hồ sơ dự thi dạy học theo chủ đề tích hợp nghiên cứu tính chất hóa học của axit từ hiện tượng ô nhiễm môi trường không khí

Tên chủ đề dạy học Nghiên cứu tính chất hóa học của axit từ hiện tượng ô nhiễm môi trường không khí 2.. TÊN HỒ SƠ DẠY HỌC Nghiên cứu tính chất hóa học của axit từ hiện tượng ô nhiễm môi

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HÀ NỘI

PHÒNG GD&ĐT QUẬN HOÀN KIẾM

TRƯỜNG THCS NGÔ SĨ LIÊN

- -HỒ SƠ

DỰ THI DẠY HỌCTHEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1 Tên chủ đề dạy học

Nghiên cứu tính chất hóa học của axit từ hiện tượng ô

nhiễm môi trường không khí

2 Môn học chính của chủ đề: Hóa học

3 Các môn được tích hợp: Địa lí, Sinh học, Giáo dục công dân

Hà Nội, tháng 12 năm 2014

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HÀ NỘI

PHÒNG GD&ĐT QUẬN HOÀN KIẾM

TRƯỜNG THCS NGÔ SĨ LIÊN

Địa chỉ: 27 Hàm Long – Phường Hàng Bài – Quận Hoàn Kiếm – TP Hà Nội

Điện thoại: 39437164; Email:c2ngosilien-hk@hanoiedu.vn

1 Họ và tên giáo viên: Phạm Thị Việt Hà

Ngày sinh: 07/02/1985 Giảng dạy môn: Hóa học

Điện thoại: 01668560000 Email:viethadhhv@gmail.com

2 Họ và tên giáo viên: Phạm Liên Hương

Ngày sinh: 08/11/1968 Giảng dạy môn: Sinh học

Điện thoại: 0912512286 Email: huong2790@gmail.com

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Số thứ tự Chữ viết tắt Nội dung

PHIẾU MÔ TẢ

HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

I TÊN HỒ SƠ DẠY HỌC

Nghiên cứu tính chất hóa học của axit

từ hiện tượng ô nhiễm môi trường không khí

II MỤC TIÊU DẠY HỌC

II.1 Về kiến thức, kĩ năng, thái độ

1 Về kiến thức

a Môn Hóa học: Bài 3 Tính chất hóa học của axit

Học sinh trình bày, phân tích và chứng minh được tính chất hóa học của axit(H2SO4loãng và HCℓ): Axit làm đổi màu chất chỉ thị màu,với bazơ, oxit bazơ và kim loại từ tác động của hiện tượng mưa axit đến môi trường:

-Mưa axit làm thay đổi độ chua của đất và nước nên có thể làm đổi màu chất chỉ thị màu

- Mưa axit phá hủy vật liệu có chứa Fe, Zn của công trình kiến trúc → Axit có thể tác dụng với kim loại và oxit kim loại

- Một biện pháp làm giảm độ chua của đất là sử dụng vôi (canxi hiđroxit) → Axit có thể tác dụng với bazơ (tan/ không tan)

b Các môn học khác:

- Địa lí 7: Bài 17 Ô nhiễm môi trường đới ôn hòa

HS trình bày được nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và các hậu quả do ô nhiễm không khí gây ra cho thiên nhiên và cho con người không chỉ ở đới ôn hòa mà cho toàn thế giới, có liên hệ với Việt Nam và thủ đô Hà Nội

- Sinh học 9: Bài 54 Ô nhiễm môi trường

HS trình bày được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và hiệu quả của sự phát triển bền vững

- GDCD 7: Bài 14 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên

Nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trườngtrong sạch

2 Kĩ năng

- Dự đoán, tổ chức thí nghiệm nghiên cứu và kết luận được các tính chất hóa học của axit (H2SO4loãng và HCℓ).Sửdụngan toàn hóa chất trong quá trình tiến hành thí

nghiệm Rèn luyện kỹ năng viết PTHH của axit, kỹ năng phân biệt dung dịch axit với các dung dịch bazơ và dung dịch muối Rèn kỹ năng làm bài tập tính theo PTHH

- Phát hiện một số vấn đề thực tế về môi trường, giải quyết vấn đề bằng những thông tin thu thập được từ nội dung bài học, từ các kiến thức đã biết, qua các phương tiện thông tin đại chúng…

- Sử dụng sơ đồ tư duy để phát triển các ý tưởng cá nhân về một chủ đề nào đó

- Thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau (Internet, sách, báo, phỏng vấn,…)

và xử lí thông tin thu nhận được

- Học sinh có cơ hội được rèn luyện và phát triển các kĩ năng mềm cần thiết cho cuộc sống như:

+ Tính sáng tạo và ham học hỏi, tìm hiểu tri thức, thực hiện và trao đổi ý tưởng mới với người khác, luôn cởi mở và tiếp nhận những ý tưởng mới mẻ, đa dạng

+ Phát triển kĩ năng trình bày vấn đề và thuyết trình trước đám đông

3 Thái độ

- Tuân thủ theo các quy định quy tắc đảm bảo an toàn trong trong khi thực hiện các thí nghiệm hóa học

- Hợp tác và tích cực trong hoạt động nhóm

- HS có thái độ tích cực bảo vệ môi trường, tuyên truyền, vận động, thuyết phục người khác tham gia bảo vệ môi trường

- HS hứng thú với phương pháp học tập mới, từ đó bồi dưỡng niềm say

mê với môn Hoá học Giáo dục thái độ say mê nghiên cứu khoa học

II.2 Năng lực vận dụng kiến thức liên môn

Khi học bài này, học sinh cần có và phát huy được những năng lực sau:

- Năng lực giải quyết vấn đề học tập và thực tiễn đề ra

- Phát triển năng lực hợp tác và làm việc theo nhóm

- Năng lực vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC

Đối tượng học sinh: Số lượng: 149học sinhthuộc 03lớp: 9A4;9A11 và 9A14 (Khối lớp 9 trường THCS Ngô Sĩ Liên – Q Hoàn Kiếm – TP Hà Nội)

Đặc điểm cần thiết của HS theo học: Đa phần HS có khả năng chủ động trong việc tìm kiếm và thu thập và tổng hợp thông tin từ các nguồn sách báo, tài liệu, Internet

IV Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC

1.Ý nghĩa, vai trò của bài học đối với thực tiễn dạy học

Qua thực tiễn giảng dạy,đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia, đồng nghiệp và nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu tham khảocác môn liên quan, chúng tôi nhận thấy có

thể xây dựng nội dung kiến thức của Bài 3 Tính chất hóa học của axit(Hóa học

9)bằng kiến thức tích hợp liên môn, tiết dạy có thể thực hiện bằng phương pháp bàn tay nặn bột Cụ thể như sau:

TT Môn học Tên bài Mức độ kiến thức Kiến thức chưa biết

1 Địa lí

7

Bài 17

Ô nhiễm môi trường đới ôn hòa

- Mô tả được ô nhiễm môi trường không khí do khí thải của các khu công nghiệp và nhà máy, khí thải từ đốt nhiên liệu, sinh hoạt của con người

có thể gây ra các hiện tượng như mưa axit

- Chỉ ra được những ảnh hưởng của mưa axit đối với tự nhiên và các công trình kiến trúc của con người…

- Thành phần hóa học của khí thải gây ô nhiễm môi trường không khí ?

- Khái niệm axit ?

- Tại sao axit lại làm thay đổi

độ chua của đất, nước và ăn mòn các công trình kiến trúc? 3

Hóa

học 8

Bài 37 Axit Khái niệm, cấu tạo của axit Tính chất hóa

học của axit?

36.Nước

Dung dịch axit làm quỳ tím chuyển màu đỏ

Tất cả axit đều làm quì tím chuyển màu đỏ như nhau?

5

Bài 33

Điều chế khí Hiđro – Phản ứng thế

Axit + Kim loại → Muối + H2↑

Axit có tác dụng với tất cả kim loại?

6 Hóa Bài 1 Axit + Oxit bazơ → Muối + H2O Axit có thể tác

học 9

Tính chất hóa học của oxit

dụng với bazơ

không?

7

Bài 2

Một số oxit quan trọng

Bản chất hóa học gây mưa axit:

Oxit axit + H2O → Axit

học 9

Bài 54; 55

Ô nhiễm môi trường

Trình bày được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí và hiệu quả của sự phát triển bền vững

Liên hệ những việc có thể làm

để góp phần bảo vệ môi trường không khí nói chung

CD 7

Bài 14

Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên

Nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường trong sạch

Với những kiến thức liên môn này, học sinh có thể phát biểu khái niệm mưa axit, bản chất hóa họcgây ra mưa axit và ảnh hưởng của mưa axit đối với tự nhiên và đời sống con người

Thắc mắc từ kiến thức liên môn như “Tại sao mưa axit lại có thể làm thay đổi

độ chua của đất và nước ao hồ? Tại sao mưa axit lại ăn mòn được các công trình kiến trúc? ”Kết hợp với một số mảnh ghép kiến thức rời rạc đã biết về tính chất hóa học

của axit, HS có thể tự đề xuất các phương án thí nghiệm để nghiên cứu một cách toàn diện tính chất hóa học của axit theo phương pháp bàn tay nặn bột và phương pháp thí nghiệm nghiên cứu

Do vậy, học sinh được rèn năng lực vận dụng những kiến liên môn ở trên để giải quyết các vấn đề của bài học và tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua học tập Hoá học

2 Ý nghĩa, vai trò của bài học đối với thực tiễn đời sống xã hội

Vấn đề ô nhiễm môi trường không khí gây nên mưa axit đã được biết đến từ lâu

và trở thành vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của con người.Nguyên nhân chính gây ra mưa axit là do quá trình phát triển sản xuất của con người sử dụng các nhiên liệu hóa thạch như: than đá, dầu mỏ và các nhiên liệu khác.Vận dụng các kiến thức liên môn trong chương trình phổ thông để hiểu rõ bản chất hóa học của mưa axit, tính chất hóa học của axit gây ra nhữngtác động xấu đến môi trường của mưa axit.Từ các biện pháp khắc phục, hạn chế hiện tượng mưa axit sẽ xây dựng, hình thành ý thức bảo vệ môi trường trong sạch đối với học sinh

V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

1.GV:

- Phiếu học tập, bảng nhóm lớn

-Hoá chất: dd HCl, dd H2SO4 loãng, Al, Zn, Fe, Cu, Cu(OH)2hoặc Fe(OH)3, dd NaOH, CuO,Fe2O3

-Dụng cụ: Giá ống nghiệm, ống nghiệm, kẹp gỗ, đũa thuỷ tinh, giấy lọc, phễu

lọc, thìa thủy tinh, kẹp sắt

2.HS:

- Sản phẩm của chủ đề: Mưa axit

3 Các ứng dụng CNTT trong việc dạy và học của bài học

- GV: Bài giảng powerpoint, clip giới thiệu về mưa axit

-HS 9A4: Sản phẩm trình chiếu powerpoint, sơ đồ tư duy (Thực hiện theo nhóm)

- HS 9A14: Các tài liệu, tranh ảnh sưu tầm từ Internet theo chủ đề Mưa axit (Cá

nhân tự tìm kiếm tài liệu và nộp sản phẩm)

- HS 9A11: Bài tổng hợp (viết tay) của các nhóm 02 HS về Mưa axit

VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Bài 3 TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA AXIT

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

Học sinh trình bày, phân tích và chứng minh được tính chất hóa học của axit: Axit làm đổi màu chất chỉ thị màu, với bazơ, oxit bazơ và kim loại

2 Kỹ năng

- Dự đoán, tổ chức thí nghiệm nghiên cứu và kết luận được các tính chất hóa học của axit (H2SO4 loãng và HCℓ)

- Sửdụngan toàn hóa chất trong quá trình tiến hành thí nghiệm

- Rèn luyện kỹ năng viết PTHH của axit, kỹ năng phân biệt dung dịch axit với các dung dịch bazơ và dung dịch muối

- Rèn kỹ năng làm bài tập tính theo PTHH

3 Thái độ

Tuân thủ theo các quy định quy tắc đảm bảo an toàn trong trong khi thực hiện các thí nghiệm hóa học Hợp tác và tích cực trong hoạt động nhóm

B CHUẨN BỊ

1.GV:

- Phiếu học tập, bảng nhóm lớn

-Hoá chất: dd HCl, dd H2SO4 loãng, Al, Zn, Fe, Cu, Cu(OH)2hoặc Fe(OH)3, dd NaOH, CuO,Fe2O3

-Dụng cụ: Giá ống nghiệm, ống nghiệm, kẹp gỗ, đũa thuỷ tinh, giấy lọc, phễu

lọc, thìa thủy tinh, kẹp sắt

2.HS(TỔ CHỨC TẠI LỚP 9A4):

- Sản phẩm của chủ đề: Mưa axit

C PHƯƠNG PHÁP: Bàn tay nặn bột, sử dụng thí nghiệm theo phương pháp

nghiên cứu

D HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

T

G

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

HĐ1: Ổn định tổ chức

1’ GV: Ổn định tổ chức HS: Báo cáo sĩ số

HĐ2: Tình huống xuất phát

Chủ đề:Mưa axit

Mục tiêu: Liên hệ được kiến thức các môn Địa lí, Sinh học và Hóa học để mô tả và

giải thích được một hiện tượng cụ thể: Mưa axit.Kết hợp kiến thức GDCD xây dựng

và nâng cao ý thức trách nhiệm đối với việc bảo vệ môi trường Từ đó, xuất phát nhu cầu tìm hiểu về tính chất hóa học của axit

PP:Bàn tay nặn bột

Kĩ thuật: Lược đồ tư duy

14’ GV gợi mở tình huống xuất

phát: Chúng ta biết rằng một

trong các tác nhân gây ra ô

nhiễm môi trường không khí

là mưa axit Trong giờ trước

cô đã hướng dẫn, phân

côngcác nhóm về nhà tìm

hiểu, thảo luận và thực hiện

một chủ đề “Mưa axit”.Sau

đây cô mời lần lượt các nhóm

lên trình bày sản phẩm về nội

dung của nhóm mình đã được

phân công và thảo luận!

GV:Yêu cầu các nhóm và

HS nhận xét, bổ sung

GV: Từ tác nhân ô nhiễm do

các chất khí thải ra từ hoạt

động công nghiệp và sinh

hoạt đã hình thành mưa axit

gây ảnh hưởng đến thiên

nhiên và đời sống con người

Vậy, axit có những tính chất

hóa học như thế nào? Chúng

ta cùng tìm hiểu bài Tính chất

hóa học của axit

HS:Các nhóm cử đại diện lên trình

bày bài thuyết trình:

Chủ đề 1: Mưa axit - Bản chất hóa học và nguyên nhân hình thành

mưa axit (Trình bày bằng phần

mềm Power point)

Chủ đề 2: Ảnh hưởng của mưa

axit và biện pháp khắc phục (02

sơ đồ tư duy vẽ trên 02 tờ giấy A 0

(1 Ảnh hưởng của mưa axit và

2 Biện pháp khắc phục) kết hợp

trình chiếu PP (Hình ảnh, thông tin minh họa cho các yếu tố ảnh hưởng))

HS ghi bài.

BÀI 3 TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA AXIT HĐ2 Ý kiến ban đầu của HS

GV: Yêu cầu HS

trình bày những

HS suy nghĩ cá nhân, trình bày một số kiến

thức đã biết về axit

kiến thức đã biết

về axit

- Khái niệm axit ?

- Thành phần, cấu tạo của axit

- Axit + KL, axit + oxit bazơ

HĐ 3 Đề xuất câu hỏi

- Thành phần hóa học của khí thải gây ô nhiễm môi trường không khí ?

- Tại sao axit lại làm thay đổi độ chua của đất, nước và ăn mòn các công trình kiến trúc?

Tất cả axit đều làm quì tím chuyển màu đỏ như nhau?

Axit có tác dụng với tất cả kim loại?

Liên hệ những việc có thể làm để góp phần bảo vệ môi trường không khí nói chung

HĐ 4 Đề xuất các thí nghiệm nghiên cứu Mục tiêu: Học sinh dự đoán, phân tích và chứng minh được tính chất hóa học của

axit: thông qua việc đề xuất và tự tiến hành thí nghiệm nghiên cứu

GV: Dựa vào

những tác động

trên của mưa axit,

hãy đề xuất các thí

nghiệm chứng

minh tính chất hóa

học của axit

GV:Điều hành

thảo luận, định

hướng mục tiêu thí

nghiệm

4.1 Đề xuất thí nghiệm nghiên cứu

HS:Các nhóm thảo luận và đề xuất thí

nghiệm chứng minh tính chất hóa học của axit:

- Mưa axit làm thay đổi độ chua của đất và

nước → Tất cả Axit có thể làm đổi màu chất chỉ thị màu với cường độ màu như nhau

- Mưa axit phá hủy vật liệu có chứa Fe, Zn

của công trình kiến trúc → Axit có thể tác dụng với tất cả kim loại và oxit kim loại.

- Trong thực tế sản xuất nông nghiệp có một biện pháp làm giảm độ chua của đất là sử dụng vôi (canxi hiđroxit) → Axit có thể tác dụng với bazơ (tan/ không tan)

GV: Bao quát,

hướng dẫn các

4.2 Tiến hành thí nghiệm

HS: Các nhóm tiến hành những thí nghiệm

nghiên cứu dựa vào nội dung đã thảo luận và

bộ dụng cụ được chuẩn bị sẵn Thư kí điền

nhóm tiến hành thí

nghiệm đảm bảo

an toàn và đúng

thao tác

kết quả vào bảng nhóm lớn

- Làm đổi màu chất chỉ thị màu

- Tác dụng với kim loại

- Tác dụng với oxit bazơ

- Tác dụng với bazơ

HĐ 5 Kết luận, kiến thức mới: Tính chất hóa học của axit

Mục tiêu kiến thức: Axit làm đổi màu chất chỉ thị màu,tác dụng với kim loại, oxit

bazơ và bazơ

5

GV hướng dẫn

HS trong lớp

nhận xét, bổ

sung GV chấm

điểm

HS:02 nhóm

thực hiện nhanh nhất dán bảng nhóm lên bảng để

so sánh kết quả

và chấm chéo

I Tính chất hoá học của axit 1.Axit làm đổi màu chất chỉ thị màu

Dd axit làm quỳ tím chuyển sang màu đỏ

2 Tác dụng với kim loại

2Al ( r) + 6HCl (dd) → 2 AlCl3(dd) + 3H2 (k)

Fe (r) + H2SO4(dd) → FeSO4(dd) + H2 (k)

Cu + H2SO4(ℓ) →

Kết luận:

Axit + KL→ Muối + H2O (ĐK: Một số KL)

3 Tác dụng với bazơ

Cu(OH)2(r)+H2SO4(dd) →CuSO4(dd)+ 2H2O(ℓ)

2NaOH(dd) + H2SO4(dd)→ Na2SO4(dd) + 2H2O

Kết luận:

Axit + Bazơ → Muối + H2O

4 Tác dụng với oxit bazơ

Fe2O3(r) + 6HCl (dd) →2FeCl3(dd) + 3H2O Kết luận:

Axit + Oxit bazơ → Muối + H2O

HĐ4: Củng cố - Dặn dò

5’ GV liên kết 03 bảng thành

sơ đồ:Yêu cầu HS nhắc lại

nội dung chính của bài

GV: Yêu cầu HS làm bài tập

HS: Nhắc lại nội dung

chính của bài

HS: Làm bài tập vào

vở

luyện tập (Phiếu học tập)

GV: Gọi HS chữa từng phần,

nhận xét, chấm điểm

GV:- Bài tập về nhà 1, 4, 6, 7

SGKp.19

- Chuẩn bị bài “Một số axit

quan trọng”

HS: Hoàn chỉnh bài

tập

HS: Báo cáo và nhận

xét

HS: Tiếp nhận thông

tin dặn dò của GV

BT trắc nghiệm:

4 A5 C6 D BT7:

a) Những chất t/dụng với nước (SO3 ;

K2O ; P2O5 ) b) Những chất t/dụng với dd H2SO4

loãng là: Fe(OH)3;

K2O ; Mg ; Fe ; CuO

TRƯỜNG THCS NGÔ SĨ LIÊN

PHIẾU HỌC TẬP

Họ và tên: Lớp: Điểm:

PHẦN I KIẾN THỨC LIÊN MÔN 1 Hãy nêu những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí?

2 Kể tên các hoạt động đốt cháy nhiên liệu tại gia đình em và hàng xóm có thể gây ô nhiễm không khí?

3 Là một học sinh THCS, em có thể làm gì góp phần bảo vệ môi trường không khí?

PHẦN II HÓA HỌC

Câu 4.Những chất nào sau đây t/ dụng được với dd H2SO4 loãng

Câu 5.Có thể dùng một chất nào sau đây để nhận biết các lọ dd không dán nhãn, không

màu: NaCl, Ba(OH)2, H2SO4

Câu 6.Dung dịch HCl có thể tác dụng với chất nào sau đây:

Câu 7 Có một dd hỗn hợp A gồm 0,1mol HCl và 0,02mol H2SO4 Cần bao nhiêu ml

dd NaOH 0,2M để trung hoà dd A?