đặc điểm các hoạt động điều tra tội phạm trật tự quản lý kinh tế

báo cáo về đặc điểm các hoạt động điều tra tội phạm trật tự quản lý kinh tế

PHẦN MỞ ĐẦU

Phương pháp điều tra hình sự là hệ thống những luận điểm lý luận khoa họcvà những điều chỉ dẫn về tổ chức và tiến hành hoạt động điều tra tội phạm đượcxây dựng trên cơ sở những luận điểm khoa học điều tra hình sự và thực tiễn hoạtđộng phòng ngừa và điều tra tội phạïm Phương pháp điều tra là một bộ phận củakhoa học điều tra hình sự có nhiệm vụ tổng hợp, nghiên cứu những kinh nghiêmcủa thực tiễn hoạt động điều tra và phòng ngừa tội phạm; xác định những quy luậtvề tổ chức và tiến hành các hoạt động điều tra; xây dựng những điều chỉ dẫn vềphương pháp điều tra và phòng ngừa tội phạm Qua tổng kết thực tiễn phươngpháp điều tra hình sự được làm cơ sở để xây dựng và không ngừng hoàn thiệnnhững luận điểm lý luận chung để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, xây dựngphương pháp điều tra tội phạm cụ thể và đưa ra những điều chỉ dẫn có tính ứngdụng đối với điều tra viên về phương pháp điều tra nhóm tội phạm và phòng ngừanhóm tội phạm đó để làm rõ vụ án, xử lý theo quy định của pháp luật và triệt tiêunguyên nhân điều kiện phát sinh tội phạm

Nội dung cơ bản của phương pháp điều tra hình sự bao gồm những yếu tố cơbản về đặc điểm hoạt động điều tra các loạïi tội phạm như: đặc điểm hình sự tộiphạm mà phương pháp điều tra tội phạm đề cập đến; đặc điểm của lập kế hoạchđiều tra; đặc điểm của phương pháp điều tra tội phạm cụ thể; đăc điểm chiến thuậttiến hành những biện pháp điều tra tiếp theo; đặc điểm của những biện phápphòng ngừa tội phạm phổ biến dựa trên kết quả điều tra vụ án và khuynh hướngphát triển của phương pháp điều tra hình sự Các nội dung trên giúp cho điều traviên và các trinh sát nắm vững các phương pháp tiến hành điều tra các loại tộiphạm và vận dụng chiến thuật điều tra một cách linh hoạt để đạt hiệu quả caonhất trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống các laọi tội phạm trong tình hìnhmới, đồng thời xây dựng cho mình một sự nhận thức đầy đủ sâu sắc đối với nhiệmvụ đấu tranh phòng chống tội phạm và xây dựng cho mình một hệ thống lý luậnđầy đủ phục vụ yêu cầu nhiệm vụ mà Đảng, nhà nước đặt ra trong tình hình hiệnnay

Đất nước ta hiện nay đang trong giai đoạn đổi mới phát triển nền kinh tếnhiều thành phần theo định hướng XHCN, sau khi gia nhập WTO nhiều thời cơthuận lợi và thử thách đang đặt ra Trong đó, một trongnhững nguy cơ kìm hãm sựphát triển kinh tế đất nước rất nghiêm trọng là sự phát triển, gia tăng của các loại

tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trong tình hình hiện nay ở mức báođộng, cần phải kịp thời ngăn chặn, xử lý hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả thiệthại do tội phạm gây ra Nhận thức được tầm quan trọng của công tác đấu tranhphòng chống tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trong giai đoạn hiện nay,được tiếp thu kiến thức về môn học Phương pháp điều tra hình sự do PGS TSNguyễn Huy Thuật – Phó giám đốc Học viện CSND trình bày và hướng dẫn, Tôi

làm đề tài tiểu luận là “Đặc điểm của hoạt động điều tra các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế – những khó khăn vướng mắc trong thực tiễn và đề xuất”

để mong góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chốngtội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của lực lượng CSĐT TP kinh tế tronggiai đoạn hiện nay Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Thầy và bạn đọc đểhoàn thiện đề tài tiểu luận này

Xin chân thành cảm ơn!

PHẦN NỘI DUNG

Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Công An quy định chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn và tổ chức của Cục CSĐT TP về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ số189/2005/QĐ-BCA(X13) ngày 02/3/2005, tại mục 3 diều 2 quy định:

“Tiến hành điều tra những vụ án về những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng,phức tạp về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ có liên quan đến nhiều địa phươnghoặc với người nước ngoài thuộc thẩm quyền điều tra của cơ quan CSĐT cấp tỉnhquy định tại chương XVI, XVII, XXI các điều 139, 140, 141, 142, 145 chương XIV(Trong trường hợp đối tượng lợi dụng tư cách pháp nhân của cơ quan, tổ chức,doanh nghiệp, lợi dụng việc ký kết hợp đồng kinh tế để phạm tội) và các điều 224,

225, 226, 251 chương XX của BLHS nhưng xét thấy cần trực tiếp điều tra, tiếpnhận điều tra những vụ án tố tụng do các đơn vị được giao nhiệm vụ tiến hành mộtsố hoạt động điều tra chuyển giao theo quy định của pháp luật và của Bộ trưởng”

2 Những dấu hiệu pháp lý của các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế: 2.1 Khách thể của tội phạm:

Khách thể của tội phạm trong nhóm này xâm phạm trật tự quản lý kinh tếcủa nhà nước, đang được thể hiện trên nhiều lĩnh vực khác nhau như sản xuất, kinhdoanh, lưu thông, quảnlý tài chính, tiền tệ, tài nguyên, bảo vệ rừng và lâm sản…

Ngoài ra trật tự quản lý kinh tế còn được thể hiện ở các quy định, nguyêntắc chính sách, chế độ của các lĩnh vực kinh tế khác nhau Xâm phạm đến trật tựkinh tế gây ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển kinh tế đất nước

2.2 Mặt khách quan của tội phạm:

Hầu hết các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có cấu thành vậtchất, tức là các tội được coi là hoàn thành kể từ khi thực hiện một hành vi quy địnhtrong điều luật với một số lượng, giá trị vật chất cụ thể

Tuy nhiên, cũng có những tội cấu thành hình thức, tức là tội này không cầncó hậu quả xảy ra thì tội phạm đã được coi là hoàn thành Một số tội có quy địnhlà đã bị xử lý kỷ luật, bị xử phạt hành chính, đã bị kết án về tội quy định trongnhóm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế chưa được xoá án tính mà còn viphạm Một trong những dâu hiệu nêu trên là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tộiphạm

Hầu hết các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế được biểu hiện bằngnhững hành động cụ thể, thể hiện bằng các thủ đoạn khác nhau khi thực hiện tộiphạm

Công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm… thực hiện tội phạm không phảilà dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm về trật tự quản lý kinh tế, trừ trườnghợp luật định

Về hậu quả tác hại do tội phạm gây ra có các tình tiết định khung như: Hậuquả nghiêm trọng, hậu quả rất nghiêm trọng, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng Hậuquả tác hại do tội phạm gây ra về vật chất được quy định tại thông tư liên tịch số01/1998/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA ngày 02/01/1998 cuả Toà án nhân dântối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ công an Nếu thiệt hại vừa về kinh tếvừa về các mặt khác thì cần xem xét đánh giá toàn diện hậu quả do tội phạm gâynên trên tất cả các mặt

2.3 Mặt chủ quan của tội phạm:

Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế được thực hiện với lỗi cố ý, động

cơ mục đích của tội phạm mang tính vụ lợi Tuy nhiên, động cơ, mục đích tội phạmkhông phải là dâu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm, trừ trường hợp điều luậtquy định cụ thể

2.4 Chủ thể của tội phạm:

Đa số các tội, chủ thể là bất kể người nào có đủ năng lực trách nhiệm hìnhsự và đạt độ tuổi quy định Tuy nhiên, một số tội cũng được quy định chủ thể đặcbiệt, người có chức vụ, quyền hạn

II/ Đặc điểm hình sự các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

1 Đặc điểm đối tượng phạm tội:

Đối tượng phạm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có một số đặc điểmnổi bật sau đây:

- Các đối tượng phạm tội trong nhóm này hết sức đa dạng về thành phần, độtuổi, nghề nghiệp, trình độ văn hoá và thuộc mọi thành phần kinh tế, trong đó cócả những đối tượng trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội, doanhnghiệp Các đối tượng này có những hiểu biết nhất định về các hoạt động sảnxuất, kinh doanh, lưu thông hàng hoá trên thị trường

- Các hành vi hoạt động phạm tội thuộc nhóm này rất phức tạp Có nhữngtrường hợp hoạt động trắng trợn, có tổ chức chặt chẽ, nhiều trường hợp chúng tạo

ra nhiều vỏ bọc kín đáo và cắc chắn Nhiều trường hợp các đối tượng phạm tội cònlợi dụng các kẻ hở trong việc kiểm soát các hoạt động kinh tế để che dấu hành viphạm tội hoặc có hành vi câu kết, lôi kéo, mua chuộc với người có chức vụ quyềnhạn tham gia thực hiện tội phạm hoặc che giấu tội phạm

2 Đặc điểm về thủ đoạn hoạt động phạm tội:

Thủ đoạn hoạt động cuả các đối tượng phạm tội về trật tự quản lý kinh tếcũng rất đa dạng, phức tạp, được biểu hiện qua những thủ đoạn phổ biến sau đây:

- Lợi dụng sơ hở trong quản lý, sản xuất, lưu thông hàng hoá, cung ứng dịchvụ trong quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, quản lý thị trường, chính sách thuế đểbuôn lậu, buôn bán hàng giả, hàng cấm, kinh doanh trái phép, trốn thuế…

- Lợi dụng sự phức tạp của các hoạt động kinh doanh hàng hoá, cung ứngdịch vụ, sự mất cân đối cung-cầu hàng hoá trên thị trường…và những sơ hở, thiếusót trong công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chứcnăng để thực hiện hành vi phạm tội

- Lợi dụng danh nghĩa các đơn vị kinh tế, các tổ chức xã hội, các doanhnghiệp như: kho bãi, phương tiện…để vận chuyển, cất giấu hàng lậu, hàng cấm…

- Sử dụng các danh nghĩa để thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh,lưu thông hàng hoá như thực hiện các dịch vụ thương mại, dịch vụ giao nhận hàng,dịch vụ đại lý, bán hàng…để che dấu các hành vi phạm tội gây khó khăn cho hoạtđộng phát hiện, điều tra tội phạm

- Mua chuộc cán bộ, nhân viên cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, nhữngngười có chức vụ quyền hạn để hình thành đường dây, ổ nhóm phạm tội.

- Câu kết với những đối tượng hình sự để cản trở việc kiểm tra, kiểm soát.Nhiều trường hợp các đối tượng còn chủ động chống trả khi bị kiểm tra, phát hiệnhành vi phạm tội của chúng

3 Tuyến, địa bàn trọng điểm hoạt động của các đối tượng phạm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế:

Việc xác định tuyến, địa bàn trọng điểm mà các đối tượng phạm tội xâmphạm trật tự quản lý kinh tế hoạt động, nhằm giúp cho lực lượng chức năng chú ýtập trung lực lượng, phương tiện để đấu tranh chống tội phạm về trật tự quản lýkinh tế có hiệu quả Thông thường có thể xác định tuyến địa bàn trọng điểm củacác tộ phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế gồm:

* Về tuyến trọng điểm:

Tuyến trọng điểm có thể được xác định:

- Tuyến trọng điểm phòng, chống buôn lậu, buôn bán hàng cấm, trốn thuế,buôn bán hàng giả, vận chuyển, buôn bán lâm sản, động vật hoang dã quý hiếm…

- Tuyến hoạt động xuyên biên giới, tuyến hoạt động liên tỉnh, tuyến hoạtđộng đường biển, tuyến đường sắt, tuyến hàng không…

* Về địa bàn trọng điểm gồm:

- Địa bàn trọng điểm là nơi các cơ quan nhà nước, đơn vị kinh tế, doanhnghiệp…nơi tập trung nhiều tài sản, tập trung các hoạt động quản lý nhà nước cầnbảo vệ

- Địa bàn trọng điểm là các đơn vị kinh tế thuộc khối kinh tế tư nhân, cónhững điều kiện mà bọn tội phạm lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội củamình

- Địa bàn kinh tế ngoài xã hội là các khu vực diễn ra các hoạt kinh doanhdưới dạng không thành lập các doanh nghiệp kinh doanh nhỏ, có điều kiện để cácđối tượng thực hiện tội phạm

4 Ngành hàng, mặt hàng trọng điểm của các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế:

* Về ngành hàng được xác định khi đảm bảo một số điều kiện sau:

- Ngành hàng có tính chiến lược, đóng góp quan trọng cho sự phát triển củanền kinh tế quốc dân, cung cấp các sản phẩm thiết yếu cho đời sống xã hội hành

vi phạm tội trong ngành hàng này có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc dân

- Những ngành hàng chứa đựng luồng hàng hoá, tài sản có giá trị lớn vớiyêu cầu đặt ra phải được bảo vệ nghiêm ngặt

- Trong các quan hệ kinh tế ngành hàng đó tồn tại nhiều yếu tố phức tạp,Những sơ hở thiếu sót trong công tác quản lý mà các đối tượng phạm tội lợi dụngđể thực hiện hành vi phạm tội

- Trường hợp đã xác định được mặt hàng trọng điểm cần bảo vệ thì ngànhhàng sản xuất ra mặt hàng trọng điểm đó cũng được xác định là ngành hàng trọngđiểm

* Mặt hàng trọng điểm của các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

Mặt hàng trọng điểm là đối tượng tác động trực tiếp của các tội phạm xâmphạm trật tự quản lý kinh tế, vì vậy việc nghiên cứu, xác định mặt hàng trọngđiểm giúp xác định được từng loại tội phạm cụ thể để tiến hành điều tra hoạt độngcụ thể làm rõ vụ án Cụ thể như: các mặt hàng cần được bảo về nghiêm ngặt,chống hành vi phạm tội; mặt hàng lậu, hàng giả; mặt hàng cấm sản xuất kinhdoanh buôn bán, cấm nhập khẩu; các mặt hàng kinh doanh có điều kiện…

CHƯƠNG II:

ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA CÁC TỘI PHẠM XÂM PHẠM

TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ

I/ Những vấn đề cần chứng minh trong điều tra các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

Nội dung và phạm vi xác định những vấn đề cần phải chứng minh trongđiều tra các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế căn cứ vào các điều từ 153đến 181 BLHS, và điều 63 BLTTHS quy định những vấn đề cần phải chứng minhtrong quá trình điều tra vụ án hình sự:

Như vậy, trong quá trình điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế, cơquan điều tra cần chứng minh làm rõ những vấn đề sau đây:

- Về thủ đoạn gây án và che dấu tội phạm:

+ Xác định có tội phạm xảy ra hay không? Xảy ra ở ngành hàng, mặt hàngnào? Cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nào?

+ Những thủ đoạn thực hiện hành vi phạm tội

+ Địa điểm, thời gian xảy ra hành vi phạm tội

+ Những tình tiết khác có liên quan đến hành vi phạm tội

- Về đặc điểm nhân thân của bị can:

+ Phải làm rõ những ai đã thực hiện hành vi phạm tội, vai trò, vị trí củangười phạm tội khi thực hiện tội phạm

+ Chức vụ, nhiệm vụ, quyền hạn, nhiệm vụ của từng bị can, động cơ mụcđích phạm tội, mức độ tội lỗi của từng đối tượng Ý thức chủ quan của từng bị canđối với hành vi phạm tội và hậu qủa tác hại do tội phạm gây ra

+ Trình dộ học vấn, khả năng chuyên môn của bị can, những đặc điểm nhânthân khác của bị can có ý nghĩa với hoạt động điều tra như tiền án, tiền sự, thái độchính trị, tư tưởng, vị trí công tác, quá trình cống hiến, các mối quan hệ xã hội của

bị can

- Làm rõ những công cụ phương tiện mà bị can đã sử dụng để thực hiệnhành vi phạm tội như các loại giấy tờ hoá đơn, chứng từ, các mẫu sản phẩm, nhãnmác hàng hoá, tiền vàng, đôla, séc, và các giấy tờ khác có giá trị kinh tế do hành

vi phạm tội gây ra

- Những tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, tráchnhiệm công tác, trách nhiệm dân sự đối với bị can.

- Xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quat tác hại

do hành vi phạm tội gây ra về mặt kinh tế, sản xuất kinh doanh, về chính trị xãhội, giá trị thiệt hại trực tiếp, thực tế về tài sản

- Phát hiện hnững nguyên nhân và điều kiện mà bị can lợi dụng để phạmtội, những sơ hở thiếu sót trong các văn bản pháp luật về kinh tế, trong việc vândụng các văn bản đó cũng như công tác thanh tra kiểm tra việc thực hiện cácnguyên tắc, chế độ, chính sách về kinh tế nêu ra các biện pháp phòng ngừa đấutranh với những hành vi phạm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế

II/ Tổ chức và tiến hành các hoạt động điều tra các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

1 Giai đoạn điều tra ban đầu nhằm xác định tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội:

1.1 Tiếp nhận và xử lý tố giác, tin báo, hồ sơ, tài liệu tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

Có thể chia nguồn tin phản ánh về tội phạm kinh tế thành hai nhóm chínhnhư sau:

* Nhóm thứ nhất: những thông tin trinh sát phản ánh về đối tượng hoặc vụviệc liên quan đến các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế Đó là các tài liệu thuthập qua sàng lọc đối tượng sưu tra, xác minh hiềm nghi, báo cáo của MLBM củatrinh sát

* Nhóm thứ hai là nguồn tin công khai qua tin báo, qua thông tin đại chúng,những tài liệu do các cơ quan khác cung cấp, người phạm tội tự thú, hồ sơ vụ án đãđươc điều tra khai thác mở rộng…

Những vấn đề cần chú ý khi tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm:

- Mở rộng mạng lưới trinh sát theo tuyến, địa bàn, ngành hàng trọng điểm.Bố trí đủ trinh sát, tổ chức MLBM hợp lý, vận động quần chúng để tạo nguồnthông tin rộng khắp phục vụ cho việc chủ động phòng ngừa, phát hiện tội phạm.Chủ động trong mỗi tình huống khi có biểu hiện hoạt động của các đối tượng

- Tổ chức tốt việc trực ban nghiệp vụ để tiếp nhận thông tin liên quan đếntội phạm và các vấn đề khác liên quan đến tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

- Tổ chức tốt công tác sưu tra, xác minh hiềm nghi các đối tượng kinh tếtheo tuyến, địa bàn, ngành hàng trọng điểm ở tất cả các cấp CSĐT TP về trật tự

quản lý kinh tế và chức vụ nhằm nắm chắc mọi biểu hiện của đối tượng, chủ độngphát hiện tội phạm.

- Tổ chức mối quan hệ phối hợp với các lực lượng khác có chức năng thanhtra, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động kinh tế để trao đổi thông tin có giá trị phụcvụ cho việc phòng ngừa, điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế, xử lý thôngtin một cách phù hợp và hiệu quả

* Kiểm tra, xác minh làm rõ và đánh giá độ chính xác của thông tin:

- Cán bộ nhận tin phải ghi chép đầy đủ nội dung tin báo vào sổ theo dõi

- Cán bộ được phân công xử lý tin phải nhanh chóng sơ bộ xác định tínhchất, nội dung nguồn tin, ai cung cấp? Người liên quan đến việc cung cấp tin…

- Sơ bộ xác định những vấn đề về đối tượng liên quan đến tội phạm trongtin báo VD: đó là ai? Hoạt động thế nào? Ơû đâu?

- Nắm những tình tiết của sự việc liên quan đến sự việc phạm tội trong tinbáo

* Nội dung cần xác minh:

- Làm rõ về nguồn tin: ai cung cấp, người biết việc, lý do cung cấp…

-Đối tượng nghi vấn phạm tội: có bao nhiêu đối tượng, nhân thân, vai tròcủa từng đối tương

- Đối tượng tác động của hành vi phạm tội là tài sản gì? Mặt hàng nào?

- Địa bàn, khâu đối tượng đang hoạt động?

- Sơ bộ tìm hiểu thủ đoạn hoạt động của đối tượng để tiến hành những biệnpháp xác minh phù hợp Đối với những thông tin ban đầu, chưa xác định đượcngười phạm tội thông thường phải kịp thời tiến hành một số hoạt động sau:

+ Nghiên cứu những quy định của pháp luật liên quan đến lĩnh vực mà đốitượng trong tin báo sử dụng thực hiện tội phạm Mời cộng tác viên, chuyên giahoặc người làm việc trong các lĩnh vực liên quan để tìm hiểu vấn đề cần thiết

+ Bí mật gặp người cung cấp tin để tìm hiểu vấn đề

+ Sử dụng MLBM nắm thông tin liên quan

+ Tổ chức giám sát, theo dõi đối tượng nghi vấn theo nội dung tin báo.+ Sử dụng trinh sát xác minh thu thập thông tin

+ Phân tích những hồ sơ vụ án, những tài liệu do công an phường cung cấp,hồ sơ sưu tra…phục vụ cho việc đánh giá tin báo

* Xử lý tố giác, tin báo về tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

- Trong trường hợp kết luận chắc chắn có sự việc phạm tội xảy ra thì cần tổchức ngăn chặn hành vi phạm tội hoặc tiếp tục làm rõ thêm vụ việc Trong trườnghợp cần thiết phải khởi tố vụ án để áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo quyđịnh của BLTTHS

- Trường hợp có tội phạm xảy ra nhưng không thuộc thẩm quyền điều tracủa lực lượng CSKT thì phải chuyển vụ việc cho lực lượng khác xử lý

- Trường hợp sự việc chưa đến mức xử lý hình sự thì xử lý hành chính theothẩm quyền của CSKT hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý hành chính theo quyđịnh của pháp luật

- Nếu sự việc được kết luận không phải là hành vi vi phạm pháp luật mà làcác tranh chấp kinh tế, dân sự…thì tuỳ thuộc vào tính chất vụ việc mà có hướngdẫn đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết theo đúng quy định của pháp luật

1.2 Lấy lời khai ban đầu:

- Đối tượng lấy lời khai ở đây có thể biết được những hành vi phạm tội, cóthể là người bị hại, hoặc cũng có thể là đối tượng liên quan trực tiếp đến việc thựchiện hành vi phạm tội nhưng chưa bị khởi tố

- Để việc lấy lời khai hiệu quả, điều tra viên cầm tìm hiển nghiên cứunhững tài liệu phản ánh dặc điểm nhân thân, đặc điểm tâm lý của từng đối tượngvà các vấn đề liên quan đến hành vi phạm tội của họ

- Khi lấy lời khai đối tượng liên quan là phát hiện thu thập những tài liệuphản ánh về diễn biến của các hành vi phạm tội, hành vi đó xâm hại lĩnh vực nào,

ai tham gia vào việc phạm tội, hậu quả của tội phạm…

- Đối với bên bị hại, cần hỏi họ về thiệt hại kinh tế do tội phạm gây nên,hỏi họ về thủ đọan hoạt động của bọn tội phạm, thủ đoạn che dấu tội phạm…Phương pháp cách tính toán xác định thiệt hại, vai trò vị trí của từng tên tội phạm ,những đề xuất kiến nghị của họ về điều tra xư ûlý vụ án

1.3 Sử dụng các hoạt động bí mật phát hiện và thu thập, củng cố tài liệu, chứng cứ làm rõ tội phạm:

* Theo dõi giám sát bí mật đối tượng:

Việc tổ chức theo dõi giám sát bí mật được tiến hành đối với đối tượng vàđịa điểm cần điều tra, nghiên cứu Trong khi theo dõi cần chú ý mọi di biến động,quy luật hoạt động của tội phạm, quan hệ, tính chất, mức độ, sự liên quan đến hoạtđộng phạm tội của những người có quan hệ với các đối tượng đó

Đối với địa điểm theo dõi cần thu thập tài liệu phản ánh về cấu trúc bênngoài địa điểm, sự liên quan của địa điểm với hoạt động tội phạm, đường lối,người ra vào địa điểm, những dâu hiệu nghi vấn xung quanh, dư luận phản ánh vềđịa điểm đó.

Để thực hiện tốt việc giám sát chặt chẽ cần chú ý xác định được một số vấnđề sau:

- Nắm quan hệ của các đối tượng, làm rõ đường dây, tổ chức hoạt động, vịtrí, vai trò của các đối tượng…

- Xác định đối tượng đang hoạt động ở khâu nào trong cơ quan tổ chức?

- Xác định phạm vi hoạt động của các đối tượng trong đường dây, ổ nhómtội phạm và thủ đoạn cụ thể của chúng

Việc theo dõi phải tuỳ vào thực tế mà bố trí lực lượng và áp dụng các biệnpháp đảm bảo bí mật, hiệu quả

* Biện pháp trinh sát xác minh:

Được sử dụng chủ yếu để thu thập tàiliệu phản ánh về nhân thân lai lịch đốitượng, quan hệ đối tượng Nhứng tài liệu phãn ánh các hoạt động sản xuất, kinhdoanh và các hạot động nghi vấn của các đối tượng cần nghiên cứu có ý nghĩa xácđinh làm rõ nội dung các cuộc điều tra

* Biện pháp trinh sát trực tiếp:

Cán bộ trinh sát phải trực tiếp thâm nhập vào các địa điểm hoạt động củacác đối tượng phạm tội hoặc nguỵ trang tiếp xúc với chúng, do đó trong quá trìnhthực hiện biện pháp này cần chú ý:

- Đã xác định được đối tượng, địa điểm hoạt động tội phạm cụ thẻ cần tổchức trinh sát trực tiếp, tiếp cân thu thập tài liệu

- Lựa chọn, chuẩn bị kỹ vai nguỵ trang phù hợp với phương thức hoạt độngphạm tội của đối tượng, vì vậy trinh sát phải am hiểu các vấn đề cần xâm nhập

- Vai diễn phải được thực hiện theo kế hoạch Phải xác định được thông tintài liệu cần thu thập Khi đạt mục tiêu cần châm dứt ngay vai diễn

* Biện pháp trinh sát nội tuyến:

Cũng mang tính chất nhu trinh sat trực tiếp nhưng trinh sát nội tuyến đi sâuhơn vào các hoạt động của tội phạm, trinh sát phải tham gia vào một số hoạt độngnào đó cùng đối tượng và có thể có một vai trò thứ yếu trong tổ chức tội phạm để

có khả năng giải quyết được các nhiệm vụ mấu chốt trong làm rõ bản chất tộiphạm Vì vậy, việc tổ chức trinh sát nội tuyến phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Cán bộ được giao nhiêm vụ phải am hiểu về tội phạm đang điều tra, đảmbảo không bị lộ Có thể dùng biện pháp trinh sát liên hoàn để đưa trinh sát vàonộituyến

- Có kế hoạch cụ thể khi áp dụng biện pháp này cũng như xác định mụctiêu cần th thập về hoạt động và đối tượng phạm tội

- Trinh sat làm nhiệm vụ phải tuân thủ pháp luật, nguyên tắc hoạt động Chỉđược bộc lộ trong trường hợp cần ngăn chặn việc thực hiện hành vi phạm tội trongtrường hợp đăc biệt nghiêm trọng mà không còn cách nào khác

* Sử dụng các biện pháp trinh sát kỹ thuật, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ:

Trong quá trình sử dụng các biện pháp trinh sát có thể dùng các phương tiệnhỗ trợ như máy quay phim, máy ghi âm, máy chụp hình…để thu tập thông tin theoyêu cầu trinh sát

* Khai thác, sử dụng hệ thống hồ sơ tàng thư, thông tin nghiệp vụ cảnh sát:

Qua hệ thống trên có thể khai thác thông tin để phục vụ công tác xây dưngmạng lưới bí mật, thu thập các dư liệu về con người, các cơ sở sản xuất…cần điềutra nghiên cứu phục vụ việc xác minh làm rõ Do đó trinh sát phải nắm được hệthống quản ly các hồ sơ nghiệp vụ để chủ động khai thác theo quy định

* Biện pháp trinh sát liên hoàn:

Được tiến hành bằng cách sử dụng tổng hợp nhiều biện pháp theo một kếhoạch nhằm kết hợp giám sát chặt chẽ các đối tượng với các hoạt động điều tra,xác minh Từ đó thiết lập, củng cố các tài liệu phản ánh về hoạt động phạm tộicủa các đối tượng

Biện pháp này cũng được áp dụng để tác động, điều khiển đối tượng chínhcủa vụ án bộc lộ bản chất, tạo điều kiện cho đặc tình và trinh sát nội tuyến hoànthành nhiệm vụ

* Thu thập thông tin tài liệu từ quần chúng, các tổ chức xã hội…các lưc lượng khác trong ngành:

Hoạt động này được sử dụng kết hợp với biện pháp xác minh nhằm thu thậpnhững thông tin tài liệu, thông tin phản ánh về nhân thân, quan hệ, lai lịch vànhững biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội

1.4 Xác lập chuyên án điều tra các tội phạm về trật tự quản lý kinh tế:

* Chuyên án được xác lập có thể là chuyên án trinh sát hoặc chuyên án truyxét Chuyên án trinh sát được xác lập thông qua các tài liệu mà hoạt động trinh sátthu thập được hoặc thông qua những thông tin, tài liệu khác nhằm ngăn chặn hoặckhám phá tội phạm khi chưa đủ căn cứ để tiến hành các hoạt động điều tra tốtụng

Chuyên án truy xét được xác lập khi có vụ án về trật tự quản lý kinh tế xảy

ra, cần phải tiến hành tổng hợp nhiều biện pháp để làm rõ hành vi tội phạm vàngười phạm tội

Việc xác lập chuyên án phải theo đúng quy định tại Quyết định số362/2003/QĐ-BCA(C11) ngày 06/6/2003 của Bộ trưởng Bộ Công an ban hành quyđịnh về công tác đấu tranh chuyên án của lực lượng CSND

* Kế hoạch điều tra chuyên án bao gồm kế hoạch tổng thể và kế hoạch chitiết theo yêu cầu của tình huống điều tra và hướng phát triển của chuyên án Nộidung quan trọng trong kế hoạch là xác định những vấn đề mấu chốt cần giải quyếtđể làm rõ những vấn đề nghi vấn của đối tượng, ổ nhóm phạm tội Cụ thể baogồm:

- Phát hiện, thu thập, cũng cố tài liệu trinh sát, làm rõ tính chất vụ án, bắtgiữ người phạm tội, mở rộng điều tra nhằm làm rõ đường dây, ổ nhóm tội phạm

- Ngăn chặn việc đối tượng tiếp tục phạm tội, bỏ trốn, tiêu huỷ chứngcứ….nhằm gây cản trở hoạt động điều tra

- Khai thác những điều kiện thuận lợi dể chuyển hoá chứng cứ Có biệnpháp thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, hạn chế thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra

- Phát hiện nguyên nhân, điều kiện phạm tội để có biện pháp loại bỏ khôngcho đối tượng lợi dụng hoạt động phạm tội

* Trong chuyên án cần sử dụng cần sử dụng biện pháp nghiệp vụ để đạt kếtqủa tốt

- Việc sử dụng đặc tình phải khéo léo, giao việc cụ thể, có sự hướng dẫn, vàcó kế hoạch tỉ mỉ để đảm bảo bí mật và an toàn cho Đặc tình Khi rút đặc tình cầnlợi dụng điều kiện tự nhiên sản có để tránh bị đối tượng nghi ngờ Trong trườnghợp đặc tình có dính dáng đến hoạt động phạm tội để thực hiện nhiệm vụ thì cầntính toán rút đặc tình một cách an toàn

- Trong quá trình tiến hành chuyên án phải theo dõi, giám sát chặt chẽ địađiểm hoạt động phạm tội và đối tượng phạm tội để nắm biểu hiện hoạt động phạmtội.

- Trong trường hợp cần bố trí trinh sát nội tuyến cần huấn luyện cho trinhsát, chuẩn bị các điều kiện, hoàn cảnh tiếp cận hợp lý

* Phá án:

Khi đã thu thập được đầy đủ tài liệu phản ánh các hoạt động tội phạm, đủđiều kiện thì phá án Thì lập kế hoạch chọn thời điểm phá án nhằm bắt đối tượng,thu tài sản, rút đặc tình ra khỏi chuyên án, không để lộ hoạt động nghiệp vụ, phụcvụ tốt cho quá trình điều tra tố tụng tiếp theo

- Đối với chuyên án điều tra thì phá án được tiến hành khi đủ các điều kiệnsau:

+ Đã đủ tài liệu xác định rõ đối tượng gây án, địa điểm, khâu, bộ phận diễnra

+ Đủ tài liệu chứng minh hành động phạm tội của các đối tượng, đảm bảođiều kiện để chuyển hoá tài liệu trinh sát thành chứng cứ

+ Đã có kế hoạch rút đặc tình ra khỏi chuyên án Trong trường hợp đốitượng tự thú, đối tượng trốn hoặc tiêu huỷ tài liệu thì có thể tổ chức phá án sớmhơn

- Yêu cầu đặt ra trước khi phá án:

+ Xác định đối tuợng cần bắt, đối tượng nào bắt trước, đối tượng nào bắtsau, hình thức bắt, địa điểm bắt, địa điểm cần khám xét, thời điểm cần khám xétđể bắt hết các đối tượng

+ Tính toán điều kiện, hoàn cảnh rút đặc tình ra chuyên án

+ Tổ chức phân công lực lượng, giao nhiệm vụ cụ thể

+ Cách thức thu giữ hàng hoá, tài sản và các giấy tờ tài liệu liên quan.+ Bố trí giám sát những đối tượng mà ta chưa bắt giữ

+ Lựa chọn người làm chứng…

+ Xác định những biện pháp công khai nào được sử dụng để chuyển hoá tàiliệu trinh sát

- Tiến hành phá án:

+ Phá án toàn bộ là tiến hành phá án để giải quyết toànbộ các yêu cầunhiệm vụ đặt ra trong chuyên án Vì vậy chỉ tiến hành phá án toàn bộ khi đầy đủđiều kiện áp dụng các hoạt động điều tra công khai, chuyển hoá chứng cứ, bắt giữđối tượng.

+ Phá án từng phần là phá án để giải quyết từng nhiệm vụ dặt ra trong pháán toàn bộ nhưng do yêu cầu khẩn chuyên án Chỉ phá án từng phấn khi không đủđìêu kiện, phải phá án sớm

- Chuyển hoá tài liệu trinh sát thành chứng cứ pháp lý Bao gồm các biệnpháp sau

+ Sử dụng các biện pháp điều tra tố tụng như khám xét, lấy lời khai, khámnghiệm hiện trường…

+ Phối hợp với các lực lượng như CSQLHC, CSGT, Hải quan, kiểm lâm,quản lý thị trường… để sử dụng biện pháp kiểm tra hành chính Qua đó thu thập taiøliệu, chuyển hoá tài liệu trinh sát

1.5 Tập hợp các tài liệu ban đầu, đánh giá đề xuất:

Sau khi tiến hành các biện pháp nói trên, cơ quan điều tra tập hợp tài liệutheo nhóm sau đây:

- Đơn thư tố giác, lời khai của người phạm tội ra tự thú, công văn của cơquan nhà nước thông báo về tình hình tội phạm, các tài liệu hồ sơ vụ án do lựclượng trinh sát thu thập được

- Các tài liệu báo cáo của cơ quan thanh tra, kiểm tra, Viện kiểm sát, toàán…thông báo về kết quả thanh tra kiểm tra và xác định được dấu hiệu tội phạmvề trật tự quản lý kinh tế chuyển cơ quan điều tra tiếp tục giải quyết

* Đánh giá các tài liệu, chứng cứ đã thu thập được

Điều tra viên trên cở sở tài liệu thu thập được cần đánh giá:

- Có hành vi phạm tội xảy ra hay không? Nếu có thì thủ đoạn như thế nào?

- Loại tội phạm cụ thể nào mà đối tượng đã thực hiện?

- Hậu quả tác hại do tội phạm gây ra?

* Thống nhất chủ trương giải quyết vụ án:

Sau khi tập hợp tài liệu, nhận định về vụ án cần tổ chức họp thống nhất chủtrương giải quyết vụ án Sau khi thống nhất thì ra quyết định khởi tố vụ án hình sự,khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra làm rõ vụ án

1.6 Khởi tố vụ án, khởi tố bị can: