* Môn giáo dục công dân - Lớp 6 bài 2 “ Siêng năng, kiên trì”: + Học sinh hiểu được biểu hiện của kiên trì là sự quyết tâm làm đến cùng dù có gặp khó khăn gian khó, trái với kiên trì là
Trang 1HỒ SƠ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
1 Tên chủ đề dạy học: Đập đá ở Côn Lôn
2 Môn học chính của chủ đề: Ngữ văn
3 Các môn được tích hợp: Ngữ văn, Giáo dục công dân, Địa lý, Lịch sử
Trang 2PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Phòng giáo dục và đào tạo huyện Đan Phượng
- Trường THCS Lương Thế Vinh
- Địa chỉ: 216 Phố Phùng Hưng – Thị trấn Phùng - Đan Phượng - Hà Nội
- Điện thoại: 04.33 886 694 Email: C2Luongthevinh-dp@hanoiedu.vn
- Thông tin về giáo viên
Họ và tên: NGUYỄN THỊ THUỶ
- Ngày sinh: 19/11/1978 Môn: Ngữ Văn
- Điện thoai: 0972696089 Email: thuyphuongltv@gmail.com
Trang 3BÀI DỰ THI “ DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP”
1.Tên hồ sơ.
Tích hợp môn Giáo dục công dân, môn Địa lý, môn Lịch sử vào môn Ngữ Văn
8 Tiết 58 “Đập đá ở Côn Lôn”
2.Mục tiêu dạy học
a, Kiến thức.
* Môn giáo dục công dân
- Lớp 6 bài 2 “ Siêng năng, kiên trì”:
+ Học sinh hiểu được biểu hiện của kiên trì là sự quyết tâm làm đến cùng dù có gặp khó khăn gian khó, trái với kiên trì là nản trí nản lòng…
+ Nếu có tính kiên trì thì sẽ giúp con người thành công trong công việc, trong cuộc sống
+ Phác thảo kế hoạch vượt khó, kiên trì, bền bỉ trong học tập, lao động…
- Lớp 6 bài 6 “Biết ơn”:
+ Học sinh hiểu được biết ơn là sự bày tỏ thái độ trân trọng, tình cảm và những việc làm đền ơn, đáp nghĩa đối với những người đã giúp đỡ mình, với những người có công với dân tộc, đất nước…Đây là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
+ Có những việc làm thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”
- Lớp 6 bài 11 “Mục đích học tập của học sinh”:
- Học sinh xác định được mục đích học tập đó là phải nỗ lực học tập để trở thành con ngoan trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, người công dân tốt đem tài sức của mình để góp phần xây dựng quê hương, đất nước, bảo vệ Tổ Quốc xã hội chủ nghĩa
- Lớp 7 bài “Tự tin”:
+ Học sinh hiểu được tự tin là tin tưởng vào khả năng của bản thân, chủ động trong mọi việc, dám tự quyết định và hành động một cách chắc chắn, không hoang mang dao động Người tự tin cũng là người có hành động cương quyết, dám nghĩ, dám làm
+ Ý nghĩa của tự tin trong cuộc sống: giúp con người có thêm sức mạnh, nghị lực và sức sáng tạo, làm nên sự nghiệp lớn
- Lớp 7 bài “Bảo vệ di sản văn hoá”:
+ Học sinh có ý thức, hành động bảo vệ, tôn tạo những di sản văn hoá, ngăn ngừa những hành động vô ý hay cố ý xâm hại đến di sản văn hoá
* Môn Địa lý.
- Địa lý 8 bài 23 “Vị trí, giới hạn, hình dạng lãnh thổ Việt Nam”
Trang 4- Địa lý 8 bài 24 “Vùng biển Việt Nam”
+ Học sinh biết xác định vị trí địa lý của địa danh được nhắc tới trong bài học
+ Nắm được những nét chính về thân thế, cuộc đời, sự nghiệp của nhà nho, chí
sĩ yêu nước Phan Châu Trinh
* Môn Ngữ Văn
- Ngữ Văn 8 tiết 57 bài “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”:
+ Học sinh hiểu được những đặc điểm của thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật.+ Đây là một bài thơ ra đời trong cảnh lao tù, tác giả là một chí sĩ cùng thời vớiPhan Châu Trinh
+ Tư thế hiên ngang, ngạo nghễ của người tù cách mạng
- Ngữ Văn 8 những vần thơ trong “Nhật ký trong tù” của Hồ Chí Minh, những vần thơ của Tố Hữu
b, Kĩ năng.
- Đọc, hiểu văn bản thơ yêu nước viết theo thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Cảm nhận được giọng điệu, hình ảnh trong bài thơ
-Vận dụng những kiến thức của các môn học khác và kiến thức trong xã hội để
có được kiến thức mới
- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, tivi, đài truyền thông, internet, tạo lập những video ngắn
c, Thái độ.
- Học sinh yêu mến, cảm phục, biết ơn hình tượng người anh hùng yêu nước đầu thế kỷ XX
- Kế thừa và phát huy lòng yêu nước của các chí sĩ yêu nước đầu thế kỷ XX
- Bồi dưỡng khả năng vận dụng thực tế vào bài học
3.Đối tượng dạy học của bài học
- Khối 8 của trường THCS Lương Thế Vinh
- Gồm 4 lớp gồm 137 học sinh
+ Lớp 8A có 40 học sinh trong đó số học sinh Nam là 16, số học sinh Nữ là 24.+ lớp 8B có 37 học sinh trong đó số học sinh Nam là 17, số học sinh Nữ là 20.+ Lớp 8C có 37 học sinh trong đó số học sinh Nam là 24, số học sinh Nữ là 13.+ Lớp 8D có 23 học sinh trong đó số học sinh Nam là 11, số học sinh Nữ là 12
- Trong đó ở lớp 8D có một số học sinh lưu ban từ lớp trên xuống và nhìn chungmột số em vẫn còn chưa hứng thú với môn Ngữ Văn
Trang 54 Ý nghĩa của bài học
- Bài thơ đã dựng lên chân dung của người anh hùng cứu nước dù gặp bướcgian nan vẫn không sờn lòng đổi chí Nhà tù đế quốc thực dân không thể khuấtphục ý chí, nghị lực và niềm tin lí tưởng của người chí sĩ cách mạng
- Phan Châu Trinh và các sĩ phu yêu nước thời chống Pháp và sau này là chống
Mỹ đã tạc vào đất trời Côn Đảo một hình tượng bất tử, hiên ngang, sừng sững,oai phong lẫm liệt về lòng yêu nước về chí khí kiên cường bất khuất của dân tộcViệt Nam, một dân tộc luôn vững vàng trước mọi phong ba bão táp
- Học sinh cần có những hành động, việc làm thể hiện đạo lý “Uống nước nhớnguồn” biết ơn những thế hệ anh hùng đã đổ bao xương máu cho cuộc sốngtươi đẹp ngày hôm nay
- Học sinh có ý thức giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo những di tích đã được công nhận là
Di tích lịch sử như Côn Đảo, khu tưởng niệm Phan Châu Trinh ở Thành phố HồChí Minh
- Qua bài học học sinh cần rút ra cho mình bài học về thái độ sống của conngười trước hoàn cảnh khó khăn đó là khó khăn không nản chí, gian khổ khôngsờn lòng, không lùi bước, giữ vững niềm tin, ý chí, nghị lực của con ngườitrước mọi hoàn cảnh
- Học sinh xác định được mục đích học tập đó là phải nỗ lực học tập để trở thành con ngoan trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, người công dân tốt đem tài sức của mình để góp phần xây dựng quê hương, đất nước, bảo vệ Tổ Quốc xã hội chủ nghĩa
5.Thiết bị dạy học, học liệu.
- Sử dụng máy chiếu, loa kết nối với máy tính
6.Hoạt động dạy và học.
Ngữ Văn Tiết 58: Đập đá ở Côn Lôn
Phan Châu Trinh
I Mức độ cần đạt:
- Thấy được đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền vănhọc Việt Nam đầu thế kỷ XX
Trang 6- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng người chí sĩ yêu nước được khắc họa bằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn, giọng điệu hào hùng trong một tác phẩmtiêu biểu của Phan Châu Trinh.
II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng:
1 Kiến thức:
- Sự mở rộng kiến thức về văn học cách mạng đầu thế kỷ XX
- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng hoàng của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh
- Cảm hứng hào hùng, lãng mạn được thể hiện trong bài thơ
2 Kỹ năng:
- Đọc, hiểu văn bản thơ yêu nước viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Cảm nhận được giọng điệu, hình ảnh trong bài thơ
3 Thái độ:
- Yêu mến, cảm phục hình tượng người anh hùng yêu nước ở đầu thế kỷ XX
- Giữ gìn, kế thừa và phát huy lòng yêu nước của các chí sĩ yêu nước đầu thế kỷXX
III Chuẩn bị:
- Giáo viên:
+ Soạn bài chu đáo
+ Tham khảo một số tài liệu có liên quan đến nội dung bài học
+ Máy chiếu, loa đài, video
- Học sinh:
+ Chuẩn bị bài tốt
+Sách giáo khoa môn Ngữ Văn 8, Giáo dục công dân 6,7, Lịch sử 8, Địa lý 8
Trang 7IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra.
3 Lên lớp.
Vào bài: Ở tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu một tác phẩm của một chí sĩ yêu
nước ở nửa đàu thế kỷ XX, đó là tác phẩm “Vào nhà ngục quảng Đông cảm tác” của Phan Bội Châu Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu thêm một chí sĩ yêu nước khác cũng có một tác phẩm nằm trong mảng thơ văn yêu nước Nhà nho, chí
sĩ yêu nước đó là ai? Mời cả lớp cùng theo dõi clip sau:…
Xem xong: Cả lớp vừa theo dõi clip, hãy cho biết đoạn clip nói về vấn đề gì?
- Bối cảnh xã hội vào đầu thế kỷ XX
- Một tấm gương yêu nước tiêu biểu ở thời kỳ đó, nhà nho - chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh
Gv: Phan Châu Trinh còn gọi là Phan Chu Trinh là tác giả của tác phẩm
“Đập đá ở Côn Lôn mà chúng ta sẽ học hôm nay
Hoạt động của Giáo viên và học sinh Nội dung
- Giáo viên hướng dẫn cách đọc: Ở bài thơ
này ta cần đọc với giọng tự hào, mạnh mẽ,
sảng khoái thể hiện khẩu khí ngang tang,
hào hung Chú ý ngắt nhịp thơ:
Trang 8sưu tầm những tư liệu về tác giả Phan
Châu Trinh Mời lớp trưởng lên điều
khiển
- Học sinh giới thiệu về tác giả bằng video
đã chuẩn bị sẵn
- Giáo viên chốt ý chính
- HS: Hôm trước sau khi nhận nhiệm vụ của
cô giáo, các nhóm đã sưu tầm tư liệu, nộp
báo cáo, lớp đã biên tập và xây dựng
thành một video ngắn giới thiệu về cuộc
đời và sự nghiệp của Phan Châu Trinh
Mời cô giáo và cả lớp cùng theo dõi
- Giáo viên chốt ý chính
GV:Video vừa rồi đã giới thiệu rất chi
tiết về cuộc đời và sự nghiệp của nhà
chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh Phần
chuẩn bị của lớp rất tốt, mong rằng ở
những bài sau các em sẽ tiếp tục phát
huy
Về tác giả các em cần chú ý cho cô hai
ý:
+ Ông là nhà yêu nước, nhà cách mạng
tham gia hoạt động cứu nước rất sôi nổi
Trang 9GV: Đầu 1908 nhân dân Trung Kì nổi dậy chống
sưu thuế, Phan Châu Trinh bị bắt, bị kết án
chem Và đày ra Côn Đảo (4/1908) Vài tháng
sau, nhiều thân sĩ yêu nước khắp Trung Kì cũng
bị đày ra đây Ngày đầu tiên Phan Châu Trinh đã
ném một mảnh giấy vào khám của họ để an ủi,
động viên: “Đây là trường học thiên nhiên, mùi
cay đắng trong ấy làm trai giữa thế kỷ XX này
không thể không nếm cho biết”
Bài thơ được làm trong thời gian Phan
Châu Trinh bị đày ở Côn Đảo khi ông
cùng các bạn tù khác bị bắt lao động
khổ sai đập đá
? Nhận xét về thể thơ?
? Bố cục của bài thơ thất ngôn bát cú Đường
luật chia làm mấy phần?
- Giáo viên lưu ý một số từ khó
-> Trong SGK chú thích rất rõ, ở nhà các em
cũng đã tự tìm hiểu Cô lưu ý thêm với các
em về từ “đập đá” ở nhan đề bài thơ Đập đá
SGK cô sẽ kết hợp kiểm tra trong bài
? Hai câu đề trong bài thơ mở ra vấn đề gì?
b Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật
Trang 10? Cụm từ “làm trai” mở đầu bài thơ nhấn
mạnh quan niệm sống nào của con người
trong xã hội?
-> Đây là cụm từ thể hiện quan niệm nhân
sinh truyền thống, là long kiêu hãnh, là ý chí
tự kiểm điểm bản thân của người đàn ông,
người con trai trong xã hội
Theo quan niệm xưa kẻ làm trai phải
khẳng định được mình bằng những
việc làm lớn lao, có ý nghĩa cho đời, có
ý chí, nghị lực phi thường, có được
công danh sự nghiệp được lưu danh sử
sách
? Hãy kể ra một số câu ca dao, thơ nói về chí
làm trai?
+ Ca dao:
Làm trai cho đáng lên trai
Xuống Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên
+ Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn:
Chí làm trai dặm nghìn da ngựa,
Gieo Thái Sơn, nhẹ tựa hồng mao
+ Nguyễn Công Trứ:
Làm trai đứng ở trong trời đất,
Phải có danh gì với núi sông
+ Phan Bội Châu:
Làm trai phải lạ trong trời đất,
Há để càn khôn tự chuyển dời
- “Làm trai đứng giữa…”: tư thế hiên ngang, sừng sững…
Trang 11? Phan Châu Trinh đã thể hiện chí làm trai
của mình như thế nào?
? Tại sao tác giả không chọn từ: đứng tại,
đứng ở, đứng trên mà lại chọn từ “đứng
giữa”?
- >Từ này khắc họa được tư thế hiên ngang,
sừng sững của con người Đứng giữa trời đất
Côn Lôn, giữa biển trời mênh mông rộng lớn,
bát ngát, núi non hùng vĩ, con người đầu đội
trời, chân đạp đất không cảm thấy mình nhỏ
bé mà có tầm vóc lớn lao mạnh mẽ giữa đất
trời
Câu thơ khắc họa một vẻ đẹp hùng
tráng của con người
? Tư thế và hành động của con người được
khắc họa như thế nào ở câu thơ thứ hai?
? “lừng lẫy” và “lở núi non” gợi cho em hình
dung như thế nào về tư thế và hành động của
con người?
? Em hình dung được gì sau khi đọc xong hai
câu thơ đầu?
+ Không gian: rộng lớn, mênh mông, núi
non, biển trời bát ngát, hung vĩ, có nắng gió,
biển khơi
+ Trong khung cảnh đó con người không hề
nhỏ bé trước thiên nhiên mà thật ngạo nghễ,
lẫm liệt, hiên ngang, sừng sững giữa biển trời
- “Lừng lẫy…”: tư thế ngạo nghễ, lẫm liệt
- “lở núi non”: sức mạnh thần kỳ
Trang 12sông nước với sức mạnh có thể bạt núi ngăn
song
? Khẩu khí và giọng điệu ở hai câu thơ này có
gì giống và khác với hai câu đầu bài “Vào
nhà ngục Quảng Đông cảm tác”?
+ Giống: giọng điệu, khẩu khí ngang tàng
+ Khác: 2 câu thơ của Phan Bội Châu có ý vị
vui đùa, hài hước còn 2 câu thơ của Phan
Châu Trinh thể hiện khí phách hiên ngang,
lẫm liệt
Chuyển: Nếu ở hai câu đầu là tư thế của con
người thì hai câu thơ tiếp theo là hành động
cụ thể của con người Vậy hành động cụ thể
của con người được thể hiện như thế nào
chúng ta cùng chuyển sang phần hai
? Trong hai câu thực công việc đập đá được
miêu tả cụ thể như thế nào?
? Hai câu thơ này có hai lớp nghĩa, em hãy
chỉ ra?
+ Công việc đập đá
+ Bức tượng đài uy nghi về người anh hung
với khí phách hiên ngang, lẫm liệt giữa trời
- “Xách búa đánh tan…”
- “Ra tay đập bể…”
→ Động từ…, đối, bút pháp khoa trương,… giọng thơ hào hùng, khẩukhí ngang tàng, ngạo nghễ
Trang 13mạnh mẽ, quả quyết, chinh phục thiên nhiên,
ý chí quyết tâm sắt đá của con người
+ Sử dụng một loạt số từ, lượng từ đi kèm với
danh từ “hòn”, “đống” theo trình tự tăng tiến
dần để chỉ công việc vất vả, nặng nhọc của
trong xã hội mà con người phải đập bỏ,
phá tan để giải phóng gông cùm, xiềng
xích nô lệ
? Ngoài việc sử dụng những từ loại như trên
tác giả còn sử dụng những biện pháp nghệ
thuật nào?
-> Đối, bút pháp khoa trương lãng mạn,
giọng thơ hào hùng, khẩu khí ngang tàng
ngạo nghễ, hình ảnh thơ kì vĩ làm nổi bật tư
thế, khí thế, tinh thần của con người
? Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trên
có tác dụng gì?
-> Dựng lên bức tượng đài uy nghi về người
anh hung với khí phách hiên ngang lẫm liệt
giữa trời đất
Bình: Con người đã biến công việc lao động
cưỡng bức đi đập đá khổ sai hết sức nặng
3 Hai câu luận: Khẩu
khí của người anh hùng không chịu khuất phục hoàn cảnh,luôn giữ vững niềm tin và ý chí son sắt.-“Tháng ngày bao quản…”
-“Mưa nắng càng bền…”
Đối, ẩn dụ, lời thơ như lắng xuống,
Trang 14nhọc thành một cuộc chinh phục thiên nhiên
Con người từ ở tư thế bị động đã chuyển sang
tư thế chủ động thực hiện công việc lẫy lừng
vang động cả đất trời Côn Lôn Ở đây không
hề có bóng dáng của người tù bị đi đày mà
chỉ có hình ảnh của một con người tự ý thức
rất rõ về trách nhiệm của kẻ làm trai với đời
? Hai câu luận trong bài thơ này luận về vấn
đề gì?
-> Khẩu khí người anh hùng
? Khẩu khí người anh hùng được thể hiện qua
những hình ảnh nào? Bằng những biện pháp
nghệ thuật nào?
-> Ẩn dụ, đối, lời thơ như lắng xuống, chậm,
chắc khỏe, giọng điệu tự bộc bạch như một
lời thề nguyền với lòng mình
? Những từ: “tháng ngày”, “mưa nắng”, “thân
sành sỏi”, “dạ sắt son” ngụ ý chỉ điều gì?
+ Tháng, ngày: biểu tượng cho thử thách kéo
dài
+ Mưa, nắng: biểu tượng cho những gian khổ
ở đời
Tháng ngày, mưa nắng chỉ những gian
nan, thử thách, gian khổ phải chịu
đựng không chỉ một sớm một chiều mà
dài dằng dặc qua nhiều năm tháng
+ Thân sành sỏi: ý nói thân dày dạn, phong
chậm, chắc, khỏe; giọng điệu tự bộc bạch như một lời thề nguyền với lòng mình
Trang 15trần, sẵn sang chấp nhận mọi gian khổ => Sức
chịu đựng dẻo dai, bền bỉ
+ Dạ sắt son: Ý nói tinh thần cứng cỏi, trung
kiên, không sờn lòng đổi chí => Ý chí chiến đấu
sắt son của người chiến sĩ cách mạng
? Các từ: “bao quản”, “càng bền” biểu thị thái
độ như thế nào?
-> Thái độ sẵn sang chấp nhận, một quyết
tâm dám thách thức với bạo lực, quân thù
-> Ở hai câu luận tác giả đã tạo ra thế tương
quan đối lập giữa những thử thách gian nan
với sức chịu đựng dẻo dai, bền bỉ và ý chí
chiến đấu son sắt của người chiến sĩ cách
mạng Lấy thời gian bị cầm tù (tháng ngày)
đối với gian truân thử thách (mưa nắng), lấy
thân dày dạn phong trần (thân sành sỏi) đối
với tinh thần trung kiên (dạ sắt son) Tất cả đã
làm hiện lên hành ảnh một chiến sĩ cách
mạng có tâm hồn và khí phách cao đẹp
? Em cảm nhận được điều gì ở hai câu luận?
-> Khẩu khí của người anh hùng không chịu
khuất phục hoàn cảnh, luôn giữ vững niềm tin
và ý chí son sắt Gian nan không sờn lòng,
khó khăn không nản chí Tù ngục chỉ là nơi
sĩ cách mạng trong hoàn cảnh tù đày
- “Những kẻ vá trời…”
- “Gian nan chi kể…”