Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng

Cùng với tiến trình cải cách hệ thống thuế cả nước, trong những năm qua, lãnh đạo địa phương và Chi cục thuế quận Ngũ Hành Sơn cũng đã luôn chú trọng hoàn thiện công tác quản lý thu thuế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

LÊ THỊ MỸ LINH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NGŨ HÀNH SƠN,

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: TS LÊ BẢO

Phản biện 1: TS LÊ DÂN

Phản biện 2: TS HỒ KỲ MINH

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ kinh tế tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 10 tháng 01 năm

2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế ra đời, tồn tại và phát triển cùng với sự ra đời, tồn tại, phát triển của Nhà nước Thuế không chỉ là nguồn thu chủ yếu cho ngân sách Nhà nước, mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Chính vì vậy, thuế có một vai trò cực kỳ to lớn đối với mỗi quốc gia

Trong các sắc thuế do Nhà nước quy định thì thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được xem là sắc thuế quan trọng xét trên tất

cả phương diện chính trị, kinh tế, xã hội Vì vậy, để đảm bảo phát huy vai trò quan trọng của thuế TNDN, Nhà nước đã luôn quan tâm hoàn thiện, đổi mới, từng bước hiện đại hoá công tác quản lý thu thuế TNDN, kiện toàn lại bộ máy hoạt động ngành thuế

Cùng với tiến trình cải cách hệ thống thuế cả nước, trong những năm qua, lãnh đạo địa phương và Chi cục thuế quận Ngũ Hành Sơn cũng đã luôn chú trọng hoàn thiện công tác quản lý thu thuế TNDN trên địa bàn quận, đảm bảo quản lý thu thuế đúng quy trình, nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ thuế, góp phần tăng nguồn thu thuế TNDN hằng năm Tuy nhiên, hiện nay, công tác quản

lý thu thuế TNDN trên địa bàn quận còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, công tác tuyên truyền hỗ trợ nộp thuế chưa được đẩy mạnh, tình trạng nợ đọng thuế vẫn còn xảy ra Do vậy, vấn đề đặt ra là phải đảm bảo quản lý thu thuế đủ, kịp thời và nâng cao ý thức chấp hành nộp thuế TNDN của các DN

Bên cạnh đó, hiện nay, nước ta ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, nhiều loại thuế đã, đang và sẽ cắt giảm theo cam kết quốc tế làm cho ngân sách các cấp, trong đó có ngân sách quận Ngũ Hành Sơn sẽ hụt thu từ các khoản thuế này, vì vậy việc

hoàn thiện công tác quản lý thu thuế TNDN để hạn chế các khoản hụt thu ngân sách càng trở nên cấp thiết

Từ những vấn đề trên kết hợp với những kiến thức bản thân được học ở lớp Cao học Kinh tế phát triển của Trường Đại học Kinh

tế Đà Nẵng nên tôi chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác

quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng” làm luận văn thạc sỹ kinh tế,

chuyên ngành Kinh tế phát triển

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu thuế TNDN

- Phân tích thực trạng quản lý thu thuế TNDN ở quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng

- Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế TNDN trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Là các vấn đề lý luận và thực tiễn

liên quan đến công tác quản lý thu thuế TNDN

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về công tác

quản lý thu thuế TNDN; phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản

lý thu thuế TNDN trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 05 năm 2009 – 2013 và đề xuất các giải pháp

có ý nghĩa trong những năm tới

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chung được sử dụng trong đề tài là:

- Phương pháp phân tích thực chứng;

- Phương pháp phân tích chuẩn tắc;

- Phương pháp phân tích thống kê;

- Phương pháp phân tích tổng hợp;

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Vấn đề quản lý thu thuế nói chung, quản lý thuế TNDN nói riêng đã được nhiều người quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống và trực tiếp về quản lý thu thuế TNDN trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng

1.1.1 Khái quát về thuế thu nhập doanh nghiệp

a Khái niệm về thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế TNDN là loại thuế trực thu, đánh vào phần thu nhập sau khi trừ đi các khoản chi phí liên quan đến thu nhập của cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ

b Đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế TNDN đánh vào thu nhập chịu thuế của các cơ sở kinh doanh nên nó phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của các

DN hoặc các nhà đầu tư; được xem là thuế khấu trừ trước thuế TNCN Mức thuế suất khác nhau có thể được áp dụng đối với các nhóm đối tượng hoặc một số loại thu nhập khác nhau

c Vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế TNDN có bốn vai trò quan trọng: là công cụ đảm bảo nguồn thu quan trọng và ổn định cho NSNN; là công cụ quan trọng

để nhà nuớc thực hiện việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội; góp phần khuyến khích, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh; đồng thời, là một công cụ giúp DN tăng cường công tác quản lý nội bộ

d Nội dung cơ bản của thuế thu nhập doanh nghiệp

- Người nộp thuế: là các tổ chức hoạt động SXKD có thu

Thuế suất thuế TNDN

1.1.2 Khái niệm quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp

Quản lý thu thuế TNDN là quản lý hành chính nhà nước về thuế TNDN bằng pháp luật; bao gồm việc tổ chức, quản lý, điều hành quá trình thu nộp thuế, nhằm đảm bảo cho các chính sách thuế được thực thi nghiêm chỉnh

1.1.3 Mục tiêu quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp

Công tác quản lý thu thuế TNDN nhằm các mục tiêu: Đảm bảo nguồn thu thuế TNDN được tập trung, huy động đầy đủ, kịp

thời, thường xuyên ổn định cho NSNN trên cơ sở không ngừng nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu;nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế, tạo điều kiện thuận lợi để các DN chấp hành tốt nghĩa vụ thuế; góp phần hoàn thiện các chính sách thuế TNDN phù hợp với điều kiện thực tiễn, phù hợp thực trạng sản xuất kinh doanh của DN; phát huy việc kiểm soát và điều tiết các hoạt động KTXH

1.1.4 Nguyên tắc quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp

Quản lý thu thuế TNDN phải tuân thủ đúng pháp luật; đảm bảo hiệu quả với cơ chế quản lý thuế tự tính, tự khai, tự nộp; phải công khai, minh bạch, bình đẳng; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế và tuân thủ, phù hợp với các thông lệ quốc tế

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

1.2.1 Lập dự toán thu thuế

Lập dự toán thu thuế là khâu đầu tiên của chu trình ngân sách nhằm xây dựng khả năng huy động nguồn thu của địa phương Trên cơ sở xây dựng dự toán thu hàng năm, CQT thực hiện quản lý thu các khoản thuế theo dự toán, đảm bảo đạt và vượt dự toán

1.2.2 Tuyên truyền, hỗ trợ đối tượng nộp thuế

Thông qua các biện pháp, hình thức tuyên truyền, hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao sự hiểu biết và ý thức chấp hành nghiêm túc của người nộp thuế

1.2.3 Quản lý công tác kê khai – kế toán thuế

a Quản lý đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế

+ Đăng ký thuế: người nộp thuế kê khai những thông tin theo mẫu quy định và nộp tờ khai kèm hồ sơ đăng ký kinh doanh

+ Kê khai thuế: là việc người nộp thuế trình bày các hồ sơ liên quan đến nghĩa vụ thuế cho cơ quan quản lý thuế

+ Nộp thuế: Người nộp thuế có trách nhiệm nộp số tiền thuế

đã kê khai, thời hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

+ Ấn định thuế: Người nộp thuế không nộp hồ sơ khai thuế thì bị ấn định thuế

b Quản lý các thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế

+ Người nộp thuế được hoàn lại toàn bộ số tiền thuế TNDN nộp thừa sau khi bù trừ với số thuế còn thiếu trong thời hạn quy định

+ Các trường hợp miễn, giảm thuế theo quy định pháp luật

1.2.4 Quản lý nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế

Đây là chỉ tiêu đánh giá chất lượng trong công tác quản lý thuế; buộc CQT phải phân loại nợ, nguyên nhân nợ của từng đối tượng để có biện pháp thu hồi nợ thuế kịp thời vào NSNN

1.2.5 Công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật về thuế

a Công tác kiểm tra, thanh tra thuế

Công tác kiểm tra thuế tại trụ sở cơ quan thuế được thực hiện trên cơ sở hồ sơ kê khai thuế của NNT Trong trường hợp NNT không chứng minh được tính chính xác của việc kê khai thuế, CQT tiến hành kiểm tra tại trụ sở NNT Trong quá trình kiểm tra nếu phát hiện

có dấu hiệu gian lận về thuế thì tiến hành thanh tra thuế

b Xử lý vi phạm pháp luật về thuế

Để đảm bảo công bằng giữa NNT, mọi tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về thuế đều bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành

1.2.6 Công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ

Được thực hiện trong nội bộ ngành thuế thông qua các hình thức: cấp trên kiểm tra cấp dưới; nội bộ đơn vị kiểm soát lẫn nhau

thông qua quy chế và các thủ tục quản lý định sẵn…

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

1.3.1 Điều kiện kinh tế - xã hội

Hiệu quả của công tác quản lý thu TNDN phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển kinh tế, số lượng DN hoạt động trên địa bàn Nó không chỉ tạo thuận lợi cho CQT trong quản lý thu thuế mà còn tạo niềm tin trong dân chúng tích cực nộp thuế đúng, đủ cho nhà nước

1.3.2 Nhân tố thuộc về cơ chế chính sách

a Hệ thống chính sách thuế: có ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý thu, nhất là về hiệu quả kinh tế, về thủ tục quản lý thu

b Công tác phối hợp giữa CQT với các cơ quan, tổ chức tích cực, đồng bộ sẽ đảm bảo công tác quản lý thu thuế đạt hiệu quả

1.3.3 Nhân tố thuộc về cơ quan thuế và công chức thuế

Tình hình cơ sở vật chất, thiết bị máy móc làm việc tại các cơ quan thuế; cơ cấu tổ chức, trình độ, năng lực, đạo đức của đội ngũ công chức thuế ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác quản lý thu thuế

1.3.4 Nhân tố thuộc về đối tượng nộp thuế

Quản lý thu thuế TNDN cũng phụ thuộc rất lớn vào tính đồng thuận, sẵn sàng tuân thủ nghĩa vụ thuế của các DN như thế nào

1.4 NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP CẤP QUẬN, HUYỆN

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý thu thuế TNDN của một số quận, huyện thuộc các tỉnh, thành phố trong nước

1.4.2 Bài học kinh nghiệm đối với công tác quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NGŨ

HÀNH SƠN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ TNDN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NGŨ HÀNH SƠN

2.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế TNDN

a Điều kiện tự nhiên

Quận Ngũ Hành Sơn được thành lập năm 1997; có vị trí địa

lý thuận lợi, tài nguyên thiên nhiên phong phú Tuy nhiên, quận có xuất phát điểm thấp; việc cạnh tranh chiếm lĩnh thị trường còn khó khăn, ảnh hưởng đến quản lý điều hành KT-XH, quản lý thu NSNN

b Đặc điểm kinh tế - xã hội

Các ngành kinh tế chuyển dịch đúng hướng; tổng giá trị sản xuất, số lượng DN ngoài quốc doanh ngày càng tăng, đồng thời, với trình độ dân trí được nâng cao, đời sống nhân dân được cải thiện đã tạo ra những thuận lợi cơ bản cho sự phát triển, tăng khả năng tạo ra

nguồn thu cho ngân sách

2.1.2 KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA CHI CỤC THUẾ QUẬN NGŨ HÀNH SƠN

a Quá trình hình thành và phát triển của Chi cục thuế quận

CCT quận Ngũ Hành Sơn được thành lập theo Quyết định số 127/QĐ-TCCB ngày 04/02/1997 của Bộ truởng Bộ Tài chính

b Đặc điểm của Chi cục thuế quận

- Tổ chức bộ máy quản lý thu thuế

CCT quận đã xây dựng mô hình quản lý theo chức năng gồm

01 chi cục trưởng, 02 phó chi cục trưởng, 06 đội chuyên môn và 02

đội thuế liên phường

- Đặc điểm đội ngũ cán bộ quản lý thu thuế

Trong 5 năm (2009 – 2013), số lượng biên chế CBCC ít có

sự biến động (năm 2009 là 38 người, đến năm 2013 là 42 người), gây khó khăn cho việc triển khai quản lý thu thuế theo mô hình chức năng Năm 2013, số cán bộ có trình độ đại học và trên đại học là 20 người, chiếm 47,6%

- Đặc điểm cơ sở vật chất của chi cục thuế

Những năm qua, CCT quận đã được ngành thuế quan tâm trang bị cơ sở vật chất từ trụ sở làm việc, phương tiện đi lại, đến máy móc thiết bị, phục vụ công tác quản lý thu thuế

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TẠI CHI CỤC THUẾ QUẬN NGŨ HÀNH SƠN

2.2.1 Lập dự toán thu thuế thu nhập doanh nghiệp và kết quả thực hiện dự toán

Công tác lập dự toán thu thuế được thực hiện cùng với lập

dự toán thu NSNN hàng năm; căn cứ vào hướng dẫn thực hiện dự toán của thành phố, kết quả ước thực hiện của năm, dự báo tăng trưởng kinh tế của quận trong năm tới Trên cơ sở dự toán được giao của quận, lãnh đạo CCT quận giao cho bộ phận nghiệp vụ dự toán phối hợp với các Đội xây dựng dự toán để giao thực hiện

Bảng 2.3: Tình hình lập và phân bổ dự toán thu thuế đối với nguồn thu trong cân đối của quận giai đoạn 2009 -2013

ĐVT: triệu đồng

(Nguồn: Chi cục thuế quận Ngũ Hành Sơn)

Theo số liệu từ Bảng 2.3, nhìn chung, dự toán thu thuế được giao năm sau cao hơn năm trước là tương đối phù hợp Tuy nhiên, do kết quả thu thuế năm 2012 thấp hơn so với dự toán nên dự toán thu năm 2013 lại thấp hơn so với dự toán thu năm 2012

Như vậy, công tác lập dự toán thu thuế trong những năm qua nhìn chung là phù hợp, đảm bảo xây dựng dự toán năm sau cao hơn thực thu năm trước Tuy nhiên, công tác lập dự toán thu thuế vẫn chưa chú trọng đến những tác động của việc thay đổi các chính sách thuế ảnh hưởng đến kết quả thu thuế; chưa phân tích thực trạng của đối tượng nộp thuế (tình hình hoạt động của các doanh nghiệp), trong khi hiện nay tiến hành quản lý thu thuế theo cơ chế tự tính, tự khai,

tự nộp dẫn đến lập dự toán chưa sát thực tế

Thực hiện dự toán thu thuế

Căn cứ dự toán thu thuế được giao, chi cục thuế đã triển khai các giải pháp thiết thực hoàn thành vượt mức dự toán thu nói chung

hằng năm Riêng đối với thuế TNDN, do CCT quận chỉ thực hiện thu thuế đối với DN vừa và nhỏ, nên tỷ lệ số tiền thuế TNDN thu được trong những năm qua không nhiều so với tổng thu, tuy nhiên, tỷ lệ này đang tăng lên hằng năm, khi số lượng DN được thành lập ngày càng nhiều và đi vào hoạt động ổn định, hiệu quả

Bảng 2.4: Kết quả thực hiện dự toán thu thuế TNDN tại chi cục

thuế quận giai đoạn 2009 – 2013

So sánh (%)

Dự toán

Thực hiện

So sánh (%)

Dự toán

Năm trước

Dự toán

Năm trước

(Nguồn: Chi cục thuế quận Ngũ Hành Sơn)

Nếu xét theo loại hình DN thì nguồn thuế thu được từ loại hình công ty TNHH chiếm phần lớn

2.2.2 Tuyên truyền, hỗ trợ đối tượng nộp thuế

- Về công tác tuyên truyền pháp luật thuế: nhiều hình thức

phong phú như tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; panô, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu; tổ chức Tọa đàm trao đổi tìm hiểu pháp luật về thuế TNDN cho các DN Tuy nhiên, vẫn chưa chú trọng công tác phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể để tổ chức tuyên truyền; chưa tổ chức được các hội nghị biểu dương, khen thưởng các DN chấp hành và thực hiện đóng thuế TNDN tốt

- Về công tác hỗ trợ pháp luật thuế: thực hiện tốt cơ chế

“một cửa”, bố trí bộ phận trực tại CQT để tiếp nhận và, kịp thời hỗ