dạy học theo chủ đè tích hợp tiết 29 bài 28 di truyền y học

Mục tiêu dạy học: * Kiến thức: - Trình bày khái niệm về di truyền y học, bệnh, tật di truyền ở người - Viết được cơ chế phát sinh các bệnh tật di truyền - Phân biệt các loại bệnh, tật

Phụ lục 1 PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

- SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

- Trường THPT Yên Hòa

- Địa chỉ : Ngõ 251 , Nguyễn Khang, Cầu Giấy , Hà Nội

- Thông tin cá nhân:

- Họ và tên giáo viên: Tạ Thị Thảo ; Môn : Sinh học

Điện Thoại: 0986008438 - Email: thaosinhyh@yahoo.com.vn

Phụ lục 2 PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học: Tiết 24: DI TRUYỀN Y HỌC (sinh học lớp 12 chương trình

nâng cao)

2 Mục tiêu dạy học:

* Kiến thức:

- Trình bày khái niệm về di truyền y học, bệnh, tật di truyền ở người

- Viết được cơ chế phát sinh các bệnh tật di truyền

- Phân biệt các loại bệnh, tật di truyền

- Nêu một vài hướng nghiên cứu, ứng dụng di truyền học về di truyền y học trong đời sống

- Vận dụng kiến thức liên môn: Sinh học – Tin học - Y học ; Giáo dục môi trường và liên hệ thực tế để giải quyết các vấn đề của bài học đặt ra

* Kỹ năng:

Rèn kĩ năng phân tích, làm việc độc lập, hợp tác theo nhóm nhỏ, sưu tầm tư liệu trên các nguồn kiến thức( mạng Intenet, tài liệu tham khảo liên quan đến bài học); Sau tiết học biết giữ gìn môi trường trong sạch và bảo vệ sức khỏe bản thân

* Thái độ:

- Có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe

- Tích cực tham gia vào các hoạt động trồng vệ sinh môi trường

3/ Đối tượng dạy học của dự án: Học sinh 12 trường THPT Yên Hòa

- Số lớp thực hiện : 4 lớp 12 ban KHTN (khoảng 140 học sinh)

- Thời gian thực hiện: 1 tiết trong phân phối chương trình

4/ Ý nghĩa , vai trò của bài học:

- Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực

- Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, khái niệm tích hợp dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng con người phát triển thiếu hài

- Trong dạy học tích hợp là kết hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực khác nhau, lồng ghép các nội dung cần thiết vào nội dung vốn có của môn học

- Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức kĩ năng và phương pháp của khối lượng tri thức toàn diện

- Qua bài học, tôi giúp học sinh giải quyết được một số vấn đề liên quan đến thực tế cuộc sống như: Tại sao phải hạn chế thải các chất hóa học vào môi trường , tại sao phải trồng nhiều cây xanh, tại sao phải hạn chế tác dụng tia tử ngoại đến con người

và sinh vật Tại sao phải đi kiểm tra sức khỏe định kỳ…

5/ Thiết bị dạy học:

- Tranh ảnh, tài liệu có liên quan đến bài học, Phim minh họa, Máy chiếu

ProJetơ, máy chiếu vật thể, máy tính.Thiết kế bài giảng sử dụng phần mềm powerpoi và Violet

6/ Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Tiết 29

Bài 28 : DI TRUYỀN Y HỌC

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Trình bày khái niệm về di truyền y học, bệnh, tật di truyền ở người

- Viết được cơ chế phát sinh các bệnh tật di truyền

- Phân biệt các loại bệnh, tật di truyền

- Nêu một vài hướng nghiên cứu, ứng dụng di truyền học về di truyền y học trong đời sống

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng sưu tầm, sắp xếp tư liệu, phân tích, kĩ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa;

kĩ năng hợp tác theo nhóm

3 Thái độ:

- Có thái độ bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường trong trường học và môi trường ở địa phương, nơi

công cộng…

- Tích cực tham gia vào các hoạt động trồng và bảo vệ cây xanh

- Tin tưởng vào khả năng di truyền y học hiện đại có thể điều trị và làm giảm hậu quả của một số bệnh tật ở người

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- SGK, máy chiếu, máy tính, Phiếu học tập

- Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, tranh các hình trong sách giáo khoa, các tranh, các tư liệu khác, phim ảnh sưu tầm có liên quan

2 Học sinh:

- Máy tính

- Bài báo cáo Powerpoin đã làm nhóm ở nhà

- Máy tính

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

Báo cáo nhóm

IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, phát PHT

2 Kiểm tra bài cũ:

- Vẽ sơ đồ các dạng đột biến đã học ?

3 Nội dung:

- Tóm tắt và nhận xét nhanh kết quả sưu tầm và trình bày của các nhóm sưu tầm về nội dung được phân công, biểu dương nhóm chuổn bị tốt

- Vào bài: Xã hội ngày càng phát triển, cuộc sống con người ngày càng được cải thiện, nhưng cũng với đó là các bệnh, tật hiểm nghèo ngày càng gia tăng Vậy do đâu mà có, làm thế nào để hạn chế chúng và bảo vệ sức khỏe của chính bản thân chúng ta Bài hôm nay ta sẽ rút ra điểu đó

Cho hs làm việc tài liệu trả lời vấn

đề sau:

- Di truyền y học là gì?

- Nội dung của nó gồm những vấn

đề gì ?

H; Hiểu thế nào là bệnh di truyền và

tật di truyền ?

- Kiến thức về y học

HS nghiên cứu trả lời (Giải thích, chẩn đoán, phòng ngừa, hạn chế các bệnh, tật di truyền và điều trị một số bệnh lí)

- Bệnh di truyền: Các bệnh rối loạn chuyển hóa bẩm sinh, bệnh miễn dịch bẩm sinh, các khối u bẩm sinh, chậm phát

I Di truyền y học

Là ngành khoa học vận dụng những hiểu biết về di truyền học người vào y học, giúp cho việc giải thích, chẩn đoán, phòng ngừa, hạn chế các bệnh, tật di truyền và điều trị một số trường hợp bệnh lí

II Bệnh, tật di truyền ở người:

H: Nguyên nhân gây bệnh, tật di

truyền ?

GV: Yêu cầu hs lên bảng vẽ lại sơ

đồ các dạng đột biến ?

GV chia lớp 3 nhóm: Dựa vào sơ đồ

hãy kể tên một số loại bệnh, tật di

truyền và phân loại chúng ?

Kiến thức về tin học ứng dụng

GV: Chia 3 nhóm Cả 3 nhóm đã

được giao bài tập về nhà : sử dụng

kiến thức tin học để tìm kiếm thông

tin, hình ảnh, nguyên nhân, cơ chế

và một số biện pháp điều trị hay

phòng tránh về các dạng đột biến ,

thiết kế thành bài báo cáo trên

Powerpoin và lên thuyết trình

Nhóm 1: tìm kiếm các dạng ĐB gen

Nhóm 2: Tìm kiếm các dạng đột

biến cấu trúc nst

Nhóm 3: Tìm kiếm các dạng đột

biến số lượng nst

GV: Cho các nhóm báo cáo đồng

thời phát PHT cho từng HS để học

sinh tự ghi lại các thông tin đã nắm

được vào PHT

H: Làm thế nào để hạn chế sự phát

sinh bệnh, tật di truyền ?

H: Hạn chế tác nhân gây bệnh bằng

cách nào ?

triển trí tuệ bẩm sinh

- Tật di truyền: Những bất thường hình thái của cơ thể ,

có thể biểu hiện ngay trong quá trình phát triển phôi thai, ngay từ khi mới sinh ra hoặc biểu hiện ở giai đoạn muộn hơn nhưng đã có nguyên nhân ngay từ trước khi sinh

HS: dựa vào kiến thức đã học phần đột biến để trả lời

HS lên bảng viết lại

HS: Thảo luận nhóm, Dựa vào kiến thức đã học và phân

ra 3 loại : Bệnh tật di truyền

do ĐB gen, bệnh tật di truyền

do ĐB cấu trúc nst, bệnh tật

di truyền do ĐB số lượng nst

Nhóm 1: báo cáo về các bệnh, tật di truyền do ĐB gen gây ra

- Bệnh do ĐB gen trên nst thường

- Bệnh do ĐB gen trên nst giới tính

Nhóm 2: Báo cáo về bệnh, tật

di truyền do ĐB cấu trúc nst gây ra

Nhóm 3: Báo cáo về bệnh, tật

di truyền do ĐB số lượng nst gây ra

HS: Hạn chế các tác nhân gây bệnh

HS: Thảo luận, phát biểu tự

do đưa ra các ý kiến

- Bảo vệ môi trường sống tránh ô nhiễm: không sử dụng hóa chất độc hại, không thải khí thải, chất thải vào môi trường, trồng cây xanh…

- Rửa thức ăn sạch sẽ

1 Khái niệm:

KL: Các bệnh, tật di truyền đều là những bất thường bẩm sinh

2 Một số loại bệnh, tật di truyền trên người:

(PHT)

a Bệnh, tật di truyền phân tử

b Bệnh,tật di truyền tế bào:

 Do ĐB cấu trúc nst

 Do ĐB số lượng nst

H: Làm thế nào để phát hiện ra bệnh

lúc còn sớm ?

Kiến thức bảo vệ môi trường

Kiến thức về bảo vệ sức khỏe

Gv: Tại sao không nên sinh con quá

sớm hay quá muộn ?

Kiến thức về giáo dục sức khỏe

sinh sản vị thành niên

GV: Hãy kể một vài hướng ứng

dụng của di truyền ?

GV: nếu phát hiện sớm bệnh thì làm

thế nào để có hướng giải quyết đúng

đắn ?

- Bảo vệ sức khỏe bản thân tránh các tác nhân và tăng sức

đề kháng

- Kiểm tra sức khỏe thường xuyên

……

HS: làm cho con có tỷ lệ mắc bệnh Down cao hơn do rối loạn giảm phân

HS tham khảo sgk để trả lời

Hh: Hỏi ý kiến bác sỹ  tư vấn bác sỹ

III Một vài hướng nghiên cứu ứng dụng:

- Chẩn đoán bệnh sớm và tiến tới dự đoán sớm bệnh di truyền

- Điều chỉnh trao đổi chất của

tế bào người bằng cách sửa chữa các nguyên nhân sai hỏng

- Kìm hãm vi sinh vật gây bệnh ở mức độ phân tử

- Sản xuất các dược phẩm chữa bệnh đa dạng hơn, tác động chính xác và ít phản ứng phụ

4 Củng cố

- Tóm tắt nội dung chính của bài qua bảng PHT

- Trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm

5 Bài tập về nhà:

Bệnh mù màu đỏ -xanh lục ở người do 1 gen lặm nằm trên NST X quy định, một phụ nữ bình

thường có em trai bị bênh mù màu lấy 1 người chồng bình thường, xác suất cặp vợ chồng này sinh con trai đầu lòng bị bệnh là bao nhiêu? biết bố mẹ của cặp vợ chồng này không bị bệnh Nếu cặp

vợ chồng này đã sinh được 1 con trai thì xs để con trai đó bị bù màu là bn ?

PHIẾU HỌC TẬP BÀI 28 CÁC BỆNH, TẬT DI TRUYỀN Ở NGƯỜI Bệnh, tật di truyền Nguyên nhân - Cơ chế Biểu hiện bệnh - Chữa trị

Do đột

biến gen

nằm

trên nst

thường

Pheninketo niệu

Thiếu máu hồng cầu hình liềm Bạch tạng

Ung thư Tật 6 ngón

Do đột

biến gen

nằm

trên nst

giới tính

Máu khó đông

Mù màu

Tật dính ngón 2,3

…

Do đột

biến cấu

trúc nst

Ung thư máu ác tính

Hội chứng tiếng mèo kêu

Do đột

biến số

lượng

nst

thường

Hội chứng Đown

Hội chứng Etuot

Hội chứng Patau

Do đột

biến số

lượng

nst giới

tính

Hộc chứng Tơcnơ

Hội chứng Claiphento

Hội chứng siêu nữ

7 MỘT SỐ CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ

Câu 1: Bệnh phênikitô niệu là bệnh di truyền do:

A đột biến gen trội nằm ở NST thường B đột biến gen lặn nằm ở NST thường

C đột biến gen trội nằm ở NST giới tính X D đột biến gen trội nằm ở NST giới tính Y

Câu 2: Cơ chế làm xuất hiện các khối u trên cơ thể người là do

A các đột biến gen B đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

C tế bào bị đột biến xôma D tế bào bị đột biến mất khả năng kiểm soát phân bào

Câu 3: Để phòng ngừa ung thư, giải pháp nhằm bảo vệ tương lai di truyền của loài người là gì?

A Bảo vệ môi trường sống, hạn chế các tác nhân gây ung thư

B Duy trì cuộc sống lành mạnh, tránh làm thay đổi môi trường sinh lí, sinh hóa của cơ thể

C Không kết hôn gần để tránh xuất hiện các dạng đồng hợp lặn về gen đột biến gây ung thư

D Tất cả các giải pháp nêu trên

Câu 4: Bệnh nào sau đây được xác định bằng phương pháp di truyền học phân tử?

Câu 5: Những rối loạn trong phân li của cặp nhiễm sắc thể giới tính khi giảm phân hình thành giao

tử ở người mẹ, theo dự đoán ở đời con có thể xuất hiện hội chứng

A 3X, Claiphentơ B Tơcnơ, 3X C Claiphentơ D Claiphentơ, Tơcnơ, 3X

Câu 6: Người mắc hội chứng Đao tế bào có

Câu 7: Khoa học ngày nay có thể điều trị để hạn chế biểu hiện của bệnh di truyền nào dưới đây?

Câu 8: Để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay, cần tập trung vào bao niêu biện

pháp sau đây

(1) Xây dựng các nhà máy xử lý và tái chế rác thải

(2) Quản lí chặt chẽ các chất gây ô nhiễm môi trường

(3) Tăng cường khai thác rừng đầu nguồn và rừng nguyên sinh

(4) Giáo dục để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người

(5) Tăng cường khai thác nguồn tài nguyên khoáng sản

Câu 9: Cho các bệnh, tật và hội chứng di truyền sau đây ở người:

(3) Tật có túm lông ở vành tai (4) Hội chứng Đao

Có bao nhiêu bệnh tật và hội chứng di truyền có thể gặp ở cả nam và nữ :

Câu 10: Phát biểu nào không đúng khi nói về bệnh di truyền phân tử?

A Bệnh di truyền phân tử là bệnh di truyền được nghiên cứu cơ chế gây bệnh ở mức phân tử

B Thiếu máu hồng cầu hình liềm do đột biến gen, thuộc về bệnh di truyền phân tử

C Tất cả các bệnh lí do đột biến, đều được gọi là bệnh di truyền phân tử

D Phần lớn các bệnh di truyền phân tử đều do các đột biến gen gây nên

8 CÁC SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH

Nhóm 1:

BỆNH DO ĐỘT BIẾN

GEN GÂY RA

Bệnh phê-nin-kê-tô niệu hay phenin

kê tô nuria (PKU)

b) Cơ chế: Thức ăn Phêninalanin (máu) Ti-rô-zin

Phêninalanin(não) Đầu độc hệ thần kinh

- Biểu hiện: Gây mất trí , điên loạn

biến gen lặn /nst thường  da không tổng hợp được sắc tố Melanin

- Biểu hiện : Da trắng, mắt hồng , khó nhìn vào ban ngày

Bệnh thiếu máu tế bào hình liềm

Tật dính ngón tay 2-3

NHÓM 2:

- Cơ chế: Do mất một phần vai dài nst số 22 (21)

- Biểu hiện: Số lượng bạch cầu tăng, hồng cầu giảm 

người mệt mỏi, dễ chảy máu, sút cân ……

Bệnh ung thư máu ác tính

(Philadenphia, Bạch cầu tủy xương) Biểu hiện: khóc như tiếng mèo kêu, mắt tròn kéo

xuống, chậm phát triển trí tuệ, đầu nhỏ,…

NHÓM 3:

1 Hội chứng DOWN

- Nguyên nhân: Do cặp NST số 21 mang 3 NST

Cơ chế gây HC Đao

Bố mẹ

Giao tử

Con

Biểu hiện:

- cổ ngắn, mắt xếch, lưỡi hay

thò ra, vô sinh, thiểu năng trí

tuệ, dị tật tim và 1 số hệ cơ

quan khác …

Hội chứng TURNER -XO

BÁO CÁO NHÓM

Làm đất trồng rau và cây ăn quả tại vườn trường