói riêng từ những nghiên cứu, bài giảng, bài báo khoa học đáng tin cậy

Nội dung

Khái niệm, phân loại cây xanh đô thị Chức năng, vai trò của cây xanh đô thị Các yếu tố ảnh hưởng tới cây xanh đô thị Hiện trạng cây xanh TP Pleiku, Gia Lai 4

1

2

3

Khái niệm cây xanh đô thị

Khái niệm cây xanh đô thị

Cây xanh đô thị

là cây xanh sử

dụng công cộng, cây xanh sử dụng hạn chế và cây

xanh chuyên

dụng trong đô

thị [3]

Phân loại cây xanh đô thị

Phân loại theo

nhóm cây, đặc

điểm thực vật

Phân loại theo vị trí và chức năng của mảng xanh

Phân loại theo nhóm cây, đặc điểm thực vật

Phân loại theo sắc hoa

Phân loại theo lá cây Phân loại theo hình dạng tán cây Phân loại theo độ cao cây

Phân loại nhóm cây theo giá trị sử dụng

Phân loại nhóm cây theo giá trị sử dụng

Nhóm cỏ nền

Cây trang trí Cây bóng mát

Cây trang trí

Cây trang trí: là những

cây thân gỗ nhỏ mọc bụi, hay

riêng lẻ, cây leo giàn và cây

thân thảo Thường được trồng

làm cảnh để trang trí ở tầng

thấp, trồng trong chậu trưng

bày trong nhà hoặc trồng dàn

leo

Một số loại cây trang trí

phổ biến trong đô thị: tre trúc,

cau dừa, dừa cạn, cọ, đơn đỏ,

Phân loại theo vị trí và chức năng của mảng

xanh

Cây xanh chuyên dụng

Cây xanh sử dụng hạn chế Cây xanh sử dụng công cộng

Cây xanh sử dụng công cộng đô thị

Cây xanh sử dụng công cộng đô thị: là các loại cây xanh được trồng trên đường

phố, cây xanh trong công viên, vườn hoa,cây xanh và thảm cỏ tại quảng trường và các khu vực công cộng khác trong đô thị.

Vd: cây đường phố: hoa sữa, sao đen, bằng lăng, sấu, me

cây xanh công viên: sanh, si, cau, cọ, dạ yến, kim đồng

Cây xanh sử dụng hạn chế trong đô thị

 Cây xanh sử dụng hạn chế trong đô thị: là cây xanh được trồng

trong khuôn viên các trụ sở, trường học, bệnh viện, nghĩa trang, các công trình tín ngưỡng, biệt thự, nhà ở và các công trình

công cộng khác do các tổ chức, cá nhân quản lý và sử dụng

Ví dụ: các loại cây thường

thấy trong khuôn viên:

Trường học: xà cừ, bàng,

phượng

Nghĩa trang: thông, phi lao,

bạch đàn, hải đường, mẫu

đơn

Đình chùa: hoa đại, ngọc

lan, bồ đề, si, sanh

Cây xanh chuyên dụng:

gồm cây xanh cách ly,

Các yếu tố ảnh hưởng tới cây xanh đô thị

Môi trường đất

Khí hậu

Hai yếu tố khí hậu ảnh hưởng: nhiệt độ và độ ẩm không khí.

 Mùa hè, ánh nắng chiếu xuống các bề mặt bê tông (công trình, sân, đường, hè phố…) và phản xạ lên thân và lá cây làm cây nóng hơn những cây trồng ở khu vực nông thôn

 Mùa đông, thời tiết khô hanh, gió lùa thường xuyên, độ ẩm

không khí ít nên cây thiếu nước, đất khô làm giảm khả năng hút khoáng chất của rễ cây

=> Cây xanh đô thị thoát hơi nước mạnh hơn cây xanh trong khu vực lâm nghiệp tự nhiên

Môi trường nước

Nước rất cần cho sự sống của cây.

 Hầu hết bề mặt sân vườn, đường phố trong đô thị đều

là bê tông, mật độ xây dựng công trình lớn => nước mưa chủ yếu chảy vào hệ thống cống rãnh mà không thấm xuống đất nuôi cây.

 Phần lớn các đô thị gặp vấn đề về ô nhiễm nước.

=> Chất lượng và lưu lượng nước ở đô thị hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của cây.

Môi trường đất

 Chất lượng của đất rất quan trọng đối với cây trồng.

1 Đất nhiều sẽ đảm bảo sự gắn kết và trụ vững của cây để trống lại gió bão.

2 Đất giữ chứa nước, giữ được chất dinh dưỡng cần thiết cho sự tăng trưởng

 Ô nhiễm môi trường đất: các chất ô nhiễm chủ yếu là: xăng, dầu, nhớt, các loại muối, hoá chất công nghiệp, chất diệt cỏ…gây tổn hại trực tiếp lên hệ rễ (các loại muối, chất diệt cỏ…) hoặc xâm nhập vào vách tế bào choán hết chỗ

để trao đổi dưỡng khí trong mô tế bào (xăng, dầu…)

Ánh sáng

 Sự chiếu sáng trong đô thị do các nhu cầu sử dụng, trang trí với cường độ, loại ánh sánh (đèn màu, đèn thủy ngân…), thời gian chiếu sáng ngày càng gia tăng => ánh sáng được coi như một nguồn ô nhiễm cho thực vật

 Tổ hợp của các yếu tố cường độ, chất lượng và thời gian chiếu sáng gây rối loạn các hoạt động sinh lý của cây xanh, gây ra

những trạng thái khác nhau của các loài cây ở đô thị như:

 Sự biến đổi cấu trúc phiến lá (dầy và bản lá lớn hơn), hàm

lượng diệp lục trong lá suy giảm

 Tán lá thường có xu hướng theo dạng nôm, tròn, các đốt cành thường dài ra

 Sinh trưởng cây gặp trở ngại, khả năng chống chọi với các yếu

tố môi trường bất lợi như gió, sương muối…cũng suy giảm

 O 3: ozone gây tổn thương, kìm hãm sự phát triển của thực vật.

 Chất diệt cỏ (2,4-D; 2,4,5-T): bay hơi hoặc dưới dạng các phân

tử bay trong gió gây tổn hại cho cây xanh

 Bụi, khói: bám vào thân, lá cây ngăn cản sự quang hợp.

Tác động của con người

 Hướng tích cực: - Tăng cường trồng và chăm sóc cây xanh, cây

cảnh do nhu cầu che bóng, trang trí và yêu thích thiên nhiên

- Ở một số nơi, các công trình xây dựng muốn được phê duyệt cần có bản thuyết minh phần diện tích và kế hoạch phát triển cây xanh

 Hướng tiêu cực: - Chặt cây không đúng quy hoạch và biện pháp

kỹ thuật khi thấy nó gây ảnh hưởng tới các hoạt động kinh

doanh, đi lại của bản thân

- Hoạt động đào, san lấp đường, vỉa hè gây ảnh hưởng lớn đến cây xanh

Chức năng, vai trò của cây xanh đô thị

Điều hòa nhiệt độ

Cây xanh làm giảm sự nhiễm bẩn môi

trường không khí

Cây xanh làm giảm sự nhiễm bẩn môi

trường không khí

 Cây xanh hút khí CO2 và nhả khí O2 : Trong quá trình

quang hợp cây xanh đã hấp thu một lượng lớn khí

CO2, đồng thời không ngừng làm gia tăng lượng khí O2 cho khí quyển.

Ước tính, hàng năm có khoảng 100 tỉ tấn CO2 được cố định bởi quá trình quang hợp do cây xanh thực hiện [1].

 Ngoài ra một số loại cây xanh còn có khả năng khử

mùi hôi thối, xua đuổi côn trùng bằng mùi khác do cây tiết ra như các loài cây thông, long não, bạch đàn, ngũ gia bì…

Cây xanh làm giảm sự nhiễm bẩn môi

trường không khí

Cây xanh làm giảm sự nhiễm bẩn môi

trường không khí

 Cây xanh lọc bụi và khí ô nhiễm: Không khí chứa bụi khi thổi qua các hàng

cây xanh thì các hạt bụi sẽ bám vào mặt lá cây do lực ma sát và trọng lượng của bản thân hạt bụi Các luồng không khí thổi qua tán lá cây sẽ bị lực cản làm cho tốc độ của luồng không khí giảm và loãng đi Do đó một phần hạt bụi sẽ ngưng đọng trên lá cây.

Bảng 1 Lượng ước tính các hạt kim loại được cây sao đen đường kính 20 cm

tích lại trong 1 năm [6]

Cây xanh và vai trò điều hòa nhiệt độ

không khí

Cây xanh và vai trò điều hòa nhiệt độ

không khí

Trong quá trình quang hợp, lá cây đã hấp thụ nhiệt năng của

không khí, đồng thời quá trình thoát hơi nước qua khí khổng của lá cũng làm giảm nhiệt độ không khí xung quanh

Tán lá ngăn cản không cho ánh sáng mặt trời chiếu thẳng

xuống mặt đất và giảm hấp thu nhiệt của bề mặt

Khối lượng lá xanh càng nhiều, hiệu quả giảm nhiệt càng cao Vào mùa hè, dưới tán lá nhiệt độ có thể giảm từ 2oC đến 4oC

so với những vùng trống không có cây xanh che phủ.[6]

Cây xanh có độ tuổi từ 10-15 năm giúp giảm chi phí điều hòa nhiệt độ từ 10-20% [7]

Cây xanh cản bớt tiềng ồn

Sóng âm truyền qua các dải cây xanh sẽ bị suy giảm năng

lượng Vỏ cây, tán cây, thảm cỏ đều có tác dụng như vật liệu xốp,

lá cây và thân cây chia cắt nhỏ sóng âm thanh từ đó làm giảm

được khoảng 30% tiếng ồn

Mức cường độ âm thanh giảm đi nhiều hay ít phụ thuộc vào mật

độ lá cây, kiểu lá, kích thước của cây xanh và chiều rộng của dải đất trồng cây

Theo nghiên cứu của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, nếu trồng đai rừng rộng 30 m và cây cao 12 m có thể giảm 50% tiếng ồn [6] [7]

Cây xanh với các tác dụng phòng hộ cho

 Cây xanh ngăn đỡ hạt mưa, bảo vệ mặt đường,chống xói mòn đất và các công trình kiến trúc

 Giảm lượng nước mưa chảy tràn, làm chậm dòng chảy tập trung

và hạn chế tình trạng ngập úng trong đô thị nhờ sự chắn giữ

nước mưa bởi tán phủ và hệ rễ

 Tán phủ của cây có khả năng chắn giữ từ 10 – 40 % lượng mưa tùy thuộc vào loại cây và kiểu mưa

trong việc bảo tồn và làm

tăng đa dạng sinh học

cho khu vực Đặc biệt là

các khu công viên, vườn

hoa, thảo cầm viên… là

nơi để thưởng thức,

nghiên cứu các bộ sưu

tập nhiều loài cây phong

phú từ mọi miền đất

nước và của thế giới.

Công viên Bách Thảo – Hà Nội

Cây xanh trong

kiến trúc cảnh

quan của đô thị

Cây xanh trong

kiến trúc cảnh

quan của đô thị

Cây xanh đô thị

không chỉ góp phần

vào cải thiện môi

trường sinh thái mà

Các công dụng khác

 Giá trị tinh thần

 Những mảng xanh trong đô thị tạo ra môi trường mát mẻ, trong lành, giúp cho người dân thư giãn, nghỉ ngơi sau những giờ làm việc, học tập căng thẳng=> nâng cao hiệu quả làm việc

 Tham gia trồng, chăm sóc, bảo vệ cây xanh=> thắt chặt tình cảm giữa mọi người, giữa con người với thiên nhiên; nâng cao tác dụng giáo dục, nhận thức cho trẻ em về giá trị, vai trò cây xanh và vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái

 Tạo nên nét văn hóa, đặc sắc riêng cho từng vùng

Các công dụng khác

 Nguồn lợi kinh tế trực tiếp

 Thu hoạch hoa, quả như: hoa hồng, thiên lý, quả me, sấu, dừa

 Chặt tỉa, chăm sóc cây hàng năm cung cấp một lượng củi, vật liệu xây dựng đáng kể cho nhân dân

 Nguồn lợi kinh tế gián tiếp

 Cải thiện môi trường, nâng cao sức khỏe=> tăng năng suất làm việc, giảm chi phí khám, chữa bệnh

 Nguồn lợi kinh tế thông qua du lịch sinh thái, từ khách tham quan tới các công viên, nguồn thu từ các cuộc triển lãm hội hoa xuân

Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên thành phố Pleiku-Gia Lai Hiện trạng cây xanh đường phố và cây xanh công viên thành phố Pleiku-Gia Lai

Khái quát chung

 Thành phố Pleiku thuộc tỉnh Gia Lai, là đô thị phía bắc Tây Nguyên nằm trên cung đường Hồ Chí Minh, và

trong vùng tam giác tăng trưởng các tỉnh lân cận, cũng như các quốc gia láng giềng như Campuchia, Lào.

 Tổng diện tích tự nhiên là 26.166,36 ha gồm 14

phường và 9 xã, trong đó diện tích đất nội thành là

5.368,61 ha với dân số khoảng 175.820 người (10

phường) Thành phố là trung tâm kinh tế, chính trị,

văn hóa - xã hội của tỉnh Gia Lai.[8]

 Tháng 2/2009, TP Pleiku chính thức được công nhận

là đô thị loại II.

Hiện trạng cây xanh đô thị thành phố

Pleiku, tỉnh Gia Lai

Hiện trạng cây xanh đô thị thành phố

Pleiku, tỉnh Gia Lai

Bảng 2: Thành phần loài cây xanh đô thị ở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.[5]

Hiện trạng diện tích đất cây xanh công cộng ở

=>Diện tích đất cây xanh sử dụng công cộng ở thành phố Pleiku rất thấp

chỉ đạt tỷ lệ 21,14% so với tiêu chuẩn.

Để đạt được chỉ tiêu so với quy định đề ra, thành phố Pleiku phải bổ sung

thêm ít nhất 1.307.416 m2 diện tích đất cây xanh sử dụng công cộng

Hiện trạng cây xanh đường phố Pleiku

 Hệ thống cây xanh đường phố TP Pleiku có 57 loài cây xanh thuộc 28 họ với tổng số cây là 5.995 cây

 Những chủng loại cây có số lượng lớn như Sao đen với 1.272 cây, Thông ba lá với 717 cây,…

 Các cây xanh được bố trí theo mô hình 1 hàng cây, 2 hàng cây hoặc 4 hàng cây trên đường phố Cách bố trí cây phù hợp với từng tuyến phố và đảm bảo mỹ quan

 Một số đoạn đường vẫn chưa được bố trí cây xanh hoặc bố trí rất ít ngay cả khu trung tâm

Đường Quang Trung

Bảng 4: Tỷ lệ % số cây xanh đường phố phân chia theo cấp đường kính [5]

=> Cây xanh đường phố Pleiku đang trong giai đoạn còn trẻ và cần được quan tâm chăm sóc

Hiện trạng cây xanh công viên thành

130 loài thực vật thuộc 54 họ, trong đó có 45 loài cây xanh

bóng mát thuộc 21 họ với tổng số cây là 2.499 cây

 Các loài cây được trồng với số lượng lớn là Thông ba lá với

1.144 cây, Sao đen với 244 cây,…

 Các loài cây số lượng thấp chủ yếu là cây ăn quả như Nhãn,

Mận, Mít, và một số cây như Đa, Ngọc Lan, Sanh, Sung,

 Cách bố trí cây xanh công viên trong thành phố rất đa dạng, tạo

ra nét đặc trưng cho từng công viên

Bảng 5: Tỷ lệ % số cây xanh công viên phân chia theo cấp đường

kính [5]

Bảng 5: Tỷ lệ % số cây xanh công viên phân chia theo cấp đường

kính [5]

=> Hệ thống cây xanh ở công viên tương đối trẻ, số cây mới

trồng (D10) chiếm tỷ lệ khá cao 44,66% Số cây đại thụ và cổ

thụ chiếm tỷ lệ rất nhỏ

Sự phù hợp của hệ thống cây xanh đô

 Pleiku có đều kiện về khí hậu (tương đối mát mẻ, có hai mùa mưa, khô rõ rệt ) cũng như tính chất đất (đất đỏ vàng) rất phù hợp với sự phát triển của hai loài cây trên

 Đặc biệt, ở đây thông có khả năng tái sinh tự nhiên rất tốt, hạt thường phát tán vào mùa khô và nảy mầm vào mùa mưa

 Thông và sao đen là những loài tán cao, rộng cho bóng mát tốt, lọc không khí hiệu quả

Con đường thông Trần Hưng Đạo

Mặt hạn chế của hệ thống cây xanh

 Cây dễ bị ngả nghiêng do mất phần rễ cọc, cây không thể cắm sâu vào lòng đất (do là cây di thực từ vùng khác đến), gây cản trở, mất an toàn giao thông đặc biệt trong mùa gió bão

 Các cây thông đang có hiện tượng bị trụi lá, cháy lá, chết

nguyên nhân là do sự xuất hiện một loại sâu có tên khoa học là Diprion Pini L, tên thường gọi là ong cắn lá thông.Hiện tại, hầu hết các cây thông trên địa bàn thành phố đều bị nhiễm ong cắn

lá với mật độ từ 1.500 – 3.000 con/cây

Mặt hạn chế của hệ thống cây xanh đường phố Plieku

Mặt hạn chế của hệ thống cây xanh đường phố Plieku

Những cây thông lá héo úa do bị sâu cắn