dự thi dạy học tích hợp liên môn nước nguồn sống của con người

Với các tính chất lí hóa đặc biệt ví dụ như tính lưỡng cực,liên kết hiđrô và tính bất thường của khối lượng riêng nước là một chất rất quan trọng trong nhiều ngành khoa học

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HÀ NỘI PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN QUỐC OAI

Trường THCS Ngọc Mỹ

Xã Ngọc Mỹ- Huyện Quốc Oai- TP Hà Nội

ĐT: 0433843266 Email: c2ngocmy-qo@hanoiedu.vn TÊN TÌNH HUỐNG : “Nước- nguồn sống của con người”.

(Water - life source of people)

CÁC MÔN HỌC TÍCH HỢP:

Ngữ văn, Hoá, Lí, Địa, Sinh, Giáo dục công dân, Tin học, Tiếng Anh

1 Họ và tên: Doãn Thị Lan Anh

Ngày sinh: 15-1-2000 Lớp: 9A

2 Họ và tên: Đỗ Thị Thúy Nga

Ngày sinh: 5-4-2000 Lớp: 9A

“Nước- nguồn sống của con người”.

(Water - life source of people)

1 Tên tình huống:

Trong chuyến đi tham quan của trường, trên đường đi, chúng em đã gặp rất nhiều cảnh đẹp khiến cho ai cũng phải trầm trồ khen ngợi Nhưng một cảnh tượng đã hiện

ra ngay trước mắt chúng em khiến các bạn phải hoảng hốt và kinh ngạc, Lan Anh nói:

- Trời ơi! Đây là đâu thế, sao nước ở đây lại bẩn quá vậy?

Không những thế, chúng em lại nhìn thấy những người dân nơi đây xả rác ra sông, ngòi hơn nữa còn sử dụng nước lãng phí Lan Anh nới xong, Nga tiếp lời :

- Khiếp quá đi! Họ có biết làm như vậy là ảnh hưởng tới môi trường nước nơi họ

đang sống và ảnh hưởng tơi chính cuộc sống của họ hay không mà họ còn làm như vậy?

Cả lớp xôn xao bàn tán bỗng cô giáo dạy văn của chúng em lên tiếng:

- Sau chuyến tham quan này, cô sẽ cho các em viết 1 bài tranh luận nêu ý kiến

của mình về thực trạng của nước hiện nay Các em có thể làm bài cá nhân hoặc theo nhóm.Cả lớp có đồng ý không?

- Vâng ạ!

Nhóm chúng em sau khi tìm hiểu thực tế đã thu thập được rất nhiều thông tin về môi trường nước.

2 Mục tiêu giải quyết tình huống:

- Nêu được tầm quan trọng của nước đối với cuộc sống của con người

- Thực trạng ô nhiễm nguồn nước và lãng phí nước

- Tác hại của sự ô nhiễm đối với sức khỏe con người và môi trường

- Giải pháp bảo vệ nguồn nước và tiết kiệm nước

3.Tổng quan về các nghiên cứu liên quan tới việc giải quyết tình huống:

Cần kết hợp các tri thức khách quan:

- Thực trạng chung về nước

- Hậu quả của việc ô nhiễm nguồn nước và lãng phí nước

- Các tác nhân ảnh hưởng đến nguồn nước

- Thói quen sử dụng nước của con người

- Một số giải pháp thay đổi thói quen xấu của con người về việc sử dụng nước

4 Giải pháp giải quyết tình huống:

- Thành lập nhóm nghiên cứu

- Tiến hành nghiên cứu thực tế

- Tổng hợp các kết quả, đánh giá nghiên cứu

*Vận dụng các kiến thức liên môn:

- Văn: Sử dụng văn thuyết minh, từ ngữ phương thức biểu đạt phù hợp với bài viết

- Hóa học + Vật lý : Phân tích cấu tạo và tính chất của nước.

- Địa lý : Nêu sự phân bố của nước

- Sinh học : Phân tích sự ảnh hưởng của việc ô nhiễm nguồn nước đến sức khỏe con người và môi trường nói chung

- Giáo dục công dân:

+ Các hoạt động xã hội và các chính sách của nhà nước góp phần bảo vệ nguồn nước

+ Tuyên truyền cho mọi người kiến thức về nước và thực trạng của nước trong công cuộc bảo vệ nguồn nước

- Tiếng Anh: vận dụng vốn từ vựng tiếng anh để dịch tên bài viết

- Tin học: Vận dung kĩ năng truy cập và tra cứu thông tin trên internet để tìm hiểu thêm kiến thức về nước Vận dụng Microsoft Office Word để đánh văn bản

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

*Viết các ý chính => Tìm hiểu=>Trao đổi=>Viết thành bài

*Tư liệu sử dụng: internet, sách giáo khoa

Từ các kiến thức đó để viết thành bài văn:

5.1.Thành phần hóa học, tính chất của nước

Nước là một nguồn tài nguyên tự nhiên vô tận, là món quà quý giá mà mẹ thiên nhiên ban tặng, đồng thời cũng là nguồn sống của trái đất Vậy chúng ta có thể hiểu nước là gì? Nước là một hợp chất gồm có nguyên tố hiđrô (11,11%) và oxi (88,89%) có công thức hóa học là H2O

2H2 + O2 -> 2H2O

Ngoài ra, trong nước còn có rất nhiều chất rắn như: bùn, cát, các chất hữu cơ, tỷ lệ của các chất này rất nhỏ

Với các tính chất lí hóa đặc biệt (ví dụ như tính lưỡng cực,liên kết hiđrô và tính bất thường của khối lượng riêng) nước là một chất rất quan trọng trong nhiều ngành khoa học và trong đời sống

Nước là vật chất duy nhất trên trái đất có thể thấy ở 3 trạng thái: rắn, lỏng, hơi tùy theo điều kiện nhiệt độ và có thể dễ dàng chuyển hóa từ trạng thái này sang trạng thái kia

5.2 Sự phân bố của nước

Nước có ở khắp mọi nơi trên Trái đất,chiếm ¾ bề mặt trái đất và trong tất cả các hợp phần của lớp vỏ địa lí Ngoài ra, trong các lớp đất đá, nước cũng có một khối lượng khá lớn gọi là nước ngầm (nước tồn tại và di chuyển trong lòng đất) Nước có ở các sông ngòi, ao hồ, đầm lầy và băng hà

Biểu đồ và bảng số liệu bên dưới giải thích một cách chi tiết nước trái đất có ở đâu Chú ý rằng trong 1.386 triệu km3 tổng lượng nước trên trái đất thì trên 96% là nước mặn Và trong tổng lượng nước ngọt trên trái đất thì 68% là băng và sông băng; 30%

là nước ngầm; nguồn nước mặt như nước trong các sông hồ, chỉ chiếm khoảng 93.100

km3, bằng 1/150 của 1% của tổng lượng nước trên trái đất Nhưng nước sông và hồ là nguồn nước chủ yếu mà con người sử dụng hàng ngày

5.3 Vòng tuần hoàn của nước

Vậy nước được tạo ra như thế nào? Chính là nhờ vòng tuần hoàn của nước Vòng tuần hoàn nước là gì? Đó chính là sự tồn tại và vận động của nước trên mặt đất, trong lòng đất và trong bầu khí quyển của trái đất Nước trong trái đất luôn vận động và chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác, từ thể lỏng sang thể hơi rồi thể rắn và ngược lại Vòng tuần hoàn nước đã và đang diễn ra từ hàng tỉ năm và tất cả cuộc sống trên trái đất đều phụ thuộc vào nó, trái đất chắc hẳn sẽ là một nơi không thể sống được nếu không có nước Trong khí quyển nước tồn tại dưới dạng hơi nước có ý nghĩa rất quan

trọng trong hệ tuần hoàn nước Vòng tuần nước không có điểm bắt đầu nhưng chúng

ta có thể bắt đầu từ các đại dương Mặt trời điều khiển vòng tuần hoàn nước bằng việc làm nóng nước trên những đại dương, làm bốc hơi nước vào trong không khí Những dòng khí bốc lên đem theo hơi nước vào trong khí quyển, gặp nơi có nhiệt độ thấp hơn hơi nước bị ngưng tụ thành những đám mây Những dòng không khí di chuyển những đám mây khắp toàn cầu, những phân tử mây va chạm vào nhau, kết hợp với nhau, gia tăng kích cỡ và rơi xuống thành giáng thủy (mưa) Vòng tuần hoàn nước

"kết thúc" … và lại bắt đầu

Sơ lược về vòng tuần hoàn nước

5.4 Vai trò của nước.

Nguồn nước thật bao la và vô tận nhưng chỉ cần không biết cách sử dụng hợp lý thì đến một ngày nguồn nước sẽ bị cạn kiệt Chính vì hiểu biết được tầm quan trọng của nước nên giá trị của nước đã được con người ứng dụng vào rất nhiều mặt Tài nguyên nước là các nguồn nước mà con người sử dụng hoặc có thể sử dụng vào những mục đích khác nhau Nước được dùng trong các hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, dân dụng, giải trí và môi trường Hầu hết các hoạt động trên đều cần nước ngọt

Đặc biệt nước rất cần thiết đối với cơ thể con người Nước có vai trò đặc biệt quan trọng với cơ thể, con người có thể nhịn ăn được vài ngày, nhưng không thể nhịn uống nước

Nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ thể, 65-75% trọng lượng cơ, 50% trọng lượng mỡ, 50% trọng lượng xương Nước tồn tại ở hai dạng: nước trong tế bào và nước ngoài tế bào Nước ngoài tế bào có trong huyết tương, máu, dịch limpho, nước bọt… Huyết tương chiếm khoảng 20% lượng dịch ngoài tế bào của cơ thể (3-4 lít) Nước là chất quan trọng để các phản ứng hóa học và sự trao đổi chất diễn ra không ngừng trong cơ thể Nước là một dung môi, nhờ đó tất cả các chất dinh dưỡng được đưa vào cơ thể, sau đó được chuyển vào máu dưới dạng dung dịch nước

(Nguồn: internet)

Nước không chỉ quan trọng đối với con người mà còn với những hoạt động sản xuất của con người

Sau nhân tố nhiệt độ, nước (độ ẩm) là một nhân tố sinh thái vô cùng quan trọng Trong lịch sử phát triển của sinh giới trên bề mặt trái đất luôn gắn liền với môi trường nước.Các sinh vật đầu tiên xuất hiện trong môi trường nước Quá trình đấu tranh lên sống ở cạn, chúng cũng không tách khỏi môi trường nước; nước cần thiết cho quá trình sinh sản Sự kết hợp của các giao tử hầu hết được thực hiện trong môi trường nước, nước cần thiết cho quá trình trao đổi chất Nước chứa trong cơ thể sinh vật một hàm lượng rất cao, từ 50 – 90% khối lượng

cơ thể sinh vật là nước, có trường hợp nước chiếm tỉ lệ cao hơn, tới 98% như ở một số cây mọng nước, ở ruột khoang (ví dụ : thủy tức) Nước là nguyên liệu

cho cây trong quá trình quang hợp tạo ra các chất hữu cơ Nước là môi trường hòa tan chất vô cơ và phương tiện vận chuyển chất vô cơ và hữu cơ trong cây, vận chuyển máu và các chất dinh dưỡng ở động vật Nước tham gia vào quá trình trao đổi năng lượng và điều hòa nhiệt độ cơ thể Cuối cùng , nước giữ vai trò tích cực trong việc phát tán nòi giống của các sinh vật, nước còn là môi trường sống của nhiều loài sinh vật

Chốt lại ta có thể thấy vai trò của ngước là rất lớn:

- Nước là một thành phần tất yếu trong sinh hoạt và ăn uống của chúng ta Nó cần thiết cho sự phát triển và duy trì mọi hoạt động trong cơ thể ta

- Nước là mẹ của sự sống vì con người ta không thể nào sống mà không có nước

- Trong những điều kiện mát mẻ không uống nước con người có thể tồn tại được

7 ngày, nhưng con người có thể sống trên 60 ngày không ăn

- Nước chiếm khoảng 75% cơ thể lúc mới sinh và khoảng 60% khi con người trưởng thành

- Nước được hiện diện ở tất cả các cơ quan trong con người với tỷ lệ khác nhau -Cơ thể thiếu nước không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe mà còn tạo ra những biểu hiện như mất ngủ, mệt mỏi, kém tập trung,

- Nước trong cơ thể chúng ta có thể có nguồn gốc từ mọi loại chất lỏng uống được và thức ăn, nước cũng xuất hiện do kết quả trao đổi chất đạm, chất béo

- Các nhà khoa học đã khuyến cáo nên uống nước thường xuyên, không nên đợi đến khi khát mới uống

- Nước là một nguồn tài nguyên quý giá đối với con người, ngày nay quả là một vấn đề đáng quan tâm

- Nước là một hợp chất bao gồm hyđro và oxi, nước tinh khiết không có màu, không mùi, không vị và chúng tồn tại ở ba dạng chính đó là: rắn, lỏng, khí

- Trên 70% diện tích bề mặt trái đất là nước nhưng có khoảng 97% số nước trên tồn tại ở các Đại dương

5.5 Sự ô nhiễm và lãng phí nguồn nước Hậu quả

Nước ngọt là nguồn tài nguyên tái tạo, tuy vậy mà việc cung cấp nước ngọt

và sạch trên thế giới đang từng bước giảm đi Nhu cầu nước đã vượt cung ở một vài nơi trên thế giới, trong khi dân số thế giới vẫn đang tiếp tục tăng làm cho nhu cầu nước càng tăng Sự nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước cho nhu cầu hệ sinh thái chỉ mới được lên tiếng gần đây Trong suốt thế kỷ 20, hơn một nửa các vùng đất ngập nước trên thế giới đã bị biến mất cùng với các môi trường hỗ trợ có giá trị của chúng Các hệ sinh thái nước ngọt mang đậm tính đa dạng sinh học hiện đang suy giảm nhanh hơn các hệ sinh thái biểnvà đất liền

Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã

Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: Do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước chất thải bẩn, các sinh vật và vi sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng

Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước

Tốc độ công nghiệp hoá và đô thị hoá khá nhanh và sự gia tăng dân số gây

áp lực ngày càng nặng nề đối với tài nguyên nước trong vùng lãnh thổ Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn Ở các thành phố lớn, đông dân chất thải

do sinh hoạt cũng là một nguyên nhân quan trọng đang gây ô nhiễm môi trường nước Tuy nhiên ô nhiễm nước do sản xuất công nghiệp là rất nặng

Sau đây là một số hình ảnh về sự ô nhiễm nguồn nước.(Nguồn: Internet).

Nước thải công nghiệp xả ra sông, ngòi.

Dòng sông ngày xưa

Dòng sông ngày nay

Trước đây, thay vì những con sông trong xanh thì hiện tại là những con sông đang dần trở thành những “bãi rác công cộng”

Do ý thức người dân và các xí nghiệp chưa được nâng cao nên thường xuyên rác thải được xả xuống sông ngòi ao hồ gây ô nhiễm trầm trọng Rác thải gây ứ đọng nước và ngập úng Các điểm ứ đọng nước thải sẽ là nơi sản sinh ra

nhiều vi khuẩn gây bệnh, bốc mùi hôi thối và làm mất mĩ quan thiên nhiên Những sự ô nhiễm ấy đã ảnh hưởng trực tiếp tới người dân

Khi nguồn nước bị ô nhiễm, ngoài những căn bệnh do vi khuẩn, virus thì các chất phóng xạ, chất hóa học (Dioxin, thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất diệt côn trùng…) hay kim loại nặng (Asen, Amoni, Chì, Thủy ngân…) tồn dư trong nước cũng là nguyên nhân sâu xa gây nên nhiều căn bệnh cực kì nguy hiểm như khối u, ung thư, sảy thai, dị tật bẩm sinh… Khi uống phải nguồn nước nhiễm những chất này, tác động của nó không biểu hiện ngay trước mắt mà ngấm dần vào cơ thể, để lại hậu quả khôn lường nếu sử dụng lâu dài Ngoài ra ô nhiễm nguồn nước còn gây tổn thất lớn cho các ngành sản xuất kinh doanh, các hộ nuôi trồng thủy sản

Tiếp xúc lâu dài sẽ gây ung thư nghiêm trọng các cơ quan nội tạng Chất tẩy trắng Xenon peroxide, sodium percarbonate gây viêm đường hô hấp, oxalate kết

hợp với calcium tạo ra calcium oxalate gây đau thận, sỏi mật Vi khuẩn, ký sinh trùng các loại là nguyên nhân gây các bệnh đường tiêu hóa, nhiễm giun, sán Kim loại nặng các loại: Titan, Sắt, Chì, Cadimi, Asen, Thuỷ ngân, Kẽm gây đau thần kinh, thận, hệ bài tiết, viêm xương, thiếu máu

Các nghiên cứu khoa học cũng cho thấy, khi sử dụng nước nhiễm asen để ăn uống, con người có thể mắc bệnh ung thư trong đó thường gặp là ung thư da Ngoài ra, Asen còn gây nhiễm độc hệ thống tuần hoàn khi uống phải nguồn nước có hàm lượng Asen 0,1mg/l Vì vậy, cần phải xử lý nước nhiễm Asen trước khi dùng cho sinh hoạt và ăn uống

Bệnh viêm đường ruột.

Bệnh do nhiễm Asen.(Nguồn: Internet)