Sáng kiến kinh nghiệm Hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý lớp 6 THCS bằng Microsoft Excel

Sáng kiến kinh nghiệm Hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý lớp 6 THCS bằng Microsoft Excel (Đề tài có kèm theo đĩa ghi sản phẩm) 1 Đặt vấn đề : 1.1 Lý do chọn đề tài : Trong thực tiễn giáo dục hiện nay, điều rất quan trọng trong dạy và học các môn khoa học tự nhiên là rèn luyện kỹ năng giải bài tập của học sinh, nhất là bài tập định lượng. Với hệ thống bài tập định lượng môn Vật lý THCS hiện nay khá phong phú về thể dạng, nhưng lại nghèo nàn về số lượng, các bài tập tương tự cùng thể dang không đủ để rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh, với hệ thống kiến thức khá nặng như hiện nay, nếu thầy cô giáo chỉ dừng lại ở các bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập thì không đủ để khắc sâu kiến thức cho học sinh Theo dõi quá trình dạy học vật lý THCS nói chung và vật lý lớp 6 nói riêng, tại lớp học, thầy cô giáo đã tổ chức được hoạt động học tập cho họa sinh,đa số học sinh đã nắm hiểu và vận dụng được bài tại lớp học, thế nhưng khá nhiều thầy cô đều phàn nàn, không hiểu sao cứ ra khỏi lớp hầu như các em quên ngay những điều đã học. Phải chăng lượng bài tập cả định tính và định lượng có nhiều nhưng chưa phân bố hợp lý để học sinh rèn luyện ký năng, khắc sâu kiến thức Như vậy cần thiết phải tăng cường thể dạng bài tập tương tự cho học sinh rèn luyện kỹ năng. Hiện nay các bài tập trong vật lý 6 nhiều thể dạng, nhưng rất ít bài tương tự, Giáo viên dạy cần thiết phải tạo thêm hệ thống các baifq tập tương tự để học sinh rèn luyện kỹ năng. nhưng nếu ra bài tập định lượng theo phương pháp truyền thống bằng tính bộ hoặc dùng máy tính bỏ túi hỗ trợ thì còn gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn dữ liệu hợp lý và sát thực tế Để hỗ trợ giáo viên thuận lợi tự bổ sung hàng loạt bài toán theo ý muốn, tôi đã ứng dụng Microsoft Excel để thiết lập chương trình hỗ trợ thiết lập bài toán định lượng cho giáo viên 1.2 Đối tượng nghiên cứu : Hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý lớp 6 THCS bằng Microsoft Excel 1.2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu : Hỗ trợ cho giáo viên dạy vật lý THCS thiết lập bài tập định lượng vật lý lớp 6 tại các trường THCS

Sáng kiến kinh nghiệm

Hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý lớp 6 THCS bằng Microsoft Excel

(Đề tài có kèm theo đĩa ghi sản phẩm)

1 - Đặt vấn đề : 1.1 - Lý do chọn đề tài :

Trong thực tiễn giáo dục hiện nay, điều rất quan trọng trong dạy và học các môn khoa học tự nhiên là rèn luyện kỹ năng giải bài tập của học sinh, nhất là bài tập định lợng

Với hệ thống bài tập định lợng môn Vật lý THCS hiện nay khá phong phú về thể dạng, nhng lại nghèo nàn về số l-ợng, các bài tập tơng tự cùng thể dang không đủ để rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh, với hệ thống kiến thức khá nặng nh hiện nay, nếu thầy cô giáo chỉ dừng lại ở các bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập thì không

đủ để khắc sâu kiến thức cho học sinh

Theo dõi quá trình dạy học vật lý THCS nói chung và vật

lý lớp 6 nói riêng, tại lớp học, thầy cô giáo đã tổ chức đợc hoạt

động học tập cho họa sinh,đa số học sinh đã nắm hiểu và vận dụng đợc bài tại lớp học, thế nhng khá nhiều thầy cô đều phàn nàn, không hiểu sao cứ ra khỏi lớp hầu nh các em quên ngay những điều đã học Phải chăng lợng bài tập cả định tính và định lợng có nhiều nhng cha phân bố hợp lý để học sinh rèn luyện ký năng, khắc sâu kiến thức

Nh vậy cần thiết phải tăng cờng thể dạng bài tập tơng

tự cho học sinh rèn luyện kỹ năng Hiện nay các bài tập trong vật lý 6 nhiều thể dạng, nhng rất ít bài tơng tự, Giáo viên dạy cần thiết phải tạo thêm hệ thống các baifq tập tơng tự để học sinh rèn luyện kỹ năng nhng nếu ra bài tập định lợng theo phơng pháp truyền thống bằng tính bộ hoặc dùng máy tính bỏ túi hỗ trợ thì còn gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn dữ liệu hợp lý và sát thực tế

Để hỗ trợ giáo viên thuận lợi tự bổ sung hàng loạt bài toán

theo ý muốn, tôi đã ứng dụng Microsoft Excel để thiết lập

chơng trình hỗ trợ thiết lập bài toán định lợng cho giáo viên 1.2 - Đối tợng nghiên cứu : Hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý lớp 6 THCS bằng Microsoft Excel

UBND thị xã Sầm Sơn

Trờng THCS Quảng

Tiến

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

1.2 - Mục đích và phạm vi nghiên cứu : Hỗ trợ cho giáo

viên dạy vật lý THCS thiết lập bài tập định lợng vật lý lớp 6 tại các trờng THCS

1.3 - Thời gian và phơng pháp nghiên cứu : Từ tháng 9

năm 2009 đến tháng 3 năm 2010

2

2 - Giải quyết vấn đề :

2.1 - Cơ sở lý luận :

Quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

X của Đảng, tiếp tục thực hiện nghị quyết số 40/2000/QH10

và số 41/2000/QH10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội khoá X

Thực hiện chỉ thị của Bộ trởng Bộ giáo dục và Đào tạo

về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thờng xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2009 - 2010 Năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lý tài chính và triển khai xây dựng trờng học thân thiện, học sinh tích cực, tiếp tục hoàn thành

và nâng cao chất lợng phổ cập giáo dục Hởng ứng cuộc vận

động mối thầy cô giáo là một tấm gơng tự học tự sáng tạo

Trong tình hình phát triển kinh tế và văn hoá xã hội hiện nay đòi hỏi phải nắm bắt đợc thông tin nhanh chóng,

sử lý thông tin kịp thời, chính xác, từ đó mà có giải pháp kịp thời đảm bảo ổn định chất lợng giáo dục

Xác định rõ những vấn đề cấp thiết trên, cùng với năm phát triển và áp dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động, tôi

đã nghiên cứu ứng dụng phần mềm tin học Microsoft Excel Hỗ trợ cho giáo viên dạy vật lý THCS thiết lập bài tập định lợng vật lý lớp 6 tại các trờng THCS

ứng dụng phần mềm tin học Microsoft Excel vào Hỗ trợ cho giáo viên dạy vật lý THCS thiết lập bài tập định lợng vật lý lớp

6 tại các trờng THCS

sẽ khắc phục đợc các nhợc điểm và hạn chế của phơng pháp truyền thống, đặc biệt về khả năng cập nhật thông tin, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin nhanh chóng, hiệu quả, chính xác Tác dụng trực tiếp của giải pháp là :

- Đảm bảo hệ thống bài tập chính xác về dữ liệu

- Có thể thực hiện ra hàng loạt bài tập nhanh chóng, rút ngắn thời gian làm việc, nâng cao hiệu quả kinh tế

- Thuận lợi lựa chọn các dữ liệu thích hợp, sát thực tế, gần gũi với cuộc sống

- Thầy thì có nhiều t liệu giáo dục, trò có nhiều t liệu phù hợp năng lực để rèn luyện nâng cao năng lực bản thân, khắc sâu kiến thức đã học

2.2 - Thực trạng của vấn đề

Với hệ thống bài tập định lợng môn Vật lý THCS hiện nay khá phong phú về thể dạng, nhng lại nghèo nàn về số lợng, các bài

tập tơng tự cùng thể dang không đủ để rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh, với hệ thống kiến thức khá nặng nh hiện nay, nếu thầy cô giáo chỉ dừng lại ở các bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập thì không đủ để khắc sâu kiến thức cho học sinh

Theo dõi quá trình dạy học vật lý THCS nói chung và vật

lý lớp 6 nói riêng, tại lớp học, thầy cô giáo đã tổ chức đợc hoạt

động học tập cho họa sinh,đa số học sinh đã nắm hiểu và vận dụng đợc bài tại lớp học, thế nhng khá nhiều thầy cô đều phàn nàn, không hiểu sao cứ ra khỏi lớp hầu nh các em quên ngay những điều đã học Phải chăng lợng bài tập cả định tính và định lợng có nhiều nhng cha phân bố hợp lý để học sinh rèn luyện ký năng, khắc sâu kiến thức

Nh vậy cần thiết phải tăng cờng thể dạng bài tập tơng

tự cho học sinh rèn luyện kỹ năng Hiện nay các bài tập trong vật lý 6 nhiều thể dạng, nhng rất ít bài tơng tự, Giáo viên dạy cần thiết phải tạo thêm hệ thống các baifq tập tơng tự để học sinh rèn luyện kỹ năng nhng nếu ra bài tập định lợng theo phơng pháp truyền thống bằng tính bộ hoặc dùng máy tính bỏ túi hỗ trợ thì còn gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn dữ liệu hợp lý và sát thực tế

2.3 - Các giải pháp

áp dụng công nghệ thông tin ứng dụng để thiết lập chơng trình hỗ trợ lập bài toán định lợng cho dạy học, tôi đã xử dụng phần mềm thông dụng trong Windows : Microsoft Exce Trên bảng tính Exce tiêu đề : Hỗ trợ lập bài tập vật lý 6 có

các Sheet cho các chơng trình thực hiện

Sheet 1 là trang bìa, trên đó thiết lập danh mục trang

có các liên kết điều khiển dẫn đến các Sheet làm việc gồm

:

Hớng dẫn sử dụng Bài tập đổi đơn vị đo khối lợng

Bài tập đổi đơn vị đo chiều dài Bài tập đổi đơn

vị đo diện tích

Bài tập đổi đơn vị đo thể tích Bài tập đổi giá trị thang đo nhiệt độ

Bài tập áp dụng công thức khối lợng riêng

4

Đặt chuột chọn vào các tiêu đề để dẫn tới trang làm việc, Khi ấn trái chuột vào nút danh mục cần thiết sẽ đến trang làm việc thiết kế này tiện lợi và gọn cho giao diện quản lý

File

Sheet 2 : Bài tập đổi đơn vị đo chiều dài:

Trang này đợc thiết kế khi đa dữ liệu mong muốn vào cột

đơn vị (mm) thì giá trị đợc tự động quy đổi chính xác ra các đơn vị khác trên các cột B; C; D; E

- Trên bảng đợc thiết kế ghi chú, ngời dùng chỉ cần đa trỏ vào ô làm việc thì bảng nghi chú xuất hiện thông báo và h-ớng dẫn làm việc

- Các cột thiết lập chuỗi dữ liệu đợc khóa để tránh làm hỏng phần mềm khi sử dụng

- Nh vậy ngời dùng có thể ra hàng loạt dữ liệu tại cột F để

đ-ợc các dữ liệu đã quy đổi, từ đó mà lựa chọn dữ liệu phù hợp thiết lập bài toán

- Khi cần thiết, chọn chuột vào mũi tên “ Về trang bìa” để trở về trang đầu

Sheet 3 : Bài tập đổi đơn vị đo diện tích:

Trang này đợc thiết kế khi đa dữ liệu mong muốn vào cột

đơn vị (mm2) thì giá trị đợc tự động quy đổi chính xác ra các đơn vị khác trên các cột B; C; D; E

- Trên bảng đợc thiết kế ghi chú, ngời dùng chỉ cần đa trỏ vào ô làm việc thì bảng nghi chú xuất hiện thông báo và h-ớng dẫn làm việc

- Các cột thiết lập chuỗi dữ liệu đợc khóa để tránh làm hỏng phần mềm khi sử dụng

- Nh vậy ngời dùng có thể ra hàng loạt dữ liệu tại cột F để

đ-ợc các dữ liệu đã quy đổi, từ đó mà lựa chọn dữ liệu phù hợp thiết lập bài toán

- Khi cần thiết, chọn chuột vào mũi tên “ Về trang bìa” để trở về trang đầu

Sheet 4 : Bài tập đổi đơn vị đo khối lợng :

Trang này đợc thiết kế khi đa dữ liệu mong muốn vào cột

đơn vị (mg) thì giá trị đợc tự động quy đổi chính xác ra các đơn vị khác trên các cột B; C; D

- Trên bảng đợc thiết kế ghi chú, ngời dùng chỉ cần đa trỏ vào ô làm việc thì bảng nghi chú xuất hiện thông báo và h-ớng dẫn làm việc

- Các cột thiết lập chuỗi dữ liệu đợc khóa để tránh làm hỏng phần mềm khi sử dụng

- Nh vậy ngời dùng có thể ra hàng loạt dữ liệu tại cột F để

đ-ợc các dữ liệu đã quy đổi, từ đó mà lựa chọn dữ liệu phù hợp thiết lập bài toán

- Khi cần thiết, chọn chuột vào mũi tên “ Về trang bìa” để trở về trang đầu

8

Sheet 5 : Bài tập áp dụng công thức khối lợng riêng:

- Tại cột B đợc thiết lập danh sách thả, trên đó tự động mặc

định tùy chọn các chất phổ biến dùng trong bài toán khối lợng riêng, đặt trỏ vào ô làm việc để chọn chất mong muốn

- Tại cột C đợc thiết lập liên kết tự động, khi ô làm việc cột B

đợc chọn chất nào thì tại cùng hàng ngang cột C tự động cập nhật giá trị khối lợng riêng của chất đó

- Khi điền giá trị thể tích mong muốn vào cột E thì cột D tự

động tính giá trị khối lợng từ công thức khối lợng riêng, đồng thời các cột F; G; H; I; J; K tự động quy đổi các giá trị thể tích và khối lợng từ cột D; E nh vậy ngời dùng có thể thiết lập rất nhanh chóng hàng loạt bài toán, chọn các giá trị phù hợp làm đại lợng cho biết và đại lợng cần tìm để thiết lập bài toán

Danh sách thả tên chất

- Trên bảng đợc thiết kế ghi chú, ngời dùng chỉ cần đa trỏ vào ô làm việc thì bảng nghi chú xuất hiện thông báo và h-ớng dẫn làm việc

- Các cột thiết lập chuỗi dữ liệu đợc khóa để tránh làm hỏng phần mềm khi sử dụng

- Khi cần thiết, chọn chuột vào mũi tên “ Về trang bìa” để trở về trang đầu

10

Sheet 6 : Bài tập đổi giá trị thang đo nhiệt độ :

Trang này đợc thiết kế khi đa dữ liệu mong muốn vào cột màu trắng (không màu) thì giá trị đợc tự động quy đổi chính xác ra các đơn vị khác trên các cột màu, đó là phép

quy đổi giữa thang đo nhiệt giai Xenxiut và thang đo nhiệt giai Farenhai

- Trên bảng đợc thiết kế ghi chú, ngời dùng chỉ cần đa trỏ vào ô làm việc thì bảng nghi chú xuất hiện thông báo và h-ớng dẫn làm việc

- Các cột thiết lập chuỗi dữ liệu đợc khóa để tránh làm hỏng phần mềm khi sử dụng

- Nh vậy ngời dùng có thể ra hàng loạt dữ liệu tại cột B để

đ-ợc các dữ liệu đã quy đổi, từ đó mà lựa chọn dữ liệu phù hợp thiết lập bài toán

- Khi cần thiết, chọn chuột vào mũi tên “ Về trang bìa” để trở về trang đầu

Sheet 7 : Hớng dẫn sử dụng :

Trên trang đợc hớng dẫn chi tiết việc sử dụng sản phẩm

2.4 - Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm :

Sáng kiến kinh nghiệm "Hỗ trợ thiết lập bài toán vật lý

bằng phần mềm Microsoft Excel" đạt hiệu quả ở một số

vấn đề sau đây:

- Thực chất của chơng trình ứng dụng rất dễ sử dụng, ngời quản lý chỉ phải thao tác rất đơn giản theo hớng dẫn bằng ghi chú tự động trực tiếp

Với thiết lập bảng Excel trên có tác dụng :

- Thiết lập hàng loạt bài tập chính xác, ngời dùng tùy ý lựa chọn dữ liệu phù hợp để thiết lập bài toán rèn luyện học sinh hoặc ra đề, viết sách

- Với sản phẩm trên góp phần nâng cao chất lợng dạy học, hỗ trợ đợc mục tiêu giáo dục hiện nay

12

Sáng kiến kinh nghiệm " Hỗ trợ thiết lập bài toán vật lý

bằng phần mềm Microsoft Excel" đợc nghiên cu và thực hiện

tại trờng THCS Quảng Tiến - TX Sầm Sơn - Tỉnh Thanh Hoá

3 - Kết luận - Bài học kinh nghiệm

Bằng việc áp dụng công nghệ thông tin vào hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý đã thực sự lợi ích cho nhà trờng trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục cụ thể là :

- Chơng trình ứng dụng rất dễ sử dụng, ngời quản lý chỉ phải thao tác rất đơn giản theo hớng dẫn bằng ghi chú tự

động trực tiếp

Với thiết lập bảng Excel trên có tác dụng :

- Thiết lập hàng loạt bài tập chính xác, ngời dùng tùy ý lựa chọn dữ liệu phù hợp để thiết lập bài toán rèn luyện học sinh hoặc ra đề, viết sách

- Với sản phẩm trên góp phần nâng cao chất lợng dạy học, hỗ trợ đợc mục tiêu giáo dục hiện nay

áp dụng công nghệ thông tin trong hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý sẽ giải quyết đợc các mâu thuẫn của làm truyền thống, đó là việc xử lý thủ công chậm và kém hiệu quả

áp dụng công nghệ thông tin trong hỗ trợ thiết lập bài tập vật lý thực hiện chỉ thị của Bộ trởng Bộ giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thờng xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2009 - 2010 Năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lý tài chính và triển khai xây dựng trờng học thân thiện, học sinh tích cực, tiếp tục hoàn thành và nâng cao chất lợng phổ cập giáo dục Để nâng cao chất lợng giáo dục sinh đòi hỏi phải thờng xuyên theo dõi tình hình biến động trong học tập, nguyên nhân của tình hình, từ đó mà có giải pháp đa ra hệ thống bài tập đủ về

số lợng, cân đối hệ thống và phù hợp thực tế học sinh hoàn thành các nhiệm vụ giáo dục trong giai đoạn hiện nay

Sầm Sơn ngày 20 tháng 3 năm 2010

Ngời thực hiện

Trần Văn Mạnh

Tµi liÖu tham kh¶o

1 – Tµi liÖu Microsoft Excel n©ng cao

2 – SGK VËt lý líp 6 THCS

3 – S¸ch bµi tËp VËt lý líp 6 THCS

14

Mục lục

1 - Đặt vấn

đề : 1

tài : 1

1.2 - Mục đích và phạm vi nghiên cứu : 1

1.3 - Thời gian và phơng pháp nghiên

cứu : 1

2 - Giải quyết vấn đề :

2

2

2

3

2.4 - Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm :

10

3 - Kết luận - Bài học kinh nghiệm 11