Mục lục Phần I: Mở đầu………………………………………………………… ..3 I Lý do chọn đề tài:…………………………………………………….. .. 3 II Mục đích đề tài………………………………………………………...4 III Nhiệm vụ của đề tài…………………………………………………. 4 IV. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………… 4 1. Nghiên cứu lý luận:………………………………………………… 4 2. Quan sát điều tra…………………………………………………… 5 3. Thực nghiệm giáo dục…………………………………………………5 Phần II: Nội dung đề tài…………………………………………… 6 Phân bậc hoạt độngứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp Chương I…………………………………………………………………6 Cơ sở lý luận và thực tiển của phân bậc hoạt động và ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp I Nghiên cứu về mặt lý luận…………………………………….... …… 6 1 Nghiên cứu về mặt lý luận……………………………………………… 6 2 Cơ sở phương pháp luận:………………………………………………… 7 II Những cơ sở của phương pháp dạy học:………………………….. 7 ChươngII………………………………………………………………… 10 Phân bậc hoạt động và ứng dụng vàoviệc dạy học cấu trúc lặp I Phân bậc hoạt động……………………………………………………10 1.1 Phân bậc hoạt động là gì: …………………………………………….10 1.2 Những căn cứ của phân bậc hoạt động……………………………….10 1.2.1 Căn cứ vào độ phức tạp của đối tượng hoạt động……………………10 1.2.2 Sự trừu tượng hóa, khái quát hóa của đối tượng……………………..12 1.2.3 Nội dung hoạt động của đối tượng ở cấu trúc lặp…………………….13 1.2.4 Căn cứ sự phức hợp hoạt động của đối tượng ở cấu trúc lặp………...14 1.2.5 Chất lượng hoạt động…………………………………………………15 1.2.6 Phối hợp nhiều phương diện làm căn cứ hoạt động…………………..18 II.Điều khiển quấ trình học tập dựa vào sự phân bậc hoạt động. 2.1 Chính xác hóa mục tiêu……………………………………………….. 20 2.2 Tuần tự nâng cao yêu cầu………………………………………………21 2.3 Tạm thời hạ thấp yêu cầu khi cần thiết…………………………………23 2.4 Tiến hành dạy học phân hóa:………………………………………….. 24 Phần III: Kết luận………………………………………………..25 Tài liệu tham khảo……………………………………….....26 Lời cảm ơn Ngày nay, công nghệ tôg tin có ảnh hưởng sâu rộng tới toàn bộ các lĩnh vực trong cuộc sống và trên toàn thế giới. Dù muốn hay không thì tất cả chúng ta đều phải công nhận là như vậy. Đó là một ngành ra đời muộn nhưng lại phát triển vô cùng mạnh mẽ hơn tất cả các ngành khác và ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực còn lại. Trong đó không loại trừ ngành giáo dục. Phải nói rằng để có một người xuất sắc trong lĩnh vực tin học người đó phải được đào tạo từ khi còn ở trên ghế nhà trường. Và môn tin học đã được đưa vào trường học nước ta như là một điều tất yếu. Nhưng làm thế nào để dạy và học tốt ở môn học mới mẽ nhưng đầy lý thú này? trong khi điều kiện trang thiết bị và giáo viên nước ta còn thiếu thốn và non trẻ. Điều đó cần phải có một đội ngũ giáo viên nhiệt tình và năng động. Là một sinh viên đang học ngành sư phạm tin học em luôn có mong muốn đem hết sức mình để có thể dạy tốt, góp một phần nhỏ bé vào công cuộc xây dựng tương lai của đất nước, đó là các em học sinh tương lai. Trước hết em vô cùng cảm ơn các thầy cô giáo trường đại học sư phạm Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy chúng em tiếp cận với bộ môn mới này. Đã dạy chúng em trở thành những thầy giáo, cô giáo. Đặc biệt là thầy Trần Doãn Vinh người đã hướng dẫn em môn bài tập nghiệp vụ sư phạm và củng là người chỉ dạy em cả về kiến thức lẫn kỹ năng để trở thành một cô giáo tốt trong lương lai. Cảm ơn các bạn đồng nghiệp đã cung cấp thông tin tài liệu để đề tài hoàn thành đầy đủ nội dung và đúng kì hạn. Tuy nhiên, do điều kiện thời gian, kiến thức có hạn chế nên bài tập nghiệp vụ sư phạm của em còn nhiều thiếu sót. Mong các thầy cô và các bạn góp ý để đề tài hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn Phần I: Mở đầu I Lý do chọn đề tài: Cấu trúc lặp là một bộ phận rất quan trọng trong chương trình tin học lớp 11 THPT. Bởi khi học cấu trúc lặp nó không đơn giản chỉ góp phần lớn trong việc xây dựng một chương trình pascal nói chung mà nó còn là một phần kiến thức cơ bản không thể thiếu trong chương trình tin học lớp 11 nói riêng, mặt khác khi học cấu trúc lặp trong lập trình pascal còn thúc đẩy quá trình học sinh vậ dụng các công thức, các hệ thức cơ bản từ các môn học như toán, vật lý,….. nâng cao khả năng tư duy logic của học sinh, là kiến thức tiền đề vì học sinh sẻ vận dụng xuyên suốt quá trình học tập sau này của môn tin học. Ngoài ra khi sử dụng cấu trúc lặp còn tránh được những thao tác lặp đi lặp lại nhiều lần trong chương trình. Vì vậy thông qua việc dạy học cấu trúc lặp tạo được cho các em khả năng phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện tính kỹ luật và tính độc lập. Đồng thời việc ứng dụng cấu trúc lặp chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình dạy học tin học ở lớp 11 trường THPT. Tuy nhiên hiện nay ở các nhà trường phổ thông chưa hoàn toàn đạt được những kết quả mong muốn ở chổ: + Học sinh chưa phân biệt rõ ràng khi nào thì sử dụng vòng lặp với số lần định trước, khi nào thì sử dụng vòng lặp với số lần chưa biết trước. + Chưa biết cách vận dụng đúng đắn cấu trúc lặp vào tình huống cụ thể. + Không hiểu hết ý nghĩa và tác dụng của biến đếm và biểu thức điều kiện, những câu lệnh nào thì cần đưa vào còn những câu lệnh nào không cần đưa vào vòng lặp.. Như chúng ta đã biết con người phát triển hoạt động và học tập một quá trình xử lý thông (do con người xử lý) vì vậy cần quan tâm đến yếu tố tâm lý trong quá trình thực hiện. Kết quả của hoạt động là một thành phần trong cấu trúc tâm lý của hoạt động. Không chú ý đến thành phần tâm lý này sẻ làm cho hoạt động kém hiệu quả, không xác định rõ yêu cầu của vấn đề đạt đựơc cho mỗi đối tượng học sinh sau khi tiến hành họat động dạy học phân bậc hoạt động trong quá trình dạy cấu trúc lặp, là một nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên. Để giải quyết mâu thuẩn giữa yêu cầu dạy học cấu trúc lặp với tình hình thực tế dạy học nội dung này ở trường phổ thông. Tôi chọn đề tài: Phân bậc hoạt động và ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp lớp 11 trung học phổ thông.
Trang 1Mục lục
Phần I: Mở đầu……… 3
I/ Lý do chọn đề tài:……… 3
II / Mục đích đề tài ……… 4
III/ Nhiệm vụ của đề tài……… 4
IV Phơng pháp nghiên cứu………… 4
1 Nghiên cứu lý luận:……… 4
2 Quan sát- điều tra……… 5
3 Thực nghiệm giáo dục………5
Phần II: Nội dung đề tài……… 6
Phân bậc hoạt độngứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp Chơng I………6
Cơ sở lý luận và thực tiển của phân bậc hoạt động và ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp I/ Nghiên cứu về mặt lý luận……… …… 6
1 Nghiên cứu về mặt lý luận……… 6
2 Cơ sở phơng pháp luận:……… 7
II/ Những cơ sở của phơng pháp dạy học:……… 7
Ch ơngI I ……… 10 …
Phân bậc hoạt động và ứng dụng vàoviệc dạy học cấu trúc lặp I/ Phân bậc hoạt động ……… 10
1.1 Phân bậc hoạt động là gì: ……….10
1.2 Những căn cứ của phân bậc hoạt động……….10
1.2.1 Căn cứ vào độ phức tạp của đối tợng hoạt động………10
1.2.2 Sự trừu tợng hóa, khái quát hóa của đối tợng……… 12
1.2.3 Nội dung hoạt động của đối tợng ở cấu trúc lặp……….13
1.2.4 Căn cứ sự phức hợp hoạt động của đối tợng ở cấu trúc lặp……… 14
1.2.5 Chất lợng hoạt động………15
1.2.6 Phối hợp nhiều phơng diện làm căn cứ hoạt động……… 18
II .Điều khiển quấ trình học tập dựa vào sự phân bậc hoạt động. 2.1 Chính xác hóa mục tiêu……… 20
2.2 Tuần tự nâng cao yêu cầu………21
2.3 Tạm thời hạ thấp yêu cầu khi cần thiết………23
2.4 Tiến hành dạy học phân hóa:……… 24
Phần III: Kết luận……… 25
Tài liệu tham khảo……… 26
Lời cảm ơn
Ngày nay, công nghệ tôg tin có ảnh hởng sâu rộng tới toàn bộ các lĩnh vực trong cuộc sống và trên toàn thế giới Dù muốn hay không thì tất cả chúng ta đều phải công nhận là nh vậy Đó là một ngành ra đời muộn nhng lại phát triển vô cùng mạnh mẽ hơn tất cả các ngành khác và ảnh hởng đến tất cả các lĩnh vực còn lại Trong đó không loại trừ ngành giáo dục Phải nói rằng để có một ngời xuất sắc trong lĩnh vực tin học ngời đó phải đợc đào tạo
từ khi còn ở trên ghế nhà trờng Và môn tin học đã đợc đa vào trờng học nớc
ta nh là một điều tất yếu
Trang 2Nhng làm thế nào để dạy và học tốt ở môn học mới mẽ nhng đầy lý thúnày? trong khi điều kiện trang thiết bị và giáo viên nớc ta còn thiếu thốn vànon trẻ Điều đó cần phải có một đội ngũ giáo viên nhiệt tình và năng động.
Là một sinh viên đang học ngành s phạm tin học em luôn có mong muốn
đem hết sức mình để có thể dạy tốt, góp một phần nhỏ bé vào công cuộc xâydựng tơng lai của đất nớc, đó là các em học sinh tơng lai Trớc hết em vôcùng cảm ơn các thầy cô giáo trờng đại học s phạm Hà Nội đã nhiệt tìnhgiảng dạy chúng em tiếp cận với bộ môn mới này Đã dạy chúng em trởthành những thầy giáo, cô giáo Đặc biệt là thầy Trần Doãn Vinh ngời đã h-ớng dẫn em môn bài tập nghiệp vụ s phạm và củng là ngời chỉ dạy em cả vềkiến thức lẫn kỹ năng để trở thành một cô giáo tốt trong lơng lai Cảm ơn cácbạn đồng nghiệp đã cung cấp thông tin tài liệu để đề tài hoàn thành đầy đủnội dung và đúng kì hạn
Tuy nhiên, do điều kiện thời gian, kiến thức có hạn chế nên bài tậpnghiệp vụ s phạm của em còn nhiều thiếu sót Mong các thầy cô và các bạngóp ý để đề tài hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Phần I: Mở đầu I/ Lý do chọn đề tài:
Cấu trúc lặp là một bộ phận rất quan trọng trong chơng trình tin học lớp
11 THPT Bởi khi học cấu trúc lặp nó không đơn giản chỉ góp phần lớn trongviệc xây dựng một chơng trình pascal nói chung mà nó còn là một phần kiếnthức cơ bản không thể thiếu trong chơng trình tin học lớp 11 nói riêng, mặtkhác khi học cấu trúc lặp trong lập trình pascal còn thúc đẩy quá trình họcsinh vậ dụng các công thức, các hệ thức cơ bản từ các môn học nh toán, vật
lý,… nâng cao khả năng t duy logic của học sinh, là kiến thức tiền đề vì họcsinh sẻ vận dụng xuyên suốt quá trình học tập sau này của môn tin học.Ngoài ra khi sử dụng cấu trúc lặp còn tránh đợc những thao tác lặp đi lặp lạinhiều lần trong chơng trình
Vì vậy thông qua việc dạy học cấu trúc lặp tạo đợc cho các em khả năngphát triển t duy sáng tạo, rèn luyện tính kỹ luật và tính độc lập Đồng thờiviệc ứng dụng cấu trúc lặp chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trìnhdạy học tin học ở lớp 11 trờng THPT
Trang 3Tuy nhiên hiện nay ở các nhà trờng phổ thông cha hoàn toàn đạt đợcnhững kết quả mong muốn ở chổ:
+ Học sinh cha phân biệt rõ ràng khi nào thì sử dụng vòng lặp với sốlần định trớc, khi nào thì sử dụng vòng lặp với số lần cha biết trớc
+ Cha biết cách vận dụng đúng đắn cấu trúc lặp vào tình huống cụthể
+ Không hiểu hết ý nghĩa và tác dụng của biến đếm và biểu thức
điều kiện, những câu lệnh nào thì cần đa vào còn những câu lệnh nào khôngcần đa vào vòng lặp
Nh chúng ta đã biết con ngời phát triển hoạt động và học tập một quátrình xử lý thông (do con ngời xử lý) vì vậy cần quan tâm đến yếu tố tâm lýtrong quá trình thực hiện Kết quả của hoạt động là một thành phần trong cấutrúc tâm lý của hoạt động Không chú ý đến thành phần tâm lý này sẻ làmcho hoạt động kém hiệu quả, không xác định rõ yêu cầu của vấn đề đạt đựơccho mỗi đối tợng học sinh sau khi tiến hành họat động dạy học phân bậchoạt động trong quá trình dạy cấu trúc lặp, là một nguyên nhân chủ yếu dẫn
đến tình trạng trên
Để giải quyết mâu thuẩn giữa yêu cầu dạy học cấu trúc lặp với tình hìnhthực tế dạy học nội dung này ở trờng phổ thông Tôi chọn đề tài: Phân bậchoạt động và ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp lớp 11 trung học phổthông
II / Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu là góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình dạycấu trúc lặp ở lớp 11 trờng THPT
Giúp ngời học hớng những quyết định vào hoạt động vào mục đích đặt
ra Đồng thời giúp cho học sinh có ý thức về ý nghĩa của hoạt động vànhững đối tợng hoạt động của họ từ đó học sinh có thể liên hệ chặt chẻ giữakiến thức thực tế xung quanh, giữa nhà trờng, gia đình và xã hội
III/ Nhiệm vụ nghiên cứu.
Xây dựng hệ thống bài tập về cấu trúc lặp trong quá trình dạy học phânbậc hoạt động trong chơng trình tin học lớp 11
Thực nghiệm s phạm để xác định tính hiệu quả và tính khả thi của hệthống bài tập đã xây dựng
IV Phơng pháp nghiên cứu.
Các phơng pháp nghiên cứu thờng dùng trong khoa học và trong giáodục nói chung và phơng pháp dạy học môn tin học nói riêng là: Nghiên cứu
lý luận, quan sát điều tra, tồng kết kinh nghiệm và thực nghiệm giáo dục
1 Nghiên cứu lý luận:
Trang 4Trong nghiên cứu lý luận ngời ta dựa vào những tài liệu quan sát,những lý thuyết đã đợc khẳng định, những thành tựu của nhân loại trênnhững lĩnh vực khác nhau nh tâm lý học, giáo dục học, tin học, …những vănkiện của Đảng và nhà nớc để xem xét vấn đề tìm ra giải pháp hợp lý, có sứcthuyết phục vận dụng vào phơng pháp giảng dạy tin học.
Những hình thức thờng đợc dùng trong nghiên cứu lý luận là: Phân tích tàiliệu lý luận, so sánh quốc tế và phân tích tiên nghiệm
2 Quan sát- điều tra
Giúp ta theo dõi hiện tợng giáo dục theo trình tự thời gian, phát hiệnnhững biến đổi số lợng, chất lợng gây ra do tác động giáo dục Nó giúp tathấy đợc những vấn đề thời sự cấp bách đòi hỏi phải nghiên cứu hoặc gópphần giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu Môi trờng tự nhiên là nguồn cung cấpdữ liệu trực tiếp cho ta, bởi vì các hoạt động chỉ có thể hịên tốt nhất là trongmôi trờng tự nhiên, trong ngữ cảnh mà chúng ta xuất hiện
3 Thực nghiệm giáo dục.
Cho phép ta tạo nên những tác động s phạm vào quá trình dạy học vàgiáo dục Những tác động này xảy ra trong những điều kiện có thể khốngchế, điều chỉnh, thay đổi đựơc, ít chịu ảnh hởng của những yếu tố ngẫu nhiênkhác, từ đó xác định và đánh giá kết quả của những tác động đó
Đặc trng của thực nghiệm giáo dục là nó không diễn ra một cách tự phát
mà là dới sự điều khiển của nhà nghiên cứu Nhà nghiên cứu tổ chức quátrình giáo dục một cách có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, tự giác thiết lập
và thay đổi những điều kiện thực nghiệm cho phù hợp với ý đồ nghiên cứucủa mình Trong phạm vi đề tài này chúng ta sẻ đa nội dung dạy học cấu trúclặp bằng phơng pháp phân bậc hoạt động cho học sinh bằng cách phân tíchmột số ví dụ cụ thể
Trang 5Phân bậc hoạt động ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp
Chơng I
Cơ sở lý luận và thực tiển của phân bậc hoạt động và
ứng dụng vào việc dạy học cấu trúc lặp
I/ Nghiên cứu về mặt lý luận
1.1 Nghiên cứu về mặt lý luận
- Cơ sở lý luận
Mâu thuẩn giữa yêu cầu nhiệm vụ nhận thức với tri thức và kinh nghiệmsẵn có là động lực thúc đẩy học sinh hoạt động học tập, thúc đẩy quá trìnhphát triển của họ
Về mặt tâm lý học, học sinh tích cực t duy có nảy sinh nhu cầu t duy, dovậy đứng trớc khó khăn về nhận thức: Học sinh tự kiến tạo hoặc tham gia vàoviệc kiến toạ tri thức cho mình dựa vào tri thức đã có, bổ sung và làm chonhững tri thức đợc hoàn chỉnh hơn
Học sinh tự giác, tích cực, vừa kiến tạo đợc tri thức, vừa học đợc cáchgiải quyết vấn đề, lại vừa rèn luyện đợc những đức tính quý báu nh kiên trì,vợt khó Đó là những cơ sở lý luận của dạy học giải quyết vấn đề Những cơ
sở lý luận này có thể đợc diễn đạt khái quát nh sau:
a Cơ sở triết học:
Theo triết học duy vật biện chứng, mâu thuẩn là động lực thúc đẩy quátrình phát triển Một vấn đề đựơc gợi cho học sinh học tập chính là một mâuthuẩn giữa yêu cầu nhiệm vụ nhận thức với tri thức và kinh nghiệm sẵn có.Tình huống này phản ánh một cách lôgic và biện chứng quan hệ bên trong trithức cũ và kinh nghiệm cũ đối với yêu cầu giải thích sự kiện mới hoặc đổimới hình thể
b Cơ sở tâm lý học:
Theo nhà tâm lý học, con ngời chỉ bắt đầu t duy tích cực khi nảy sinhnhu cầu t duy, tức là khi đứng trớc một khó khăn về nhận thức cần phải khắcphục, một tình huống gợi vấn đề “ T duy sáng tạo luôn luôn bắt đầu bằngmột tình huống gợi vấn đề”
c Cơ sở giáo dục học:
Dạy học phát triển và giải quyết vấn đề phù hợp với nguyên tắc tự giác
và tích cực, vì nó khêu gợi đợc hoạt động học tập mà chủ thể đợc hớng đích,gợi động cơ trong quá tình phát hiện và giải quyết vấn đề Dạy học phát hiện
và giải quyết vấn đề củng biểu hiện sự thống nhất giữa kiến tạo tri thức, pháttriển năng lực trí tuệ và bồi dỡng phẩm chất Những tri thức mới đợc kiến tạonhờ quá trình phát hiện và giải quyết vấn đề
1.2 Cơ sở phơng pháp luận:
Trang 6Với t cách là một ngành khoa học giáo dục, phơng pháp dạy học tinhọc sử dụng những phơng pháp chung của khoa học giáo dục vận dụng vàophơng pháp dạy học tin học.
Do khái quát của những sự kiện từ tất cả các khoa học và trên cơ sở đóphát hiện ra những quy luật phát triển của tự nhiên, xã hội và t duy, phépbiện chứng duy vật là cơ sở của phơng pháp luận cho mọi ngành khoa học,trong đó có phơng pháp dạy học tin học Nó cung cấp cho chúng ta nhữngquan điểm cơ bản về con đờng nhận thức của thế giới, nhận thức của chân lý
Nó quyết định những quan điểm xuất phát, chiến lợc nghiên cứu, quyết địnhviệc lựa chọn phơng pháp nghiên cứu và giải thích kết quả Những t tởng cơbản của phơng pháp duy vật biện chứng
II/ Những cơ sở của phơng pháp dạy học:
Điều căn bản của phơng pháp dạy học là khai thác những hoạt độngtiềm tàng trong nội dung làm cơ sở cho việc tổ chức quá trình dạy học đạt đ-
ợc mục tiêu đề ra
Từ những định hớng học tập trong hoạt động và bằng hoạt động, phântích các thành phần của hoạt động lý luận và thực tiển, ta rút ra đựơc nhữngthành tố cơ sở của phơng pháp dạy học
Quá tình dạy học là một quá trình điều khiển hoạt động và giao lu củahọc sinh nhằm đạt đựơc những mục tiêu dạy học Đây là quá trình điều khiểncon ngời chứ không phải điều khiển máy móc, vì vậy cần quan tâm đến yếu
tố tâm lý, chẳng hạn những học sinh có sẳn sàng, có hứng thú thực hiện hoạt
động này, hoạt động khác hay không
Mỗi nội dung dạy học đều liên hệ với những hoạt động nhất định mà ta
có thể khai thác để tổ chức trong quá trình dạy học có hiệu quả Những hoạt
động nh vậy đợc coi là tơng thích với những nội dung cho trớc Xuất phát từmột nội dung dạy học, ta cần phát hiện những hoạt động tơng thích với nộidung đó, rồi căn cứ vào mục tiêu dạy học mà lựa chọn để luyện tập cho họcsinh một số trong hoạt động thành phần cũng giúp cho ta tổ chức cho họcsinh tiến hành những hoạt động với độ phức tạp vừa sức họ
Trong hoạt động, kết quả đạt đợc ở mức độ nào có thể lai là tiền đề tậpluyện để đạt đợc kết quả cao hơn Do đó cần phân bậc hoạt động theo nhữngmức độ khác nhau là cơ sở cho việc chỉ đạo quá trình dạy học
Nh vậy, quan điểm hoạt động luuyện tập những hoạt động trong phơngpháp dạy học có thể đợc thể hiện ở các t tởng chủ đạo sau đây:
- Cho học sinh thực hiện và luyện tập những hoạt động và hoạt độngthành phần tơng thích với nội dung và mục tiêu dạy học
- Gợi động cơ cho các hoạt động học tập
Trang 7- Dẫn dắt học sinh kiến tạo tri thức, đặc biệt là tri thức phơng pháp nhphơng tiện và kết quả hoạt động.
- Phân bậc hoạt động là căn cứ điều khiển quá trình dạy học
Những t tởng giúp thầy giáo điều khiển quá trình học tập của học sinh.Muốn điều khiển phải đo những đại lợng ra, so sánh với mẫu yêu cầu và khicần thiết phải có sự điều chỉnh Trong dạy học việc đo và so sánh này căn cứvào những hoạt động của học sinh Việc điều chỉnh đợc thực hiện nhờ trithức trong đó những tri thức phơng pháp, và dựa và sự phân bậc hoạt động.Những t tởng chủ đạo này phân ranh giới rõ ràng với qua điểm thựcdụng phiến diện chỉ quan tâm tới những thành tựu thụ động, máy móc Khácvới quan điểm đó, ở đây ta chú đến mục tiêu, động cơ, đến tri thức phơngpháp, đến trải nghiệm thành công, nhờ đó đảm bảo tính tự giác, tích cực, chủ
động, sáng tạo của hoạt động, một yếu tố hoạt động không thể thiếu của sựphát triển nói chung và của sự hoạt động học tập nói riêng
Những t tởng chủ đạo trên củng thể hiện tính toán toàn diện của mụctiêu dạy học Việc kiến tạo một tri thức, rèn luyện một kỹ năng, hình thànhmột thái độ học tập của học sinh củng nh trong đời sống Nh vậy những mụctiêu thành phần đợc thống nhất trong hoạt động, điều này thể hiện mối liên
hệ hữu cơ giữa chúng với nhau Tri thức kỹ năng, thái độ một mặt là điềukiện và mặt khác là đối tợng biến đổi của hoạt động Hớng vào hoạt độngtheo các t tởng chủ đạo trên không làm phiến diện mục tiêu dạy học, mà tráilại còn đảm bảo tính toàn diện của mục tiêu đó
Những t tởng chủ đạo trên hớng vào việc luyện tập cho học sinh nhữnghoạt động và hoạt động thành phần, gợi động cơ hoạt động, kiến tạo tri thức
đặc biệt là tri thức phơng pháp , phân bậc hoạt động nh những thành phầnphơng pháp dạy học là:
Các yếu tố trên là những thành tố cơ sở của phơng pháp dạy họcmột mặt là nói lên vai trò quan trọng của chúng, những mặt khác cũng nóilên sự hạn chế của chúng
Trang 8Ch ơng II
Phân bậc hoạt động và ứng dụng vào
việc dạy học cấu trúc lặpI/ Phân bậc hoạt động
1.1 Phân bậc hoạt động là gì:
Phân bậc: Làm căn cứ cho việc điều khiển quá trình dạy học Theo ý
nghĩa của chiến lợc thì phân bậc hoạt động của việc dạy học cấu trúc lặp làmức độ của các bài tập trong cả quá trình dạy học, còn theo ý nghĩa chiếnthuật thì đợc hiểu là mức độ khó khăn của bài tập đối với học sinh hoặc trong
điều kiện thời gian ngắn mà yêu cầu học sinh phải hoàn thành khối lợng lớnbài tập Trên cơ sở ấy, trong quá trình dạy học ngời giáo viên cần vận dụnglinh hoạt để có thể giúp học sinh lĩnh hội đợc kiến thức theo yêu cầu của bộmôn
Dạy học: Xác định đợc những mức độ yêu cầu thể hiện ở những bài tập
động trong dạy học cấu trúc lặp dựa vào các căn cứ sau:
1.2.1 Căn cứ vào độ phức tạp của đối tợng hoạt động
Hoạt động giải bài tập nói chung và giải bài tập tin học nói riêng có quan hệchặt chẻ với sự phân bậc mức độ phức tạp trong hệ thống các bài toán, nếubài tập đa ra tơng tự nhau hoặc chỉ yêu cầu mức độ thấp thì ta sẻ tạp ra sựchủ quan, nhàm chán cho học sinh, ngợc lại nếu học sinh gặp phải nhữngbài tập quá khó ngay từ đầu mà học sinh cha có phơng pháp hoặc kinhnghiệm để giải quyết thì các em dễ nhụt chí Vì vậy hệ thống bài tập đa racho học sinh cần phải đảm bảo yêu cầu về mức độ phức tạp mang tính chất
Trang 9phân bậc là rất quan trọng giúp các em từng bớc giải quyết những khó khăn,chủ động nắm kiến thức và tích luỹ kinh ngihệm, từ đó kích thích sự hứngthú, lòng say mê, tích cực, tự giác trong hoạt động nhận thức chuyên môn
2
1 1
Thuật toán của bài (a) và bài (b) đợc trình bày nh sau:
Thuật toán câu (a)
Bớc 1: S 1/a; N 0; { khởi tạo giá trị S và N}
Bớc 2: N N+1;
Bớc 3:Nếu N>100 thì chuyển đến bớc 5
Bớc 4: S 1/(a +N) rồi quay lại bớc 2;
Bớc 5: Đa ra màn hình, rồi kết thúc
Thuật toán câu (b)
Bớc 1: S 1/a; N 0; { khởi tạo giá trị S và N}
Việc cộng này đợc lặp lại một số lần
Trong bài tập (a) số lần lặp lại là 100 và việc cộng vào tổng S sẻ kết thúckhi đã thực hiện cộng 100 lần
Trong bài tập (b) số lần lặp lại cha biết trớc nhng việc cộng vào tổng S
sẻ kết thúc khi điều kiện
N
a
1
<0,0001 Tuy nhiên ở bài tập (b) có độ phức tạp cao hơn bài tập (a)
1.2.2 Sự trừu tợng hóa, khái quát hóa của đối tợng.
Trong giáo dục nói chung, trong quá trình dạy tin học nói riêng nhất lànhất là việc dạy học cấu trúc lặp việc giáo viên muốn nâng cao trình độ nhận
Trang 10thức của học sinh thì từ một vấn đề cụ thể của đối tợng hoạt động chúng ta
có thể nâng cao bẵng cách trừu tợng hóa, khái quát đối tợng hoạt động Việctrừu tợng hóa, khái quát hóa sẻ cho học sinh nâng cao kiến thức, nâng caotính snág tạo, sự hào hứng Những việc trừu tợng, khái quát củng phải phụthuộc vào đối tợng học sinh
Ví dụ 2: Tìm các số nguyên tố.
a Hãy tìm và in ra các số nguyên tố nhỏ hơn 100
b Hãy tìm và in ra các số nguyên tố nhỏ hơn một số cho trớc max
Nhận xét: Ta thấy bài toán (a) việc tìm các số nguyên tố dừng lại khi các
số nguyên tố tìm đợc nhỏ hơn 100 Hay việc tìm các số nguyên tố này điqua một số hữu hạn bớc và các số nguyên tố tìm đợc có giá trị là một hằng
số Sang bài toán (b) hoạt động này đã đợc khái quát trớc khi thực hiện vònglặp việc khái quát lên một bớc việc tìm số nguyên tố nhỏ hơn một số maxcho trớc ta dùng vòng lặp với điều kiện sau để tìm số nguyên tố nhỏ hơn một
1.2.3 Nội dung hoạt động của đối tợng ở cấu trúc lặp
Nội dung của hoạt động chủ yếu là những tri thức liên qua tới hoạt động vànhững điều kiện khác của hoạt động Nội dung của họat động càng gia tăngthì hoạt động các khó thực hiện, cho nên nội dung cũng là căn cứ của phânbậc hoạt động
Ví dụ 3: Nhập một số nguyên dơng N tính.
S= 1.2.3….N