bài dự thi dạy học tích hợp liên môn tiết 38 silic công nghiệp silicat

- Từ các vật liệu chính là đát sét, cát kết hợp với vật liệu khác & với kĩ thuật khác nhau, công nghiệp silicat đã sản xuất ra sản phẩm có nhiều ứng dụng như: đồ gốm, sứ, xi măng, thuỷ t

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN MÊ LINH

GIÁO ÁN HÓA HỌC 9

TIẾT 38

SILIC – CÔNG NGHIỆP SILICAT

TRƯỜNG: THCS KIM HOA TỔ: KHOA HỌC TỰ NHIÊN NGƯỜI THỰC HIỆN: VŨ THỊ HƯỚNG

ĐIỆN THOẠI: 01662 478848

EMAIL: quynhmai6868@gmail.com

NĂM HỌC 2014 - 2015

Ngày soạn:

Ngày giảng:

TUẦN 19 - TIẾT 38 SILIC – CÔNG NGHIẾP SILICAT

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Học sinh biết được silic là phi kim hoạt động yếu Si là chất bán dẫn Silicđioxit

là một oxit axit, có nhiều trong thiên nhiên ở dạng đất sét, cao lanh, thạch anh

- Từ các vật liệu chính là đát sét, cát kết hợp với vật liệu khác & với kĩ thuật khác nhau, công nghiệp silicat đã sản xuất ra sản phẩm có nhiều ứng dụng như: đồ gốm, sứ,

xi măng, thuỷ tinh

2 Kĩ năng:

- HS có kĩ năng đọc để thu thập thông tin về silic, silicđioxit & công ngiệp silicat; biết sử dụng kiến thức thực tế để xây dựng kiến thức mới; biết mô tả quá trình sản xuất clanhke từ lò quay

3 Thái độ

Giáo dục ý thức học tập Biết vận dụng kiến thức thực tế vào bài học

4 Tích hợp :

- Học sinh biết vận dụng linh hoạt kiến thức liên môn Vật lý, Sinh học, Địa lí, Lịch sử, Công nghệ để giải quyết các tình huống đã được học hoặc gặp trong thực tế

- Rèn luyện cho học sinh cách giải quyết vấn để một cách tổng thể, toàn diện

- Giáo dục học sinh lòng yêu thích, hứng thú, say mê học tập bộ môn

II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:

1 GV: Máy chiếu

2 Học sinh: Tranh ảnh, mẫu vật Sản xuất gốm, sứ, thuỷ tinh, xi măng, đất sét III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH

Trực quan + nêu vấn đề + thảo luận nhóm

IV.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định tổ chức:

Kiểm tra sĩ số học sinh, tình hình lớp:

9A2 :

2 Kiểm tra bài cũ: Xen kẽ

3 Bài mới:

Đặt vấn đề: Em hãy cho cô biết để có ấm chén, lọ hoa, bát đĩa bằng sứ, hoặc thuỷ

tinh thì người ta đã tạo ra chúng bằng nguyên liệu gì? (Đất sét)

Ngoài đất sét ra còn có những nguyên liệu nào khác, các công đoạn được tiến hành như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học Nội dung tích hợp

HĐ1 : Tìm hiểu về silic

GV chiếu hình ảnh bãi cát  yêu

cầu học sinh quan sát kết hợp

nghiên cứu nội dung SGK trả lời

câu hỏi :

I.Silic 1.Trạng thái tự nhiên :

Là nguyên tố phổ biến thứ hai trong vỏ trái đất

? Em hãy cho biết trạng thái tự

nhiên của silic và hợp chất chính

của silic trong tự nhiên

Dựa vào môn địa lí, em hãy cho

biết

?Cát trắng và đất sét có nhiều

nhất có đâu

( GV chiếu 1 số nơi có đất sét và

cát trắng)

GV trình chiếu một số hình ảnh

về silic HS quan sát kết hợp

kiến thức SGK + kiến thức môn

vật lí trình bày tính chất của silic

(GV dùng phương pháp trực

quan + liên môn

VD : Dựa vào môn vật lý 7

? Em hãy cho biết khả năng dẫn

điện của Si

GV nhấn mạnh Si là phi kim yếu

Tinh thể là chất bán dẫn Si

được làm vật liệu bán dẫn, chế

tạo pin mặt trời

Dựa vào môn vật lí 7

? Em hãy giải thích thế nào là

chất bán dẫn

? Silicdioxit là gì sự ra đời của

hợp chất này ra sao, chúng ta

Tồn tại chủ yếu dưới dạng hợp chất là cát trắng

& đất sét

2.Tính chất :

* Là chất rắn , màu xám, khó nóng chảy, có vẻ sáng của kim loại, dẫn điện kém

Tinh thể Silic nguyên chất là chất bán dẫn

* Là 1 phi kim Tác dụng với oxi tạo ra oxit axit

Si + O2

0

t

  SiO2

* Silic được dùng làm vật liệu bán dẫn trong kĩ thuật điện tử và chế tạo pin mặt trời

Vật lí 7

Chất bán dẫn (tiếng

Anh: Semiconductor) là

vật liệu trung gian

giữa chất dẫn

điện và chất cách điện.

(Ở điều kiện nhất định chất bán dẫn thể hiện tính cách điện hoặc tính dẫn điện)

cùng chuyển sang mục II.

HĐ 2 : Tìm hiểu về silicđioxit

Dựa vào môn lịc sử

? Hãy cho biết silicdioxit được

biết đến khi nào

? Em hãy cho biết SiO2 trong

tự nhiên tồn tại chủ yếu ở dạng

nào.

Dùng cho HSG

?Theo em người ta có thể tạo ra

SiO2 bằng cách nào

Bằng cách cho silic phản ứng với

oxi ở nhiệt độ cao:

(theo sgk hóa 9)

Si (r) + O 2(k)  t0 SiO2 (r)

(phương pháp này thường được

áp dụng để phủ lớp SiO2 trên bề

mặt silic)

Phương pháp phun khói (thủy

phân silic halogel ở nhiệt độ cao

với oxy và hyđro)

II Silicđioxit: SiO 2

Lịch sử

Silicdioxit là một hợp chất hóa học còn có tên gọi khác là silica (tiếng Latin silex), là

một ôxít của silic có côn

g thức hóa học là SiO2 và nó có độ cứng cao được biết đến

từ thời cổ đại Phân tử SiO2 không tồn tại ở dạng đơn lẻ mà liên kết lại với nhau thành phân

tử rất lớn.

Dựa vào kiến thức vừa học kết hợp thực tế

Silica được tìm thấy phổ biến trong tự nhiên

ở dạng cát hay thạch anh Nó là thành phần chủ yếu của một số loại thủy tinh và chất chính trong bê tông Silica là một khoáng vật phổ biến trong vỏ Trái Đất.

2H2 + O 2 + SiCl4 → SiO2 + 4HCl

Phương pháp kết tủa (Cho thủy

tinh lỏng phản ứng với 1 axit vô

cơ)

Si(OR)4 + 2H2O → SiO2 + 4ROH

Vận dụng kiến thức đã học

?Cho biết SiO2 thuộc loại oxit

nào

? Hãy nêu tính chất hoá học của

silicđioxit, có PTHH minh hoạ

Chú ý silicdioxit không tác

dụng với nước

HĐ 3 : Tìm hiểu về công nghiệp

silicat

GV yêu cầu HS trưng bày mẫu

vật đã sưu tầm + quan sát lên

màn hình trả lời các câu hỏi rồi

sắp xếp các mẫu vật của mình đã

sưu tầm theo các nhóm

(GV dùng PP trực quan+ vấn

đáp)

?Công nghiệp silicat gồm những

nghành sản xuất nào

HS quan sát mẫu vật đồ gốm, sứ

& trả lời câu hỏi

? Em hãy cho biết nguyên liệu

chính để sản xuất đồ gốm, sứ

Silicđioxit là 1 oxit axit Tác dụng với kiềm  muối + nước

SiO2 + NaOH Na2SiO3 + H2O Tác dụng với oxitbazơ

 muối SiO2 +CaO  CaSiO3

III Sơ lược về công nghiệp silicat

1.Sản xuất đồ gốm, sứ

?Ở địa phương em có sản xuất đồ

gốm, sứ không

(HS vận dụng thực tế trả lời)

?Em hãy nêu các công đoạn để

sản xuất gạch ngói ở địa phương

em theo sơ đồ?

 HS trình bày GV kết luận

( GV dùng PP trực quan + liên hệ

thực tế)

?Theo em sản xuất đồ gốm, sứ ở

nước ta ra đời từ khi nào

a Nguyên liệu chính : Đất sét, thạch anh, penpat

b.Công đoạn chính

Lịch sử

Ở Việt Nam, ông cha ta

đã sản xuất được đồ gốm

từ thời thượng cổ, cách đây 4500 năm Vào thời đầu các vua Hùng chúng

ta đã có gốm Phùng Nguyên, gò Mun (Vĩnh Phú) nung ở nhiệt độ 800

- 9000C, xương gốm bắt đầu được tinh luyện Từ thế kỷ 11 chúng ta đã sản xuất được gốm men Đại Việt nổi tiếng với các trung tâm Hà Bắc, Thanh Hóa, Thăng Long, Đà Nẵng Từ thời Trần có gốm Thiên Trường (Hà Nam Ninh) với sản phẩm bát đĩa, bình lọphủ men ngọc, men nâu

Từ cuối đời Trần vào thế

kỷ 14 bắt đầu hình thành làng gốm Bát Tràng nổi tiếng đến ngày nay

Đồ gốm

Đất sét, thạch anh, fenpat

Nhào với

H 2 O

Tạo hình, sấy khô

Các đồ vật

Nung ở nhiệt

độ cao

Khối dẻo

?Em hãy cho biết các cơ sở sản

xuất đồ gốm, sứ chính ở nước ta

HS vận dụng kiến thức thực tế +

môn địa lí

GV trình chiếu một số mẫu vật

làm từ gốm, sứ cho HS liên hệ

thực tế  HS yêu thích sản phẩm

quê hương

?Theo em quá trình sản xuất đồ

gốm sứ còn có những sản phẩm

nào khác (ngoài ý muốn của con

người) được tạo ra không ?

Theo sinh học 9

?Em hãy cho biết các chất này có

ảnh hưởng như thế nào đến sức

khoẻ của người dân xung quanh

HS nghiên cứu SGK trình bày

nguyên liệu chính sản xuất xi

măng

c Cơ sở sản xuất chính

Sứ Bát Tràng, sứ Hải Dương, gốm Hương Canh

…

Các sản phẩm khác từ sản xuất đồ gốm, sứ: Khói (khí HF, khí CO, khí

CO2,SO2…), bụi lơ lửng,gạch ngói hỏng,…

2.Sản xuất xi măng

Dựa vào kiến thức thực tế

và kiến thức SGK hoá 9 + môn địa lí

Muốn có đồ gốm, sứ với lớp men trắng, đẹp thì cần

có đất sét trắng là thành phần chủ yếu Ở nước ta, hai địa phương có nguồn đất sét trắng nhiều nhất là Chu Đậu (Hải Dương) và Bát Tràng (Hà Nội), các địa phương khác thì chỉ có đất sét thường

Sinh học 9

Đó là các tác nhân gây ô nhiễm môi trường có tác dụng xấu đối với sức khỏe con người: Đối với bụi, khí HF, CO làm cho tỉ lệ người mắc bệnh đường hô hấp: viêm phổi, viêm phế quản, ung thư phổi, tràn dịch màng phổi, dầy màng phổi, xẹp phổi Đặc biệt là các bệnh phổi bị nhiễm bụi (bụi phổi), bệnh này có thể biến chứng đưa đến tử vong và gậy các loại bệnh ngoài

da, mắt như hiện tượng ăn mòn da, nấm mốc, sạm

da, viêm loét giác mạc, giảm thị lực

-Ảnh hưởng đến hệ sinh thái và biến đổi khí hậu (gây hiệu ứng nhà kính, suy giảm tầng ôzôn,mưa axit…)…

GV trình chiếu lò quay sản xuất

xi măng để HS quan sát  yêu

cầu HS trình bày các công đoạn

chính sản xuất xi măng dựa vào

sơ đồ quan sát GV đưa sơ đồ

bên

(GV dùng PP trực quan +vấn đáp

gợi mở)

HS vận dụng kiến thức thực tế

nêu :

? Các cơ sở sản xuất xi măng ở

nước ta

GV chiếu cho HS quan sát 1 số

cơ sở đại diện

? Theo em quá trình sản còn có

những sản phẩm nào khác được

tạo ra không ?

? Bụi, khí SO2 có ảnh hưởng như

thế nào đến sức khoẻ con người

(Học sinh dựa vào môn sinh học

giải thích)

Theo môn lí 7

?Em hãy cho biết tiếng ồn của

các nhà máy sản xuất xi măng có

gây ô nhiễm tiếng ồn không

Theo môn công nghệ 8

?Em hãy cho biết bụi có ảnh

hưởng như thế nào đến thiết bị

điện

Dựa vào kiến thức học bài trước

Em hãy cho biết CO2, SO2 có ảnh

hưởng gì

(SO 2, CO2 và các ôxít của

nitơ có thể gây mưa axít)

Theo công nghệ 7

?Em cho biết mưa axit ảnh

hưởng như thế nào đến môi

trường đất

b.Các công đoạn chính:

c Các cơ sở sản xuất chính

Hà Tiên, Thanh Hoá, Nghệ An

Các sản phẩm khác Khói (khí SO2, CO2…), bụi và tiếng ồn…

Sinh học 9

Không khí ô nhiễm có

thể giết chết nhiều cơ thể sống trong đó có con

người Ô nhiễm ozone có thể gây bệnh đường hô

hấp, bệnh tim mạch, viêm họng, đau

ngực, tức thở…

Bụi có khả năng di chuyển trong không khí trong phạm vi rộng, có thể gây bệnh cho cả những người ở những khu vực lân cận

Môn vật lí 7 Tiếng ồn của các nhà máy phát ra gây ô nhiễm tiếng

ồn sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ, lao động, sản xuất của người dân sông cạnh đó

Môn công nghệ 8 Bụi là nguyên nhân gây cháy nổ, mài mòn chi tiết máy, làm giảm độ cách điện của các thiết bị điện

Môn công nghệ 7

Đất sét, đá vôi, cát…

Bùn

Nghiền nhỏ trộn nước

Nung

1400-1500 0 c

Clanhke

Xi măng

Nghiền cùng chất phụ gia

? HS nghiên cứu SGK nêu

nguyên liệu chính sản xuất thuỷ

tinh

GV yêu cầu HS tóm tắt các công

đoạn chính sản xuất thuỷ tinh

theo sơ đồ ( vận dụng các phần

trình bày ở trên)

HS trình bày GV trình chiếu

các công đoạn sản xuất thuỷ tinh

(GV dùng PP vấn đáp tái hiện)

GV chiếu cho HS quan sát 1 số

đồ vật làm từ thuỷ tinh

HS nêu 1 số cơ sở sản xuất

(GV dùng PP trực quan)

?Theo em sản xuất thuỷ tinh còn

có sản phẩm nào khác tạo ra

Dựa vào kiến thức môn sinh

? Em hãy cho biết bụi, khí, nước

thải sẽ ảnh hưởng như thế nào

đến sức khỏe người dân xung

quanh và môi trường

3.Sản xuất thuỷ tinh a.Nguyên liệu chính:

Cát thạch anh, đá vôi, xô đa

b.Các công đoạn chính

c.Các cơ sở sản xuất chính

Phích nước rạng đông (Hà Nội), pha lê cao cấp (Thanh Hóa), pha lê cao cấp (Thành phố Hồ Chí Minh)

Các sản phẩm khác Bụi, khói, nước thải

VD: Trong khí thải thường chứa: CO, CO2, Fluor, SO2…

Sinh học

- Nước thải từ quá trình

sản xuất thủy tinh thường

có màu trắng đục, chứa nhiều tạp chất và thành phần chất hữu cơ ( BOD, COD, SS) lơ lửng và hoà tan …

Ô nhiễm nước gây ra xấp

xỉ 14.000 cái chết mỗi ngày, chủ yếu do ăn uống bằng nước bẩn chưa được

xử lý Các chất hóa học

và kim loại nặng nhiễm trong thức ăn, nước uống

có thể nhiễm độc hệ thần kinh trung ương, làm rối loạn chức năng thận, cao huyết áp, tai biến não…

gây ung thư không thể

chữa trị

Hỗn hợp:

SiO 2 ,CaCO 3 ,Na 2 CO 3 …

.

Nung ở

900 0 c

Thủy tinh nhão

Làm nguội

từ từ

Thủy tinh dẻo

Ép, thổi

Các đồ vật

Theo môn công nghệ 7

?Em hãy cho biết đất bị ô nhiễm

sẽ ảnh hưởng như thế nào

Khói lẫn sương làm

giảm ánh sáng mặt trời

mà thực vật nhận được

để thực hiện quá

trình quang hợp.

Các loài động vật có thể xâm lấn,cạnh tranh chiếm môi trường sống

và làm nguy hại cho các loài địa phương, từ đó

làm giảm đa dạng sinh học.

Môn công nghệ 7 Đất bị ô nhiễm có thể trở nên cằn cỗi, không thích hợp cho cây trồng

4 Củng cố:

Tóm tắt kiến thức đã học theo sơ đồ tư duy

5 Hướng dẫn về nhà

Học bài theo sơ đồ

Chuẩn bị bảng hệ thống tuần hoàn giờ sau học

Silic.

Công

Nghiệp

silicat

Công nghiệp silicat

Sản xuất gốm, sứ

Sản xuất thuỷ tinh

Sản xuất

xi măng

Silic (Si)

Là chất rắn, màu xám, dẫn điện, nhiệt (kém).

Si là phi kim hoạt động hóa học yếu.

Tác dụng với Oxi ở nhiệt

độ cao  silicđioxit.

Tạo hình , sấy khô

Đồ gốm

Đất sét, thạch anh, fenpat

Nhào với

H 2 O

Thủy tinh nhão

Thủy tinh dẻo

Các đồ vật thuỷ tinh

Hỗn hợp:

SiO2, CaCO3, Na2CO3

Đất sét, đá vôi,cát…

Bùn

Clanhke

Xi măng

TÓM TẮT KIẾN THỨC BÀI HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY

Tạo hình, sấy khô

Đồ gốm

Xi măng

Thủy tinh dẻo

TỔNG THỂ Ô NHIỄM CÔNG NGHIỆP SILICAT QUA SƠ ĐỒ

Các sản phẩm

khác từ Công

nghiệp silicat

Ung thư không thể chữa trị

Không khí

ô nhiễm

Gây bệnh hô hấp Bệnh tim mạch, đau ngực Viêm họng

Ô nhiễm

nước

Khói lẫn

Giảm đa dạng sinh học

Bụi

Tiếng ồn Nước thải Khói

Đất bị ô nhiễm