bài dự thi dạy học the chủ đề tích hợp liên môn bài cảnh quan đới nóng và đới lạnh

Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.Để góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mớiphương pháp kiểm tra đánh giá kết q

Ủy Ban nhân dân quận Hoàn Kiếm Trường THCS Trưng Vương

-oOo -HỒ SƠ DỰ TH DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1 Tên chủ đề dạy học:

CẢNH QUAN ĐỚI NÓNG VÀ ĐỚI LẠNH

2 Môn học chính của chủ đề: Địa lí

3 Các môn học được tích hợp: Sinh học

Hà Nội, tháng 12 năm 2014

PHIẾU THÔNG TIN VỀ NHÓM GIÁO VIÊN DỰ THI

- Sở giáo dục và đạo tạo thành phố: Hà Nội

- Phòng giáo dục và đào tạo: quận Hoàn Kiếm

- Trường: THCS Trưng Vương

- Địa chỉ: 26 Hàng Bài, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Điện thoại: 0438254182; Email: trungvuong.edu.vn

- Thông tin về nhóm giáo viên

1 Họ và tên: Nguyễn Thị Trang

Ngày sinh: 20/07/1988 Môn: Sinh học

Điện thoại: 0987388170 Email: thutrang200788@gmail.com

2 Họ và tên: Phạm Thị Thu Thảo

Ngày sinh: 31/8/1992 Môn: Địa lí

Điện thoại: 01645232632 Email: phamthithuthao.p3t@gmail.com

LỜI NÓI ĐẦU

Năm học 2014 – 2015 là năm học thực hiện nghị quyết số 29 – NQ/TW về đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Trong đó, đối với giáodục phổ thông cần tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, phát hiện bồi dưỡng năng khiếu, địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lítưởng, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thựctiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.

Để góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mớiphương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học.Tạo cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên trung học thành phố Hà Nội và trêntoàn quốc đồng thời phát triển được năng lực của học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo Tổ chứcCuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên trung học

Hưởng ứng Cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên trung học, nhóm

chúng tôi tham gia Cuộc thi với đề tài “Cảnh quan đới nóng và đới lạnh” Đề tài gồm những

nội dung sau:

- Phiếu thông tin về nhóm giáo viên dự thi;

Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu trường THCS Trưng Vương đã

tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành bài dự thi này

Chúng tôi cũng gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong tổ Tự nhiên II - trường THCS

Trưng Vương, các thầy cô và các em học sinh tham gia dự án đã tham gia, khích lệ, động viên

chúng tôi trong suốt quá trình thực hiện bài thi

Do thời gian và tài liệu nghiên cứu còn hạn chế, nên bài dự thi của chúng tôi không tránhkhỏi những thiếu sót, vì vậy chúng tôi mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô, bangiám khảo để đề tài của chúng tôi được hoàn chỉnh hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội tháng12 năm 2014

Người thực hiện

Phạm Thị Thu Thảo Nguyễn Thị Trang

BẢN KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRỌNG

DẠY HỌC THCS

Môn học chính: Địa lý

Môn được tích hợp: Sinh học

Giáo viên: Phạm Thị Thu Thảo Môn: Địa lý

Giáo viên: Nguyễn Thị Trang Môn: Sinh học

Bảng dự kiến kế hoạch thực hiện chủ đề tích hợp liên môn

Chủ đề tích hợp: CẢNH QUAN MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG VÀ ĐỚI LẠNH

Thời gian thực GV Phạm Thị Thu Thảo GV Nguyễn Thị Trang

Tuần 1: từ

11/11 đến 15/11

- Lên ý tưởng tiêu đề tích hợp

- Tìm kiếm thông tin phù hợp

và xây dựng khung nội dụng

- Thiết kế nội dung phiếukiểm tra đánh giá

- Thiết kế phiếu hướng dẫnthực hiện dự án

- Lên ý tưởng tiêu đề tích hợp

- Tìm kiếm thông tin phù hợp

và xây dựng khung nội dụng cụthể của chủ đề

- Thảo luận và thống nhất nộidung chi tiết của chủ đề

- Thảo luận mục tiêu dạy học,cách thức tổ chức dạy học,phương pháp dạy học, phươngpháp kiểm tra đánh giá trướckhi thực hiện chủ đề

- Trình bày phần mục tiêu dạyhọc, đối tượng dạy học của chủ

đề, ý nghĩa của chủ để cũngnhư thiết bị dạy học, học liệu

- Xây dựng kế hoạch thực hiệnchủ đề

Tuần 2: từ

17/11 đến 22/11

- Lên lớp tiết số 1: đảm bảocung cấp cho HS những kháiniệm cơ bản như: cảnh quan,

đa dạng sinh học

- Gợi mở cho HS những nộidung chung nhau giữa Sinhhọc và Địa lí: sinh vật ở cácđới cảnh quan

- Cho HS chọn lựa nhữngphương án thể hiện nội dungkiến thức được giao

- Thông báo hình thức kiểmtra đánh giá HS

- Hướng dẫn, hỗ trợ HS thựchiện phương án đã lựa chọnthông qua phiếu hướng dẫnthực hiện dự án

- Lên lớp tiết số 1: đảm bảocung cấp cho HS những kháiniệm cơ bản như: cảnh quan, đadạng sinh học

- Gợi mở cho HS những nộidung chung nhau giữa Sinh học

và Địa lí: sinh vật ở các đớicảnh quan

- Cho HS chọn lựa nhữngphương án thể hiện nội dungkiến thức được giao

- Thông báo hình thức kiểm trađánh giá HS

- Hướng dẫn, hỗ trợ HS thựchiện phương án đã lựa chọnthông qua phiếu hướng dẫnthực hiện dự án

- Từ đó thống nhất kiến thức

- Thực hiện kiểm tra đánh giáthông qua phiếu kiểm tra đánhgiá

- Mô tả các sản phẩm của HS

- Tiếp tục hướng dẫn HS hoànthành bài báo cáo của nhóm

- Tổ chức để HS thể hiện sảnphẩm của mình

- Từ đó thống nhất kiến thức

- Thực hiện kiểm tra đánh giáthông qua phiếu kiểm tra đánhgiá

- Hoàn thiện hồ sơ và chỉnhsửa, nộp đề tài

MỤC LỤC

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học

CẢNH QUAN ĐỚI NÓNG VÀ ĐỚI LẠNH

- Nêu được khái niệm về đa dạng sinh học, ý nghĩa của việc bảo vệ đa dạng sinh học.

- Phân tích được những đặc điểm hình dạng, cấu tạo cơ thể thích nghi với điều kiện môi trườngcủa một số loài sinh vật

- Trình bày được nguy cơ dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học tại Việt Nam Nhận thức được vấn

đề bảo vệ đa dạng sinh học, đặc biệt là các động vật quý hiếm

b) Mục tiêu về kỹ năng

- Kỹ năng lập kế hoạch công việc và thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra

- Kỹ năng tìm hiểu thực tế bằng hoàn thành các phóng sự, điều tra

- Kỹ năng sử dụng thành thạo một số phần mềm công nghệ thông tin thông qua việc xây dựngwebsite

- Kỹ năng hoạt động nhóm thông qua việc sáng tạo các sản phẩm nhằm phục vụ cho bài học

- Kỹ năng thuyết trình trước đám đông khi báo cáo

- Kỹ năng tìm và nghiên cứu tài liệu

c) Mục tiêu về thái độ

- Trực tiếp tham gia vào tuyên truyền về đa dạng sinh học và bảo vệ đa dạng sinh học tại ViệtNam cũng như trên Trái đất

- Đề xuất một số phương án thực hiện khác trong việc bảo vệ đa dạng sinh học

- Nghiêm túc trong học tập, yêu thích môn học, yêu thích thiên nhiên

d) Về năng lực: Để đạt được những mục tiêu trên, HS cần có năng lực vận dụng những kiến thức

của môn Địa lý, Sinh học vào thực tế, năng lực nêu và giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác,…

3 Đối tượng dạy học của bài học

- Bài này được đưa vào để giảng dạy cho HS lớp 7, hiện tại chúng tôi đang thử nghiệm trên 6 lớp

7 tại trường THCS Trưng Vương là lớp 7I (30 HS); 7K1 (35 HS); 7H1 (25 HS); 7H2 (20 HS); 7D(15 HS) và 7B (15 HS)

- Đặc điểm của HS các lớp này là:

+ HS rất năng động và nhiệt tình, có cơ hội tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa vì thế khả năngsáng tạo lớn.

+ Năng lực tư duy ở mức độ khá cao

+ Có nhiều HS với những năng khiếu khác nhau có thể làm cho các hoạt động học trở nên phongphú

+ Có khả năng làm việc với áp lực cao, có sự rõ ràng, quả quyết, có nhận thức cá nhân cao, kỹnăng tư duy, phán đoán tốt, có khả năng phân tích các mặt khác nhau của một vấn đề

+ Kỹ năng xã hội tốt

4 Ý nghĩa của bài học

*/ Đối với thực tiễn dạy học

- Hiện nay, lĩnh vực tự nhiên trong giáo dục đang được chia làm nhiều môn khác nhau như: Địa

lý, Sinh học, Hóa học, Vật lý… trong đó lại có những mảng kiến thức trùng lặp nhau Việc tíchhợp hai môn Địa lý và Sinh học với nhau cụ thể là bài 57 và 58 trong Sinh học 7 cùng với bài 5;bài 19 và bài 21 trong Địa lý 7 (tổng là 5 tiết) thành một bài có chủ đề: cảnh quan đới nóng vàđới lạnh chỉ thực hiện trong 3 tiết làm rút ngắn thời gian lĩnh hội tri thức của HS mà vẫn đảm bảocho HS lĩnh hội được đầy đủ những thông tin cần thiết đồng thời thống nhất được nội dung thôngtin mà HS lĩnh hội được

- Bài học làm cho HS không phải học những kiến thức một cách trùng lặp ở những tiết học khácnhau ở các bộ môn khác nhau, làm giảm bớt sự nhàm chán của HS trong quá trình lĩnh hội kiếnthức

- Bài học kết hợp được nhiều kênh thông tin được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau đãgóp phần đổi mới phương pháp dạy học

- Bài học cũng áp dụng phương pháp kiểm tra đánh giá theo cách mới hơn: đánh giá theo nănglực HS và đánh giá quá trình học tập của HS

- Bài học thành công sẽ trở thành một tài liệu nghiên cứu mẫu cho những chủ đề tích hợp tiếptheo

*/ Đối với đời sống xã hội

- Đổi mới giáo dục đòi hỏi không chỉ sự cố gắng của thầy và trò trong nhà trường mà còn cần đổimới cả phía ngoài nhà trường, bài học này đã góp phần thúc đẩy sự chung tay xây dựng cho giáodục phát triển cả khi ở ngoài xã hội thông qua sự ủng hộ của phụ huynh học sinh hay sự hưởngứng của các tầng lớp khác nhau trong xã hội

- Bài học góp phần nâng cao nhận thức, sự hiểu biết của HS cũng như của xã hội về ĐDSH vàtính cấp thiết của việc chung tay bảo vệ ĐDSH

- Bài học cũng thúc đẩy HS sáng tạo những giải pháp giải quyết vấn đề mà cũng là cơ sở để giảiquyết những vấn đề xảy ra trong cuộc sống thường ngày

5 Thiết bị dạy học, học liệu

Trong chủ đề tích hợp này, chúng tôi sử dụng chủ yếu các thiết bị dạy học, học liệu sau:

*/ Thiết bị dạy học

- Bảng lớp: Ghi lại những nội dung chính nhất của bài học.

- Máy chiếu: Trình chiếu những sơ đồ, hình ảnh mà GV cần cung cấp cho HS, hay trình chiếu

nhiệm vụ của từng nhóm HS, đồng thời cũng là công cụ để HS trình diễn, báo cáo sản phẩm củamình

- Phiếu hướng dẫn HS thực hiện dự án: Trong chủ đề này, chúng tôi đã chia nhóm HS để thực

hiện 4 dự án khác nhau Trong đó, nội dung cần làm cụ thể của mỗi dự án đã được thông báotrong phiếu hướng dẫn (phụ lục 1) Cụ thể gồm những nội dung như: thời gian thực hiện, yêu cầusản phẩm, thời gian báo cáo, hướng dẫn tìm nguồn học liệu,…

- Phiếu học tập: Trong phiếu học tập bao gồm những nội dung chính của bài học, HS qua quá

trình theo dõi các nhóm khác hoạt động sẽ tiếp thu được kiến thức và điền nội dung còn thiếu vàophiếu học tập để hoàn thành kiến thức (phụ lục 3)

- Phiếu đánh giá: Trong phiếu đánh giá bao gồm nhiều tiêu chí khác nhau như: nội dung, hình

thức, trình bày sản phẩm và trả lời câu hỏi.Trong mỗi nội dung lại có những tiêu chí nhỏ hơnnhằm đảm bảo số điểm mà nhóm đạt được phù hợp với sản phẩm mà nhóm làm ra Đồng thời,trong phiếu này có nội dung tự đánh giá của nhóm thực hiện, đánh giá của nhóm khác và đánhgiá của một số giáo viên cùng dự để điểm của nhóm đạt được mang tính khách quan nhất có thể(phụ luc 2)

*/ Học liệu

Trong chủ đề này, chúng tôi đã hướng dẫn HS sử dụng một số học liệu như sau:

+ Sách giáo khoa Địa lí 7 (NXB Giáo dục Việt Nam)

+ Tập bản đồ Địa lí 7 (NXB Giáo dục Việt Nam)

+ Đồng hồ sinh học (GS- TS Lê Quang Long, NXB Giáo dục Việt Nam)

+ Sách giáo khoa Sinh học 7 (NXB Giáo dục Việt Nam)

+ Atlas động vật bằng hình (NXB Mỹ thuật)

+ Các trang web:

Cổng giao tiếp điện tử TP Hà Nội: http://www.hanoi.gov.vnTrang thông tin điện tử về đa dạng sinh học: http://www.biodivn.com Tổng cục thống kê: http://www.gso.gov.vn

Công cụ tìm kiếm: http://www.google.comTrong phần học liệu này, chúng tôi đưa ra cả những tài liệu bằng chữ (SGK chuẩn),bằng hình (Atlas) hay những cổng thông tin điện tử với mục đích khuyến khích cũng như rèn cho

HS có khả năng tìm hiểu thông tin theo nhiều hình thức khác nhau giúp rèn luyện năng lực tìmkiếm và xử lí thông tin, khái quát, tổng hợp kiến thức

*/ Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT)

CNTT trong chủ đề này được sử dụng khá nhiều, cụ thể:

- Trong tiết số 1: GV đã sử dụng CNTT để trình chiếu những sơ đồ tổng hợp – chuẩnhóa kiến thức, những hình ảnh minh họa cho sự đa dạng Sinh học động vật ở các đới cảnh quankhác nhau Các hiệu ứng được sử dụng để HS thấy rõ được những vấn đề chung giữa Sinh học vàĐịa lí

- Trước tiết số 2 và 3: HS các nhóm đã bắt đầu sử dụng công nghệ thông tin để tìm hiểu

và trình bày kiến thức, VD: sử dụng phần mềm powerpoint, sử dụng các phần mềm lập trình đểtạo website, tra cứu thông tin trên internet

- Trong tiết số 2 và số 3: CNTT được HS sử dụng khá nhiều:

Ngoài phần chuẩn bị mô hình và các sản phẩm khác, HS còn trình chiếu kiến thức thôngqua powerpoint, HS sử dụng phần mềm này khá thành thạo, hình ảnh được giới thiệu cùng vớinhững hiệu ứng đã làm sinh động hơn, rõ nét hơn cho nội dung báo cáo HS cũng xây dựngwebsite làm sản phẩm báo cáo

- Sau các tiết thực hiện trên lớp: GV đã quay lại những tiết mục báo cáo và trình diễntrên lớp, sau đó, GV sử dụng những phần mềm cắt ghép đoạn phim, xử lý hình ảnh và tiếng trongđoạn phim hay những hình ảnh đã chụp được để tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh chứng minh chokết quả thu nhận được của HS

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

GIÁO ÁN MINH HỌA Tiết 1: Giới thiệu và hướng dẫn bài tập tìm hiểu “Cảnh quan đới nóng và đới lạnh”.

I Mục tiêu: Sau bài học, HS có khả năng:

1 Kiến thức:

- Nêu được cấu trúc, chủ đề của dự án “Cảnh quan đới nóng và đới lạnh”.

- Trình bày nội dung dự án tương ứng với từng nội dung bài học trong cấu trúc chươngtrình môn sinh học và địa lí lớp 7

2 Kĩ năng:

Học sinh biết cách thực hiện dự án học tập, hoạt động nhóm, điều tra, phỏng vấn, sửdụng CNTT

3 Thái độ

- Yêu thiên nhiên, môi trường

- Bảo vệ môi trường sinh thái

- Có thái độ tích cực học tập, lao động, để xây dựng quê hương

II Phương tiện dạy học

- Sách giáo khoa Địa lí lớp 7 (chuẩn)

- Sách giáo khoa Sinh học lớp 7 (chuẩn)

- Máy chiếu

III Phương pháp dạy học

- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại gợi mở, dự án

IV Hoạt động của giáo viên và học sinh

- HS tìm thông tin, suy nghĩ, trả lời

- GV chuẩn hóa kiến thức:

+Chiếu sơ đồ:

+Chỉ sơ đồ kết hợp thuyết trình

Đối với chương trình Địa lí lớp 7, chúng ta sẽ được tìm hiểu 5 môi trường địa lí đó là: môitrường đới nóng, môi trường đới ôn hòa, môi trường hoang mạc, môi trường đới lạnh và môitrường vùng núi Cụ thể hơn, về cảnh quan của 5 đới này được thể hiện qua bài 5, bài 6, bài 7, bài

13, bài 19, bài 21, bài 23

- GV: Hãy cho biết thế nào là cảnh quan?

HS1: cảnh quan là ……

HS2: cảnh quan là……

HS3 ……

-GV cho HS thảo luận để thống nhất kiến thức (2p)

- GV Địa lý chuẩn hóa kiến thức

HS tự tổng hợp kiến thức vào vở

- GV: theo dõi nội dung của các bài này và cho biết khi tìm hiểu cảnh quan 1 kiểu môitrường sẽ tìm hiểu qua các yếu tố nào?

- HS: đọc, suy nghĩ, trả lời

- GV chuẩn hóa kiến thức: các yếu tố là vị trí, khí hậu, sinh vật

- GV: gợi ý câu hỏi: thế nào là đa dạng sinh học?

Đa dạng Sinh học được SGK Sinh học 7 (chuẩn) thể hiện qua bài 57; 58.

- GV Sinh học: yêu cầu HS nghiên cứu bài 57 và 58 (2p) và cho biết SGK thể hiện đa dạngsinh học ở những đới nào?

HS nghiên cứu SGK, trả lời

- GV Sinh học: chuẩn hóa kiến thức (chiếu sơ đồ + thuyết trình)

Sơ đồ:

- GV địa lý: chiếu 2 sơ đồ, yêu cầu HS chỉ ra nội dung trùng khớp giữa chúng?

HS chỉ ra được

- GV: chuẩn hóa kiến thức (hiệu ứng)

- GV: trên cơ sở nội dung trùng khớp, chúng ta sẽ nghiên cứu những cảnh quan nào?

HS trả lời câu hỏi

HS1 thắc mắc: tại sao không nghiên cứu những cảnh quan còn lại?

- Sau khi có chủ đề, giáo viên tiến hành chia nhóm:

- Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm gồm có 10 thành viên, các nhóm được đánh số ngẫunhiên từ 1 đến 4

+ Nhóm số 1 thực hiện dự án 1: cảnh quan môi trường hoang mạc ở đới nóng

+ Nhóm số 2 thực hiện dự án 2: cảnh quan môi trường nhiệt đới gió mùa

+ Nhóm số 3 thực hiện dự án 3: cảnh quan môi trường đới lạnh

+ Nhóm số 4 thực hiện dự án 4: thực trạng đa dạng Sinh học tại Việt Nam và biện pháp

- GV lưu ý cần quan tâm đến sự đồng đều về số lượng, khả năng nhận thức và khả năngtạo sản phẩm của nhóm học sinh

- GV: yêu cầu mỗi nhóm cần lập danh sách các thành viên trong nhóm, bầu một nhómtrường, một thư kí ghi chép hoạt động của nhóm

Hoạt động 3: Giáo viên hướng dẫn học sinh cách thực hiện dự án và giải đáp thắc mắc

- GV: chiếu nội dung cơ bản cần đạt của mỗi dự án, yêu cầu HS thảo luận đề ra phươngthức thực hiện dự án

- HS theo dõi, thảo luận và đề xuất phương thức thực hiện dự án

- GV: thống nhất phương thức thực hiện dự án

- GV phát phiếu “hướng dẫn thực hiện dự án” (phụ lục 1)

Tiết 2+3: BÁO CÁO DỰ ÁN

I Mục tiêu: Sau bài học, HS có khả năng:

1 Kiến thức:

- Trình bày được đặc điểm cảnh quan (vị trí địa lí, giới hạn, đặc điểm khí hậu và đặc điểm

đa dạng sinh học động vật) ở các môi trường: đới lạnh, nhiệt đới gió mùa và hoang mạc đớinóng

- Trình bày thực trạng đa dạng sinh học ở Việt Nam

- Nêu được một số nguyên nhân dẫn đến thực trạng suy giảm đa dạng sinh học tại ViệtNam

- Đưa ra, thực hiện một số biện pháp nhằm nâng cao ý thức bảo vệ đa dạng sinh học

- Yêu thiên nhiên, môi trường

- Bảo vệ môi trường sinh thái

- Có thái độ tích cực học tập, lao động, để xây dựng quê hương

II Phương tiện dạy học

-HS: + Nhóm 1 cử đại diện lên trình bày bài báo cáo

+ Các nhóm còn lại theo dõi bài báo cáo, điền thông tin vào phiếu học tập

+ Nhóm 1 đặt một số câu hỏi

+ Các HS khác tham gia trả lời câu hỏi để tìm ra kiến thức

+ Các nhóm đánh giá, cho điểm bài báo cáo của nhóm 1