Các môn được tích hợp: Vật lí, Công nghệ, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Toán học, Giáo dục công dân, giáo dục môi trường và kỹ năng sống vào giảng dạy... - Vận dụng kiến thức của các môn to
Trang 1HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
1 Tên chủ đề dạy học:
“Tích hợp kiến thức các môn Vật lí, Công nghệ, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Toán học, Giáo dục công dân, giáo dục môi trường và kỹ năng sống vào giảng dạy “bài 12: Sự nổi” môn Vật lí lớp 8.”
2 Môn học chính của chủ đề: Vật lý
3 Các môn được tích hợp: Vật lí, Công nghệ, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Toán học,
Giáo dục công dân, giáo dục môi trường và kỹ năng sống vào giảng dạy
Trang 2PHIẾU THÔNG TIN VỀ NHÓM GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội
- Phòng Giáo dục và Đào tạo Phúc Thọ
- Trường THCS Trạch Mỹ Lộc
- Địa chỉ: Xã Trạch Mỹ Lộc - Phúc Thọ - Hà Nội
Điện thoại: ; Email:
- Thông tin về nhóm giáo viên:
1 Họ và tên: Khuất Thị Thuận Yến
Ngày sinh: 03/09/1990 Môn: Vật lí
Điện thoại: 01689985472 Email: thuanyentk@gmail.com
2 Họ và tên: Đỗ Thị Ngoan
Ngày sinh: 05/10/1989 Môn: Vật lí
Điện thoại: 0985908116 Email: hoahuongduong05011989@gmail.com
Trang 3
PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1 Tên hồ sơ dạy học: TÍCH HỢP KIẾN THỨC CÁC MÔN VẬT LÍ, CÔNG
NGHỆ, HÓA HỌC, SINH HỌC, ĐỊA LÍ, TOÁN HỌC, GIÁO DỤC CÔNG DÂN, GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG VÀ KỸ NĂNG SỐNG VÀO GIẢNG DẠY “BÀI 12:
SỰ NỔI” MÔN VẬT LÍ LỚP 8.
2 Mục tiêu dạy học:
* Về kiến thức:
- Nêu được điều kiện để vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng
- Viết được công thức tính độ lớn của lực đẩy Ác-si-met khi vật nổi trên mặt chất lỏng, nêu tên các đại lượng
- Vận dụng kiến thức của các môn toán, công nghệ, hóa học, sinh học, địa lí, giáo dục công dân để giải thích được các hiện tượng liên quan đến sự nổi của vật:
+ Vì sao phải pha muối vào nước để loại bỏ hạt lửng khi xử lí hạt giống?
+ Tại sao dầu nổi trên mặt nước?
+ Giải thích hiện tượng quả bóng bay được bơm khí H2 thì bay lên bầu trời còn quả bóng được thổi khí CO2 thì rơi xuống đất
+ Nêu được vị trí địa lí của Biển Chết và giải thích tại sao người nổi được trên mặt Biển Chết
+ Giải thích được sự sinh tồn của các loại động vật dưới nước và kỹ năng hít thở ở người khi lặn dưới nước
+ Nêu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường trong trường hợp ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và có ý thức bảo vệ môi trường
* Về kỹ năng:
- Giúp các em rèn tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phân tích các kênh hình, kênh chữ, liên hệ thực tế
- Biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề
*Về thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cụ thể là bảo vệ chính môi trường ở địa phương nơi các em đang sinh sống
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trong việc lĩnh hội kiến thức
3 Đối tượng dạy học của bài học
* Đối tượng dạy học là học sinh khối 8
- Số lượng học sinh: 38 em
Trang 4- Số lớp thực hiện: 01 lớp (8A)
* Một số đặc điểm cần thiết khác của học sinh đã áp dụng bài học:
Dự án mà chúng tôi thực hiện là một bài trong chương trình Vật lý 8 đồng thời trực tiếp giảng dạy với các em học sinh lớp 8 nên có nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện
- Thứ nhất: Các em học sinh lớp 8 đã tiếp cận và làm quen với kiến thức chương trình bậc THCS nói chung và môn Vật lí nói riêng nên các em không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức kiểm tra đánh giá mà giáo viên đề ra
- Thứ hai: Đối với bài “ Sự nổi” học sinh đã được cung cấp đầy đủ những kiến thức liên quan ở các bài học trước: Lực đẩy Ác si mét, hai lực cân bằng, trọng lượng riêng của một số chất
- Thứ 3: Cũng giống với các môn học khác như môn Sinh học, Hóa học, Địa lí… việc tích hợp kiến thức của một môn học nào đó vào bộ môn Vật lí để giải quyết các vấn
đề trong bài học là rất cần thiết Mặt khác, các em học sinh lớp 8 đã được cung cấp một lượng kiến thức khá dồi dào nên khi cần thiết phải tích hợp, các em sẽ không cảm thấy bỡ ngỡ Ví dụ: Đối với học sinh lớp 6,7 mà kết hợp kiến thức môn Hóa học vào môn Vật lí
là không thể được Như vậy chỉ có học sinh lớp 8 mới có thể tích hợp được kiến thức của các môn học này để giải quyết vấn đề trong môn học một cách thuận lợi nhất
4 Ý nghĩa của bài học
Nhóm chúng tôi nhận thấy rằng tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, trong lĩnh vực khoa học giáo dục khái niệm tích hợp dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng con người phát triển thiếu hài hòa và mất cân đối
Trong dạy học tích hợp là kết hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực khác nhau, lồng ghép các nội dung cần thiết vào nội dung vốn có của môn học Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn phải nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức của những môn học khác để giúp các em học sinh giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh học tập thông minh, phát huy lối suy nghĩ,
tư duy, khả năng sáng tạo, liên kết các vấn đề và vận dụng linh hoạt kiến thức được học vào thực tiễn
Cụ thể:
Đối với việc tích hợp kiến thức của các môn toán, công nghệ, hóa học, sinh học, địa lí, giáo dục công dân vào bài dạy “Sự nổi” sẽ giúp các em giải thích được các hiện tượng liên quan trong thực tế:
+ Vì sao phải pha muối vào nước để loại bỏ hạt lửng khi xử lí hạt giống?
Trang 5+ Tại sao dầu nổi trên mặt nước?
+ Giải thích hiện tượng quả bóng bay được bơm khí H2 thì bay lên bầu trời còn quả bóng được thổi khí CO2 thì rơi xuống đất
+ Nêu được vị trí địa lí của Biển Chết và giải thích tại sao người nổi được trên mặt Biển Chết
+ Giải thích được sự sinh tồn của các loại động vật dưới nước và kỹ năng hít thở ở người khi lặn dưới nước
+ Nêu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường trong trường hợp ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và có ý thức bảo vệ môi trường
Thực tế, thông qua việc thực hiện tiết dạy, chúng tôi thấy bài soạn theo hướng tích hợp các môn học giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt
ra trong sách giáo khoa Từ đó, bài dạy sẽ trở nên linh hoạt, sinh động hơn Học sinh có hứng thú học tập, chủ động tìm tòi, khám phá và chiếm lĩnh kiến thức, được suy nghĩ, sáng tạo nhiều hơn, từ đó, vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn
5 Thiết bị dạy học, học liệu
* Giáo viên:
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 hòn bi sắt, một hòn bi gỗ, 1 miếng gỗ nhỏ
- Hình ảnh về xử lí hạt giống, ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễm nguồn nước, Biển Chết, khí cầu
- Máy chiếu, kỹ năng trình chiếu powerpoint, kỹ năng sọan giảng bằng chương trình word
- Kiến thức toán học về lập luận, chứng minh
- Kiến thức hóa học liên quan đến tính chất vật lí của một số loại khí, nước và dầu
- Kiến thức địa lí về sự tồn tại của Biển Chết
- Kiến thức sinh học về sự trao đổi chất đối với loài cá, kỹ năng sống khi rơi xuống nước
- Kiến thức giáo dục công dân về ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần tự giác
* Học sinh:
- Nghiên cứu kĩ nội dung bài học
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 miếng gỗ nhỏ, bảng phụ
* Ứng dụng CNTT: Sử dụng phần mềm soạn giảng để trình chiếu các Slide minh họa nội dung kiến thức từng phần cần truyền đạt cho học sinh
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Đối với bài “Sự nổi” giáo viên thực hiện theo các bước sau:
Trang 6BÀI 12: SỰ NỔI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được điều kiện để vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng
- Viết được công thức tính độ lớn của lực đẩy Ác-si-met khi vật nổi trên mặt chất lỏng, nêu tên các đại lượng
- Vận dụng kiến thức của các môn toán, công nghệ, hóa học, sinh học, địa lí, giáo dục công dân để giải thích được các hiện tượng liên quan đến sự nổi của vật
2 Kỹ năng
- Làm thí nghiệm về sự nổi của vật trong chất lỏng
- Giúp các em rèn tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phân tích các kênh hình, kênh chữ, liên hệ thực tế
- Biết vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết vấn đề
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cụ thể là bảo vệ chính môi trường ở địa phương nơi các em đang sinh sống
- Nghiêm túc, hợp tác tốt, linh hoạt trong các hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trong việc lĩnh hội kiến thức
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Giáo viên:
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 hòn bi sắt, 1 hòn bi gỗ, 1 miếng gỗ nhỏ
2 Mỗi nhóm học sinh:
- Nghiên cứu kĩ nội dung bài học
- 1 cốc thủy tinh to đựng nước, 1 miếng gỗ nhỏ
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Thuyết trình, vấn đáp, đàm thoại, trực quan, hoạt động nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới ( 3
phút)
- Giới thiệu bài mới:
+ Làm thí nghiệm thả hòn bi gỗ và hòn
bi sắt vào nước
- HS quan sát, lắng nghe:
+ Cá nhân HS trả lời câu hỏi nêu ra
Trang 7+ Yêu cầu học sinh quan sát, nêu hiện
tượng và trả lời câu hỏi theo suy nghĩ
chủ quan của bản thân: “Tại sao khi
thả hòn bi gỗ vào nước thì hòn bi gỗ
nổi, còn hòn bi sắt lại chìm?”
+ GV trình chiếu hình ảnh minh họa
để đưa ra vấn đề cần tìm hiểu: “ Khi
nào vật nổi, vật chìm?”
+ HS cả lớp theo dõi hình ảnh minh họa
=> Nhận thức vấn đề cần nghiên cứu
Họat động 2: Tìm hiểu điều kiện vật
nổi, vật chìm.( 10 phút )
- Trình chiếu hình ảnh thả vật vào
trong chất lỏng
-Yêu cầu HS trả lời C1:
+ Khi một vật nằm trong chất lỏng
chịu tác dụng của những lực nào?
+ Nhận xét về phương và chiều của hai
lực đó?
- Yêu cầu HS thảo luận làm C2 và điền
từ vào chỗ trống
Ghi kết quả vào chỗ trống - GV
trình chiếu thí nghiệm ảo về 3 trường
hợp khi thả vật vào chất lỏng, yêu cầu
HS quan sát để nêu nhận xét cho câu
trả lời của các nhóm
- Nêu kết luận về trường hợp vật nổi,
vật chìm, vật lơ lửng
- Trình chiếu kết luận
- Cá nhân HS trả lời câu hỏi
- Các nhóm vẽ các vectơ lực và điền từ vào chỗ trống trên bảng phụ
- HS quan sát và nhận xét
I Điều kiện để vật nổi, vật chìm
Trang 8- Rút ra lết luận
- Ghi vở
* Kết luận
FA < P :Vật chìm
FA > P: Vật nổi
FA = P: Vật lơ lửng
Họat động 3: Xác định độ lớn của lực
đẩy Ác si mét khi vật nổi trên mặt
thoáng của chất lỏng (10 phút )
- Giới thiệu và hướng dẫn thí nghiệm
+ Mục đích TN
+ Dụng cụ TN
+ Cách tiến hành TN
- Yêu cầu HS tiến hành TN theo nhóm,
thảo luận hoàn thành C3
- Yêu cầu các nhóm đưa ra câu trả lời,
nhóm khác nhận xét, bổ sung, GV kết
luận
- Hướng dẫn HS nhớ lại kiến thức về
hai lực cân bằng để trả lời C4
- Trình chiếu nội dung C5, yêu cầu HS
chọn đáp án đúng
- Lắng nghe, quan sát tìm hiểu thí nghiệm:
Mục đích, dụng cụ, cách tiến hành
- Tiến hành TN theo nhóm Thảo luận nhóm hoàn thành C3
- Cá nhân trả lời C4:
- Cá nhân HS chọn đáp
án đúng
- Ghi vở kết luận
II Độ lớn của lực đẩy Ác si mét khi vật nổi trên mặt thoáng của chât lỏng
C3:
Miếng gỗ nổi vì
FA > P
C4: P = FA vì miếng
gỗ đứng yên
* FA = d.V V: Thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ (m3)
d: Trọng lượng riêng của chất lỏng (N/m3)
FA: Lực đẩy Ác si mét (N)
Hoạt động 4: Vận dụng (15 phút )
- Yêu cầu HS vận dụng kiến thức toán,
lập luận từ giả thuyết đề bài kết hợp
kiến thức mục I để chứng minh C6
- GV chốt lại câu trả lời đúng
-HS làm bài C6
III Vận dụng
C6: CM:
Khi vật chìm thì
FA < P
dl.V < dv.V
Trang 9- Trình chiếu hình ảnh con tàu và yêu
cầu HS trả lời C7
- Chốt lại câu trả lời
- Hướng dẫn HS trả lời C8
- GV chốt lại câu trả lời đúng
- Yêu cầu HS liên hệ bài học với kiến
thức môn Công nghệ 7, giải thích tại
sao phải pha muối vào nước để loại bỏ
hạt lửng khi xử lí hạt giống?
-GV chốt lại câu trả lời đúng
- Quan sát con tàu trên màn hình, vận dụng kiến thức về điều kiện vật nổi, vật chìm ở C6 giải thích C7
- HS khác nhận xét bổ sung
- Cá nhân HS trả lời C8
- HS khác nhận xét, bổ sung
- Quan sát hình ảnh, vận dụng kiến thức công nghệ kết hợp điều kiện vật nổi trả lời câu hỏi
dl < dv
Tương tự ta chứng minh được:
Vật lơ lửng khi:
dl = dv
Vật nổi khi: dv < dl
C7:
Vì dbi > dnc => bi thép chìm
Do chiếc tàu có nhiều khoảng rỗng nên: dtàu < dnc => tàu nổi
C8: Bi sẽ nổi vì TLR
của thủy ngân lớn hơn TLR của thép
-Vì khi pha muối vào nước thì TLR của nước muối sẽ lớn hơn TLR của hạt lửng nên các hạt lửng sẽ nổi lên trên mặt nước, giúp ta dễ dàng loại bỏ chúng.
Trang 10- Trình chiếu hình ảnh minh họa hiện
tượng tràn dầu trên biển làm cá chết,
không khí ô nhiễm, yêu cầu HS trả lời
câu hỏi: Tại sao dầu nổi trên mặt nước
biển? Và vì sao cá chết?
- Chốt lại câu trả lời đúng
- Giáo dục HS ý thức trong việc bảo vệ
môi trường
- Vận dụng kiến thức hóa học, trả lời:
Tại sao quả bóng su nếu ta thổi thì quả
bóng không bay, khi bơm khí H2 vào
thì quả bóng bay?
- Chốt lại câu trả lời đúng
- Hiệu ứng nhà kính là gì? Tại sao có
hiệu ứng nhà kính?
- Quan sát hình ảnh, vận dụng kiến thức hóa học kết hợp điều kiện vật nổi giải thích hiện tượng tràn dầu
- Cá nhân HS trả lời
- HS khác nhận xét
- Nhớ lại tính chất vật lý của khí CO2, H2, không khí, và điều kiện vật nổi trả lời
- HS vận dụng kiến thức
-Dầu là chất lỏng không hòa tan trong nước Các hoạt động khai thác và vận chuyển có thể làm rò
rỉ dầu ra biển Vì TLR của dầu nhỏ hơn TLR của nước nên dầu nổi trên mặt nước Lớp dầu này ngăn cản việc hòa tan O 2 trong nước vì vậy cá không lấy được O 2 sẽ chết.
- Khi ta thổi, khí CO 2
trong quả bóng có TLR lớn hơn không khí nên quả bóng không bay được Trong khi đó khí H 2
có TLR nhỏ hơn
Trang 11- Trình chiếu câu trả lời.
-Trong cuộc sống ta cần làm gì để bảo
vệ môi trường? (Liên hệ với môn Giáo
dục công dân)
- Trình chiếu hình ảnh minh họa một
số biện pháp bảo vệ môi trường
hóa học và điều kiện nổi
để giải thích
- Cá nhân HS nêu một vài biện pháp
không khí nên quả bóng bay lên.
-Hàng ngày sinh hoạt của con người
và các hoạt động sản xuất thải ra môi trường lượng lớn khí thải ( như NO, NO 2 ,
CO 2 , SO, SO 2 ,
H 2 S….) Các chất khí này đều nặng hơn không khí vì vậy chúng có xu hướng chuyển xuống sát mặt đất ảnh hưởng trầm trọng đến môi trường và sức khoẻ con người Một số chất nhẹ hơn không khí chuyển động lên trên làm thủng tầng ôzôn bao quanh Trái Đất gây hiệu ứng nhà kính
- Biện pháp để hạn chế ô nhiễm môi trường: sử dụng nguồn năng lượng sạch; trồng cây
Trang 12- Trình chiếu hình ảnh Biển Chết
- Liên hệ với kiến thức Địa lí trả lời:
Biển Chết có ở nước nào?
- Tại sao người ta có thể nổi trên mặt
Biển Chết dù không biết bơi?
- Cá nhân HS trả lời câu hỏi
xanh
- Biển chết nằm giữa
I xra- ren và Giooc-đa-ni
Trang 13- Tại sao khi rơi xuống nước, mặc dù
không biết bơi nhưng có người chìm,
người nổi?
- GV gợi ý: Dựa vào kiến thức môn
sinh học kết hợp điều kiện vật nổi để
giải thích
- Thông qua câu hỏi này, GV giáo dục
cho các em kỹ năng sống khi gặp
trường hợp rơi xuống nước
Hoạt động 5: Củng cố (3 phút)
Câu1: Nêu điều kiện vật nổi, vật chìm,
vật lơ lửng?
Câu 2: Viết công thức tính lực đẩy
Acsimet khi vật nổi trên mặt thoáng
của chất lỏng?
Câu 3: Lấy ví dụ về một hiện tượng
trong thực tế liên quan đến sự nổi? Từ
đó nêu một vài biện pháp góp phần
bảo vệ môi trường?
- HS thảo luận và trả lời
Người nổi được trên mặt Biển Chết vì:
d ng < d nb
- Khi rơi xuống nước, nếu ta biết cách thở và nín thở thì d ng < d n nên người nổi Nếu ta thở tùy tiện, nước tràn vào cơ thể làm cho d ng > d n nên chìm.
Hoạt động 6: Dặn dò (1 phút)
-Học thuộc nội dung phần ghi nhớ
-Trả lời và làm lại các câu hỏi và bài
tập trong SGK, SBT
-Đọc thêm phần “Có thể em chưa
biết”