chủ đề liên môn công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘITRƯỜNG THPT VÂN TẢO ------ HỒ SƠ DẠY HỌC Chủ đề liên môn: CÔNG DÂN VỚI MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẤP THIẾT CỦA NHÂN LOẠI Môn học chính của chủ đề: Môn Giáo dục công

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

TRƯỜNG THPT VÂN TẢO

- -

HỒ SƠ DẠY HỌC

Chủ đề liên môn:

CÔNG DÂN VỚI MỘT SỐ VẤN ĐỀ

CẤP THIẾT CỦA NHÂN LOẠI

Môn học chính của chủ đề: Môn Giáo dục công dân

Môn học được tích hợp: Môn Địa lí

Giáo viên thực hiện:

1 Hà Thị Diễm Lộc - Môn Địa Lí

2 Vũ Thị Hậu - Môn GDCD Tổ: Sử - Địa - GDCD

HÀ NỘI, Tháng 1/2015

MỤC LỤC

GIÁO ÁN……… 3

I Mục tiêu dạy học……… 3

II Chuẩn bị của GV và HS 4

III Phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học 4

IV Tiến trình hoạt động dạy và học 5

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ TẬP 11

SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH 12

PHỤ LỤC

(Đề kiểm tra; Mấu phiếu đánh giá dạy học theo dự án)

16

GIÁO ÁN DẠY HỌC LIÊN MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN - ĐỊA LÍ

“CÔNG DÂN VỚI MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẤP THIẾT CỦA NHÂN LOẠI”

Thời gian thực hiện: 3 tiết học chính khóa, 1 tuần học sinh tự nghiên cứu ngoài

giờ

NỘI DUNG CHÍNH CỦA CHỦ ĐỀ

1 Tìm hiểu về vấn đề môi trường và trách nhiệm của công dân trong việcbảo vệ môi trường

2 Tìm hiểu về vấn đề bùng nổ dân số và trách nhiệm của công dân trongviệc hạn chế sự bùng nổ về dân số

3 Tìm hiểu về những dịch bệnh hiểm nghèo và trách nhiệm của công dântrong việc phòng ngừa, đẩy lùi dịch bệnh hiểm nghèo

4 Tìm hiểu về vấn đề hòa bình của thế giới và trách nhiệm của công dântrong việc bảo vệ hòa bình của thế giới

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

Để thực hiện nội dung dự án đề ra là: “Công dân với một số vấn đề cấp thiết

của nhân loại”, HS cần vận dụng kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, trong đó

chủ yếu là Giáo dục công dân và Địa lí

Học xong chủ đề này, HS có thể:

1 Kiến thức

a Môn Địa lí:

- Giải thích được hiện tượng bùng nổ dân số ở các nước đang phát triển

(Bài 3: Một số vấn đề mang tính toàn cầu - Địa lí 11)

- Biết và giải thích được đặc điểm dân số thế giới, của nhóm nước phát triển

và nhóm nước đang phát triển Nêu hậu quả (Bài 3: Một số vấn đề mang tính toàn

cầu - Địa lí 11; Bài 22: Dân số và sự gia tăng dân số thế giới - Địa lí 10)

- Trình bày được một số biểu hiện, nguyên nhân ô nhiễm của từng loại môi

trường và hậu quả Biết vấn đề môi trường của các nước đang phát triển (Bài 3:

Một số vấn đề mang tính toàn cầu - Địa lí 11; Bài 42: Môi trường và sự phát triển bền vững - Địa lí 10.)

- Hiểu được nguy cơ chiến tranh và sự cần thiết phải bảo vệ hòa bình (Bài

3: Một số vấn đề mang tính toàn cầu - Địa lí 11)

b Môn Giáo dục công dân:

- Biết được một số vấn đề cấp thiết của nhân loại hiện nay như: ô nhiễm môi

trường, bùng nổ dân số, các dịch bệnh hiểm nghèo (Bài 15: Công dân với một số

vấn đề cấp thiết của nhân loại - GDCD 10).

- Hiểu được trách nhiệm của công dân nói chung và học sinh nói riêng trong

việc tham gia giải quyết một số vấn đề cấp thiết của nhân loại hiện nay (Bài 15:

Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại - GDCD 10).

2 Kĩ năng

- Phân tích bảng số liệu

- Tìm hiểu thông tin qua tư liệu tranh ảnh và video

- Có khả năng làm việc cá nhân và tập thể; phát huy tính tích cực học tập;phát huy năng lực và sự sáng tạo của HS

- Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong dự án:

+ Giao tiếp: Phản hồi/lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng về cácvấn đề cấp thiết của nhân loại

+ Tư duy: Tìm kiếm và xử lí thông tin để thấy được tính cấp thiết của cácvấn đề bùng nổ dân số, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh hiểm nghèo và hòa bình củanhân loại

+ Làm chủ bản thân: Quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm được giaotrong nhóm học tập; biết trách nhiệm của học sinh đối với các vấn đề mang tínhtoàn cầu

- Máy tính, máy chiếu,

- Sổ theo dõi dự án cho các nhóm

2 Đối với HS

- Sách, vở, đồ dùng học tập

- Các tư liệu cần tìm hiểu

- Giấy A0, bút dạ, bảng phân công nhiệm vụ nhóm

III PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

- Chủ đề được thực hiện theo hình thức dạy học dự án (HS được giao nhiệm

vụ theo nhóm và tự tìm kiếm, thu thập, xử lí thông tin, viết báo cáo và trình bàysản phẩm của mình)

- Các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực được áp dụng: sơ đồ tư duy,

kĩ thuật mảnh ghép, động não, thuyết trình giảng giải, đóng vai,

IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Những kiến thức học sinh đã biết

liên quan đến bài học

Những kiến thức mới trong bài cần

hình thành

- Môi trường xung quanh đang bị ô

nhiễm, nhiều nhà máy thải chất thải ra

môi trường

- Nhà nước có tuyên truyền về kế

hoạch hóa gia đình

- Biết một số bệnh lây lan như bệnh về

đường hô hấp, bệnh HIV –AIDS

- Biết được một số vấn đề cấp thiết củanhân loại hiện nay như: ô nhiễm môitrường, bùng nổ dân số, các dịch bệnhhiểm nghèo

- Hiểu được trách nhiệm của công dânnói chung và học sinh nói riêng trongviệc tham gia giải quyết một số vấn đềcấp thiết của nhân loại hiện nay

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Xác định chủ đề và lập kế hoạch

(Thực hiện trong một tiết học chính khóa)

- GV đưa ra chủ đề chung HS cần tìm hiểu: “Công dân với một số vấn đề

cấp thiết của nhân loại” Để tìm hiểu chủ đề này HS cần vận dụng kiến thức của

nhiều môn trong đó chủ yếu là môn Địa lí và Giáo dục công dân

- GV tổ chức cho HS phát triển mạng ý tưởng hình thành sơ đồ tư duy vềcác tiểu chủ đề Thảo luận với HS để lược bớt các ý kiến trùng nhau và hình thànhcác nhiệm vụ của dự án Các tiểu chủ đề được lựa chọn tìm hiểu theo sự hứng thúcủa học sinh và phù hợp với chương trình học THPT:

1 Tìm hiểu về vấn đề môi trường và trách nhiệm của công dân trong việcbảo vệ môi trường

2 Tìm hiểu về vấn đề bùng nổ dân số và trách nhiệm của công dân trongviệc hạn chế sự bùng nổ về dân số

3 Tìm hiểu về những dịch bệnh hiểm nghèo và trách nhiệm của công dântrong việc phòng ngừa, đẩy lùi dịch bệnh hiểm nghèo

4 Tìm hiểu về vấn đề hòa bình của thế giới và trách nhiệm của công dântrong việc bảo vệ hòa bình của thế giới

- GV cùng HS xây dựng các nhóm học tập dựa trên sự hứng thú của HS với

các nội dung tìm hiểu (mỗi lớp chia thành 8 nhóm, đảm bảo sự đồng đều giữa cácnhóm)

Hoạt động 2 Các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc

* Phác thảo đề cương: Các nhóm dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của GV cùngthảo luận về các vấn đề cần giải quyết của tiểu chủ đề, từ đó phác thảo đề cươngnghiên cứu

- Tiểu chủ đề 1: “Tìm hiểu về vấn đề môi trường và trách nhiệm của công

dân trong việc bảo vệ môi trường” cần giải quyết các vấn đề:

+ Khái niệm môi trường

+ Thực trạng môi trường hiện nay

+ Nguyên nhân và giải pháp

+ Trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ môi trường

- Tiểu chủ đề 2: “Tìm hiểu về vấn đề bùng nổ dân số và trách nhiệm của

công dân trong việc hạn chế sự bùng nổ về dân số” cần giải quyết các vấn đề:

+ Khái niệm bình nổ dân số

+ Thực trạng dân số thế giới

+ Ảnh hưởng của việc bùng nổ dân số đối với các quốc gia và thế giới

+ Nguyên nhân và giải pháp

+ Trách nhiệm của công dân

- Tiểu chủ đề 3: “Tìm hiểu về những dịch bệnh hiểm nghèo và trách

nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa, đẩy lùi dịch bệnh hiểm nghèo” cần

giải quyết các vấn đề:

+ Tìm hiểu chung về một số dịch bệnh hiểm nghèo

+ Hậu quả của dịch bệnh hiểm nghèo

+ Nguyên nhân và các biện pháp phòng tránh

+ Trách nhiệm của công dân

- Tiểu chủ đề 4: “Tìm hiểu về vấn đề hòa bình của thế giới và trách nhiệm

của công dân trong việc bảo vệ hòa bình của thế giới” cần giải quyết vấn đề:

+ Khái niệm hòa bình

+ Ý nghĩa của Hòa bình đối với nhân loại

+ Xu hướng chung của các quốc gia trên thế giới

+ Thực trạng hòa bình hiện nay và những nguy cơ đe dọa nền hòa bình thếgiới

+ Trách nhiệm của công dân

- GV và HS các nhóm cùng xác định nguồn tài nguyên cần khai thác và nơi

có thể tìm kiếm nguồn tư liệu để thực hiện dự án: thư viện trường (sách, báo, tạpchí, ), Internet, tivi,

- GV hướng dẫn HS các nhóm một số kĩ năng cần thiết khi khai thác tài liệu,thực hiện dự án:

+ Kĩ năng khai thác tài liệu từ sách, báo,

+ Kĩ năng khai thác tài liệu từ Internet

+ Xây dựng biểu đồ, bảng số liệu

+ Kĩ năng phỏng vấn

+ Tổng hợp tài liệu, trích nguồn dữ liệu

- GV hướng dẫn HS ghi sổ theo dõi dự án

- Các nhóm hoạt động nhóm xây dựng kế hoạch phân công công việc chocác thành viên Các nhóm báo cáo kế hoạch hoạt động của nhóm

Hoạt động 3: Thực hiện dự án và xây dựng sản phẩm (1 tuần)

- HS làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã phân công Dự kiến kếhoạch thực hiện trong 2 tuần vào thời gian ngoài giờ lên lớp

Thời gianCông việc

Thứ 2 - 3 Thứ 4 Thứ 5 - 6 Thứ 7

Tìm kiếm và thu thập tài liệu X

* HS thu thập tài liệu, tổng hợp kết quả nghiên cứu

(Thực hiện ngoài giờ lên lớp trong 1 tuần theo kế hoạch)

GV theo dõi, hướng dẫn, giúp đỡ các nhóm

- Thu thập tài liệu: sách báo, tạp chí, tranh ảnh; các báo cáo và các kết quảđiều tra về tự nhiên, dân số, kinh tế Nguồn tư liệu được khai thác chủ yếu qua thưviện, Internet

- Tổng hợp kết quả nghiên cứu: các thành viên của nhóm sau khi hoàn thànhphần thu thập tài liệu sẽ cùng nhau báo cáo kết quả về công việc của mình với cácthành viên trong nhóm

* HS báo cáo sơ bộ về việc thu thập tài liệu và tổng hợp kết quả

(Thực hiện trong thời gian ngoài giờ lên lớp)

- Các nhóm báo cáo sơ bộ về việc thu thập tài liệu và tổng hợp kết quả củanhóm Tiến độ thực hiện dự án, những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện dự án

- GV nhận xét về việc thu thập tài liệu; hướng dẫn HS cách xử lí thông tin,viết báo cáo và trình bày sản phẩm Tháo gỡ những khó khăn mà các nhóm gặpphải khi thực hiện dự án

- GV hướng dẫn HS xây dựng bộ công cụ đánh giá kết quả học tập theo dự

án, bao gồm:

+ HS tự đánh giá thông qua nhìn lại quá trình thực hiện dự án

+ Bảng kiểm đánh giá thành viên trong nhóm

+ Bảng kiểm đánh giá sổ theo dõi dự án và trình bày sản phẩm.

HS tham gia vào xây dựng bộ công cụ đánh giá, từ đó góp phần hoàn thànhnhiệm vụ hiệu quả hơn

* Các nhóm tiếp tục xử lí thông tin và hoàn thiện sản phẩm

- HS làm việc cá nhân, nhóm vào thời gian ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch

- GV theo dõi và hướng dẫn các nhóm

Hoạt động 4: Báo cáo kết quả trước lớp và đánh giá

- Thực hiện trong 2 tiết học chính khóa

GV giới thiệu chương trình thảo luận:

+ Phần 1: Các nhóm trình bày sản phẩm và thảo luận

- GV tổng kết, đánh giá về phương pháp tiến hành, thái độ làm việc, nộidung và kết quả của các vấn đề nghiên cứu đã được đặt ra và trình bày của từngnhóm Các bài học kinh nghiệm rút ra để thực hiện các dự án sau thành công hơn

- GV kết luận và tuyên dương các nhóm, cá nhân hoạt động tích cực và cóthành tích xuất sắc

- GV yêu cầu HS làm một bài kiểm tra trắc nghiệm liên quan đến nội chủ đề

“Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại” Bài kiểm tra này có thể lấyđiểm vào môn Giáo dục công dân vì nội dung liên quan đến môn Giáo dục côngdân chiếm tỉ lệ lớn nhất

- Thực trạng môi trường hiện nay:

+ Tài nguyên rừng, biển, khoáng sản bị khai thác ngày càng cạn kiệt

+ Môi trường, nước, không khí bị ô nhiễm nặng nề

+ Mưa lớn, bão lũ, mưa đá, mưa axít, tầng ôdôn bị chọc thủng, trái đất có xu hướngnóng dần lên

- Trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ môi trường

+ Khắc phục mâu thuẫn nảy sinh trong quan hệ giữa con người với thiên nhiên.+ Hoạt động của con người không phá vỡ các yếu tố cân bằng của tự nhiên

+ Con người khai thác tự nhiên phải đúng quy luật

- Trách nhiệm của học sinh:

+ Giữ gìn trật tự, vệ sinh lớp học, trường học, nơi ở và nơi công cộng, không vứtrác, xã nước bừa bãi

+ Bảo vệ và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên

+ Bảo vệ nguồn nước, bảo vệ động vật, thực vật Không tham gia mua bán độngvật quý hiếm

+ Không đốt phá rừng, không khai thác bừa bãi

+ Không dùng chất nổ, điện để đánh bắt hải sản

+ Tích cực trồng cây, trồng rừng phủ xanh đồi trọc

+ Đấu tranh, phê phán hành vi phá hoại môi trường

2 Sự bùng nổ dân số và trách nhiệm của công dân trong việc hạn chế sự bùng

nổ dân số

- Bùng nổ dân số là sự gia tăng dân số quá nhanh trong một thời gian ngắn, gâyảnh hưởng tiêu cực đến mọi mặt của đời sống xã hội

- Hậu quả của sự bùng nổ dân số:

+ Mất cân bằng tự nhiên và xã hội

+ Cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường

+ Kinh tế nghèo nàn

+ Nạn thất nghiệp

+ Thất học, mù chữ

+ Suy thoái nòi giống

+ Tệ nạn xã hội gia tăng

+ Bệnh dịch nguy hiểm

- Trách nhiệm của công dân

+ Nghiêm chỉnh thực hiện Luật Hôn nhân và Gia đình

+ Tổ chức tuyên truyền, vận động gia đình và mọi người thực hiện Luật Hôn nhân

và Gia đình, chính sách Dân số – kế hoạch hóa gia đình

+ Có cuộc sống lành mạnh, không kết hôn, sinh con ở tuổi vị thành niên, khôngquan hệ tình dục trước hôn nhân

3.Những dịch bệnh hiểm nghèo và trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa, đẩy lùi những dịch bệnh hiểm nghèo

- Những dịch bệnh hiểm nghèo : HIV - AIDS, EBOLA…

- Trách nhiệm của chúng ta:

+ Tích cực rèn luyện thân thế, tập luyện thể dục thể thao, giữ gìn vệ sinh, bào vệsức khỏe.

+ Có lối sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội Không có hành vi gây hại, ảnhhưởng cho cuộc sống cá nhân, gia đình và cộng đồng

+ Tích cực tham gia tuyên truyền phòng tránh bệnh hiểm hiểm nghèo, phòngchống ma túy, mại dâm

4 Hòa bình thế giới và trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ hòa bình thế giới

- Hòa bình là tình trạng không có chiến tranh hay xung đột vũ trang, là mối quan

hệ hiểu biết, tôn trọng, bình đẳng và hợp tác giữa các quốc gia – dân tộc, giữa conngười với con người là khát vọng của toàn nhân loại

- Ý nghĩa của hòa bình đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội:

+ Hòa bình sẽ đem lại một cuộc sống bình yên, tự do cho xã hội

+ Có tự do, nhân dân sẽ xây dựng được cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xã hội giàumạnh, văn minh Chính vì vậy, hòa bình là khát vọng của loài người Lịch sử loàingười đã trải qua hàng ngàn năm để đấu tranh cho khát vọng đó

- Xu hướng chung của các quốc gia:

+ Xây dựng mối quan hệ tôn trọng, bình đẳng, thân mến giữa con người với conngười trên toàn thế giới

+ Dùng thương lượng, đàm phán để giải quyết xung đột giữa các dân tộc, tôn giáo,hợp tác giữa các nước, thêm tình hữu nghị,…

+ Nêu cao cảnh giác đấu tranh chống xâm lược, bảo vệ độc lập tự do

- Thực trạng hòa bình hiện nay trên thế giới:

+ Chỉ số hòa bình bắt đầu có dấu hiệu thay đổi do tình trạng xung đột bạo lực trênthế giới

+ Ngòi nổ chiến tranh vẫn âm ỉ tại nhiều nơi trên thế giới.

- Trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ hòa bình thế giới

+ Ý thức bảo vệ hòa bình, lòng yêu hòa bình cần được thể hiện mọi lúc mọi nơitrong các mối quan hệ giao tiếp hàng ngày giữa con người với con người

+ Nâng cao cảnh giác trước mọi âm mưu diễn biến hòa bình của kẻ xấu

+ Giải quyết đấu tranh bằng thương lượng, đàm phán chứ không phải bằng vũ lực.+ Xây dựng tình đoàn kết cộng đồng vững chắc

+ Ra sức học tập xây dựng đất nước và giữ gìn toàn vẹn phần lãnh thổ Việt Nam

và ửng hộ phong trào hòa bình thế giới

7 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

Dạy học theo dự án là một kiểu dạy học tích cực với mục tiêu hình thành vàphát triển năng lực của người học Vì vậy, việc đánh giá trong dạy học dự án phải

hướng tới đánh giá năng lực của HS trong quá trình thực hiện dự án thông qua cáchoạt động học tập do GV tổ chức nhằm nâng cao chất lượng học tập và năng lựccủa HS Do đó, cần phải kết hợp các hình thức đánh giá khác nhau, đánh giá tạinhiều thời điểm khác nhau và được kết hợp giữa đánh giá của GV và đánh giá của

- Các nhóm đánh giá sản phẩm trình bày và sổ theo dõi dự án của nhóm bạn

- GV đánh giá sổ theo dõi dự án, sản phẩm của các nhóm

- GV kết hợp đánh giá của HS và của GV để đánh giá kết quả của các nhóm

- GV tổng hợp thông tin từ phần nhìn lại quá trình của HS để thấy được:

1 Những điều HS học được từ dự án

2 Những khó khăn gặp phải khi thực hiện dự án

* Đánh giá bằng bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan:

- GV kiểm tra kiến thức, kĩ năng HS đạt được sau dự án bằng một bài kiểm tra trắc