thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế thị trường tại ngân hàng thương mại

Tóm lại thanh tóan không dùng tiền mặt là một nghiệp vụ trung gian của Ngân hàng, đây chính là cách thức mang lại hiệu quả cao nhất cho cả hai bên: đơn vị mở tài khoản và Ngân hàng, góp

Chơng I

Lý luận cơ bản về công tác thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế thị

trờng tại ngân hàng thơng mại

I Sự cần thiết khách quan và vai trò của công tác thanh toán không dùng tiền

mặt trong nền kinh tế thị trờng

1 Sự cần thiết của thanh toán không dùng tiền mặt

Lịch sử ra đời, sự phát triển của sản xuất và lu thông hàng hóa, cũng đồng thời gắn liền với sự ra đời và phát triển của tiền tệ Từ cổ xa đến cách đây vài trăm năm, các kim loại quý nh vàng, bạc đợc coi nh một phơng tiện trao đổi trong xã hội trừ xã hội sơ khai nhất Vấn đề đặt ra với một hệ thống thanh toán hoàn toàn dựa vào kim loại quý thì việc vận chuyển từ nơi này đến nơi khác rất khó khăn Sự phát triển tiếp theo của hệ thống thanh toán là đồng tiền giấy, đồng tiền giấy có lợi hơn hẳn so với đồng tiền kim loại ở chỗ nó nhẹ hơn rất nhiều, việc cầm theo nó cũng dễ dàng hơn, nhng vấn đề đặt ra khi công nghệ in ấn tiền phát triển tiên tiến thì tệ nạn in tiền giả cũng phát triền theo, chi phí in tiền, vận chuyển và bảo quản tiền rất tốn kém Mặt khác,cả hai loại tiền này nổi lên một số yếu điểm đó là dễ bị lấy cắp , tốn thời gian vận chuyển, chi phí bảo quản in ấn cao.Để khắc phục khó khăn này, một bớc tiến mới của hệ thống thanh toán đã xuất hiện với hoạt động Ngân hàng hiện đại- thanh toán chuyển khoản qua Ngân hàng

Hoạt động ngân hàng sơ khai ban đầu chỉ là thu nhận giữ hộ tiền, kim loại quý cho khách hàng Theo quy luật của thị trờng, nền kinh tế hàng hóa là luôn vận

động và luôn phát triển, Ngân hàng phát triển thêm một số nghiệp vụ nh việc thanh toán cho khách hàng gửi tiền tại một Ngân hàng khi có nhu cầu chi trả lẫn nhau Khi sản xuất và lu thông hàng hóa ở mức thấp, quá trình mua bán diễn ra trong phạm vi hẹp thì ngời ta thanh toán với nhau bằng tiền mặt, sự vận động của vật t hàng hóa gắn liền với sự vận động của khối lợng tiền tệ nhất định Lúc này thanh tóan bằng tiền mặt đã tỏ rõ sự linh hoạt của nó Quá trình thanh toán bằng tiền mặt không gặp phải một trở ngại nào

Nhng theo quy luật của sự phát triển kinh tế – xã hội, công việc không chỉ

bó hẹp trong một lãnh thổ, một quốc gia mà xuyên khắp quốc gia trên cả thị trờng thế giới với một khối lợng hàng hóa lớn, nhiều chủng loại đa dạng và phong phú Lúc này thanh toán bằng tiền mặt đã nảy sinh hàng loạt những điểm bất lợi cho công việc thanh toán nh thời gian, chi phí, vận chuyển Đến lúc này hệ thống thanh toán hiện đại qua Ngân hàng hay còn gọi thanh toán không dùng tiền mặt phần nào giải quyết đợc những bất lợi của thanh toán bằng tiền mặt nói trên Ngời

ta không còn phải mất thời gian vào in tiền, vận chuyển tiền và bảo quản tiền mà…thay vào đó chỉ việc trích chuyển vốn từ tài khoản đơn vị này sang tài khoản đơn

vị khác, hoặc thanh toán bù trừ lẫn nhau giữa các tổ chức và đơn vị Để thực hiện quá trình này phải có ít nhất ba chủ thể tham gia, đó là bên mua, bên bán và Ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính với chức năng là trung tâm thanh toán của nền kinh tế Các Ngân hàng Thơng mại hoàn toàn có khả năng tổ chức các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt thích hợp để thu hút nguồn vốn nhàn rỗi trong dân c, góp phần lớn thực hiện chiến lợc phát triển kinh tế, ổn định giá cả,

đẩy lùi lạm phát,đẩy nhanh lu thông hàng hóa, tăng thu nhập quốc dân Vì có tính

u việt nh trên nên công tác thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng đợc khách hàng a chuộng, không ngừng phát triền và không thể thiếu đợc trong nền kinh tế thị trờng hiện nay Do đó thanh toán không dùng tiền mặt ra đời là một tất yếu khách quan của lịch sử loài ngời

Tóm lại thanh tóan không dùng tiền mặt là một nghiệp vụ trung gian của Ngân hàng, đây chính là cách thức mang lại hiệu quả cao nhất cho cả hai bên: đơn

vị mở tài khoản và Ngân hàng, góp phần thúc đẩy sản xuất và lu thông hàng hóa Việc thay thế thanh toán tiền mặt bằng thanh tóan không dùng tiền mặt đã thực sự thu hút dòng tiền mặt chảy vào Ngân hàng, ngân hàng sẽ tăng nguồn thu

và nguồn vốn tín dụng đồng thời qua đó Ngân hàng có thể kỉêm soát và điều hành chặt chẽ thông qua công tác thanh tóan Còn khách hàng đơn vị mở tài khoản tại Ngân hàng đảm bảo đợc chi trả đúng thời hạn, tiết kiệm thời gian, an toàn nhất

2 Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế thị trờng

Trong nền kinh tế thị trờng, thanh toán không dùng tiền mặt có một vai trò hết sức quan trọng đối với từng cá nhân, từng đơn vị kinh tế và đối với toàn bộ nền kinh tế Nó đáp ứng đợc đòi hỏi của sản xuất và lu thông hàng hóa trong nền kinh

tế thị trờng, làm cho Ngân hàng trở thành trung tâm thanh tóan của nền kinh tế.Vai trò của thanh tóan không dùng tiền mặt đợc thể hiện :

* Đối với Ngân hàng

Thanh tóan không dùng tiền mặt góp phần tăng nhanh nguồn vốn của Ngân hàng, mở rộng nghiệp vụ kinh doanh Khi các doanh nghiệp mở tài khoản tại Ngân hàng sẽ mang lại cho Ngân hàng nguồn vốn tơng đối lớn để cho vay, đầu t phát triển kinh tế Nó thúc đẩy ngiệp vụ tín dụng của Ngân hàng phát triển, giúp Ngân hàng hạn chế rủi ro trong kinh doanh tín dụng, qua đó nắm đợc đặc điểm tình hình kinh doanh của khách hàng Khi khách hàng mở tài khoản tại Ngân hàng và ký thác vốn của mình vào đó sẽ tạo điều kiện cho Ngân hàng kiểm soát đ-

ợc một phần lợng tiền trong nền kinh tế, cũng nh khả năng tài chính , tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.Trên cơ sở đó ngân hàng tiến hành cung ứng một l-ợng tiền thích hợp cho nền kinh tế

* Đối với doanh nghiệp

Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần thúc đẩy nhanh tốc độ thanh tóan, tốc độ chu chuyển vốn và quá trình tái sản xuất trong hoạt động kinh doanh Mặt khác, thanh toán không dùng tiền mặt gửi tại Ngân hàng, việc thanh toán đảm bảo sự an toàn về vốn cũng nh tài sản của doanh nghiệp tránh đợc những rủi ro

đáng tiếc có thể xảy ra trong quá trình thanh toán

• Xét trên góc độ quản lý vĩ mô của Nhà nớc

Đối với nền kinh tế việc tăng tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt trong

lu thông góp phần tiết kiệm chi phí Đồng thời giúp Ngân hàng TW có khả năng điều tiết cung ứng tiền tệ cho phù hợp với nhu cầu thông qua việc tăng

giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các Ngân hàng, đảm bảo ổn định sức mua của đồng tiền.

Có thể thấy, trong xu thế mở cửa của nớc ta hiện nay thanh tóan không dùng tiền mặt có những vai trò trực tiếp cũng nh gián tiếp ảnh hởng tới 3 thành phần quan trọng của nền kinh tế đó là : Doanh nghiệp, Ngân hàng và Nhà nớc Thực hiện tốt công tác thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp các thành phần này đạt hiệu quả cao trong hoạt động của mình, đồng thời thúc đẩy nền kinh tế nớc ta ngày càng phát triển

II Nội dung các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt qua Ngân hàng

1 Khái niệm và nguyên tắc chung về thanh toán không dùng tiền mặt

1.1Khái niệm

Thanh toán không dùng tiền mặt là phơng thức chi trả thực hiện bằng cách trích một số tiền từ tài khoản ngời chi chuyển sang tài khoản ngời thụ hởng Các tài khoản này đều đợc mở tại Ngân hàng

Nh vậy, thanh toán không dùng tiền mặt là nghiệp vụ trung gian của Ngân hàng, Ngân hàng chỉ thực hiện thanh toán khi có lệnh của chủ tài khoản bao gồm các tổ chức kinh tế, đơn vị và cá nhân mở tài khoản tại Ngân hàng

Thông thờng tham gia thanh tóan không dùng tiền mặt gồm có 4 bên:

-Bên mua hay nhận dịch vụ cung ứng

- Ngân hàng phục vụ bên mua, tức là Ngân hàng nơi đơn vị mua mở tài khoản giao dịch

- Bên bán tức là bên cung ứng hàng hóa hay dịch vụ

- Ngân hàng phục vụ bên bán là Ngân hàng nơi đơn vị bán mở tài khoản giao dịch

Trong quan hệ thanh toán không dùng tiền mặt, Ngân hàng đóng vai trò là

tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ tài chính cho cả bên mua và bên bán với mức phí dịch vụ thích hợp

1.2 Nguyên tắc thanh toán

Quyết định số 22/QĐ/NH ban hành ngày 21/02/1994 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc về “Thể lệ thanh toán không dùng tiển mặt” đã tạo ra một khung pháp lý cho công tác thanh tóan không dùng tiền mặt qua Ngân hàng.Theo quyết

định này các đơn vị, cá nhân thanh tóan qua Ngân hàng, Kho bạc Nhà nớc đợc áp dụng các thể thức sau:

- Thanh tóan bằng séc thanh toán

- Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi( UNC)- chuyển tiền

- Thanh tóan bằng uỷ nhiệm thu (UNT)

- Thanh tóan bằng th tín dụng

- Thanh tóan bằng thẻ thanh toán

- Thanh toán bằng ngân phiếu thanh toán ( hiện nay không còn áp dụng)Tùy theo hoàn cảnh phát sinh giao dịch, các đơn vị hay khách hàng của Ngân hàng có thể sử dụng một trong các thể thức thanh toán nêu trên

Để công tác thanh tóan không dùng tiền mặt qua Ngân hàng có thể thực hịên nhanh chóng, chính xác thì các bên mua, bên bán và Ngân hàng phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản sau:

Thứ nhất: Khách hàng có quyền lựa chọn Ngân hàng để mở tài khoản giao

dịch và thực hiện thanh tóan tại một Ngân hàng có cung cấp dịch vụ thanh toán

Thứ hai: Việc mở tài khoản tại Ngân hàng, Kho bạc nhà nớc và thực hiện

thanh tóan qua tài khoản đợc ghi bằng đồng Việt Nam Trờng hợp mở và thanh toán bằng ngoại tệ phải đợc thực hiện theo cơ chế quản lý ngoại hối của Chính phủ Việt Nam ban hành

Thứ ba : Để đảm bảo thanh toán đầy đủ kịp thời các chủ tài khoản (bên trả

tiền) phải có đủ tiền trên tài khoản

Thứ t : Ngân hàng và Kho bạc Nhà nớc phải có trách nhiêm :

-Thực hiện các ủy nhiệm thanh tóan của khách hàng phải chính xác, an toàn, nhanh chóng và thuận tiện, chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản trong phạm vi số d tiền gửi theo yêu cầu của khách hàng.

- Nếu có thiếu sót trong quá trình thanh tóan gây thiệt hại cho khách hàng thì Ngân hàng và Kho bạc Nhà nớc phải bồi thờng thiệt hại và tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý theo pháp luật

Thứ năm : Ngân hàng và Kho bạc Nhà nớc chỉ cung cấp số liệu trên tài

khoản khách hàng cho cơ quan ngòai Ngân hàng và Kho bạc nhà nớc khi có văn bản của các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật

Thứ sáu : Khi thực hiện các dịch vụ thanh tóan cho khách hàng , Ngân hàng

đợc thu phí theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc Việt Nam

2 Các thể thức thanh tóan không dùng tiền mặt tại Việt Nam

2.1Thể thức thanh toán bằng Séc:

Séc là lệnh chuyển tiền của chủ tài khoản, đợc lập theo mẫu do Ngân hàng quy định yêu cầu Ngân hàng, Kho bạc phục vụ mình trích một số tiền từ tài khoản tiền gửi của mình để trả cho ngời thụ hởng trong thời gian hiệu lực của tờ séc đó

Về nguyên tắc, ngời phát hành Séc chỉ đợc phát hành Séc không quá số d tài khoản của mình, nếu vợt quá sẽ phải chịu một khoản tìên phạt Thời gian hiệu lực của tờ Séc là thời hạn tính từ ngày phát hành Séc đến ngày nộp Séc vào Ngân hàng Thời hạn của Séc đợc quy định là 15 ngày (kể từ ngày phát hành) Séc đợc hạch toán theo nguyên tắc ghi Nợ trớc Có sau Các tờ Séc sau khi đợc kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ, có đủ tiền trên tài khoản thì Ngân hàng sẽ ghi Nợ tài khoản ngời phát hành Séc , ghi Có vào tài khoản ngời thụ hởng Séc

2.1.1 Séc tiền mặt.

Séc tiền mặt chỉ đợc lĩnh tiền mặt tại đơn vị thanh toán ( ngân hàng, kho bạc )Ng… ời phát hành séc ghi tên ngời lĩnh tiền mặt trên tờ séc , trong đó ghi đầy

đủ các yếu tố quy định Khi nhận séc, kế toán phải kiểm tra chặt chẽ các nội dung ghi trên séc, kể cả mẫu chữ ký.

Nếu Séc hợp lệ, hợp pháp, kế toán ghi :

Nợ : Tài khoản tiền gửi ngời phát hành séc

Có : Tài khoản 1011- tiền mặt

có tham gia thanh toán bù trừ trên địa bàn tỉnh, thành phố

Thời hạn hiệu lực thanh toán của mỗi tờ séc là 15 ngày, kể từ ngày ký phát hành, đến ngày nộp vào ngân hàng

Quy trình thanh toán

Để thanh toán đợc số tiền trên các tờ séc, ngời thụ hởng lập 2 liên bảng kê nộp séc theo từng ngân hàng, từng kho bạc phục vụ bên trả tiền( mỗi ngân hàng mỗi kho bạc lập một bảng kê riêng) để nộp vào ngân hàng hoặc kho bạc nơi mình

mở tài khoản hoặc nơi bên trả tiền mở tài khoản

• Trờng hợp bên trả tiền và bên thụ hởng đều mở tài khoản tại cùng

một ngân hàng ( một kho bạc)Nếu các tờ séc đều hợp lệ thì xử lý nh sau:

+ Các tờ séc làm chứng từ ghi Nợ TK bên trả tiền

+ Một liên bảng kê làm chứng từ ghi Có TK ngời thụ hởng

+ Một liên bảng kê có đóng dấu ngân hàng (hoặc kho bạc) làm giấy báo có gửi ngời thụ hởng Nếu TK tiền gửi của bên trả tiền không đủ để thanh toán

Ngân hàng hoặc kho bạc lu tờ séc không thanh toán đợc và lu bảng kê séc

để theo dõi và lập bảng kê séc khác đối với các tờ séc đủ điều kiện thanh toán , để thanh toán cho bên thụ hởng

• Trờng hợp bên trả tiền và bên thụ hởng mở TK tại 2 ngân hàng (2

kho bạc) có tham gia thanh toán bù trừ trên địa bàn tỉnh, thành phốNếu bên thụ hởng nộp séc vào Ngân hàng (kho bạc) phục vụ bên trả tiền thì Ngân hàng phục vụ bên trả tiền xử lý:

+ Dùng các tờ séc làm chứng từ ghi Nợ tài khoản bên trả tiền

+ Các liên bảng kê séc dùng để lập chứng từ thanh toán bù trừ và chuyển cho Ngân hàng (KB) phục vụ bên thụ hởng để ghi Có cho bên thụ hởng

Kế toán ghi :

Nợ : TK bên trả tiền

Có : TK 5012 – thanh toán bù trừ của Ngân hàng thành viên

Tại Ngân hàng (KB) phục vụ bên thụ hởng xử lý:

Tiếp nhận các bảng kê séc (thông qua thanh toán bù trừ) và thanh toán cho bên thụ hởng

+ 1 liên bảng kê séc làm chứng từ ghi Có tài khoản bên thụ hởng

+ 1 liên bảng kê séc làm báo Có cho bên thụ hởng

Kế toán ghi :

Nợ : TK 5012- thanh toán bù trừ của các Ngân hàng thành viên

Có : TK tiền gửi ngời thụ hởng

Nếu bên thụ hởng nộp séc vào Ngân hàng (KB) nơi mình mở tài khoản, sau khi kiểm tra tính hợp lệ , hợp pháp các tờ séc, ngân hàng hoặc kho bạc trực tiếp chuyển các tờ séc và bảng kê cho Ngân hàng (KB) phục vụ bên trả tiền,

để xử lý theo thủ tục nói trên

2.2 Thanh toán bằng UNC- chuyển tiền

2.2.1 Thanh toán bằng UNC

UNC là lệnh viết của chủ tài khoản yêu cầu Ngân hàng phục vụ mình trích một số tiền nhất định từ tài khoản tiền gửi của mình để trả cho ngời thụ hởng sau khi mua hàng hóa , dịch vụ , nộp thuế…

UNC đợc áp dụng để thanh toán cho ngời thụ hởng ở cùng Ngân hàng, khác Ngân hàng, khác tỉnh, khác hệ thống Ngân hàng…

Quy trình thanh toán:

Tại Ngân hàng bên mua: Sau khi nhận đợc hàng hóa, dịch vụ của đơn vị bán, đơn vị mua phải lập 4 liên UNC theo mẫu đúng nội dung quy định , có dấu , chữ ký của chủ tài khoản

Trong trờng hợp ngời mua, ngời bán mở tài khoản tại hai Ngân hàng thơng mại khác nhau thì tùy theo hình thức thanh toán mà Ngân hàng bên mua phải lập thêm các chứng từ sau:

Nếu thanh toán bằng tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nớc thì phải lập thêm 2 liên bảng kê (Bảng kê 11 Dựa vào bảng kê và UNC kế toán ghi:

Nợ TK tiền gửi đơn vị mua

Có TK 1113- Tiền gửi tại NHNN

Gửi tới Ngân hàng Nhà nớc bảng kê và liên 3, 4 UNC

_ Nếu thanh tóan bù trừ thì lập thêm 2 liên bảng kê (Bảng kê 12) Dựa vào UNC và bảng kê , kế toán ghi:

Nợ TK tiền gửi đơn vị mua

Có TK 5012- Thanh toán bù trừ của NH thành viênGửi bảng kê và liên 3,4 tới NH bên bán

- Nếu thanh tóan qua liên hàng thì kế toán ghi :

Nợ TK tiền gửi đơn vị mua

Có TK 5211- liên hàng đi năm naySơ đồ quy trình thanh toán bằng UNC

(1) (3a) (2) (4)

(3b)

1.Đơn vị bán giao hàng

2.Đơn vị mua nộp UNC vào Ngân hàng phục vụ mình

3a.Ngân hàng bên mua ghi Nợ tài khoản đơn vị mua và báo Nợ bên mua3b.Ngân hàng bên mua làm thủ tục thanh toán qua NHNN, bù trừ hoặc liên hàng, gửi giấy báo Có tới Ngân hàng bên bán

4.Ngân hàng bên bán ghi Có và báo Có cho đơn vị bán

2.2.2.Thanh toán bằng Séc chuyển tiền

Séc chuyển tiền là một hình thức chuyển tiền theo yêu cầu của khách hàng trong đó ngời đại diện đứng tên trên tờ Séc trực tiếp cầm và chuyển nộp Séc vào Ngân hàng trả tiền để lĩnh tiền mặt hay chuyển khoản , để chi trả cho ngời cho ng-

ời cung cấp hàng hóa dịch vụ Séc chuyển tiền đợc thanh toán giữa các Ngân hàng, các địa phơng nhng cùng hệ thống Ngân hàng thơng mại

Ngân hàng

Thời hạn hiệu lực tối đa là 30 ngày kể từ ngày phát hành séc Hình thức này khá thuận tiện và an toàn vì trên Séc chuyển tiền có ký hiệu mật.

Sơ đồ quy trình thanh toán bằng Séc chuyển tiền

(2) (4b) (1)

(4a)

1.Đơn vị chuyển tiền lập UNC nộp vào Ngân hàng phục vụ mình

2.Ngân hàng chuyển tiền phát hành séc chuyển tiền và giao séc cho ngời đại diện đơn vị chuyển tiền

3.Ngời đại diện (ngời cầm séc )trực tiếp cầm séc nộp vào Ngân hàng trả tiền4a.Ngân hàng trả tiền lập giấy báo Nợ liên hàng gửi cho Ngân hàng chuyển tiền

4b.Ngân hàng trả tiền cho ngời đại diện đơn vị chuyển tiền

Quy trình hạch tóan

Muốn đợc cấp séc chuyển tiền , đơn vị phải lập 3 liên UNC ghi nội dung mục đích , họ tên số chứng minh th ngời cầm séc nộp vào ngân hàng phục vụ mình

Ngân hàng phát hành séc yêu cầu ngời cầm séc ký tên vào mặt sau cuống séc rồi giao cả 2 liên (bản chính và bản điệp) cho ngời cầm séc

* Hạch toán khi cấp séc : Sau khi trao séc kế tóan ghi

Liên 1 UNC ghi Nợ TK tiền gửi đơn vị chuyển tiền

Đơn vị chuyển tiền

Ngân hàng chi trả chuyển tiền

Ngân hàng

chuyển tiền

Ngời đại diện

Liên 2 UNC báo Nợ cho đơn vị chuyển tiền

Liên 3 UNC ghi Có TK 4661 –ký quỹ đảm bảo thanh toán séc

* Hạch toán khi thanh tóan: Để đợc thanh toán séc chuyển tiền , ngời cầm séc phả nộp cả 2 liên séc chuyển tiền vào Ngân hàng trả tiền , Ngân hàng trả tiền lập giấy báo Nợ liên hàng, gửi Ngân hàng cấp séc Xử lý chứng từ và hạch toán

nh sau:

- Liên 1 giấy báo Nợ liên hàng và bản điệp séc chuyển tiền gửi Ngân hàng cấp séc

- Liền 2 giấy báo Nợ liên hàng gửi trung tâm kiểm soát đối chiếu liên hàng

- Liên 3 ghi Nợ TK 5211 – liên hàng đi năm nay

Bản chính séc cầm tay dùng để ghi Có TK 4640- chuyển tiền phải trả ,

đứng tên ngời cầm séc

Sau đó trả tiền cho khách hàng theo yêu cầu, nếu trả tiền mặt ghi:

Nợ TK 4640 – chuyển tiền phải trả

Có TK 1011 – tiền mặt tại đơn vịTại Ngân hàng cấp séc : Khi nhận đợc giấy báo Nợ liên hàng và bản điệp séc cầm tay.Xử lý chứng từ và hạch tóan nh sau

Bản điệp séc cầm tay dùng ghi Nợ TK 4661- ký quỹ đảm bảo thanh toán sécGiấy báo liên hàng dùng ghi Có TK 5212 – liên hàng đến năm nay

2.3 Thể thức thanh toán bằng UNT

UNT là lệnh viết trên mẫu in sẵn , đơn vị bán lập UNT nhờ Ngân hàng phục

vụ mình thu hộ tiền sau khi đã hoàn thành cung ứng hàng hóa , cung cấp dịch vụ cho đơn vị mua theo hợp đồng thỏa thuận

UNT chủ yếu sử dụng trong thanh tóan giữa các bên mua bán tín nhiệm lẫn nhau, bên mua và bên bán phải thống nhất thỏa thuận dùng hình thức thanh toán

UNT đồng thời phải thông báo bằng văn bản cho Ngân hàng bên thụ hởng để có căn cứ thực hiện UNT

Hình thức thanh toán UNT áp dụng giữa các đơn vị mở tài khoản tại cùng chi nhánh Ngân hàng hoặc các chi nhánh khác nhng cùng hệ thống Ngân hàng

Sơ đồ quy trình thanh toán bằng UNT

(1)

(5) (2) (4a)

(4b)

(3)

1 Ngời bán giao hàng hóa dịch vụ cho ngời mua

2 Bên bán nộp UNT kèm hóa đơn giao hàng có chữ ký nhận hàng

3 Ngân hàng bên bán chuyển UNT, bản sao hóa giao hàng cho NH bên mua4a.NH bên mua ghi Nợ TK và báo Nợ cho ngời mua

4b.Ngân hàng bên mua thanh toán cho Ngân hàng bên bán

5 Ngân hàng bên bán ghi Có và báo Có cho ngời bán

Quy trình hạch toán

Đơn vị bán hàng phải lập 4 liên UNT kèm theo hóa đơn giao hàng có vào Ngân hàng phục vụ mình

Trờng hợp 2 đơn vị mở tài khoản tại 2 Ngân hàng

* Hạch tóan tại Ngân hàng bên mua : Ngân hàng bên mua lập 2 liên bảng

kê 11 nếu thanh toán qua 2 Ngân hàng Nhà nớc, 2 liên bảng kê số 12 nếu thanh tóan bù trừ, lập giấy báo liên hàng nếu thanh toán liên hàng Đồng thời kế toán ghi:

Nợ TK tiền gửi đơn vị mua

Có TK 1113, nếu bảng kê 11

Có TK 5012, nếu bảng kê 12

Có TK 5211, nếu lập giấy báo liên hàng

* Hạch toán tại Ngân hàng bên bán: Khi nhận đợc UNT , ngân hàng bên bán phải tách riêng liên 4 UNT để theo dõi , lu tại Ngân hàng mình, còn các liên 1,2,3 gửi tới Ngân hàng bên mua để ghi Nợ TK đơn vị mua

Khi UNT đợc bên mua thanh toán ,tùy theo hình thức thanh tóan mà Ngân hàng bên bán nhận đợc các chứng từ phù hợp để :

Ghi Nợ :- Nếu nhận đợc bảng kê 11, ghi Nợ TK 1113

-Nếu nhận đợc bảng kê 12, ghi Nợ TK 5012

-Nếu nhận đợc giấy báo liên hàng ghi Nợ TK 5212

Ghi Có : TK tiền gửi đơn vị bán

2.4 Thể thức thanh toán bằng th tín dụng

Th tín dụng (TTD) là lệnh của Ngân hàng bên mua đối với Ngân hàng bên bán khác địa phơng yêu cầu trả tiền theo các chứng từ của ngời bán đã giao hàng hóa cung ứng dịch vụ theo đúng điều kiện của ngời mua

Theo thể thức thanh toán này , khi bên bán đã sẵn sàng giao hàng bên mua phải ký quỹ vào Ngân hàng một số tiền đủ để mở TTD thanh tóan tiền mua hàng

7 NH bên bán thanh toán (ghi Nợ) NH bên mua.

8 NH bên mua thanh toán TTD với đơn vị mua

chơng II

thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Nhno&ptnt tỉnh Nam Định trong

thời gian qua

I Vài nét về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Nam Định:

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) tỉnh Nam

Định đợc thành lập từ tháng 1 năm 1997 do chia tách từ Ngân hàng Nông nghiệp

và Phát triển Nông thôn tỉnh Hà Nam cũ Trụ sở đóng tại thành phố Nam Định là nơi tập trung đông dân c và là trung tâm kinh tế, văn hóa xã hội của tỉnh Với lợi thế nh vậy đã giúp cho Ngân hàng nông nghiệp tỉnh Nam Định đứng vững và phát triển trên lĩnh vực kinh doanh của mình

NHNo & PTNT tỉnh Nam Định là Ngân hàng thơng mại quốc doanh, hoạt

động chủ yếu trong lĩnh vực phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn của tỉnh với một mạng lới rộng khắp ở 9 NH No& PTNT huyện, 15 phờng, 201 xã và một thành phố, chức năng nhiệm vụ chủ yếu là:

- Nhận tiền gửi thanh toán của mọi thành phần

- Huy động tiền gửi tiết kiệm và kỳ phiếu trong dân c bằng VND và ngoại tệ

- Cho vay trung và dài hạn đối với mọi thành phần kinh tế

- Thanh toán xuất nhập khẩu hàng hóa dịch vụ trực tiếp với nớc ngoài qua mạng SWIFT

- Làm dịch vụ chuyển tiền nhanh qua mạng máy vi tính trong phạm vi nội tỉnh và toàn quốc

- Thực hiện các nghiệp vụ và dịch vụ khác của Ngân hàng thơng mại

NHNo & PTNT tỉnh Nam Định là một chi nhánh của NHNo & PTNT Việt Nam, với chức năng, nhiệm vụ, kinh doanh tổng hợp, có xu hớng mở rộng tới tất cả các dịch vụ tài chính - Ngân hàng hiện đại.

Là một Ngân hàng có nhiều khó khăn khi mới thành lập: Thiếu vốn, chi phí kinh doanh cao, d nợ thấp, cơ sở vật chất - Kỹ thuật lạc hậu, trình độ nghiệp vụ cha cao, tổn thất rủi ro cao, kinh doanh thua lỗ

Đến nay, nhờ sự kiên trì khắc phục khó khăn, quyết tâm đổi mới, NHNo & PTNT tỉnh Nam Định không những đã khẳng định đợc mình, mà còn vơn lên phát triển trong cơ chế thị trờng

Về lao động: Tính đến ngày31/12/2003 tổng số lao động của NHNo & PTNT tỉnh Nam Định là 470 ngời Trong đó số cán bộ có trình độ đại học chiếm 28,7%, còn trung học 56,8% và sơ cấp là 14,5% Mặc dù đợc đào tạo trong cơ chế

cũ song đến nay vừa học vừa làm nên đội ngũ cán bộ đã có khả năng thích ứng với mọi hoạt động trong nền kinh tế thị trờng Trong hoạt động của NHNo & PTNT tỉnh Nam Định có nhiều nghiệp vụ khác nhau: Kế toán, tín dụng, kho quỹ, kiểm soát, kế hoạch, hành chính nhân sự do đó đội ngũ cán bộ cũng đợc bố trí theo từng nghiệp vụ cụ thể Riêng đối với cán bộ trực tiếp làm công tác tín dụng chiếm 50%, cán bộ làm công tác kế toán chiếm 10,6%, số còn lại làm công tác khác

II Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thời gian qua

Với sự quan tâm giúp đỡ của NHNo & PTNT Việt Nam, của các cấp, các ngành cùng sự chỉ đạo chặt chẽ của ban lãnh đạo và sự cố gắng của toàn thể cán

bộ công nhân viên NHNo & PTNT tỉnh Nam Định đã đạt đợc một số kết quả đáng khích lệ

Biểu I: Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng

Đơn vị: Triệu đồng

Chỉ tiêu 2001 2002 2003 02/01 03/02 Tổng nguồn huy động 700.820 885.954 1.202.869 +26.42% +35.77%

đầu t cho phát triển, NHNo & PTNT tỉnh Nam Định đã thực hiện đa dạng hóa các hình thức huy động vốn trên địa bàn Duy trì các hình thức huy động vốn truyền thống, kết hợp với các hình thức mới nh phát hành kỳ phiếu với nhiều kỳ hạn và lãi suất khác nhau, vay các tổ chức kinh tế, tài chính, tranh thủ tối đa nguồn vốn