Ruong lua d giai doan de nhanh can nhieu phan dam, nhifng bon dam sau liic liia tro de lam benh kho van va benh bac la phat trien manh.. Doi vdi cae giong lua "eham dap iJng" vdi phan d
Trang 1S 6 N O N G N G H I E P & P H A T T R I E N N O N G T H O N T I N H B I N H T H U A N
C H I eye B A O V E T H l ^ C V A T
MOT SO SAU BENH CHJNH TREN CAY LUA VA BIEN PHAP PHONG TRUT
Trang 2PHAN 1 PHAN BON VA CACH BON
NHU C A U DINH DITONG C U A C A Y L U A
Nhu cau ve so liTcfng: De tao dxidc 1 ta thoc can 2 kg
N; 0,7- 0,9 kg P2O5; 3,2 kg K2O va 2kg Si Vi vay, dc dal
nang suat hat 6-7 tan/ ha/ vu can bon cho lua so lifdng
phan bon nhH sau: 8-10 tan phan chuong, 100 -120 kg N/
ha, 100 -120 kg P2O5/ ha va 30 -60 kg K2O/ ha 6 dat phu
sa song Hong, song Cufu Long, kali chifa phai la yeu to han che nang suat Dat phen nang, can tang phan Ian len
90 - 150 kg P2O5/ ha (Mai Van Quyen, 1995)
N G U Y E N TAC BON PHAN:
Tuan thu nguvcn tac 4 dung;
- Dung lieu lifdng
- Dung chung loai
- Dung thdi diem
- Dung ky thuat
Nhtfiig can ctf dc quvct dinh bon phan cho lua:
- Giai doan sinh triTdng cua cay liia - Thdi tie't, khi hau
- Dac tinh cua dat - Lifdng va loai phan bon
- Giong - Bien phap canh tac
1
Trang 3Bang so mau bon phan dam cho lua
Thang so mau la lua chudn mdi cua IRRI cd
4 6, ddnh so 2; 3; 4; 5 Thang mau giUa tri so 3 va 4 tiCcfng
duong 3,5 la dqt tri so chudn Mau la lua d mvCc nay la du
dam Thang mau dudi 3,5 (lua cay), dudi 3 (lua sa) can bon
bo sung phan cd dam
Lieu Irfc/ng bon;
Bon du miJc phan can cho cay trong de dal difdc
nang suat cao va c6 hieu qua kinh te Tuy nhien, tuy Ihuoc
vao trinh do tham canh va kha nang dau tu" ma mSc phan
bon cung phai thay doi cho phu hdp
Suf dung phan bon NPK rifeng re: (NPK: 100, 60,60)
So' Irfgfng (kg/
ha)
Thiic Thuc Gio'ng Loai phan
So' Irfgfng (kg/
ha)
Bon lot
drftl (kg/ha)
dgft2 (kg/ha)
Thiic dgft3
So' Irfgfng (kg/
ha) (kgAia) 8-12 18-22 38-42
So' Irfgfng (kg/
ha)
NSS NSS
Phan
-Ngan
Ngan ngay
- Chu y: Ddi vdi cdc viing chua phen thi nen thay the
phan lan supe bang lan nung chdy
Chung loai va thcfi diem bon:
M o i giai doan sinh trifcfng cua cay lua c6 nhu cau
khac nhau ve phan bon Ruong lua d giai doan de nhanh
can nhieu phan dam, nhifng bon dam sau liic liia tro de lam benh kho van va benh bac la phat trien manh Benh tiem lufa thifdng phat sinh tren ruong bon thieu phan
Gidng lua cd thdi gian sinh trixdng ngan (<120 ngdy):
Trang 4Gio'ng Ida thdm canh cao (lua lai): Bon lot sau, bon
thuc sdm
Bon thuc cho lua nham vao 2 thdi ky chinh: de nhanh
va lam dong Thdi ky liia lam dong c6 the bon thiic vao
1 hay 2 ddt (bon don dong hoac nuoi dong)
Hicn tift/ng lop do cua cay lua
Nguyen nhdn: lua lop dd la do bon nhieu dam, bon
khong can doi dam, Ian va kali
Co 3 nguyen nhdn gdy nen hien tUcfng lop, do non:
- Do dac tinh cua giong
- Do dieu kien ngoai canh (thie'u anh sang, mifa
nhieu, gio bao va dat qua tot)
- Do ky thuat canh tac (mat do, bon phan va tU'di tieu
khong hdp ly),
+ Hicn ttfdng ruong lua Idp: Dien tich la qua cao, qua
trinh quang hdp va tich luy chat kho tien hanh khong diTdc
binh thtfdng, lu'dng gluxit d la b i giam sut, tiif do giam kha
nang tdng hdp protil cua cay
+ Hien tu'dng lua d(5: liia sinh tru'dng qua manh, la
nhieu, than cao va yeu Do do, siJc chong dd cua cac dot
ben dU'di khong chiu ndi siJc nang cua cac bo phan tren,
dan den hicn lu'dng liia do non vao IrUdc hoac sau liic tro
Bien phap phong chong lop, do:
- Chon giong chiu phan va chong do (thap cay, chiu phan, la ngan hep va diJng)
- Bon phan dam hdp ly va can doi vdi Ian va ka l i
H l / C f N G D A N Sir D U N G B A N G SO M A U L A L U A
1 2 3 4 5 6
1 L(jfi ich;
- T i e l kiem lu'dng phan bon
- Dinh dtfdng cay liia can doi hdn
- D o i tu'dng dich hai se giam hdn, se giam chi phi phong truf dich hai
- Nang suat, san lifdng se cao hdn
Trang 52 Cach suf dung;
Bon phan theo mau la dung bang so mau la each bon
khoa hoe difa vao nhu eau dam (N) trong eay ddn gian,
tien Idi, de ap dung ddi vdi nha nong Difa tren cd scf nhu
eau dam (N) eua cay va kha nang dap iJng cua dat Gop
phan lam giam ehi phi san xuat, han che sU" phat trien eua
sau benh va nga do do khong c6 lifdng dam d\i thiifa trong
cay, dong thdi giam tac hai den moi tru'dng do khong eo
liTdng dam (N) du" thiifa trong dat va nguon niTde
Doi vdi cae giong lua "eham dap iJng" vdi phan dam,
ed mau la xanh nhat (ma tranh) nen ap dung day mau so
3 tren bang so mau lam mau chuan de xae dinh thdi ky
can thie't phai bon them N eho liia Doi vdi cae giong lua
"nhay cam", dap iJng nhanh vdi phan dam, ed mau la
xanh dam va mau doi mau khi eo bon phan dam, nen dung
day mau so' 4 tren bang so mau lam mau chuan de so vdi
mau la lua Neu mau la nhat hdn mau chuan la thieu dam
can phai bon ngay, neu dam hdn thi khong can phai bon
Thdi gian so mau thich hdp doi vdi hau het cae giong
lua ngan ngay hien nay la moi tuan mot Ian (ke tuf ngay
14 sau khi sa hoac cay cho den luc liia tro) Thdi diem so
mau tot nhat la 8:30-9:30 gid buoi sang va nen co' dinh
thdi gian nh\i nhau cho moi Ian so mau Ngoai ra, khong
nen so trifc tiep du'di anh sang mat trdi ma nen dung non hoac than ngifdi che tia sang tdi trife tiep Vi gdc do tia sang va cu'dng do anh sang ed anh hifdng Idn den kha nang phan biet mau sac cua ngifdi do
CACH AP DWG
DAPIOOkg/ba KCI 30 kg/ha
i
XjtpUnMii
10 14 21 2S 15 42 49
ThMdilmsom^ula
Trang 6P H A N I I
M O T S O S A U B E N H C H I N H
H A I L t J A V A B I E N P H A P P H O N G T R l T
A S A U H A I L U A :
1 S A U B U C T H A N BlJclfM H A I C H A M ;
Sau non due trong Rupng lua bi
than lua s^u dgc th^n
- Nhan d^ng: Bifdm difc canh Irifdc mau nau nhat,
mep ngoai canh co 8 - 9 cham nho, bifdm cai canh tri^dc
mau vang nhat co mot cham den rat ro d giffa canh, cuoi
bung CO chum long mau vang nhat TriJng de thco o, co
Ictp long W mau vang phu ben ngoai, mot d co khoang 50
- 150 tri^ng Sau non song trong than lua, dau mau nau, mlnh tijf trang sila den vang nhat Sau non co 5 tuoi Nhong vang nhat, nhong cai va nhong difc khac nhau (diTc nho hdn c a i ) vong ddi 35 - 45 ngay
- T a c hai: Sau non nd ra diic vao than lua gay danh
heo va bong bac, trong dieu kien hien nay sau pha vao vu Dong Xuan (thang 2 - 3), vu He Thu (thang 7 - 8), vu mua (thang 10 - 11)
- Bien phap phong truf:
+ Bay den khi bil'dtm ro
+ Thuoc hoa hoc: Phun thuo'c khi hxidm ro 5 - 7 ngay
la bien phap kinh te' nhat, cac loai thuoc mang tinh \\iu dan
CO hieu qua cao
* Neu bi hai cf lua difdi 25 ngay tuoi thi rai phan bo sung va dam tia
* Giai doan dong thi co the dung cac loai thuoc lifu dan nhif: Marshal 5G, Padan 4G, Ga noi 4G, Caradan 5H
Trang 72 S A U C U O N L A NHO;
- Nhan d^ng:
Ngai nho, fnau vang nau, canh c6 hai van ngang hinh Ian song, mau tro, mep ngoai cua canh c6 vien nau hoac xam Tru*ng hinh bau due, mau vang nhat, de rai rac tren mat la Sau non day siJc c6 mau xanh la ma, mau vang nhat, sau c6 5 tuoi Hoa nhong trong bao la hoac gan phia goc, vong ddi 30 - 40 ngay , ,
•'14' '•• '
- T a c hai:
Sau cuon la l a i va an phan chat xanh cua la, g^y hien tifdng bac trang la Sau pha tijf ma cho den dong tro, nguy hiem nhat la giai doan tro neu hi nang nang suat se giam Sau pha lien tuc cac vu lua trong nam
- Bien phap phong truf:
+ Chi triif giai doan trifcfe va sau tro neu mat do cao (con cac giai doan lua con khong can thic't phai phong trijf)
+ Phun thuoc sau khi bu'dm ro 3 - 5 ngay la tot nhat
Co the dung cac loai thudc sau: Proclaim, Perkill, Karate, Vitako 300SC, Ammate 150SC, Prevathon 5SC, Angun 5WDG
Trang 83 S A U P H A O ;
TrUdng thanh sdu phso Sfiu cu^n la lua thanh Sau phao h^i tren la lua
nhOng "phao" nh6
- Nhan dang: BU'ctm c6 kich thifdc nho, mong manh,
mau trang tuyet vdi dom mau nau nhat d hai canh, truTng
mau vang nhat, thiTdng dc thanh 1- 2 hang cl be la gan sat
vdi mat nifdc Sau non xanh trong, dau mau nau, cuon la lai
thanh t t o g doan nhU" phao, sau c6 5 tuoi Nhong lam d
nhffng phao la mau nau gan goc lua, vong ddi 21 - 40 ngay
- T a c hai: Sau non net ra cat diJt tufng doan la 1 - 2 cm
va cuon tron l a i thanh to va song d trong do, sau do sau
non leo len la gam chat xanh l a m thanh vet soc trang,
nhieu ruong bi can trui la, sau pha tren ruong nhieu ni/dc,
pha giai doan liia tijf 15 - 30 ngay tuoi lam cho cay lua bi
coi coc Trong dieu kicn hien nay sau pha quanh nam
- Bien phap phong truf:
+ Thao kho nU'dc khi bU'dm ro 5 - 7 ngay hoac khi sau
tuoi con nho (phao con ngan) la kinh te nhat
+ Ngoai ra, trong dieu kien kho khan ve nifdc thi co
the dijng cac loai thuoc thuoc nhom Pyrethroid c6 hieu
qua cao
4 BQ TRi:
B9 trT trUdng thinh Ciy lua bj bQ tn h^i Ru^ng b| bQ trf h«i
- Nhan dang: Tru'cfng thanh mau den, thon dai, tuoi
nho CO mau trang vang khong c6 canh Tru'ng de rai rac
trong mo la, khi m d i nd tap trung cf phan ngon la l a m la
quan lai Vong ddi 15 - 20 ngay
- T a c h^i: Bo tri la loai chich hut nhifa cua la Ilia lam
la lua kho va top lai, nhin ruong lua mat mau xanh, chung chi hai lua tiif giai doan 7-30 ngay sau sa, trong dieu kien kho han bo tri hai nang
- Phong truf:
+ Quan ly tot nguon nifdc trong ruong la bien phap phong Irijf tot nhat (ruong luon c6 nifdc - khong de kho han) + Bon phan ddt 1 sdm hdn 3 - 4 ngay so vdi quy dinh khi ruong bi bo tri
+ TrU'dng hdp can thiet thi c6 the suT dung bat ky loai thuoc truf sau nao (tranh suT dung thuoc nhom cue tong hdp
de phong ray nau l a i phat cuoi vu)
Trang 95 BQ XIT DAI;
BQ xrt trUdng th^nh vd gSy h^i trdn h^t
- Nhan dang: TriTcfng thanh mau xanh hcfi pha vang
nau, thon, dai Con difc va con cai khac nhau ve kich thu'dc
d phan bung TriJng mau nau, de thanh hang ( 1 - 2 hang
khoang 10 - 15 triJug) Bo xit non giong trU'cfng thanh
nhtfng chU'a co canh, vong ddi 30 - 40 ngay
- Tac h^i: Ca bo xit non va trU'cfng thanh deu chich hut
nhifa hat liia, lam cho hat bi Icp trang, trifdng hdp hat liia da
chin sila thi sau nay thu hoach gao so bj gay khi xay xat, bo
tn gay hai quanh nam nhat la nhifng ruong tro sau ciang
- Phong trijf:
- Ve sinh dong ruong, diet truf c6 dai va ky chu phu
- Cay gon thcfi vu Phat hicn sdm thu gom 6 triJng de
- Dung ba la xoan tarn nifdc giai mot ngay, bo vao coc cam nhuf bo xit dai den de tieu diet
- Khi Ilia tro, mat do cao thi mdi phong trCr (khong phun thudc vao giai doan lua tro bong, phdi mau), c6 the dung Ofatox 400EC, Fastac 5EC, Dimenat 40EC hoac Actara 25WG, phun khi bo xit phat sinh ro
6 RAY NAU:
C a n h dai C a n h n g i n
Trijfng
Trang 10TnTng nd
tilr
7-9 ngiy
sau khi de
Au trjing
cd 5tu^i 10-16
ngky
Tntdng tMnh sd^ng tit 7-9 ng^y
Nhan dang: vach goc lua quan sal phan goc Ihi se
thay ray nau, hoac quan sat mat nifdc se thay xac ray Ray
trifclng thanh va ray non giong nhau ve hinh dang chi khac
nhau kich thu'dc va canh
Ray nau c6 hai dang hinh: dang canh ngan (dieu kien
du thiJc an, it thien dich) va ray canh dai (dieu kien giong
khang hoac bat Idi)
O triJng hinh nai chuoi, de trong be la liia, mot ray
cai CO the de 150-1.000 trifng
Vong ddi: 25 - 30 ngay
- Tac hai:
+ Truyen benh liin xoan la, lua c6
16
+ Lam giam nang suat tCf 20-80% Tham chi mat trang
+ Ray nau pha hoai cay lua tijf ma - de nhanh - tro chinh
+ Lam 6 nhiem moi tru'cfng va tang chi phi phong trijf (150.000 d - 200.000 d/ha/liTdt phong triif)
Trong dieu kien hien nay, ray nau gay hai ca 3 vu: dong xuan (thang 1 - 2), He thu (thang 7 - 8), vu mua (thang9 - 11)
- Bien phap phong truf:
+ Dung giong khang ray, luon doi giong la bien phap kinh te' nhat
-I- Bien phap canh tac: gieo cay mat do thap, gieo cay theo lich ne ray, giam bon phan dam, bon phan hcfp ly + Bao ton thien dich: khong dung thuoc truf sau qua sdm, nhat la thuoc nhom cue tong hcfp se lam tai phat ray nau cuoi vu
+ Bien phap khac: dung vit con,
+ Bien phap hoa hoc: Suf dung cac loai thuoc dac tri: Acnipyram 50WP (chetray), Fidur 220EC, Chat 20WP, Acdinosin 550WG, Oshin 20WP
+ Chu y can an nifcfe vao ruong trU'dc khi tien hanh phun xit, khi phun xit can phun de thuoc tiep xuc vdi ray
17
Trang 117 SAU BUC BE; (Con goi la dot due be)
NhQng Trifdng th^nh Rupng bf sSu dye gky h^i
- Nhan dang: Tru'dng thanh giong vdi biTcim sau cuon
la nho nhiTng kich thifdc nho hdn, khi dau duoi "choc" len
trdi, sau non gan giong sau phao, nhifng ehung hau nhif
khong lam phao mdfi (sau phao ngifdc lai) Nhong d trong
phao, mau vang nau, kich thu'de Idn hdn sau phao
- Tac hai: Sau non can la liia 2 doan va up lai thanh
phao, sau nho an la, can be la, sau Idn thi an phan be
thanh nhieu lo thung va due vao trong lam cho lua heo dot
(gan giong sau due than), cho hi hai nang liia se chet
(khong phue hoi du'de) Chung pha tren eac tra lua 15 - 30
ngay sau gieo
- Bien phap phong truf: tren cae tra lua tijf 15 - 35
ngay tuoi ncu phat hien thay sau due be thi phai suT dung thuoe hoa hoc (hieu qua nhat la giai doan bu'dm ro 3 - 5 ngay) cae loai thuoe thong thU'dng deu trijf du'dc sau due be (chu y giai doan nay, khong dung thuoe nhom cue tong hdp: Decis, Sherpa, Tiper Vi se gay tai phat ray nau, sau cuon la giai doan sau)
Ngoai ra tren dong ruong con mot so sau hai khae dac trifng cho tilfng khu vi/e: Bo xit den, tuyc'n trung re, muoi nan, cao cao, ray xanh duoi den
9 NHEN GIE; (Benh eqo gid)
Trong nhiTng nam gan day Nhen gie (ten khoa hoe
Steneotarsonemus spinki, ho Tarsonemidae, bo Acarina)
da xuat hien va c6 khuynh hifdng Ian rong ra mot so vung trong lua d nifdc ta
Tri^u chii'ng nh$n gie g^y h^i trdn tMn va bdng
Trang 12Nhan dang:
- Nhen c6 kich thi/dc rat nho, mau trang vang hoac
trang trong c6 4 doi chan, rat kho quan sat bang mat
thirdng
- TriJng rat nho c6 dang hinh qua Irufng, mau trang
hoac mau trang due, de rai rac trong be la
- Vong ddi la ngan den rat ngan tiif 4 - 7 ngay, tuy
theo nhiet do
20
Tricu ehitng gay hai:
- Nhen gie co the gay hai d tat ca cac giai doan sinh
trU'Sng va cac bo phan cua cay lua nhu" be la, gan la, gie Ilia va trong hat lua
- Giai doan ma: nhen gie hai chu yeu ben ngoai be hoac vi tri tiep giap giffa be va than cay Vet hai liic dau
la cac cham mau trang vang, sau Ian rong tao thanh nhCTng dam trong nhif vet cao gio mau nau hoac nau den
- Giai doan lua de nhanh den lam dong: nhen gie due
vao ben trong va song d khoang mo be la va gan la, tao
thanh nhieu soc dai mau tim chay doc theo be la, cac soc nay sau do bi hoai tuf c6 mau tham nau nhu" ba trau
- Giai doan tro dc'n chin: nhen gie gay hai tren nhieu
bo phan nhrfbe la, gan la, than, bong va tren hat O nhilng
be la phia diTdi va gan la, vet hai tiTdng ti/ nhu" giai doan
de nhanh den lam dong O nhiJng be la phia tren (be la dong va be phia du'di la dong), tao nen cac vet cao gio tham tim Tren bong lua, gie khong tro thoat, cac hat lua
CO vet mau tham nau, ben trong v6 trau nhuy hoa bi hai thui den Hat lua bi bic'n dang mco mo, lep hoac luTng, mau nau den lo'm do'm hoac tham den deu tren ca hat Cac bong Ilia bi hai thifdng moc thing diJng vi phan Idn so hat
bi lep
- SU" gay hai cua nhen gie thU'dng keo theo sif phat
trien cua vai loai nam nhif Saclocdalium oryzae,
Curvularia sp., Alternaria padwrekii, trong do chu yeu la
nam Saclocladium oryzae gay benh thoi be
21