Bài dự thi dạy học theo chủ đề tích hợp ai đã đặt tên cho dòng sông

Bài dự thi Dạy học theo chủ đề tích hợp- "Ai đã đặt tên cho dòng sông"PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI: Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Trường THPT Nhân Chính Địa chỉ: Phố Nguỵ Như Ko

Trang 1

Bài dự thi Dạy học theo chủ đề tích hợp- "Ai đã đặt tên cho dòng sông"

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI:

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

Trường THPT Nhân Chính

Địa chỉ: Phố Nguỵ Như Kon Tum- Quận Thanh Xuân- TP Hà Nội Điện thoại: 0435583332

Email: c3nhanchinh@hanoiedu.vn

Thông tin về nhóm giáo viên dự thi:

1 Họ và tên: Bùi Mai Trinh

Trang 2

1 Tên hồ sơ dạy học:

( Lịch sử lớp 12- Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và Tổng khởi nghĩa Cách

mạng tháng Tám (1939-1945); Bài 22: Hai miền đất nước trực tiếp chiến đấuchống đế quốc Mĩ)

2.1.3 Môn Địa lí:

- Sử dụng bản đồ sông Hương để nhận biết địa hình của dòng sông một cách cụthể Cụ thể như học sinh sẽ dễ dàng hình dung được các chi tiết “ Từ ngã ba Tuần,sông Hương theo hướng nam bắc qua điện Hòn Chén, vấp Ngọc Trản, nó chuyểnhướng sang tây bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột

vẽ một hình cung thật tròn về phía đông bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần

về Huế” Nhìn trên bản đồ sông Hương, học sinh cũng sẽ dễ dàng nhận ra Cồn GiãViên và Cồn Hến cùng những chi lưu là những nhánh sông đào đã khiến cho dòngnước sông Hương chảy rất chậm, cơ hồ như không chảy khi đến Huế Chi tiết

“sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang Cồn Hến” và đường cong ấy làmcho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu sẽ làkhó hình dung khi các em không nhìn thấy đường cong duyên dáng ấy trên bản đồsông Hương Hơn nữa, trước khi sông Hương đổ ra biển, dòng chảy của nó cònquay lại một lần nữa ở thị trấn Bao Vinh xưa cổ

- Việc học các bài học Địa lí giúp các em hiểu địa hình Việt Nam, các dòng sôngchảy từ tây sang đông, hầu hết ở thượng nguồn đều là vùng núi cao, nhiều vựcthẳm, rừng già khiến cho nước chảy xiết dữ dội Điều đó giúp các em hiểu vẻ đẹpcủa sông Hương vùng thượng nguồn “là một bản trường ca của rừng già, rầm rộgiữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như những

Trang 3

cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn” Tiếp đó, khi chảy về đồng bằng, địa hình thấp,dòng chảy sông Hương chậm hơn, êm đềm hơn

- Học sinh hiểu thêm về đặc điểm sông ngòi miền nhiệt đới ẩm gió mùa Ở nước tamạng lưới sông ngòi dày đặc, nước lên theo mùa, các con sông thường nhiềunước, nhiều phù sa bồi đắp cho bờ bãi ven sông Sông Hương vì thế khi ra khỏirừng đã trở thành “người mẹ phù sa của vùng văn hóa xứ sở”

(Địa lí lớp 12- Bài 6 tiết 1 “Đất nước nhiều đồi núi”; Bài 9,10: Thiên nhiên nhiệt

đới ẩm gió mùa)

2.1.4 Môn Giáo dục công dân:

- Bồi dưỡng lòng yêu quê hương, đất nước, trách nhiệm xây dựng và bảo vệ tổquốc

- Trân trọng, gìn giữ những danh lam thắng cảnh, những giá trị văn hóa tinh thầncủa dân tộc

- Giáo dục các em ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường, đặc biệt là giữ gìnnhững dòng sông xanh- sạch- đẹp Vì đó là vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước cũng

là dòng sông văn hóa- dòng sông lịch sử Ý thức giữ gìn và bảo vệ sông Hươngcũng như những dòng sông khác giúp cho việc tô điểm thiên nhiên đất nước tươiđẹp và giúp mỗi chúng ta có một môi trường sống trong sạch, lành mạnh hơn

(Giáo dục công dân 10- Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Giáo dục công dân 11- Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi

trường, Bài 13: Chính sách giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa.)

Kĩ năng thu thập thông tin, xem bản đồ, xây dựng kiến thức tổng hợp

2.2.4 Môn Giáo dục công dân:

Kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử, xử lí tình huống

2.3 Thái độ:

Từ bài học về vẻ đẹp dòng sông Hương nói riêng và thiên nhiên đất nướcnói chung , bồi dưỡng cho các em niềm tự hào về quê hương đất nước và ý thứctrân trọng, gìn giữ, bảo vệ danh lam thắng cảnh và bảo vệ môi trường

3 Đối tượng dạy học:

Học sinh lớp 12 - Trường THPT Nhân Chính- Hà Nội

Số lượng là 80 em, số lớp thực hiện: 02 lớp

4 Ý nghĩa của bài học:

- Đối với thực tiễn dạy học: Bài học giúp cho bản thân người dạy hiểu sâu sắc,

đầy đủ hơn kiến thức về bài bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông, trau dồi và vận

dụng được một cách hiệu quả kiến thức của những môn học khác Bài học cũnggiúp các em thấy được sự cần thiết và hấp dẫn của các môn học như Ngữ văn,

Trang 4

sử đất nước mình, không chọn môn Lịch sử, Địa lí trong các kì thi

- Đối với thực tiễn đời sống: Bài học giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy,

sự sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào thực tiễn, ý thức được trách nhiệm vớiviệc bảo vệ môi trường và thêm yêu quê hương đất nước mình

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

5.1 Thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng trong dạy học:

- Máy chiếu Projecto

- Bản đồ, tranh ảnh minh họa:

NHÀ VĂN HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Trang 5

BẢN ĐỒ SÔNG HƯƠNG

Trang 6

CÁNH ĐỒNG CHÂU HÓA

ĐỒI VỌNG CẢNH

Trang 7

CHÙA THIÊN MỤ

LĂNG MINH MẠNG

Trang 8

CỒN HẾN

ĐIỆN HÒN CHÉN

Trang 9

CẦU TRÀNG TIỀN

5.2 Các ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học của bài học :

- Giáo án Power point

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

- Nhận biết được đặc trưng của thể loại bút kí và nghệ thuật viết bút kí trong bài

- Bồi dưỡng tình yêu và niềm tự hào với quê hương Tổ quốc

B Nội dung:

I Phần tiểu dẫn:

1 Phần giới thiệu về nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường

Trang 10

+ Sự nghiệp sáng tác

2 Phần giới thiệu về bài bút kí: Ai đã đặt tên cho dòng sông?

+ Xuất xứ và thời gian sáng tác

+ Đặc trưng thể loại bút kí

+ Bố cục

+ Nhan đề

II Phần đọc hiểu văn bản:

1.Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên

+ Vẻ đẹp của sông Hương nơi thượng nguồn

+ Vẻ đẹp của sông Hương ở vùng đồng bằng và ngoại vi thành phố

+ Vẻ đẹp của sông Hương trong lòng thành phố Huế

2 Vẻ đẹp sông Hương dưới góc độ lịch sử và văn hóa

3 Những đặc sắc về nghệ thuật

C Phương pháp dạy học:

* Sự chuẩn bị của thầy và trò:

- Sgk, sgv, một số tài liệu tham khảo, tranh ảnh minh họa, bản đồ sông Hương

- HS soạn bài theo các câu hỏi của sgk

- GV soạn thiết kế dạy- học

* GV tổ chức giờ dạy- học theo cách kết hợp các phương pháp: đọc diễn cảm, traođổi- thảo luận, trả lời các câu hỏi, giảng bình

D Tiến trình dạy- học:

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Hình tượng người lái đò trong cuộc vượt thác trên sông Đà

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài mới: Dòng sông ai đã đặt tên, để người đi nhớ Huế không quên.

Xa con sông mang bao nỗi nhớ Người ở lại tháng năm đợi chờ…

+ GV: Hướng dẫn học sinh đọc “Tiểu

Trang 11

+ GV: ? Trình bày những hiểu biết

của em về bài bút kí này:

* Xuất xứ, thời gian sáng tác:

* Thể loại:

* Bố cục đoạn trích:

+ GV: Em hãy kể lại huyền thoại về

cách lí giải nguốn gốc tên của dòng

sông Hương?

tài hoa”

- Tác phẩm tiêu biểu: (Sgk)

2 Tác phẩm:

- Xuất xứ, thời gian sáng tác: Là bài bút

kí đặc sắc, viết tại Huế, ngày 4/1/1981, introng tập sách cùng tên

- Thể loại: bút kí: là thể văn thuộc loại kí(ghi chép) nhằm ghi lại những điều mắtthấy tai nghe trong cuộc sống bằng nhữngnhận xét, những cảm xúc của người viết.Bút kí thường nói về người thật, việc thậtcùng những suy nghĩ, bình luận chân thựccủa người viết Bút kí thường được xem

là thể trung gian giữa kí sự và tuỳ bút.Không có ranh giới rạch ròi giữa các loại

kí (Bút kí, kí sự, tuỳ bút), mà biến hoátuỳ theo ý định sáng tác và đặc điểm, bútpháp của nhà văn

- Bố cục: đoạn trích chia làm 2 phần:

+ Phần 1: Từ đầu đến: “bát ngát tiếnggà”: Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnhsắc thiên nhiên:

* Từ đầu đến: “dưới chân núi KimPhụng”: Vẻ đẹp của sông Hương nơithượng nguồn

* Tiếp đến: “ quê hương xứ sở”: Vẻ đẹpcủa sông Hương ở vùng đồng bằng vàngoại vi thành phố

* Còn lại: Vẻ đẹp của sông Hương tronglòng thành phố Huế

+ Phần 2: đoạn còn lại của phần trích: Vẻđẹp sông Hương dưới góc độ lịch sử vàvăn hóa

- Nhan đề: Bài bút kí kết thúc bằng cách

lí giải tên của dòng sông: sông Hương sông thơm Cách lí giải bằng một huyềnthoại:

+ Người làng Thành Chung có nghềtrồng rau thơm Ở đây kể lại rằng vì yêuquí con sông xinh đẹp, nhân dân hai bờsông đã nấu nước của trăm loài hoa đổxuống dòng sông cho làn nước thơm tho

Trang 12

Hoạt động của GV và HS NỘI DUNG BÀI DẠY

*Ý nghĩa nhan đề của đoạn trích:

+ HS đọc diễn cảm đoạn văn mở đầu

+ GV hướng dẫn HS xem hình ảnh

sông Hương nơi đầu nguồn trên

bản đồ (Tích hợp môn Địa lí)

+ GV: ?Ở thượng nguồn, sông Hương

được tác giả diễn tả như thế nào? Để

làm nổi bật được vẻ đẹp ấy nhà văn đã

à Huyền thoại ấy đã trả lời câu hỏi: Ai

đã đặt tên cho dòng sông?

+ Đặt tiêu đề và kết thúc bằng câu hỏi

“Ai đã đặt tên cho dòng sông?”

à để nhằm mục đích lưu ý người đọc vềcái tên đẹp của dòng sông mà còn gợi lênniềm biết ơn đối với những người đã khaiphá miền đất này

+ Mặt khác không thể trả lời vắn tắt trongmột vài câu mà phải trả lời bằng cả bài kídài

à ca ngợi vẻ đẹp, chất thơ của dòngsông

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:

1.Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên:

a Vẻ đẹp của sông Hương ở thượng nguồn:

- Sông Hương nhìn từ cội nguồn là dòngchảy có mối quan hệ sâu sắc với dãy

Trường Sơn, tựa như “một bản trường ca của rừng già” với nhiều tiết tấu hùng

tráng, dữ dội

+ Con sông vừa “rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn”

+ Sông Hương lại vừa “dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”

+ Như một cô gái Digan phóng khoáng

và man dại với “một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng”.

+ Trở thành người mẹ phù sa của vùng văn hóa xứ sở

à Ngôn ngữ tạo hình, gợi tả chính xácđặc điểm của sông Hương ở thượng lưuvới vẻ đẹp vừa hùng vĩ, man dại, vừa trữtình say đắm lòng người

à nhà văn đã sử dụng biện pháp nhân

Trang 13

+ GV: Sông Hương ở đồng bằng được

miêu tả như thế nào? Nêu dẫn chứng

*Có thể thấy: sông Hương ở đầu nguồn

có một sức sống mãnh liệt, hoang dạinhưng cũng rất dịu dàng và say đắm.Theo tác giả, nếu chỉ mải mê nhìn ngắmkhuôn mặt kinh thành mà không tìm hiểusông Hương từ nguồn cội thì khó thấy hếtđược vẻ đẹp trong phần tâm hồn sâu thẳmcủa dòng sông

b Vẻ đẹp của sông Hương ở đồng bằng và ngoại vi thành phố:

- Sông Hương được nhìn trong mối quan

hệ với kinh thành Huế:

+ Sông Hương đã trải qua một hành trìnhđầy gian truân và nhiều thử thách trướckhi trở thành người tình dịu dàng và thủychung của cố đô Thủy trình của dòngsông như cuộc tìm kiếm có ý thức ngườitình nhân đích thực của cô gái trong câuchuyện tình yêu nhuốm màu cổ tích.+ Đó là một dòng chảy sống động quanhững địa danh khác nhau của xứ Huế:

* Giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại,

sông Hương là cô gái đẹp ngủ mơ màng

* Khi ra khỏi vùng núi, sông Hương như

nàng tiên được đánh thức, bừng lên sức

trẻ và niềm khao khát của tuổi thanh xuân

trong sự chuyển dòng liên tục, rồi vòng những khúc quanh đột ngột,vẽ một hình cung thật tròn, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ rồi vượt qua, đi giữa âm vang, trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách…

* Khi qua Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo, sông Hương mềm như tấm lụa, có khi ánh lên những phản quang nhiều màu sắc sớm xanh, trưa vàng, chiều tím, lúc lại trầm mặc khi qua bao lăng tẩm, đền đài, rồi nó bừng sáng, tươi tắn và trẻ trung khi gặp tiếng chuông chùa Thiên

Mụ ngân nga…

Trang 14

Hoạt động của GV và HS NỘI DUNG BÀI DẠY

+ GV hướng dẫn HS chỉ ra nét độc

đáo, đặc sắc trong lối viết của nhà văn

+ GV: ? Khi chảy vào thành phố Huế,

Sông Hương có nét khác biệt gì? Phát

hiện của tác giả về nét riêng, độc đáo

của dòng sông cho thấy những điều gì

trong tình cảm của tác giả với xứ Huế

và dòng sông?

+ GV tiếp tục hướng dẫn cho HS

xem trên bản đồ đoạn sông Hương

chảy trong lòng thành phố Huế.

(Tích hợp Địa lí)

-> Hiểu biết về địa lí đã giúp tác giảmiêu tả tỉ mỉ về sông Hương với nhiềuhình ảnh, đẹp như bức tranh có đườngnét, có hình khối Đó còn là vẻ đẹp đamàu mà biến ảo: mang màu sắc triết lí, cổthi khi đi trong âm hưởng ngân nga củatiếng chuông chùa Thiên Mụ, có vẻ đẹp

“vui tươi” khi đi qua những bãi bờ xanh

biếc vùng ngoại ô Kim Long, có vẻ đẹp

“mơ màng trong sương khói” khi nó rời

xa thành phố để đi qua những bờ tre, lũytrúc và những hàng cau thôn Vĩ Dạ

-> Đoạn văn bộc lộ nét lịch lãm và tàihoa trong lối hành văn của tác giả, làmnên sự hấp dẫn khó cưỡng nổi với ngườiđọc, khiến ta cảm nhận một vẻ đẹp vừamạnh mẽ lại vừa dịu dàng của dòng sông.-> Hai bút pháp kể và tả được kết hợpnhuần nhuyễn và tài hoa trong đoạn văn

đã làm nổi bật một sông Hương đẹp bởiphối cảnh kì thú giữa nó với thiên nhiên

xứ Huế phong phú mà hài hòa

c.Vẻ đẹp sông Hương khi chảy trong lòng thành Huế:

- Như đã tìm thấy chính mình trong lòng

thành phố thân yêu, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, dòng sông kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam- đông bắc, rồi uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến khiến dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu.

- Nằm ngay gữa lòng thành phố yêu quýcủa mình, sông Hương cũng giống nhưsông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp củaBu-đa-pét…nhưng trong cách biểu đạt tàihoa của tác giả, sông Hương được cảmnhận với nhiều góc độ:

+ Bằng con mắt nhìn của hội họa, sôngHương và những chi lưu của nó tạonhững đường nét thật tinh tế làm nên vẻ

Trang 15

+ GV: Sông Hương trước khi đi ra

biển cả có điểm gì đặc biệt?

GV chỉ trên bản đồ khúc quanh khi

sông Hương đột ngột đổi dòng để

gặp lại Huế ở thị trấn Bao Vinh.

(Tích hợp Địa lí)

+ GV chốt lại:

+ GV: Những chi tiết nào cho thấy tác

giả miêu tả sông Hương gắn với

+ Với cái nhìn của trái tim đa tình, sôngHương là người tình dịu dàng và chung

thủy: Rời khỏi kinh thành, sông Hương chếch về hướng chính bắc, ôm lấy đảo Cồn Hến quanh năm mơ màng trong sương khói, đang xa dần thành phố để lưu luyến ra đi giữa màu xanh biếc của tre trúc và của những vườn cau vùng ngoại ô Vĩ Dạ Và rồi, như sực nhớ lại một điều gì chưa kịp nói, nó đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặt sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao vinh xưa cổ

-> Đây là một phát hiện thú vị của tácgiả, một phát hiện rất tinh tế Khúc quanh

bất ngờ đó, tựa như một nỗi vương vấn,

và dường như còn có cả một chút lẳng lơ kín đáo của tình yêu

- Sông Hương trở lại “để nói một lời thề

trước khi về biển cả” Tác giả liên hệ:

“Lời thề ấy vang vọng khắp khu vực sông Hương thành giọng hò dân gian, ấy là tấm lòng người dân Châu Hóa xưa mãi mãi chung tình với quê hương xứ sở”.

* Tiểu kết: Với lối viết kí lịch lãm, tài

hoa, mê đắm, kết hợp giữa tả và kể cùngnhững lời bình luận, nhà văn đã tô đậm

vẻ đẹp của sông Hương hòa lẫn vào thiênnhiên khi ở đầu nguồn, ở đồng bằng vàđặc biệt gắn bó với thành phố Huế

2 Vẻ đẹp sông Hương được khám phá dưới góc độ lịch sử và văn hóa:

a Vẻ đẹp sông Hương trong mối quan

hệ với lịch sử dân tộc:

- Trong mối quan hệ nghiêm trang này,sông Hương mang vẻ đẹp của một bảnhùng ca ghi dấu những thế kỉ vinh quang:

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	6,28 MB