MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU TẠI CÔNG TY TNHH KD DƯỢC THIÊN THÀNH

+ Thuế GTGT được khấu trừ TK 133 là số tiền thuế giá trị gia tăng đầu vàocủa các dịch vụ, tài sản cố định doanh nghiệp mua vào dành cho hoạt động sản xuấtkinh doanh chịu thuế được khấu t

THANH HÓA - NĂM 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành nội dung bài chuyên đề tốt nghiệp này, trước tiên em xin chânthành cảm ơn quý thầy cô khoa Kinh tế trường Đại học Công nghiệp Thành phố HồChí Minh đã hết lòng tận tâm truyền đạt những kiến thức cũng như những chuyên mônnghiệp vụ cho em để có thể ứng dụng vào thực tế Đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn tới

Cô Đỗ Thị Hạnh,là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho em trong suốt quá trìnhhoàn thành bài chuyên đề

Tiếp đó em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Công ty TNHH KD DượcThiên Thành đã tiếp nhận em vào thực tập, em xin cảm ơnchị Kế toán trưởng cùng cácanh chị trong phòng Kế toán – Tài chính đã luôn giúp đỡ, tạo môi trường thân thiện,năng động trong lúc em thực tập tại Công ty Đặc biệt em xin cảm ơn chị Lê Thị Anh

là người đã trực tiếp hướng dẫn em, truyền đạt cho em những kinh nghiệm thực tế quýbáu và giúp đỡ em tận tình trong quá trình viết bài chuyên đề này

Đồng thời em xin cảm ơn bố mẹ và một số anh chị em, bạn bè thân là nhữngngười đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ em trong thời gian thực tập

Sau cùng em xin kính chúc các thầy cô trường Đại học Công nghiệp Thành phố

Hồ Chi Minh, Ban Giám đốc cùng tập thể nhân viên Công ty TNHH KD Dược ThiênThành thật nhiều sức khỏe và thành công trong cuộc sống

Em xin chân thành cảm ơn!

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Thanh Hoá, ngày … tháng … năm 2015

Giảng viên

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN

Thanh Hoá, ngày … tháng … năm 2015

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Phương pháp hạch toán phải thu của khách hàng 11

Sơ đồ 2.2: Phương pháp hạch toán thuế GTGT 14

Sơ đồ 2.3: Phương pháp hạch toán các khoản phải thu nội bộ 16

Sơ đồ 2.4: Phương pháp hạch toán các khoản phải thu khác 18

Sơ đồ 2.5 Phương pháp hạch toán các khoản phải thu về tạm ứng 20

Sơ đồ 2.6: Phương pháp hạch toán các khoản cầm cố,ký quỹ,ký cược 21

Sơ đồ 2.7: Phương pháp hạch toán dự phòng nợ phải thu khó đòi 24

Sơ đồ 2.8 :Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký chung: 27

Sơ đồ 2.9:Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký - Sổ Cái .28

Sơ đồ 2.10: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ 30

Sơ đồ 2.12: Trình tự ghi sổ kế toán theo Hình thức kế toán trên máy vi tính 33

Sơ đồ 3.1 Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán 43

MỤC LỤ

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1.Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1

1.3.Phạm vi,đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.5 Kết cấu của chuyên đề 2

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 4

2.1 Khái quát chung về các khoản phải thu trong doanh nghiệp 4

2.1.1 Khái niệm,bản chất,nguồn gốc các khoản phải thu 4

2.1.1.1 Khái niệm các khoản phải thu 4

2.1.1.2 Bản chất các khoản phải thu 5

2.1.1.3 Nguồn gốc các khoản phải thu 5

2.1.2 Vai trò của các khoản phải thu 6

2.2 Khái quát chung về kế toán các khoản phải thu 7

2.2.1 Khái niệm và vai trò của kế toán các khoản phải thu 7

2.2.1.1 Khái niệm kế toán các khoản phải thu 7

2.2.1.2 Vai trò của kế toán các khoản phải thu 7

2.2.2 Nhiệm vụ và nội dung của kế toán các khoản phải thu 7

2.2.2.1 Nhiệm vụ của kế toán các khoản phải thu 7

2.2.2.2 Nội dung của kế toán các khoản phải thu 8

2.2.3 Nguyên tắc hạch toán các khoản phải thu 9

2.3 Kế toán các khoản nợ phải thu 9

2.3.1 Kế toán nợ phải thu khách hàng 9

2.3.2 Kế toán thuế GTGT được khấu trừ 12

2.3.3 Kế toán các khoản phải thu nội bộ 14

2.3.4 Kế toán các khoản phải thu khác 17

2.3.5 Kế toán các khoản tạm ứng 19

2.3.6 Kế toán các khoản cầm cố,ký quỹ,ký cược 20

2.3.7 Kế toán dự phòng phải thu khó đòi 22

2.3.8 Chênh lệch tỷ giá khoản nợ phải thu 24

2.3.9 Sổ kế toán và quy trình ghi sổ 26

2.3.9.1 Đối với hình thức nhật kí chung 26

2.3.9.2 Đối với hình thức nhật kí – sổ cái 27

2.3.9.3 Đối với hình thức chứng từ ghi sổ 29

2.3.9.4 Đối với hình thức nhật kí chứng từ 31

Sơ đồ 2.11: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký- Chứng từ 32

3.3.9.5 Đối với hình thức kế toán trên máy vi tính 33

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CÁC KHOẢN NỢ PHẢI THU TẠI CÔNG TY TNHH KD DƯỢC THIÊN THÀNH 34

3.1 Đặc điểm chung về tình hình hoạt động tại Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành 34

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển công ty 34

3.1.2 Tình hình tổ chức của công ty 35

3.1.2.1 Cơ cấu chung 35

3.1.2.2 Cơ cấu phòng kế toán 36

3.1.3 Đặc điểm hoạt động tổ chức kinh doanh 39

3.1.3.1 Hệ thống kênh phân phối Dược phẩm của Công ty 39

3.1.3.2 Đặc điểm kinh doanh 40

3.1.4 Chính sách kế toán áp dụng tại công ty 42

3.1.4.1 Hình thức kế toán áp dụng tại công ty 42

3.1.4.2 Phương pháp kế toán hàng tồn kho 44

3.1.4.3 Phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng 44

3.2.Thực trạng công tác kế toán các khoản phải thu tại Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành 44 3.2.1 Đặc điểm các khoản phải thu tại Công ty TNHH KD Dược Thiên

3.2.2 Phân tích tình hình các khoản nợ phải thu của Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành trong thời gian gần đây 45

3.2.2.1 Phân tích chung 45

3.2.2.2 Phân tích số vòng quay các khoản phải thu 46

3.2.2.3 Phân tích kỳ thu tiền bình quân 46

3.2.3 Thực trạng hạch toán các khoản nợ phải thu của Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành 47

3.2.3.1 Thực trạng kế toán nợ phải thu khách hàng 47

3.2.3.1.1 Chứng từ sử dụng: 49

3.2.3.1.2 Tài khoản sử dụng: 50

3.2.3.1.3 Sổ kế toán sử dụng 50

3.2.3.1.4 Quy trình kế toán phải thu khách hàng 50

3.2.3.1.6 Nghiệp vụ kinh tế phát sinh và ghi sổ kế toán: 53

3.2.3.2 Thực trạng hạch toán kế toán thuế GTGT được khấu trừ 62

3.2.3.2.1 Đối tượng chịu thuế tại công ty 62

3.2.3.2.2 Phương pháp tính thuế 62

3.2.3.2.3 Chứng từ sử dụng: 62

3.2.3.2.4 Tài khoản sử dụng 62

3.2.3.2.5 Sổ kế toán sử dụng 62

3.2.3.2.6 Nghiệp vụ kinh tế phát sinh và ghi sổ kế toán 62

3.2.3.3 Thực trạng hạch toán kế toán các khoản phải thu khác 69

3.2.3.3.1 Chứng từ sử dụng 69

3.2.3.3.2 Tài khoản sử dụng 69

3.2.3.3.3 Sổ kế toán sử dụng 69

3.2.3.3.4 Nghiệp vụ kinh tế phát sinh và ghi sổ kế toán 69

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU TẠI CÔNG TY TNHH KD DƯỢC THIÊN THÀNH 74

4.1 Nhận xét chung về công tác kế toán các khoản phải thu ở công ty 74 4.1.1 Ưu điểm 74 4.1.2 Nhược điểm 75 4.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác kế

toán các khoản phải thu tại Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành 76 4.2.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện 76 4.2.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác

kế toán các khoản phải thu tại Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành 77

KẾT LUẬN 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

Nợ phải thu phát sinh nếu không có biện pháp quản lý và kiểm soát chặt chẽ thì có thểdẫn đến tình trạng vốn bị chiếm dụng kéo dài, quá hạn thanh toán hoặc những khoản

nợ khó đòi gây thiệt hại và tổn thất lớn cho doanh nghiệp

Để thắng lợi trong cạnh tranh trên thị trường, các doanh nghiệp có thể sử dụngchiến lược về chất lượng sản phẩm, về quảng cáo, về giá cả, về dịch vụ giao hàng vàcác dịch vụ sau bán như vận chuyển, lắp đặt…Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường,việc mua bán chịu là hiện tượng phổ biến và không thể thiếu Việc bán chịu sản phẩmhàng hóa, dịch vụ có thể có lợi cho doanh nghiệp, đó là có thể tăng được sản lượngbán ra, tăng doanh thu bán hàng nhưng đồng thời cũng khiến cho nợ phải thu tăng lên

Đặc biệt hiện nay, khoản phải thu là yếu tố quan trọng để tạo nên uy tín của

doanh nghiệp đối với các đối tác của mình và trở thành sức mạnh cạnh tranh cho các doanh nghiệp Chính vì vậy, quản lý các khoản phải thu luôn là mối quan tâm lớn của các doanh nghiệp đặc biệt là các nhà hoạch định tài chính Xuất phát từ tầm quan trọng

đó và với mong muốn được nghiên cứu sâu hơn về công tác kế toán các khoản phải thugắn liền với một đơn vị cụ thể, trong thời gian thực tập tại Công ty TNHH KD Dược

Thiên Thành, em đã chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công

tác kế toán các khoản phải thu tại công ty TNHH KD Dược Thiên Thành” để làm

đề tài chuyên đề tốt nghiệp

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu cơ sở lý luận của kế toán các khoản phải thu đúng theo quy định hiện hành; làm cơ sở để đi sâu tìm hiểu, phân tích tình hình áp dụng vào thực tế của Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành Từ đó, rút ra

trên cơ sở nhận xét nêu ra sẽ đề đề xuất những kiến nghị của bản thân nhằm hoàn thiện

và phát triển công tác kế toán các khoản phải thu tại công ty

1.3.Phạm vi,đối tượng nghiên cứu

 Phạm vi nghiên cứu

Tại công ty, hằng ngày các nghiệp vụ kinh tế nói chung và nghiệp vụ kế toán công

nợ phải thu phát sinh rất nhiều và phức tạp Tuy nhiên do giới hạn về thời gian và trình

độ của bản thân cũng như quy mô của đề tài này em chỉ tập trung nghiên cứu cácnghiệp vụ kế toán công nợ phải thu trên cơ sở số liệu thu thập được năm 2014 củaCông ty THH KD Dược Thiên Thành

 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là “ Công tác kế toán công nợ phải thu tạicông ty TNHH KD Dược Thiên Thành”, các chứng từ, tài liệu liên quan đến các khoảnphải thu của năm 2014, các thông tin ở bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả KD củanăm 2014 và các thông tin khác liên quan đến Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: là phương pháp hỏi trực tiếp những ngườicung cấp thông tin, dữ liệu cần thiết cho việc nghiên cứu đề tài Phương pháp này sửdụng trong giai đoạn thu thập những thông tin cần thiết và những số liệu thô có liênquan đến đề tài

- Phương pháp thu thập: Thu thập các quy định của pháp luật về công tác kế toán, các quy định của công ty và kế toán các khoản phải thu,các số liệu cần thiết cho việc nghiên cứu đề tài

- Phương pháp so sánh: là phương pháp dựa vào những số liệu có sẵn để tiếnhành so sánh, đối chiếu về số tương đối và tuyệt đối, giữa lý thuyết với thực tế

- Phương pháp hạch toán kế toán: Là phương pháp sử dụng chứng từ, tài khoản sổsách để hệ thống hóa và kiểm soát thông tin về các nghiệp vụ kinh tế tài chính phátsinh Đây là phương pháp trọng tâm được sử dụng chủ yếu trong hạch toán kế toán

1.5 Kết cấu của chuyên đề

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 2:Cơ sở lý luận chung về kế toán các khoản phải thu trong các doanh

nghiệp thương mại

Chương 3: Thực trạng về công tác kế toán các khoản nợ phải thu tại Công ty

TNHH KD Dược Thiên Thành

Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán các khoản nợ

phải thu tại Công ty TNHH KD Dược Thiên Thành

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI

2.1 Khái quát chung về các khoản phải thu trong doanh nghiệp

2.1.1 Khái niệm,bản chất,nguồn gốc các khoản phải thu

2.1.1.1 Khái niệm các khoản phải thu

- Khoản phải thu xác định quyền lợi của doanh nghiệp về một khoản tiền, hànghóa, dịch vụ mà doanh nghiệp sẽ thu về trong tương lai Khoản nợ phải thu là một tàisản của doanh nghiệp đang bị các đơn vị, tổ chức kinh tế, cá nhân khác chiếm dụng màdoanh nghiệp có trách nhiệm phải thu hồi.Trong đó :

+ Phải thu khách hàng (TK 131) là khoản phải thu do khách hàng mua sảnphẩm, hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp nhưng chưa thanh toán (bán thiếu chokhách hàng) Là tài khoản lưỡng tính: vừa là TK tài sản, vừa là TK nguồn vốn

+ Thuế GTGT được khấu trừ (TK 133) là số tiền thuế giá trị gia tăng đầu vàocủa các dịch vụ, tài sản cố định doanh nghiệp mua vào dành cho hoạt động sản xuấtkinh doanh chịu thuế được khấu trừ vào thuế giá trị gia tăng đầu ra phải nộp của sảnphẩm hàng hóa dịch vụ đã cung cấp cho khách hàng

+ Phải thu nội bộ (TK 136) là các khoản phải thu của doanh nghiệp với đơn vịcấp trên,giữa các đơn vị trực thuộc ,hoặc các đơn vị phụ thuộc trong một doanh nghiệpđộc lập trong tổng công ty về các khoản vay mượn,chi hộ,trả hộ,thu hộ,hoặc các khoản

mà doanh nghiệp cấp dưới có nghĩa vụ nộp lên cấp trên hoặc cấp trên phải cấp cho cấpdưới

+ Phải thu khác (TK138) là khoản phải thu thiếu hụt vật tư tiền vốn, tiền tổnthất bằng bồi thường chưa thu được, phải thu các khoản cho vay, cho mượn vật tư tiềnvốn, vật tư có tính chất tạm thời, phải thu các khoản đã chi cho sự nghiệp, dự án đầu tưxây dựng cơ bản hoặc các khoản gửi vào tài khoản chuyên chi đã nhờ đơn vị ủy thácxuất nhập khẩu hay đơn vị bán hàng nộp hộ các loại thuế, phải thu lệ phí, phí, nộp phạt

+ Dự phòng phải thu khó đòi (TK139) là dự phòng phần giá trị bị tổn thất củacác khoản nợ phải thu quá hạn thanh toán,nợ phải thu chưa quá hạn thanh toán nhưng

có thể không đòi được do khách nợ không có khả năng thanh toán

+ Phải thu về tạm ứng (TK141) là khoản ứng trước cho CBCNV của doanhnghiệp, có trách nhiệm chi tiêu cho những hoạt động sản xuất kinh doanh, sau đó phảibáo cáo thanh toán tạm ứng với doanh nghiệp

+ Cầm cố,ký quỹ,ký cược (TK 144,244) Cầm cố tài sản là hình thức đảm bảo

nợ mà theo đó con nợ giao cho chủ nợ cả tài sản hiện vật cùng giấy tờ chứng nhậnquyền sở hữu tài sản Ký quỹ là số tiền hoặc tài sản gửi trước để làm tin trong các quan

hệ mua bán,nhận làm đại lý bán hàng hoặc tham gia đấu thầu…nhằm đảm bảo được sựtin cậy của đôi bên và ràng buộc trách nhiệm của các bên có lien quan trong việc thựchiện đúng hợp đồng đã ký Ký cược là khoản tiền doanh nghiệp đặt cược khithuê,mượn tài sản theo yêu cầu của bên cho thuê nhằm mục đích ràng buộc và nângcao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc quản lý ,sử dụng tốt tài sản đi thuê vàhoàn trả đúng thời hạn

2.1.1.2 Bản chất các khoản phải thu

- Các khoản phải thu là một loại tài sản của công ty tính dựa trên tất cả cáckhoản nợ, các giao dịch chưa thanh toán hoặc bất cứ nghĩa vụ tiền tệ nào mà các con

nợ hay khách hàng chưa thanh toán cho công ty Các khoản phải thu được kế toán củacông ty ghi lại và phản ánh trên bảng cân đối kế toán, bao gồm tát cả các khoản nợ màcông ty chưa đòi được và các khoản nợ chưa đến hạn thanh toán Các khoản phải thuđược ghi nhận như là tài sản của công ty vì chúng phản ánh các khoản tiền sẽ đượcthanh toán trong tương lai Các khoản phải thu dài hạn sẽ được ghi nhận là tài sản dàihạn trên bảng cân đối kế toán Hầu hết các khoản phải thu ngắn hạn được coi là mộtphần của tài sản vãng lai của công ty

- Ngoài ra, khoản phải thu thực chất còn là khoản tiền mà doanh nghiệp chokhách hàng vay hay nói cách khác doanh nghiệp tài trợ rẻ cho khách hàng Kháchhàng có thể dựa vào nguồn tài trợ thông qua hình thức bán hàng trả chậm của cácdoanh nghiệp để có hàng hóa, nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất Hình thức bánhàng trả chậm này là nguồn tài trợ ngắn hạn quan trọng đối với hầu hết tất cả cácdoanh nghiệp và đặc biệt là đối với các Công ty thương mại

2.1.1.3 Nguồn gốc các khoản phải thu

Trong nền kinh tế phát triển người mua thường được mua hàng hóa và dịch vụ

mà có thể trả ngay bằng tiền mặt hoặc có thể trả chậm một thời gian theo sự cho phépcủa người bán Còn người bán hàng là người bán hàng hóa, dịch vụ có thể được thutiền ngay hoặc phải đợi môt thời gian Người bán thường mở rộng tín dụng hơn so vớicác tổ chức tài chính -đó là hình thức cấp tín dụng cho khách hàng Vậy một khoảnphải thu được hình thành khi doanh nghiệp cấp tín dụng cho khách hàng.

Chính sách tín dụng là công cụ tác động mạnh mẽ đến độ lớn cũng như hiệuqủa của khoản phải thu trên cơ sở căn nhắc rủi ro và tính sinh lời do vậy, việc thiết lậpmột chính sách tín dụng hợp lý sẽ giúp cho việc quản lý khoản phải thu khách hàngđược hữu hiệu hơn Ngoài ra, nó còn liên quan chặt chẽ đến tồn kho của các doanhnghiệp

2.1.2 Vai trò của các khoản phải thu

 Đối với người bán:

Để có thể đứng vững và cạnh tranh được trên thị trường thì mọi doanh nghiệpđều phải cố gắng tận dụng triệt để mọi khả năng, nguồn lực cũng như các công cụ màdoanh nghiệp hiện có Trong đó chính sách tín dụng là một thứ vũ khí sắt bén nhằmgiúp cho doanh nghiệp đạt được mục tiêu về doanh số Vì khi Công ty nới lỏng cácbiến số của bán tín dụng thì ngoài việc tăng số lượng hàng bán ra còn tiết kiệm đượcđịnh phí do phần sản lượng tăng thêm không tốn định phí Tín dụng thương mại có thểlàm cho Công ty ngày càng có uy tín, tạo uy danh tiếng trên thị trường và làm chokhách hàng mua sản phẩm của mình thường xuyên hơn Mặt khác, khi nới lỏng chínhsách tín dụng sẽ giúp cho Công ty giải tỏa được lượng hàng tồn kho, đồng thời giảmcác chi phí liên quan đến tồn kho Về căn bản tín dụng thương mại đó là sự tin tưởngcủa người của người cấp tín dụng và người hưởng tín dụng nên nó sẽ làm cho kháchhàng hưởng được một khoản tín dụng với các thủ tục tương đối đơn giản Đây là thủtục cấp tín dụng chứ không phải thủ tục vay nợ do đó sẽ kích thích nhu cầu mua hàng

và mở rộng quy mô kinh doanh Ngoài ra nó còn giúp cho khách hàng gắn bó vớiCông ty hơn, duy trì được mối quan hệ thường xuyên với khách hàng truyền thống vàtìm kiếm thêm những khách hàng mới

Bên cạnh những thuận lợi trên thì khi nới lỏng chính sách tín dụng có thể làmcho khoản phải thu tăng từ đó làm tăng vốn đầu tư nên dễ dẫn đến việc mất đi cơ hộikiếm lời từ các hoạt động khác Mặt khác khi mở rộng các điều kiện tín dụng sẽ làm

tăng khả năng mất mát, rủi ro không đòi được nợ Đồng thời phải tốn chi phí quản lý

nợ của khách hàng cũng như các chi phí thăm viếng, giao dịch

 Đối với người được chấp nhận:

Người được hưởng tín dụng hay người mua hàng sẽ được một phần lợi nhuậntrích từ nhà cung cấp đó là các khoản chiết khấu hay thời hạn trả được kéo dài thêmhoặc khi khách hàng thiếu vốn kinh doanh hay muốn dâud tư vốn vào cơ hội khác thìtín dụng thượng mại là biện pháp tài trợ vốn hữu hiệu

2.2 Khái quát chung về kế toán các khoản phải thu

2.2.1 Khái niệm và vai trò của kế toán các khoản phải thu

2.2.1.1 Khái niệm kế toán các khoản phải thu

Đặc điểm cơ bản của hoạt động kinh doanh thương mại là thực hiện việc tổchức lưu thông hàng hoá, dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong tiêu dùng xãhội Trong quá trình kinh doanh thường xuyên phát sinh các mối quan hệ thanh toángiữa doanh nghiệp với người bán, người mua, với cán bộ công nhân viên Trên cơ sởcác quan hệ thanh toán này làm phát sinh các khoản phải thu hoặc khoản phải trả Nhưvậy kế toán các khoản phải thu là một phần hành kế toán có nhiệm vụ hạch toán cáckhoản nợ phải thu diễn ra liên tục trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh của doanhnghiệp

2.2.1.2 Vai trò của kế toán các khoản phải thu

Kế toán các khoản phải thu là một phần hành kế toán khá quan trọng trongtoàn bộ công tác kế toán của một doanh nghiệp, liên quan đến các khoản nợ phải thu.Việc quản lý công nợ tốt không chỉ là yêu cầu mà còn là vấn đề cần thiết ảnh hưởngđến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Tùy vào đặc điểm, loại hình sản xuấtkinh doanh, quy mô, ngành nghề kinh doanh, trình độ quản lý trong doanh nghiệp vàtrình độ đội ngũ kế toán để tổ chức bộ máy kế toán cho phù hợp Tổ chức công tác kếtoán các khoản phải thu góp phần rất lớn trong việc lành mạnh hóa tình hình tài chínhcủa doanh nghiệp

2.2.2 Nhiệm vụ và nội dung của kế toán các khoản phải thu

2.2.2.1 Nhiệm vụ của kế toán các khoản phải thu

Nhiệm vụ của kế toán các khoản phải thu là theo dõi, phân tích, đánh giá vàtham mưu để cấp quản lý có những quyết định đúng đắn trong hoạt động của doang

nghiệp Đó là:

+ Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các nghiệp vụ thanh toánphát sinh theo từng đối tượng, từng khoản thanh toán có kết hợp với thời hạn thanhtoán, đôn đốc việc thanh toán, tránh chiếm dụng vốn lẫn nhau

+ Đối với những khách nợ có quan hệ giao dịch mua, bán thường xuyên hoặc

có dư nợ lớn thì định kỳ hoặc cuối niên độ kế toán, kế tóan cần tiến hành kiếm tra đốichiếu từng khoản nợ phát sinh, số đã thanh toán và số còn nợ Nếu cần có thể yêu cầukhách hàng xác nhận số nợ bằng văn bản

+ Kiểm tra,giám sát chặt chẽ việc chấp hành quy định về quản lý các khoản phải thu+ Tổng hợp và cung cấp thông tin kịp thời về tình hình các khoản phải thu từngloại cho quản lý để có biện pháp xử lý ( nợ trong hạn, nợ quá hạn, các đối tượng cóvấn đề )

2.2.2.2 Nội dung của kế toán các khoản phải thu

- Kiểm tra nội dung,các điều khoản trong hợp đồng có lien quan đến điều khoảnthanh toán

- Kiểm tra chứng từ trước khi lập thủ tục thu chi theo quy định Nhà Nước banhành Cụ thể:

+ Lập chứng từ ban đầu làm căn cứ cho thủ quỹ thu chi tiền

+ Định khoản và phân loại chứng từ theo nghiệp vụ kinh tế phát sinh

+ Đối chiếu kiểm tra tồn quỹ cuối ngày với thủ quỹ

+ Tính toán số công nợ phát sinh hàng tháng,lập giấy thông báo thanh toáncông nợ (nội bộ và khách hàng)…

Kiểm tra công nợ của các khoản phải thu :

+ Kiểm tra giá trị hàng mà khách hàng muốn mua,hạn mức tín dụng và thời hạnthanh toán mà công ty chấp nhận cho từng khách hàng

+ Kiểm tra chi tiết công nợ của từng khách hàng theo chứng từ,hạn thanhtoán,số tiền đã quá hạn,báo cho bộ phận bán hàng,cán bộ thu nợ và cán bộ quản lý cấptrên

- Theo dõi tình hình thanh toán của khách hàng,khi khách hàng trả tiền tách cáckhoản nợ theo hợp đồng,theo hóa đơn bán hàng Theo dõi các khoản tạm ứng nội bộ

- Đôn đốc và trực tiếp tham gia thu hồi nợ đối với các khoản nợ phải thu khó

- Lập bút toán kết chuyển các khoản nợ phải thu

- Lập bút toán điều chỉnh tỷ giá và các điều chỉnh lien quan của các bộphận,khách hàng

- Kiểm tra số liệu để lập biên bản xác nhận nợ với từng khách hàng

2.2.3 Nguyên tắc hạch toán các khoản phải thu

- Nợ phải thu cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng phải thu,theo từngnội dung phải thu,theo dõi chi tiết phải thu ngắn hạn,phải thu dài hạn và ghi chép theotừng lần thanh toán

- Không phản ánh vào tài khoản nợ phải thu khách hàng các nghiệp vụ bán sảnphẩm,hàng hóa,bất động sản đầu tư,tài sản cố định,cung cấp dịch vụ thu tiền ngay

- Tiến hành phân loại các khoản nợ,loại nợ có thể trả đúng hạn,khoản nợ khóđòi hoặc có khả năng không thu hồi được để có căn cứ trích lập khoản dự phòng phảithu khó đòi

- Phải theo dõi chi tiết từng khoản nợ phải thu theo từng đối tượng, thườngxuyên tiến hành đối chiếu kiểm tra, đôn đốc việc thanh toán được kịp thời

- Phải kiểm tra đối chiếu theo định kỳ hoặc cuối tháng từng khoản nợ phát sinh,

số phải thu và số còn phải thu

- Phải theo dõi cả bằng nguyên tệ và quy đổi theo “ Đồng ngân hàng nhà nướcViệt Nam” đối với các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ, cuối kỳ phải điều chỉnh số

dư theo tỷ giá qui đổi thực tế

- Phải chi tiết theo cả chỉ tiêu giá trị và hiện vật đối với các khoản nợ phải thubằng vàng , bạc, đá quý Cuối kỳ phải điều chỉnh số dư theo giá thực tế

- Phải căn cứ vào số dư chi tiết bên nợ của một số tài khoản thanh toán như131,331 để lấy số liệu ghi vào các chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán

2.3 Kế toán các khoản nợ phải thu

2.3.1 Kế toán nợ phải thu khách hàng

 Chứng từ sử dụng

- Hóa đơn bán hàng

- Phiếu xuất kho

- Phiếu thu,phiếu chi

- Số tiền phải thu của khách hàng về

sản phẩm, hàng hoá, BĐS đầu tư,

- Doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại (Có thuế GTGT hoặc không có thuế GTGT);

- Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua

SDCK: Số tiền còn phải thu của khách

hàng

SDCK :Tài khoản này có thể có số dư

bên Có Số dư bên Có phản ánh số tiền nhận trước, hoặc số đã thu nhiều hơn sốphải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tượng cụ thể Khi lập Bảng Cân đối kế toán, phải lấy số dư chi tiết theo từng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên

“Tài sản” và bên “Nguồn vốn”

Khách hàng ứng trước hoặc thanh toán tiền

Bù trừ nợ cho cùng một đối tượng

Nợ khó đòi xử lý xóa sổ

Chênh lệch tỷ giá giảm khi đánh gia các khoản phải thu bằng ngoại tệ cuối kỳ

Doanh thu từ SP, HH, DV

Thu nhập do thanh lý,nhượng

bán TSCĐ chưa thanh toán

Chi khoản chi hộ đơn vị ủy thác nhập khẩu

Chênh lệch tỷ giá tăng khi đánh giá các khoản phải thu của khách hàng bằng ngoại tệ

TK 3331

Tổng số tiền khách hàng phải thanh toán

Chiết khấu thương mại,giảm giá hàng bán bị trả lại trừ vào nợ phải thu

 Phương pháp hạch toán

Sơ đồ 2.1: Phương pháp hạch toán phải thu của khách hàng

2.3.2 Kế toán thuế GTGT được khấu trừ

 Chứng từ sử dụng

- Hóa đơn GTGT mua vào

- Giấy báo nợ, giấy báo có

- Phiếu thu, phiếu chi

 Tài khoản sử dụng : TK 133 “Thuế GTGT được khấu trừ”

Tài khoản cấp 2 : TK 1331 “Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa,dịch vụ”

TK 1332 “Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ”

SDĐK

Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ -Số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ

-Kết chuyển số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ

-Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa mua vào nhưng đã trả lại, được giảm giá-Số thuế GTGT đầu vào đã được hoàn lại

SDCK

 Nguyên tắc khấu trừ thuế GTGT đầu vào

- Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa,dịch vụ dùng cho sản xuất,kinh doanh hànghóa,dịch vụ chịu thuế GTGT được khấu trừ toàn bộ,kể cả thuế GTGT đầu vào khôngđược bồi thường của hàng hóa chịu thuế GTGT bị tổn thất

- Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa,dịch vụ (kể cả tài sản cố định) sử dụngđồng thời cho sản xuất kinh doanh hàng hóa,dịch vụ chịu thuế và không chịu thuếGTGT thì chỉ được khấu trừ số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa,dịch vụ dùng chosản xuất,kinh doanh hàng hóa,dịch vụ chịu thuế GTGT

- Thuế GTGT đầu vào của tài sản cố định, máy móc, thiết bị, kể cả thuế GTGTđầu vào của hoạt động đi thuê những tài sản, máy móc, thiết bị này và thuế GTGT đầuvào khác liên quan đến tài sản, máy móc, thiết bị như bảo hành, sửa chữa trong cáctrường hợp sau đây không được khấu trừ mà tính vào nguyên giá của tài sản cố định

hoặc chi phí được trừ theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp và các vănbản hướng dẫn thi hành: Tài sản cố định chuyên dùng phục vụ sản xuất vũ khí, khí tàiphục vụ quốc phòng, an ninh; tài sản cố định, máy móc, thiết bị của các tổ chức tíndụng, doanh nghiệp kinh doanh tái bảo hiểm, bảo hiểm nhân thọ, kinh doanh chứngkhoán, cơ sở khám, chữa bệnh, cơ sở đào tạo; tàu bay dân dụng, du thuyền không sửdụng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, kinh doanh du lịch,khách sạn.

- Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa (kể cả hàng hóa mua ngoài hoặc hàng hóa

do doanh nghiệp tự sản xuất) mà doanh nghiệp sử dụng để cho, biếu, tặng, khuyếnmại, quảng cáo dưới các hình thức, phục vụ cho sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụchịu thuế GTGT thì được khấu trừ

- Số thuế GTGT đã nộp theo Quyết định ấn định thuế của cơ quan hải quanđược khấu trừ toàn bộ, trừ trường hợp cơ quan hải quan xử phạt về gian lận, trốn thuế

- Thuế GTGT đầu vào phát sinh trong kỳ nào được kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của kỳ đó, không phân biệt đã xuất dùng hay còn để trong kho

- Số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ, cơ sở kinh doanh được hạchtoán vào chi phí để tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc tính vào nguyên giá của tàisản cố định, trừ số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần có giá trị từ haimươi triệu đồng trở lên không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

- Văn phòng Tổng công ty, tập đoàn không trực tiếp hoạt động kinh doanh vàcác đơn vị hành chính sự nghiệp trực thuộc như: Bệnh viện, Trạm xá, Nhà nghỉ điềudưỡng, Viện, Trường đào tạo không phải là người nộp thuế GTGT thì không đượckhấu trừ hay hoàn thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ chohoạt động của các đơn vị này

- Cơ sở kinh doanh được kê khai, khấu trừ thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụmua vào dưới hình thức ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác mà hóa đơn mang tên tổchức, cá nhân được ủy quyền

- Trường hợp cá nhân, tổ chức không kinh doanh có góp vốn bằng tài sản vàocông ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần thì chứng từ đối với tài sản góp vốn làbiên bản chứng nhận góp vốn, biên bản giao nhận tài sản Trường hợp tài sản góp vốn

là tài sản mới mua, chưa sử dụng, có hóa đơn hợp pháp được hội đồng giao nhận vốn

TK 111, 112, 113 TK 133 TK 333(1) TK 111, 112, 113

Thuế GTGT của vật tư,

Hàng hóa mua vào

Số thuế GTGT đầu vàođược khấu trừ

Thuế GTGT vật tư, hàng hóa

góp chấp nhận thì trị giá vốn góp được xác định theo trị giá ghi trên hóa đơn bao gồm

cả thuế GTGT; Bên nhận vốn góp được kê khai khấu trừ thuế GTGT ghi trên hóa đơnmua tài sản của bên góp vốn

- Hóa đơn vận chuyển kiêm xuất kho nội bộ

- Biên bản bù trừ công nợ nội bộ

 Tài khoản sử dụng : TK 136 “Phải thu nội bộ”

Tài khoản cấp 2 : TK 1361 “Vốn kinh doanh ở các đơn vị trực thuộc”

TK 1368 “Phải thu nội bộ khác”

- Số tiền đơn vị cấp trên phải thu về, các

khoản đơn vị cấp dưới phải nộp

- Số tiền cấp dưới phải thu về, số tiền cấp

trên phải giao xuống

- Số tiền phải thu về bán sản phẩm, hàng

hóa, dịch vụ cho đơn vị cấp trên, cấp

dưới,giữa các đơn vị nộ bộ

- Thu hồi vốn, quỹ ở đơn vị thành viên

- Quyết toán với đơn vị thành viên về kinh phí sự nghiệp đã cấp, đã sử dụng

- Số tiền đã thu về các khoản phải thu nội bộ

- Doanh thu của số hàng bán bị người mua trả lại

- Bù trừ phải thu với phải trả trong nội bộ của cùng một đối tượng

SDCK: Số nợ còn phải thu ở các đơn vị

nội bộ lúc cuối kỳ

- Biên bản kiểm kê quỹ

- Biên bản xử lý tài sản thiếu…

 Tài khoản sử dụng : TK 138 “Phải thu khác”

Tài khoản cấp 2 TK 1381 “Tài sản thiếu chờ xử lý”

TK 1385 “Phải thu về cổ phần hóa”

TK 1388 “Phải thu khác”

SDĐK : Số nợ phải thu khác còn phải

thu vào đầu kỳ

- Giá trị tài sản thiếu chờ giải quyết;

- Phải thu của cá nhân, tập thể (trong và

ngoài đơn vị) đối với tài sản thiếu đã

xác định rõ nguyên nhân và có biên bản

xử lý ngay;

- Số tiền phải thu về các khoản phát

sinh khi cổ phần hoá công ty nhà nước;

- Phải thu về tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận

được chia từ các hoạt động đầu tư tài

chính;

- Các khoản nợ phải thu khác

- Kết chuyển giá trị tài sản thiếu vào cáctài khoản liên quan theo quyết định ghi trong biên bản xử lý;

- Kết chuyển các khoản phải thu về cổ phần hoá công ty nhà nước;

- Số tiền đã thu được về các khoản nợ phải thu khác

SDCK:Các khoản nợ phải thu khác

chưa thu được

Số dư bên Có phản ánh số đã thu nhiều hơn số phải thu (Trường hợp cá biệt và trong chi tiết của từng đối tượng cụ thể)

 Phương pháp hạch toán

Số chênh lệch tính vào chi phí

TSCĐ phát hiện thiếu khi kiểm kê

Nhận được tiền do đối tác liên doanh chuyển trả

Chi phí nguyên vật liệu vượt quá mức bình thường

Thu các khoản nợ phải thu bằng tiền gửi

Phải thu của đối tác liên doanh về chi phí chung

Lợi nhuận cổ tức được chia từ hoạt động đầu tư góp vốn

Phải thu về doanh thu từ hoạt động liên doanh đồng kiểm soát

Sơ đồ 2.4: Phương pháp hạch toán các khoản phải thu khác

2.3.5 Kế toán các khoản tạm ứng

Chứng từ sử dụng

- Giấy đề nghị tạm ứng

- Phiếu thu,phiếu chi

- Báo cáo thanh toán tạm ứng

- Các chứng từ gốc : hóa đơn mua hàng,biên lai cước vận chuyển

 Tài khoản sử dụng : TK 141 “Tạm ứng”

SDĐK : Số tiền tạm ứng chưa thanh

toán

- Các khoản tiền, vật tư đã tạm ứng cho

người lao động của doanh nghiệp

- Các khoản tạm ứng đã được thanh toán;

- Số tiền tạm ứng dùng không hết nhập lại quỹ hoặc tính trừ vào lương;

- Các khoản vật tư sử dụng không hết nhập lại kho

SDCK :Số tiền tạm ứng chưa thanh toán

cuối kỳ

 Phương pháp hạch toán

Khi tạm ứng tiền hoặc vật tư

cho người lao động trong đơn vị

Khi bảng thanh toán kèm theocác chứng từ gốc được duyệt

Các khoản tạm ứng chi (hoặc sửdụng) không hết, phải nhập lại quỹ(hoặc nhập lại kho) hoặc trừ vàolương của người nhận tạm ứng

Khi tạm ứng tiền hoặc vật tư

cho người lao động trong đơn vị

Khi bảng thanh toán kèm theocác chứng từ gốc được duyệt

Các khoản tạm ứng chi (hoặc sửdụng) không hết, phải nhập lại quỹ(hoặc nhập lại kho) hoặc trừ vàolương của người nhận tạm ứng

Sơ đồ 2.5 Phương pháp hạch toán các khoản phải thu về tạm ứng

2.3.6 Kế toán các khoản cầm cố,ký quỹ,ký cược

 Chứng từ sử dụng:

- Phiếu thu,phiếu chi

- Giấy báo nợ,giấy báo có

- Biên nhận tài sản

- Các chứng từ gốc khác có lien quan

 Tài khoản sử dụng : TK 144 “Cầm cố,ký quỹ,ký cược ngắn hạn”

TK 244 “Ký quỹ,ký cược dài hạn”

Doanh nghiệp không thanh toán tiền hàng cho người có hàng gửi bán

Doanh nghiệp bị phạt do vi phạm hợp đồng và trừ vào tiền ký quỹ

Nhận lại ký quỹ,ký cược bằng tiền mặt,tiền gửi ngân hàng

Đem tiền mặt,tiền gửi ngân hàng đi ký quỹ,ký cược

SDĐK : Giá trị tài sản hoặc số tiền còn

đang cầm cố,ký quỹ,ký cược

- Giá trị tài sản mang đi cầm cố và

số tiền đã ký quỹ,ký cược

- Giá trị tài sản cầm cố và số tiền ký quỹ,ký cược ngắn hạn đã được nhận lại hoặc dùng để thanh toán

- Khoản bị phạt trừ vào tiền ký quỹ

do không thực hiện đúng hợp đồng

SDCK : Giá trị tài sản hoặc số tiền còn

đang cầm cố,ký quỹ,ký cược

 Phương pháp hạch toán

Sơ đồ 2.6: Phương pháp hạch toán các khoản cầm cố,ký quỹ,ký cược

2.3.7 Kế toán dự phòng phải thu khó đòi

 Nguyên tắc lập dự phòng : Khi lập dự phòng phải thu khó đòi kế toán cần

tuân thủ các nguyên tắc sau

Thời điểm lập : Thời điểm lập và hoàn nhập các khoản dự phòng là thời điểm

cuối kỳ kế toán năm Một số trường hợp đặc biệt áp dụng năm tài chính khác với nămdương lịch( bắt đầu từ ngày 1/1 kết thúc ngày 31/12 hàng năm) thì thời điểm lập dựphòng là ngày cuối cùng của năm tài chính

Đối tượng lập và điều kiện lập : Đối tượng lập dự phòng kế toán dựa vào

chứng từ gốc, đối chiếu xác nhận của khách nợ về số tiền còn nợ bao gồm: hợp đồngkinh tế, khế ước vay nợ, bản thanh lý hợp đồng, cam kết nợ…

Các khoản không đủ căn cứ xác định là nợ phải thu khó đòi phải xử lý như mộtkhoản tổn thất (tổn thất là khoản chênh lệch giữa nợ phải thug hi trên sổ kế toán và sốtiền đã thu hồi được)

Các khoản đủ căn cứ xác định là nợ phải thu khó đòi như nợ phải thu đã quáhạn thanh toán ghi trên hợp đồng kinh tế, khế ước vay nợ Nợ phải thu chưa đến hạnthanh toán nhưng tổ chức kinh tế lâm vào tình trạng phá sản hoặc hoặc đang làm thủtục giải thể

Xử lý các khoản lập dự phòng nợ phải thu khó đòi

Nếu số dự phòng phải trích lập bằng số dư khoản dự phòng nợ phải thu khóđòi,thì doanh nghiệp không phải trích lập

Nếu số dự phòng phải trích lập cao hơn số dư khoản dự phòng nợ phải thu khóđòi,thì doanh nghiệp phải trích thêm vào chi phí quản lý doanh nghiệp phần chênh lệch

Nếu số dự phòng phải trích lập thấp hơn số dư khoản dự phòng nợ phải thu khóđòi,theo Thông tư 13/2006/TT-BTC thì doanh nghiệp phải hoàn nhập phần chênh lệchvào thu nhập khác Tuy nhiên theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC thì doanh nghiệpđiều chỉnh giảm vào chi phí quản lý doanh nghiệp phần chênh lệch

 Phương pháp lập dự phòng

Doanh nghiệp dự kiến mức tổn thất có thể xảy ra hoặc tuổi nợ quá hạn của cáckhoản nợ và tiến hành lập dự phòng cho từng khoản nợ phải thu khó đòi, kèm theo cácchứng minh các khoản nợ khó đòi nói trên Tùy theo thời gian quá hạn mà mức lậpnhư phòng sẽ là 30% giá trị khoản nợ( quá hạn từ 3 tháng đến dưới 1 năm),50%(từmột năm đến dưới hai năm), 70%(từ 2 năm đến dưới 3 năm)

Đối với nợ phải thu chưa đến hạn thanh toán nhưng tổ chức kinh tế đã lâm vào

tình trạng phá sản hoặc đang làm thủ tục giải thể; người nợ mất tích,bỏ trốn,đang bịcác cơ quan pháp luật truy tố,giam gữ,xét xử hoặc đang thi hành án…thì doanh nghiệp

dự kiến mức tổn thất không thu hồi được để trích lập dự phòng

 Chứng từ sử dụng

Quyết định của tòa án

Thông báo của đơn vị hoặc xác nhận của cơ quan quyết định thành lập đơn vị(trong trường hợp giải thể, phá sản)

Xác nhận của cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp hoặc tổ chức đăng kýkinh doanh về việc doanh nghiệp đã ngừng hoạt động không có khả năng thanh toán

 Tài khoản sử dụng : TK 139 “Dự phòng phải thu khó đòi”

thu khó đòi có đầu kỳ

- Số dự phòng nợ phải thu khó đòi được tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp

SDCK : số dự phòng các khoản nợ phải thu khó đòi có cuối kỳ

Số dự phòng kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã trích lập kỳ trước

TK 642

TK 139

Xóa nợ

Số dự phòng kỳ này lớn hơn số dự phòng đã trích lập kỳ trước

TK 131,138…

 Phương pháp hạch toán

Sơ đồ 2.7: Phương pháp hạch toán dự phòng nợ phải thu khó đòi

2.3.8 Chênh lệch tỷ giá khoản nợ phải thu

Theo Chuẩn mực kế toán số 10 “Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái”quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp kế toán chênh lệch tỷ giákhoản nợ phải thu như sau:

 Chênh lệch tỷ giá hối đoái

Trường hợp doanh nghiệp phát sinh các đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệchính thức sử dụng trong kế toán và lập báo cáo tài chính, thì khi quy đổi từ đơn vịtiền tệ khác sang đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán sẽ phát sinh chênh lệch tỷ giá hốiđoái Chênh lệch tỷ giá hối đoái là chênh lệch từ việc trao đổi thực tế hoặc quy đổicùng một số lượng tiền tệ khác sang đơn vị tiền tệ kế toán theo tỷ giá hối đoái khácnhau

 Nguyên tắc ghi nhận

Khi phát sinh các nghiệp vụ phải thu bên nợ bằng ngoại tệ phải được ghi sổ kếtoán bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế toántheo tỷ giá giao dịch (tỷ giá giao dịch thực tế của nghiệp vụ kinh tế phát sinh hoặc tỷgiá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng NhàNước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế); khi phát sinh cácnghiệp vụ phải thu bên có bằng ngoại tệ phải được ghi sổ kế toán bằng Đồng Việt

Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế toán theo tỷ giá ghi trên sổ

kế toán

Cuối năm tài chính các số dư Nợ phải thu có gốc ngoại tệ được đánh giá lạitheo tỷ giá mua vào của Ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản công

bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính

Nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ và chênh lệch đánh giá lại cuối kỳ liên quan đến hoạt động SXKD

Toàn bộ chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ và chênh lệch tỷ giá hốiđoái đánh giá lại khoản mục nợ phải thu có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính hoặc ngàykết thúc năm tài chính khác với năm dương lịch (đã được chấp thuận) sau khi bù trừchênh lệch tăng và chênh lệch giảm, số chênh lệch còn lại được hạch toán vào doanhthu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính trong kỳ Doanh nghiệp không được chialợi nhuận hoặc trả cổ tức trên lãi chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối

kỳ kế toán của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ

Phương pháp hạch toán chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm

- Cuối niên độ kế toán,số dư nợ phải thu khách hàng có gốc ngoại tệ đượcđánh giá theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ lien ngân hàng doNgân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính

+ Nếu tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do

ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính nhỏ hơn tỷ

giá đang phản ánh trên sổ kế toán TK 131 có gốc ngoại tệ thì chênh lệch tỷ giá hốiđoái được ghi

Nợ TK 413

Có TK 131

+ Nếu tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do

ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính lớn hơn tỷ

giá đang phản ánh trên sổ kế toán TK 131 có gốc ngoại tệ thì chênh lệch tỷ giá hốiđoái được ghi

Nợ TK 131

Số phát sinh lỗ tỷ giá

Số phát sinh lãi tỷ giá

2.3.9 Sổ kế toán và quy trình ghi sổ

2.3.9.1 Đối với hình thức nhật kí chung

- Đặc trưng cơ bản của hình thức kế toán Nhật ký chung: Tất cả các nghiệp vụkinh tế, tài chính phát sinh đều phải được ghi vào sổ Nhật ký, mà trọng tâm là sổ Nhật

ký chung, theo trình tự thời gian phát sinh và theo nội dung kinh tế (định khoản kếtoán) của nghiệp vụ đó Sau đó lấy số liệu trên các sổ Nhật ký để ghi Sổ Cái theo từngnghiệp vụ phát sinh

Hình thức kế toán Nhật ký chung gồm các loại sổ chủ yếu sau:

- Sổ Nhật ký chung, Sổ Nhật ký đặc biệt

- Sổ Cái TK 131, 141,136, 138,…

- Các sổ, thẻ kế toán chi tiết

Chênh lệch lãi tỷ giá

Chênh lệch lỗ tỷ giá

Sổ, thẻ kế toán chi tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

9 Bảng tổng hợp chi

tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Sơ đồ 2.8 :Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký chung:

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC KẾ TOÁN

NHẬT KÝ CHUNG

Ghi cuối kỳĐối chiếu kiểm tra

2.3.9.2 Đối với hình thức nhật kí – sổ cái

- Đặc trưng cơ bản của hình thức kế toán Nhật ký - Sổ Cái: Các nghiệp vụ kinh

tế, tài chính phát sinh được kết hợp ghi chép theo trình tự thời gian và theo nội dungkinh tế (theo tài khoản kế toán) trên cùng một quyển sổ kế toán tổng hợp duy nhất là

sổ Nhật ký - Sổ Cái Căn cứ để ghi vào sổ Nhật ký - Sổ Cái là các chứng từ kế toánhoặc Bảng tổng hợp chứng từ kế toán cùng loại

Hình thức kế toán Nhật ký - Sổ Cái gồm có các loại sổ kế toán sau:

Sổ, thẻ kế toán chi

tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

Bảng tổng hợp chi

tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

- Các Sổ, Thẻ kế toán chi tiết

Sơ đồ 2.9:Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký - Sổ Cái

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC KẾ TOÁN

NHẬT KÝ- SỔ CÁI

Ghi cuối kỳĐối chiếu kiểm tra

2.3.9.3 Đối với hình thức chứng từ ghi sổ

- Đặc trưng cơ bản của hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ: Căn cứ trực tiếp đểghi sổ kế toán tổng hợp là “Chứng từ ghi sổ” Việc ghi sổ kế toán tổng hợp bao gồm:

+ Ghi theo trình tự thời gian trên Sổ Đăng ký Chứng từ ghi sổ

+ Ghi theo nội dung kinh tế trên Sổ Cái

Chứng từ ghi sổ do kế toán lập trên cơ sở từng chứng từ kế toán hoặc BảngTổng hợp chứng từ kế toán cùng loại, có cùng nội dung kinh tế

Chứng từ ghi sổ được đánh số hiệu liên tục trong từng tháng hoặc cả năm (theo

số thứ tự trong Sổ Đăng ký Chứng từ ghi sổ) và có chứng từ kế toán đính kèm, phảiđược kế toán trưởng duyệt trước khi ghi sổ kế toán

Hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ gồm có các loại sổ kế toán sau:

Chứng từ kế toán

(Hóa đơn GTGT, phiếu chi, phiếu thu, giấy thanh toán tạm ứng,…)

Sổ quỹ

Bảng tổng hợp chứng từ kế toán cùng loại

Sổ, thẻ kế toán chi tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

Bảng tổng hợp chi tiết

(các TK 131, 141, 138,…)

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Sơ đồ 2.10: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ

TRÌNH TỰ GHI SỔ KẾ TOÁN THEO HÌNH THỨC KẾ TOÁN

CHỨNG TỪ GHI SỔ

Ghi cuối kỳĐối chiếu kiểm tra