Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay Luận văn ThS. Triết học

Trong những năm qua Hải Dương đã thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho các tầng lớp nhân dân, nhất là lực lượng thanh niên, góp phần quan trọng vào thực hiện thắ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



BÙI THỊ TUYẾT MINH

GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

CHO THANH NIÊN TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



BÙI THỊ TUYẾT MINH

GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

CHO THANH NIÊN TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 60 22 85

Người hướng dẫn khoa học: TS ĐINH QUANG TUẤN

HÀ NỘI - 2012

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

CHO THANH NIÊN TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY - MỘT SỐ

VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 7

1.1 Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và giáo dục ý thức bảo vệ Tổ

quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 7 1.1.1 Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và biểu hiện của ý

thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của thanh niên tỉnh Hải

Dương hiện nay 7 1.1.2 Sự cần thiết giáo dục ý thức Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 19 1.2 Thực trạng và nguyên nhân giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội

chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 29 1.2.1 Thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 29 1.2.2 Nguyên nhân thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội

chủ nghĩa cho thanh niên ở tỉnh Hải Dương hiện nay 41

Chương 2 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN GIÁO DỤC Ý THỨC

BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CHO THANH NIÊN

TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY 48 2.1 Định hướng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho

thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 48 2.1.1 Mục tiêu, yêu cầu giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ

nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 48 2.1.2 Phát huy vai trò của các chủ thể trong giáo dục ý thức bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện

nay 51

2.1.3 Kết hợp chặt chẽ giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ

nghĩa và giáo dục ý thức pháp luật, đạo đức, ý thức chính trị

cho thanh niên 54

2.1.4 Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và đồng bộ 56

2.1.5 Đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với tâm lý lứa tuổi của thanh niên 57

2.2 Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay 59

2.2.1 Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa 59

2.2.2 Thường xuyên tổ chức cho thanh niên tham gia vào các hoạt động thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa 63

2.2.3 Xây dựng môi trường chính trị - xã hội lành mạnh để giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương 66

2.2.4 Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình với nhà trường, xã hội và đơn vị quân đội trong giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên ở tỉnh Hải Dương hiện nay 69

2.2.5 Thường xuyên nâng cao ý thức tự giáo dục, tự rèn luyện và tin tưởng vào khả năng của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ quê hương, bảo vệ đất nước 72

2.2.6 Quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho thanh niên Hải Dương 75

KẾT LUẬN 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC 86

BẢNG QUY ƯỚC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định, bảo vệ Tổ quốc XHCN là quy luật phổ biến của cách mạng XHCN, xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo vệ Tổ quốc, là hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch lợi dụng sự sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu, lợi dụng cuộc chiến chống khủng bố, tấn công quyết liệt vào độc lập chủ quyền của các quốc gia, dân tộc, đặc biệt là các nước XHCN còn lại, trong đó có nước ta Vì vậy, trong khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân ta luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, củng cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Tổ quốc và các thành quả cách mạng

Sức mạnh bảo vệ Tổ quốc của đất nước ta là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố: Chính trị, quân sự, kinh tế, văn hoá, khoa học công nghệ, kết hợp sức mạnh trong nước và sức mạnh quốc tế, yếu tố con người với vũ khí trang bị… Trong đó, yếu tố con người giữ vai trò quyết định Nhiệm vụ trước hết và trên hết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta là phải làm cho ý thức bảo vệ Tổ quốc được thấm nhuần sâu sắc trong mọi tầng lớp nhân dân, lực lượng thanh niên là trọng tâm

Thanh niên là lực lượng xung kích, là thế hệ kế tục cha anh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, phần lớn là do thanh niên Trong những năm qua, phát huy truyền thống cách mạng, dân tộc thanh niên Việt Nam đã ra sức học tập, lao động sản xuất, tham gia tích cực vào các hoạt động chính trị - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN

Là một tỉnh lớn ở đồng bằng Bắc Bộ, có vị trí chiến lược hết sức quan trọng Trong những năm qua Hải Dương đã thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho các tầng lớp nhân dân, nhất là lực lượng thanh niên, góp phần quan trọng vào thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong tình hình mới, xây dựng lực lượng vũ trang tỉnh ngày càng vững mạnh Tuy nhiên, trước tác động tiêu cực của kinh

tế thị trường và sự chống phá quyết liệt của kẻ thù bằng “diễn biến hòa bình”, các chủ thể giáo dục chưa quan tâm đầy đủ công tác giáo dục ý thức bảo vệ

Tổ quốc cho thanh niên trong tỉnh Hệ quả làm cho một bộ phận thanh niên nhận thức chưa đúng đắn nhiệm vụ BVTQ, có biểu hiện phai nhạt lý tưởng cách mạng, tha hóa về đạo đức lối sống, chạy theo lối sống vật chất tầm thường, buông thả, thờ ơ lãnh đạm đối với các vấn đề chính trị - xã hội, thậm chí trốn tránh trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ quân sự, đào bỏ ngũ… Ảnh hưởng đến việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân và việc hoàn thành nhiệm vụ của các đơn vị quân đội; ảnh hưởng đến uy tín, truyền thống của địa phương, gia đình và quân đội Vì vậy, giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên tỉnh Hải Dương thực

sự trở nên cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn hiện nay Đó cũng chính là lý do

để tác giả lựa chọn đề tài “Giáo dục ý thức Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Bảo vệ Tổ quốc XHCN và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN đã được C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, Hồ Chí Minh đề cập trong nhiều tác phẩm Trong các văn kiện của Đảng đều có một nội dung xác định rõ quan điểm, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Tại Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã xác định “Nghị quyết về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình mới” Đây là cơ sở lý luận và thực tiễn để toàn Đảng, toàn dân,

toàn quân ta nghiên cứu, quán triệt và thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốctrong tình mới, đồng thời là cơ sở để phát huy vai trò của các chủ thể trong giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên ở tỉnh Hải Dương hiện nay

Quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng về bảo vệ Tổ quốc XHCN,

đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết của các tác giả đề cập dưới các góc độ khác nhau về bảo vệ Tổ quốc XHCN như: “Bảo vệ Tổ quốc trong tình mới một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Viện khoa học xã hội nhân văn quân

sự, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2003; “Nâng cao chất lượng quán triệt tư duy mới của Đảng về bảo vệ Tổ quốc cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp trung đoàn ở Học viện Chính trị quân sự hiện nay”, đề tài khoa học cấp Học viện do Tiến sỹ Đặng Bá Minh chủ nhiệm đề tài, Học viện Chính trị quân

sự 2004

Về ý thức chính trị XHCN, có một số công trình khoa học như: “Phát triển ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa trong xã hội và quân đội thời kỳ đổi mới” của PGS - TS Lê Văn Quang, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội - 2001;

“Nâng cao ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa của Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Hồng Anh, Luận văn thạc sỹ Triết học, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội, 1995; “Phát huy vai trò của tổ chức công đoàn trong nâng cao ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa của công nhân các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện nay” của Nguyễn Ngọc Liệu, Luận văn thạc sỹ Triết học, Học viện Chính trị quân

sự, Hà Nội, 2004 Đinh Quốc Triệu (2005), “Vai trò của gia đình trong giáo dục ý thức BVTQ XHCN cho thanh niên ở tỉnh Phú Thọ hiện nay”, Luận văn văn thạc sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quân sự, Hà Nội Hà Công Chờ (2007), “Phát triển ý thức quốc phòng của học viên bồi dưỡng kiến thức quốc

phòng ở Trường Quân sự Quân khu 7 hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quân sự, Hà Nội

Các công trình khoa học, bài viết của các tác giả đã đề cập tương đối toàn diện và có hệ thống về bảo vệ Tổ quốc XHCN; về ý thức xã hội và ý thức chính trị XHCN; về gia đình, vị trí vai trò, chức năng, mối quan hệ của gia đình Đồng thời nêu lên một số phương hướng, giải pháp nhằm xây dựng, nâng cao nhận thức về bảo vệ Tổ quốc XHCN trong tình hình mới, nâng cao ý thức chính trị XHCN, ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho nhân dân nói chung, trong quân đội nói riêng

Tuy nhiên, chưa có một công trình nào đề cập trực tiếp tới giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên, nhất là ở Hải Dương Vì vậy, đề

tài “Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay” mà tác giả lựa chọn là một đề tài độc lập và không trùng lặp

với đề tài, luận văn, luận án đã được công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích:

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN, đề xuất định hướng và giải pháp cơ bản giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

* Nhiệm vụ:

- Làm rõ khái niệm, cấu trúc ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN và giáo dục

ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên hiện nay

- Làm rõ sự cần thiết phải giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên Hải Dương hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất định hướng, giải pháp cơ bản giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên Hải Dương hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

* Đối tượng nghiên cứu: Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN của

thanh niên Hải Dương

* Phạm vi nghiên cứu:

Luận văn chỉ nghiên cứu thanh niên hiện sinh sống, học tập và làm việc trên địa bàn tỉnh Hải Dương, chủ yếu là thanh niên ở các trường THPT, cao đẳng, Đại học; thanh niên trong các nhà máy xí nghiệp, thanh niên nông thôn

từ năm 2000 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên cơ sở lý luận Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về bảo vệ

Tổ quốc, ý thức bảo vệ Tổ quốc, vị trí và vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN

* Cơ sở thực tiễn: Luận văn kế thừa kết quả nghiên cứu của các công

trình, đề tài khoa học đã được công bố có liên quan; dựa vào báo cáo tổng kết của các cơ quan, ban ngành của tỉnh Hải Dương; kết hợp với kết quả nghiên cứu, khảo sát của tác giả về thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

* Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như: lôgíc - lịch sử, phân tích, so sánh, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn để làm sáng tỏ góc chính trị - xã hội của vấn đề nghiên cứu

6 Đóng góp của luận văn

- Góp phần cung cấp một số vấn đề lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao nhận thức về giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo và nghiên cứu giảng dạy trong các nhà trường tại địa phương

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết:

Chương 1: Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh

niên tỉnh Hải Dương hiện nay - một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Chương 2: Định hướng và giải pháp cơ bản giáo dục ý thức bảo vệ Tổ

quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

Chương 1 GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CHO THANH NIÊN TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY - MỘT SỐ

VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và giáo dục ý thức bảo

vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

1.1.1 Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và biểu hiện của ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

Tổ quốc là một địa vực, lãnh thổ sinh sống của một cộng đồng dân cư (gồm một hay nhiều dân tộc) có cùng ngôn ngữ, văn hoá, truyền thống lịch sử gắn với một chế độ kinh tế, chính trị, xã hội trong một giai đoạn lịch sử cụ thể Tổ quốc bao gồm hai phương diện thống nhất hữu cơ với nhau: những yếu tố tự nhiên, địa bàn cư trú và hoạt động của một cộng đồng dân cư, gắn

bó với quá trình sống, trưởng thành của nhiều thế hệ người; những yếu tố xã hội như ngôn ngữ, văn hoá, truyền thống lịch sử và nhất là luôn gắn với một chế độ kinh tế, chính trị, xã hội nhất định Tổ quốc không phải là một khái niệm trừu tượng, “nhất thành bất biến” mà là một phạm trù lịch sử mang nội dung phong phú: kinh tế, chính trị, văn hoá, ngôn ngữ, địa lý…và luôn luôn vận động biến đổi, phát triển không ngừng Mỗi loại hình tổ quốc bao giờ cũng gắn liền với chế độ kinh tế, chính trị và giai cấp thống trị chế độ xã hội đó Trong chế

độ xã hội có đối kháng giai cấp, tổ quốc thuộc về giai cấp thống trị, bóc lột Không có một Tổ quốc chung cho kẻ thống trị và người bị trị

Tổ quốc XHCN là một loại hình tổ quốc phát triển cao nhất trong lịch sử loài người Tổ quốc XHCN ra đời gắn liền với sự thắng lợi của cuộc cách mạng XHCN do giai cấp công nhân lãnh đạo Trong thế kỷ XIX, mặc dù Tổ quốc XHCN chưa xuất hiện, nhưng C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ ra cho giai cấp công nhân cần phải bảo vệ những thành quả cách mạng của mình Phát

triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đã xây dựng học thuyết bảo vệ Tổ quốc XHCN gắn liền với thực tiễn bảo vệ Chính quyền Xô Viết sau khi Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 thành công V.I.Lênin chỉ rõ: “Kể

từ ngày 25 tháng 10 năm 1917, chúng ta là những người chủ trương bảo vệ Tổ quốc Chúng ta tán thành “bảo vệ Tổ quốc”, nhưng cuộc chiến tranh mà chúng ta đang đi tới, là một cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chủ nghĩa xã hội với tính cách là Tổ quốc, bảo vệ Nước cộng hoà Xô Viết với tính cách là một đơn vị trong đạo quân thế giới của chủ nghĩa

xã hội ” [27, tr 102]

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rằng, từ khi CNXH hiện thực ra đời, các nước XHCN đã phải thường xuyên chống trả những âm mưu, thủ đoạn và hành động lật đổ, bao vây, xâm lược của đủ loại thù trong giặc ngoài Đầu tiên là nhân dân Nga phải đứng lên trong những năm nội chiến có sự can thiệp của 14 nước đế quốc (1918 - 1920) và sau này là cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại chống lại phát xít Đức và đồng minh của chúng (1941 - 1945) Khi CNXH trở thành hệ thống trên thế giới thì cuộc đương đầu với các thế lực thù địch để bảo vệ CNXH cũng diễn ra vô cùng quyết liệt Đặc biệt là sự sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã chứng minh quy luật khách quan của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc XHCN

Ở nước ta, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc được đặt ra ngay từ sau cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời Tiếp đó, chúng ta phải tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp giành độc lập tự do cho Tổ quốc, bảo vệ thành quả cách mạng Sau khi miền Bắc được giải phóng, cả nước tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược, bảo vệ miền Bắc XHCN, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Khi cả nước độc lập, thống nhất đi lên CNXH, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN là hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng nước ta Điều đó đã chứng

minh rằng, bảo vệ Tổ quốc XHCN là một quy luật nhằm giữ vững và phát triển những thành quả cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã giành được, đó cũng chính là sự quán triệt sâu sắc mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH của cách mạng Việt Nam Ngay trong bản “Tuyên ngôn độc lập” của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Nước Việt nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự

do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy” [27, tr 4] Vận dụng và phát triển học thuyết bảo vệ Tổ quốc XHCN của chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH của Đảng ta khẳng định: “Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam Trong khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân ta luôn luôn nâng cao cảnh giác, củng cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Tổ quốc và các thành quả cách mạng” [7, tr 10]

Hiện nay, tình hình thế giới diễn biến hết sức phức tạp và chứa đựng nhiều yếu tố khó lường Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ hòng xoá

bỏ các nước XHCN còn lại, trong đó Việt Nam là một trọng điểm

Nước ta, sau gần 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng đã thu được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: tình hình chính trị - xã hội ổn định; kinh tế phát triển; giữ vững được độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; củng cố được lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ XHCN; động viên được sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân, của cả

hệ thống chính trị tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Những

thành tựu đó là kết quả tổng hợp của quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN của nhân dân ta.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng, đất nước ta phải đối mặt với nhiều thách thức Bốn nguy cơ mà Đảng ta chỉ rõ trong Hội nghị giữa nhiệm

kỳ Khóa VII đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen, tác động lẫn nhau, không thể xem nhẹ nguy cơ nào Trong đó, điều cần nhấn mạnh là: “tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, gây bất bình và làm giảm lòng tin trong nhân dân” [11, tr 67] Lợi dụng tình hình đó, các thế lực thù địch đang ra sức chống phá cách mạng nước ta, tuyên truyền xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, gây chia rẽ Đảng với nhân dân, đòi thực hiện chế độ đa nguyên,

đa đảng, “phi chính trị hóa” quân đội, từng bước xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng

và chế độ XHCN trên đất nước ta Hoạt động “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với nước ta diễn ra trên tất cả các lĩnh vực: chính trị,

tư tưởng, kinh tế, văn hoá, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh …và không loại trừ hành động can thiệp quân sự, xâm lược của kẻ thù nhằm xoá bỏ độc lập dân tộc và CNXH của nhân dân ta

Trước tình hình đó, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN của nhân dân

ta đặt ra những yêu cầu mới Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: “Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nền văn hoá; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc” [11, tr 117] Cụ thể hóa quan điểm trên, Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX chỉ rõ sáu mục tiêu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc XHCN trong giai đoạn hiện nay: “Một là, bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền thống nhất toàn vẹn

lãnh thổ; hai là, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; ba là, bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; bốn là, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; năm là, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nền văn hoá; sáu là, giữ vững ổn định chính trị và môi trường hoà bình, phát triển đất nước theo định hướng XHCN” [2, tr 45 - 46]

Trong tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc của Đảng ta, quan hệ giữa xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc được giải quyết một cách biện chứng “Theo tư duy mới, nhiệm vụ quốc phòng ngày nay không chỉ nhằm để chống chiến tranh xâm lược bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia mà còn gắn chặt với yêu cầu thường xuyên bảo vệ an ninh trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, đối ngoại, khoa học, công nghệ, văn hoá, xã hội Bảo vệ Tổ quốc gắn liền với bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa” [33, tr 9] Đó cũng chính là sự nhận thức sâu sắc quy luật dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc ta Ngày nay quy luật

đó được thể hiện ở hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN Xây dựng đất nước giàu mạnh theo con đường XHCN tạo ra khả năng bảo vệ tốt nhất Bởi lẽ sức mạnh bảo vệ Tổ quốc là sức mạnh tổng hợp về chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; là sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc, của cả hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo Sức mạnh tổng hợp đó chỉ có thể có được thông qua công cuộc xây dựng đất nước theo định hướng XHCN Bảo vệ Tổ quốc XHCN là công việc thường xuyên gắn với xây dựng CNXH tạo thành một chỉnh thể thống nhất của quá trình đổi mới vì độc lập dân tộc và CNXH

* Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người thông qua lao động, ngôn ngữ; ý thức là sản phẩm xã hội, là một hiện tượng

xã hội Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người một cách năng động sáng tạo, ý thức

không phải là bản sao giản đơn, thụ động, máy móc hiện thực; ý thức là của con người, mà con người là một thực thể xã hội năng động sáng tạo, ý thức phản ánh thế giới khách quan trong quá trình con người tác động cải tạo thế giới Ý thức không phải là một hiện tượng tự nhiên thuần tuý mà là một hiện tượng xã hội bắt nguồn từ thực tiễn lịch sử - xã hội, phản ánh những quan hệ

xã hội khách quan C.Mác cho rằng: “Ngay từ đầu ý thức đã là một sản phẩm

xã hội, và vẫn là như vậy chừng nào con người còn tồn tại” [25, tr 43]

Như vậy, bản tính tự nhiên của con người thông qua hoạt động lao động sản xuất, trao đổi ngôn ngữ, giao tiếp và các quan hệ xã hội được hình thành và bộc lộ ra, được xã hội hóa trở thành các phẩm chất xã hội của con người - bản chất người C.Mác khẳng định “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội” [25, tr 66] Và vì vậy, ý thức của con người là một hiện tượng lịch sử, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, nảy sinh, tồn tại và phát triển gắn liền với quá trình phát triển của lịch sử - xã

hội, phản ánh tồn tại xã hội trong từng giai đoạn của lịch sử nhất định

Ý thức có kết cấu phức tạp, bao gồm nhiều thành tố quan hệ với nhau Nghiên cứu cấu trúc của ý thức bao gồm các yếu tố: Tri thức, tình cảm, ý chí Trong đó tri thức là nhân tố cơ bản, cốt lõi, là kết quả của quá trình con người nhận thức thế giới, phản ánh thế giới Tri thức có nhiều lĩnh vực khác nhau như tri thức về tự nhiên, xã hội, con người… và nhiều cấp độ như tri thức cảm tính và lý tính, tri thức kinh nghiệm và lý luận, tri thức tiền khoa học và khoa học

Tuy nhiên, tác động của thế giới đến con người không chỉ đem lại tri thức

về thế giới mà còn đem lại tình cảm của con người về thế giới Tình cảm là những thái độ, cảm xúc của con người đối với sự vật, hiện tượng của hiện thực khách quan Tình cảm tham gia vào mọi hoạt động và trở thành một động lực quan trọng của hoạt động con người Tri thức có biến thành tình cảm mãnh liệt thì mới đạt đến độ sâu sắc và phải thông qua tình cảm thì tri thức mới biến thành hành động thực tế, mới phát huy được sức mạnh của mình

Ý chí là điểm hội tụ của tri thức và tình cảm hướng vào hoạt động của con người Ý chí là mặt năng động của ý thức, biểu hiện ở năng lực thực hiện những hành động có mục đích Ý chí là hình thức tâm lý điều chỉnh hành vi tích cực nhất

ở con người (trong ý chí có cả mặt năng động của tri thức, lẫn mặt năng động của tình cảm, đạo đức) Nhờ ý chí mà con người biến đổi được tự nhiên và xã hội, tạo

ra được những giá trị vật chất và tinh thần, thực hiện được những chuyển biến và

có được những phát hiện trong khoa học

Ý thức BVTQ là một loại hình của ý thức xã hội, được hình thành, phát triển gắn liền với quá trình xây dựng, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Ý thức bảo vệ Tổ quốc phản ánh nội dung, yêu cầu của nhiệm vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên cả hai phương diện tự nhiên - lịch sử và chính trị - xã hội Ý thức BVTQ phản ánh lợi ích kinh tế và chính trị của giai cấp thống trị, giai cấp thống trị không thể duy trì được sự thống trị của mình nếu như không xác lập những lợi ích cơ bản của mình và không có ý thức bảo vệ những lợi ích căn bản đó Trong cách mạng XHCN, sau khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền, thiết lập chuyên chính vô sản, bắt đầu sự nghiệp xây dựng CNXH, đồng thời phải tiến hành bảo vệ Tổ quốc XHCN

Ý thức bảo vệ Tổ quốc là một loại hình của ý thức xã hội XHCN, phản ánh tính tất yếu khách quan, yêu cầu và nhiệm vụ cách mạng xã hội chủ nghĩa Ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN nảy sinh từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vì mục tiêu CNXH, được học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường nhằm chống lại sự xâm lược, bao vây, chống phá của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đối với Tổ quốc XHCN Việc nhận thức và quyết tâm hiện thực hóa quan điểm, đường lối bảo vệ Tổ quốc của Đảng Cộng sản trên thực tiễn cũng là một nhân tố quan trọng của ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN

Như vậy, ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN là tổng hòa tri thức, tình cảm

và ý chí bảo vệ Tổ quốc thông qua hoạt động của con người, thể hiện chủ

nghĩa yêu nước Việt Nam XHCN, độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ đất nước gắn với bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Ý thức bảo vệ Tổ quốc phản ánh quy luật dựng nước phải đi đôi với giữ nước trong lịch sử dân tộc, ngày nay là xây dựng CNXH gắn chặt với bảo vệ

Tổ quốc XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng Ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN được xây dựng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,

kế thừa truyền thống yêu nước, quyết tâm giữ nước, không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ đã được hun đúc trong suốt mấy ngàn năm dựng nước, giữ nước của dân tộc

Ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN bao gồm tri thức, tình cảm và ý chí

Thứ nhất, tri thức bảo vệ Tổ quốc XHCN, đó là sự hiểu biết về truyền

thống lịch sử dân tộc mà dòng chủ lưu của nó là truyền thống yêu nước, truyền thống đoàn kết muôn người như một, quyết tâm giữ nước, không chịu khuất phục trước sự xâm lược của kẻ thù Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Dân ta phải biết sử ta Sử ta dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta Dân tộc ta là con Rồng cháu Tiên, có nhiều người tài giỏi đánh Bắc dẹp Nam, yên dân trị nước tiếng để muôn đời… Sử ta dạy cho ta bài học này: lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do Trái lại lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn” [27, tr 216 - 217]

Từ hiểu biết về lịch sử, hình thành niềm tự hào về đất nước, dân tộc, con người Việt Nam Đảng ta khẳng định: “Chúng ta tự hào về dân tộc ta - một dân tộc anh hùng, thông minh và sáng tạo; tự hào về Đảng ta - Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện - một lòng một

dạ chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân” [12, tr 64] Sự hiểu biết đó, là động lực tinh thần thúc đẩy mạnh mẽ mỗi nguời

dân Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ thấy rõ niềm vinh dự cùng trách nhiệm, nghĩa

vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN

Sự giác ngộ lý tưởng cách mạng, mục tiêu cách mạng xã hội chủ nghĩa; quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc XHCN, nhất là về đường lối tiến hành chiến tranh nhân dân, xây dựng nền quốc phòng toàn dân và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh; tích cực đấu tranh trên mặt trận chính trị, tư tưởng chống lại các quan điểm sai trái, phản động, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc và sự nghiệp đổi mới đất nước

Thứ hai, tình cảm, thái độ và sự đòi hỏi bên trong đối với nhiệm vụ sẵn

sàng bảo vệ Tổ quốc Đây là nhu cầu sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, là nguồn gốc của tính tích cực hành động thực hiện trách nhiệm và nghĩa

vụ bảo vệ Tổ quốc Tình cảm, thái độ luôn gắn với nhu cầu, động cơ, mục đích của con người

Nhu cầu bảo vệ Tổ quốc XHCN được biểu hiện như: Sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, xả thân vì nền độc lập tự do của Tổ quốc; sẵn sàng bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo vệ nhân dân, bảo vệ sự nghiệp xây dựng đất nước theo định hướng XHCN Sẵn sàng bảo vệ tổ chức Đảng, chính quyền địa phương, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội… Sẵn sàng nhận và làm theo các yêu cầu khi Tổ quốc đòi hỏi

Tuy nhiên, để có được tình cảm, thái độ và sự đòi hỏi bên trong đối với nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN thì trước hết nó phải được vun đắp từ tình yêu thương con người, đồng loại, tình yêu gia đình, làng xóm, quê hương - nơi chôn nhau cắt rốn, mảnh đất đã chịu nhiều nắng mưa để nuôi ta lớn từng ngày, từ đó mà nâng niu, giữ gìn, quyết tâm bảo vệ gia đình, quê hương, đất nước

Thứ ba, bằng ý chí và các hành động tích cực cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

XHCN như: Tích cực tham gia đăng ký nghĩa vụ quân sự; tham gia lực lượng dân

quân tự vệ, luyện tập các phương án chiến đấu phòng thủ ở địa phương; đăng ký dự

bị động viên; tích cực đấu tranh chống các hành động phá hoại của kẻ thù và các loại tội phạm Trong các lực lượng vũ trang, biểu hiện ở tinh thần tích cực luyện tập

kỹ thuật, chiến thuật, chấp hành nghiêm kỷ luật, tích cực bảo vệ các đường lối, quan điểm của Đảng, bảo vệ bí mật quốc gia, bí mật quân đội… đấu tranh chống lại sự phá hoại của các thế lực thù địch đối với cách mạng nước ta

Ý chí bảo vệ Tổ quốc XHCN của con người Việt Nam hôm nay là sự kết tinh và được lưu truyền lại của bao thế hệ đi trước Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, các thế hệ cha anh luôn luôn nêu cao ý chí tự lực tự cường, quyết chiến, quyết thắng chống thiên tai địch họa, thoát khỏi nghèo đói, thoát khỏi cảnh bị áp bức, nô lệ Là ý chí và nghị lực của một dân tộc biết trân trọng, giữ gìn giang sơn xã tắc để lại cho muôn đời sau.Trong thời bình, tổ tiên ta lấy “khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc”, trọng “nhân nghĩa cốt ở yên dân,” chăm lo cho dân để “thôn cùng xóm vắng không tiếng oán sầu”, “vỗ yên trăm họ”, đưa đất nước phát triển hưng thịnh Khi giặc đến phải thực hiện “Vua tôi đồng lòng, anh

em hoà thuận”, cả nước “nghênh địch”, vì thế đã chiến thắng bao kẻ thù xâm lược, viết nên những trang sử oanh liệt của dân tộc

Như vậy, ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN là biểu hiện nhân tố chính trị tinh thần của con người Việt Nam hiện đại, là một thành tố cấu thành nhân cách được thể hiện ở ý thức tự giác về quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi công dân đối với sự tồn vong của đất nước Vì vậy, nó là phẩm chất chính trị, đạo đức của nhân cách và được thể hiện ở hành vi hoạt động của con người Việt Nam

* Biểu hiện ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN của thanh niên ở tỉnh Hải Dương hiện nay

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, là nguồn lực chủ yếu thúc đẩy sự phát triển của xã hội và là người chủ tương lai của đất nước Đánh giá vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp đổi mới, Đảng ta khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng

trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn

đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [10, tr.82]

Xem xét ý thức BVTQ của thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay phải đặt trong mối quan hệ tác động với hoàn cảnh, điều kiện và môi trường xã hội, trong điều kiện phát triển mạnh mẽ về thông tin, sự mở rộng hợp tác giao lưu kinh tế, văn hoá giữa nước ta với thế giới, giữa các địa phương trong cả nước Ý thức BVTQ xã hội chủ nghĩa của thanh niên tỉnh Hải Dương được biểu hiện trên các nội dung sau:

- Về tri thức, đây là thành tố cơ bản đầu tiên của ý thức bảo vệ Tổ quốc

XHCN, có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của thanh niên Mọi sự thành công hay thất bại đều bắt đầu từ sự hiểu biết của con người Có tri thức, hiểu biết mới có cơ sở để hình thành, củng cố, phát triển niềm tin và ý chí quyết tâm BVTQ Vì vậy, biểu hiện đầu tiên về tri thức bảo vệ Tổ quốc của thanh niên tỉnh Hải Dương là sự nhận thức sâu sắc trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ gia đình, quê hương, đất nước, hiểu biết, nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng, nhiệm vụ bảo vệ tỉnh Hải Dương trong thời kỳ mới; nhận thức rõ mục tiêu, nội dung và những vấn đề chiến lược, sách lược, những thời cơ thuận lợi và cả những thách thức khó khăn trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay

Bên cạnh đó, mỗi thanh niên phải có nhận thức đúng đắn vị trí, chiến lược quan trọng của tỉnh Hải Dương trong sự nghiệp xây dựng và BVTQ, hiểu rõ truyền thống lịch sử anh hùng của quê hương Nhận thức rõ bản chất, âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, nhất là hiểu rõ và thấy được bản chất, âm mưu thủ đoạn chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch chống phá nước ta

Tri thức BVTQ của thanh niên tỉnh Hải Dương được hình thành, phát triển từ thấp đến cao Từ những nhận thức, hiểu biết thông thường (cảm tính)

về BVTQ phát triển thành nhận thức, hiểu biết ở trình độ lý tính Biểu hiện cao nhất của hiểu biết là sự giác ngộ về dân tộc, giai cấp và trách nhiệm nghĩa

vụ công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN của thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

Tình cảm, niềm tin của thanh niên Hải Dương đối với sự nghiệp bảo vệ

Tổ quốc XHCN được biểu hiện ở tình yêu gia đình, quê hương, đất nước, niềm tin sâu sắc vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường phát triển của đất nước theo định hướng XHCN Có niềm tin mới tạo động lực cho thanh niên vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để học tập và rèn luyện trở thành những công dân có ích cho xã hội Lênin đã từng nói: Thiếu nó (niềm tin) thì người

đó sẽ không làm được việc gì cả

Niềm tin, lý tưởng là biểu hiện cao của thái độ tình cảm đối với Đảng, với chế độ XHCN Nó hình thành và phát triển trong quá trình giác ngộ từ lợi ích dân tộc đến lợi ích giai cấp, lợi ích bản thân, gia đình, quê hương đến lợi ích đất nước

Đó là lý tưởng, hoài bão, khát vọng của mỗi thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay Tình cảm, thái độ của thanh niên Hải Dương được thể hiện ở sự đồng tình với đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc, về những vấn đề liên quan đến lợi ích, vận mệnh của Tổ quốc, về sự phát triển ngày càng giàu đẹp của tỉnh Hải Dương Tình cảm, niềm tin của thanh niên thể hiện ở tình yêu đất nước, Tổ quốc của mình, tình yêu đó được bộc lộ ở tinh thần vươn lên trong học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, nâng cao trình độ, kiến thức để chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, góp phần làm cho đất nước không ngừng phát triển

Tinh thần cảnh giác trước mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của các thế lực thù địch trong và ngoài nước chống phá sự nghiệp xây dựng và BVTQ cũng là biểu hiện của thái độ tích cực của thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

Ý chí quyết tâm của thanh niên Hải Dương đối với sự nghiệp BVTQ được

biểu hiện ở năng lực thực hiện những hành động có mục đích, có kết quả và đòi hỏi phải có sự nỗ lực cao; năng lực này không phải tự nhiên ai cũng có và có như nhau Ý chí là sự phản ánh các điều kiện khách quan dưới hình thức các mục đích hành động, là hình thức tâm lý điều chỉnh hành vi tích cực nhất ở con người phù hợp với mục đích và yêu cầu của xã hội

Ý chí quyết tâm BVTQ của thanh niên tỉnh Hải Dương được biểu hiện

ở tính độc lập tự chủ, tự lực tự cường; tính tích cực, tìm tòi sáng tạo Trong hoạt động thực tiễn, tham gia với trách nhiệm cao vì sự phát triển của quê hương, đất nước; đấu tranh kiên quyết với các tệ nạn xã hội, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; tích cực học tập để nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp; quyết tâm khắc phục khó khăn sẵn sàng tham gia các nhiệm vụ quốc phòng -

an ninh ở địa phương và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các đơn vị quân đội Tích cực đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch chống phá cách mạng Việt Nam, kiên quyết lên án, vạch mặt những kẻ kích động, lôi kéo thanh niên gây mất ổn định chính trị - xã hội

Để xây dựng ý chí bảo vệ Tổ quốc XHCN của thanh niên tỉnh Hải Dương

là một quá trình công phu, từ việc học tập, rèn luyện và thử thách trong những điều kiện khó khăn, phức tạp khác nhau của cuộc sống và sự giáo dục, bồi dưỡng thường xuyên của cấp uỷ, chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội trong tỉnh

1.1.2 Sự cần thiết giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

* Khái niệm giáo dục:

Giáo dục là một hiện tượng xã hội, là quá trình tác động có mục đích,

có kế hoạch mang tính tự giác, chủ động đến con người, đưa đến sự hình thành và phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách con người Theo nghĩa rộng giáo dục là toàn bộ tác động của các chủ thể xã hội (gia đình, nhà trường, xã hội) đến con người Theo nghĩa hẹp, giáo dục được hiểu là quá trình tác động đến

tư tưởng, đạo đức, hành vi của con người Sự tác động của các chủ thể giáo dục đến đối tượng giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, xây dựng phẩm chất nhân cách theo mô hình, mục tiêu giáo dục đã được xác định

Như vậy, giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay là hoạt động tự giác của các chủ thể giáo dục tác động vào thanh niên nhằm nâng cao nhận thức, xây dựng tình cảm, động cơ, thái

độ, trách nhiệm và ý chí quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN

Sự hình thành, phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN của thanh niên tỉnh Hải Dương chịu sự chi phối của nhiều yếu tố, cả yếu tố chủ quan và yếu

tố khách quan Chủ thể giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên là gia đình, nhà trường và xã hội Mỗi chủ thể có vị trí, vai trò riêng, song có mối quan hệ biện chứng cùng tác động tích cực đến việc hình thành, phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc của thanh niên Các chủ thể thông qua các nội dung, biện pháp, hình thức và phương pháp, tác động đến nhận thức, tình cảm, động cơ, nhu cầu và hành động tích cực của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đảng ta xác định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [11, tr.108-109] Vì vậy, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, Đảng ta chỉ rõ: “Đối với thế hệ trẻ, chăm lo giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hoá, sức khỏe, nghề nghiệp; giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [11, tr.126] Đây chính là định hướng cơ bản phát huy vai trò của các chủ thể trong giáo dục thanh niên Hải Dương thực hiện nhiệm vụ xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong sự nghiệp xây dựng CNXH, giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên tỉnh Hải Dương là tất yếu khách quan

* Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về thanh niên và giáo dục thanh niên trong xây dựng và BVTQ xã hội chủ nghĩa

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, thanh niên là những người chủ tương lai của đất nước V.I.Lênin cho rằng: Sự nghiệp của giai cấp vô sản không thể thiếu sự tham gia tích cực, tự giác của thanh niên, với những tri thức khoa học và lòng nhiệt tình của tuổi trẻ cùng với thực tiễn đấu tranh chính trị họ sẽ trở thành những người cộng sản giác ngộ, làm người bạn đồng minh đáng tin cậy của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Lực lượng trẻ sẽ trở thành những người lao động chân chính khi họ sống và cùng lao động, cùng chiến đấu với công nhân và nông dân, khi họ được giáo dục thế giới quan khoa học và được tập hợp thành tổ chức, nhờ đó, họ hoạt động hiệu quả trong các phong trào cách mạng, gắn được lý luận với thực tiễn

Kế thừa quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh

và Đảng ta đặc biệt quan tâm đến giáo dục thế hệ trẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đánh giá về vai trò của thanh niên đã nhấn mạnh: Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên Trong Di chúc thiêng liêng, một lần nữa Người căn dặn: Đảng phải có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng họ thành những người kế tục sự nghiệp cách mạng vừa “Hồng” vừa “Chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết Kế thừa và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta khẳng định: Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định

sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập

quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Theo Hồ Chủ tịch, muốn xây dựng CNXH trước hết cần có những con người XHCN Đào tạo thanh niên thành con người toàn diện vừa “Hồng” vừa

“Chuyên” Vì vậy, giáo dục thế hệ trẻ là việc làm thường xuyên, liên tục, trong đó, đặc biệt coi trọng giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy lòng tự tôn dân tộc, nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên Người nhắc nhở thế hệ trẻ phải ghi nhớ công lao của các anh hùng dân tộc, vì các anh hùng dân tộc là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng Người yêu cầu thế hệ trẻ phải

có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn những thành quả mà ông cha ta đã xây dựng nên: Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước

Theo Hồ Chí Minh, giáo dục thế hệ trẻ phải làm chuyển hóa từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống phát triển thành chủ nghĩa yêu nước XHCN; truyền thống anh hùng phải được nâng lên thành chủ nghĩa anh hùng cách mạng; ý thức độc lập tự do của dân tộc chuyển thành ý thức độc lập dân tộc gắn với tự do nhân dân; tinh thần đoàn kết dân tộc nâng lên thành tinh thần làm chủ của mỗi người

Quan điểm: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” của Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho đường lối, nghị quyết của Đảng trong sự nghiệp giáo dục nói chung

và giáo dục thế hệ trẻ nói riêng Đánh giá vị trí, vai trò của thanh niên trong

sự nghiệp đổi mới, Đảng ta khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường

xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [9, tr.82] Đồng thời Đảng ta cũng xác định: “Chăm lo giáo dục,

đào luyện thế hệ trẻ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các tổ chức trong hệ thống chính trị, của gia đình, nhà trường và của toàn xã hội” [10, tr.124-125]

Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên là một yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, góp phần đào tạo những con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH Giáo dục chủ nghĩa yêu nước, giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên nhằm giúp cho họ đứng vững trước những thay đổi của thời cuộc, có niềm tin vào con đường đi lên của dân tộc, sẵn sàng phục vụ và hy sinh vì tổ quốc Thanh niên Hải Dương cùng với các lực lượng xã hội khác xây dựng nên thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận lòng dân vững chắc, bảo vệ đất nước Nhiệm vụ cơ bản của thanh niên là học tập, rèn luyện, lao động sản xuất để lập thân lập nghiệp, nhưng mục đích hướng tới trở thành những công dân tốt, những chuyên gia trong các lĩnh vực hoạt động với những phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và BVTQ Vì vậy, đối với họ, cùng với mục tiêu trau dồi tri thức là quá trình hình thành, củng cố những phẩm chất xã hội cần thiết, là ý thức công dân, ý thức BVTQ Cho nên, việc giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN càng có ý nghĩa quan trọng trong hình thành và hoàn thiện nhân cách cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

* Vị trí, vai trò của thanh niên tỉnh Hải Dương đối với sự nghiệp bảo

vệ quê hương và bảo vệ Tổ quốc XHCN trong thời kỳ mới

Thanh niên tỉnh Hải Dương chủ yếu là lực lượng đang học tập ở các trường Trung học phổ thông, Cao đẳng, Đại học; lực lượng thanh niên trong các nhà máy xí nghiệp, khu công nghiệp, thanh niên nông thôn, độ tuổi của thanh niên từ 16 đến 30

Thanh niên tỉnh Hải Dương là lớp người trẻ tuổi có học thức, có nhu cầu phát triển, thích tìm tòi, khám phá, sáng tạo để nâng cao hiểu biết và hình

thành niềm tin khoa học Ở thanh niên hội tụ nhiều tài năng, là nguồn lao động chính của gia đình và xã hội, có trình độ học vấn và chuyên môn ngày càng cao, được xã hội tôn trọng và đề cao

Được đào tạo cơ bản và hệ thống trong các trường Trung học phổ thông, Cao đẳng và Đại học, với vốn kiến thức, học vấn mà thanh niên lĩnh hội được, họ sớm hình thành tư tưởng và quan điểm chính trị, lý tưởng, lẽ sống, các định hướng và lựa chọn giá trị trong cuộc sống, gắn liền với thế giới quan, nhân sinh quan, phát triển các nhu cầu từ nhận thức khoa học, động cơ

tư tưởng, thái độ chính trị, đến ý thức tình cảm và hành vi đạo đức là những khía cạnh mà họ quan tâm Có thể nói, thanh niên là một lực lượng tiêu biểu cho những tiến bộ xã hội của tỉnh Hải Dương và họ đang phấn đấu vươn lên khẳng định vị trí, vai trò của mình đối với sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước; tích cực tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương cũng như cả nước

Thanh niên tỉnh Hải Dương là nguồn bổ sung trực tiếp cho đội ngũ trí thức và tham gia vào các lực lượng vũ trang, họ là một nguồn bổ sung cho đội ngũ cán bộ sĩ quan quân đội Hiện nay, do yêu cầu xây dựng quân đội, Nhà nước cho phép quân đội tuyển dụng sinh viên đã tốt nghiệp đại học với những ngành nghề đào tạo phù hợp với nhiệm vụ của quân đội Đây là một điều kiện thuận lợi để thanh niên tỉnh Hải Dương tiếp tục phát huy truyền thống của gia đình, quê hương cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới

Những biến đổi của tình hình trong nước và thế giới đang tác động mạnh mẽ đến thanh niên cả nước nói chung và thanh niên tỉnh Hải Dương nói riêng Thanh niên đang có những thay đổi về cơ cấu xã hội, địa vị kinh tế, ý thức, tư tưởng, tâm lý, lối sống… và những thay đổi này sẽ còn tiếp tục diễn

ra mạnh mẽ cùng với quá trình đổi mới, thực hiện CNH, HĐH đất nước Xem

xét thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay phải đặt trong mối quan hệ tác động với hoàn cảnh, điều kiện và môi trường xã hội, trong điều kiện phát triển mạnh mẽ về thông tin, sự mở rộng hợp tác giao lưu kinh tế, văn hoá giữa nước ta với thế giới, giữa các địa phương trong cả nước

Trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã xuất hiện nhiều tài năng trẻ, nhiều tấm gương trong sản xuất kinh doanh; phong trào lập thân, lập nghiệp, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng đời sống văn hoá tinh thần, thể thao

và bảo vệ Tổ quốc Họ rất quan tâm đến tình hình chính trị - xã hội diễn ra ở địa phương, đất nước và luôn khát vọng đưa gia đình, quê hương thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu Trong ý thức của đại đa số thanh niên tỉnh Hải Dương cho rằng, mặc dù đã có cuộc sống đầy đủ hơn trước, nhưng họ vẫn mong muốn được cống hiến, làm việc Trong điều kiện thị trường, họ có ý thức cao hơn đối với giá trị sức lao động của mình, tính hiệu quả, năng động được đánh giá cao

Đại bộ phận thanh niên tỉnh Hải Dương tham gia lực lượng vũ trang đều được học tập, đào tạo cơ bản, có hệ thống Nhìn chung họ có nhận thức đúng đắn về CNXH, về trách nhiệm và nghĩa vụ đối với nhân dân, đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; luôn có ý thức tổ chức kỷ luật, tích cực học tập, rèn luyện, công tác để tiến bộ, phấn đấu xứng danh “Bộ đội cụ Hồ”; ở những nơi khó khăn, gian khổ, thiếu thốn, căng thẳng, thanh niên vẫn luôn là lực lượng xung kích thực hiện mọi nhiệm vụ được giao Hiện nay, thanh niên quân nhân sống năng động và thực tế hơn, họ luôn quan tâm đến vấn đề công bằng xã hội, tự do, dân chủ và kỷ cương pháp luật Nhà nước Đa

số thanh niên có tâm trạng bất bình trước tình trạng tham nhũng, buôn lậu và các tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn mại dâm và ma túy trong thanh niên

* Vị trí và đặc điểm tỉnh Hải Dương trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa

Hải Dương là một tỉnh nằm ở đồng bằng sông Hồng, bao gồm vùng đồi núi và vùng đồng bằng thuộc vùng kinh tế trọng điểm khu vực Bắc bộ nước

ta, diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 1650,27 km², dân số tính đến năm 2008 là 1.723.319 người với mật độ 1032 người/km², nông thôn chiếm 86%, thành thị 14% (Phụ lục 1)

Hải Dương là một tỉnh nằm trên địa bàn quan trọng của Tổ quốc, là vành đai bảo vệ trực tiếp thủ đô Hà Nội, là tuyến trong của thành phố cảng Hải Phòng, là hậu phương trực tiếp của tỉnh biên giới Quảng Ninh Phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh Điểm cực Bắc của tỉnh là xã Hoàng Hoa Thám thuộc huyện Chí Linh cách biên giới Việt - Trung 82 km Phía Đông tiếp giáp với thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh Trong những năm qua, thanh niên Hải Dương tăng nhanh về số lượng và chất lượng,

và là lực lượng cơ bản trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoá tỉnh Hải Dương hiện nay

Hải Dương là một trong những vùng đất “Địa linh nhân kiệt”, vùng văn hoá và văn hiến tâm linh chính của cả nước Theo dòng lịch sử đã để lại cho Hải Dương 1.098 di tích lịch sử, trong đó có 133 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và nhiều di tích được xếp hạng đặc biệt như Côn Sơn, Kiếp Bạc Hải Dương cũng là miền đất sinh ra và gắn liền với tên tuổi của nhiều anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới như: Danh nhân thế giới Trần Hưng Đạo, một trong mười tướng tài trên thế giới - vị anh hùng dân tộc Việt Nam với chiến công hiển hách ba lần chiến thắng quân Nguyên; Danh sư Chu Văn An, nhà giáo tài đức vẹn toàn, lịch sử tôn ông là nhà nho có đức nghiệp lớn nhất; Danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi, người có tầm tư tưởng vượt lên nhiều thế kỷ; Lưỡng quốc trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi với học vấn đứng đầu

cả nước, ông đã góp phần làm dạng danh đất nước; Đại danh y Tuệ Tĩnh, vị thánh thuốc nam được cả nước ngưỡng mộ Hải Dương cũng là quê hương

của Phạm Sư Mạnh, Đoàn Nhữ Hài, cùng với Mạc Đĩnh Chi là những đại thần có tài đức, được xếp vào hàng “Người phò tá có công lao tài đức đời Trần”, được người đời khen tụng

Hải Dương cũng đóng góp cho sử sách Việt Nam 486 tiến sỹ (tính theo đơn vị hành chính mới) trong tổng số 2.989 vị đỗ đại khoa qua các triều đại, chiếm trên 16%, đứng đầu cả nước Tiêu biểu là làng Mộ Trạch, huyện Bình Giang được gọi là “Lò tiến sỹ xứ Đông” có 36 vị đỗ đại khoa, đứng đầu số người đỗ tiến sỹ tính theo đơn vị làng xã trong cả nước

Hiện nay, trong địa bàn tỉnh Hải Dương còn nhiều di tích lịch sử - văn hóa như: Đền Kiếp Bạc thờ Đức thánh Trần, đền Đoan và đền Tranh thờ Quan lớn Tuần Tranh, chùa Côn Sơn gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi, đền Cao, Văn miếu Mao Điền, di tích gốm sứ Chu Đậu - Mỹ

Xá, di tích lịch sử chùa Bạch Hào Khu di tích Kính Chủ - An Phụ, đảo cò Chi Lăng Nam Mỹ Xá cũng là nơi mà Việt Nam Quốc dân đảng đã họp dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Thái Học để phát động phong trào Khởi nghĩa Yên Bái chống lại thực dân Pháp vào tháng 2 năm 1930

Hải Dương nổi tiếng là đất học từ xa xưa, vùng đất Xứ Đông này là quê hương của nhiều nho sĩ, Trạng nguyên Việt Nam và Thủ khoa Đại Việt Trong thời kì phong kiến Hải Dương có 12 Trạng nguyên đứng thứ hai cả nước sau tỉnh Bắc Ninh và có 3 Thủ khoa Đại Việt, hàng ngàn tiến sĩ, bảng nhãn, thám hoa

Nền giáo dục hiện tại của Hải Dương được xem là một trong cái nôi đào tạo nhân tài của Việt Nam Nhiều học sinh gốc từ Hải Dương đã đạt giải cao trong các kỳ thi Olympic Quốc tế Trong các kỳ thì Cao đẳng và Đại học, cũng như các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia Hải Dương luôn trong nhóm dẫn đầu của Việt Nam Trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia 2012, Hải Dương đứng thứ 5 cả nước (theo đơn vị tỉnh thành) về tổng số huy chương, trong đó có 6 giải nhất, đứng thứ hai cả nước sau Hà Nội (10 giải nhất)

Hải Dương có một vị trí chiến lược hết sức quan trọng đối với sự tồn tại, phát triển của nước ta Hải Dương là đầu mối giao thông quan trọng, các đường giao thông thủy, bộ từ Hải Phòng, Quảng Ninh về Hà Nội đều đi qua Hải Dương rồi từ đó toả đi khắp nơi Cũng chính vì thế từ hàng nghìn năm trước, Hải Dương luôn giữ vị trí chiến lược quân sự quan trọng Các đội quân xâm lược từ hướng Đông Bắc muốn tiến về Hà Nội đều phải qua Hải Dương Lịch sử kháng chiến chống giặc ngoại xâm thắng lợi hầu hết Hải Dương đều

có thành tích Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông và quân Minh mỗi khi quân ta giành thắng lợi là một lần Hải Dương ghi dấu ấn Thực dân Pháp xâm lược nước ta cũng đặt Hải Dương là một trong những mục tiêu chính cần phải chiếm giữ Hiện nay, Hải Dương là một vành đai, pháo đài vững chắc bảo vệ cửa ngõ phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội

Thành phố Hải Dương đã trở thành trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của tỉnh qua các thời kỳ lịch sử cho đến ngày nay Vị trí, vai trò của tỉnh Hải Dương ngày càng được nâng cao trước đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế trong thời kỳ mới Do vậy, với

vị trí chiến lược quan trọng của cả nước, việc nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc cùng với việc nâng cao trách nhiệm của mọi người nói chung và thanh niên nói riêng trong xây dựng Hải Dương vững mạnh ngang tầm với nhiệm vụ là yêu cầu khách quan trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc XHCN hiện nay

Thanh niên Hải Dương vốn có truyền thống yêu nước nồng nàn, lao động cần cù sáng tạo, đoàn kết thuỷ chung, anh dũng kiên cường trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm Truyền thống đấu tranh anh dũng đã trở thành động lực tinh thần cổ vũ thanh niên cùng với nhân dân trong tỉnh thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng Mặc dù tình hình dân tộc, tôn giáo trên thế giới và trong nước có nhiều phức tạp, song do được tuyên truyền giác ngộ, nhân dân các dân tộc trong tỉnh luôn chấp hành và thực hiện tốt chính sách của Đảng và Nhà nước,

giữ vững ổn định chính trị, không để xảy ra điểm nóng và thực hiện tốt quyền hạn, nghĩa vụ công dân đối với Tổ quốc

Hải Dương là tỉnh có truyền thống cách mạng lâu đời, trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, toàn tỉnh Hải Dương đã có hàng chục ngàn thanh niên lên đường nhập ngũ cùng thanh niên cả nước đánh thắng hai đế quốc hùng mạnh, giành độc lập dân tộc và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN Hiện nay, Hải Dương là địa phương có vị trí chiến lược quan trọng trong thế trận phòng thủ của Quân khu 3 và cả nước

1.2 Thực trạng và nguyên nhân giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã

hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

1.2.1 Thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho thanh niên tỉnh Hải Dương hiện nay

* Những ưu điểm

Một là, những năm qua, các chủ thể giáo dục ở tỉnh Hải Dương đã

thường xuyên coi trọng giáo dục tình cảm yêu thương con người, tình yêu quê hương, đất nước, góp phần nâng cao nhận thức cho thanh niên về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Là một tỉnh có truyền thống cách mạng, nhân dân có lòng yêu nước nồng nàn, anh dũng kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm để giữ gìn đất nước Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, nhân dân lao động trong tỉnh luôn kế thừa, phát huy truyền thống cách mạng, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền, đoàn thể, luôn chấp hành và thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ quê hương, bảo vệ

Tổ quốc trong tình hình mới Đây là một trong những điều kiện thuận lợi để giáo dục nâng cao nhận thức cho thanh niên về bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cấp uỷ, chính quyền, gia đình, nhà trường, tổ chức đoàn thể tỉnh Hải Dương luôn đề cao

trách nhiệm và có sự thống nhất cao trong giáo dục thanh niên về ý thức bảo

vệ Tổ quốc, nâng cao nhận thức đúng đắn cho thanh niên về nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc XHCN Kết quả khảo sát 325 gia đình, 5 nhà trường và 2 huyện có thanh niên nhập ngũ năm 2011 của tỉnh cho thấy các gia đình, nhà trường và

tổ chức chính trị - xã hội đều có quan điểm thống nhất với nhau trong giáo dục thanh niên nhận thức đúng đắn nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Theo báo cáo của Ban Quân lực thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hải Dương, trong số 1940 thanh niên nhập ngũ năm 2011, có 30% số thanh niên tự nguyện viết đơn tham gia nhập ngũ Điều đó cho thấy, các chủ thể, nhất là gia đình và các tổ chức đã quan tâm giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, hiểu biết đúng đắn nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc cũng như vai trò trách nhiệm của thanh niên trong bảo vệ Tổ quốc XHCN hiện nay [34, tr.10-11]

Báo cáo sơ kết 10 năm thực hiện Nghị định số 15/2001/NĐ-CP của Chính phủ về giáo dục quốc phòng (2001 - 2010) của Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương đánh giá: Trong 10 năm, toàn tỉnh có 72 trường với 524.727 lượt học sinh, sinh viên tham gia học tập môn Giáo dục quốc phòng, kết quả đánh giá hàng năm đều đạt yêu cầu trở lên, trong đó có 60 - 70% đạt khá, giỏi [36, tr.20-22]

Hàng năm, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Ban Chỉ huy quân sự Thành phố Hải Dương, Thị xã Chí Linh và các huyện đã phối hợp với cấp uỷ, chính quyền, đoàn thanh niên các cấp tổ chức các hoạt động như: Mít tinh kỷ niệm các ngày lễ lớn, kể chuyện truyền thống, thi tìm hiểu về truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm, công lao của của các vị anh hùng tỉnh Hải Dương trong sự nghiệp bảo vệ quê hương, đất nước… Đặc biệt, hàng năm cơ quan quân sự các cấp đã tổ chức các đợt hành quân dã ngoại, tổ chức diễn tập khu vực phòng thủ, hội thao Quốc phòng, phong trào bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội với sự tham gia của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của các lực lượng thanh niên… Thông qua các hoạt động cụ thể đã

giúp cho thanh niên nhận thức đúng đắn các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về nhiệm vụ quốc phòng, có những kỹ năng quân sự cần thiết, hình thành ở thanh niên tinh thần kỷ luật, tính tự giác, tích cực tham gia thực hiện nghĩa vụ công dân, góp phần thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hải Dương khẳng định: Công tác giáo dục ý thức, trách nhiệm bảo vệ quê hương, bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên của tỉnh Hải Dương 10 năm qua đã đạt được kết quả khá tốt, thể hiện vai trò, trách nhiệm cao của gia đình, nhà trường, của các tổ chức, lực lượng, đoàn thể trong toàn tỉnh, đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ tham gia thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng an ninh

Kết quả trong 5 năm, từ năm (2006 - 2011) toàn tỉnh có 23.911 thanh niên thực hiện và hoàn thành nghĩa vụ quân sự; 31.874 lượt cán bộ, chiến sỹ dân quân tự vệ và 42.829 lượt cán bộ, chiến sỹ lực lượng dự bị động viên được học tập giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự, thực hiện tốt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quốc phòng của địa phương trong tình hình mới [36, tr.18] Đạt được kết quả trên là do sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình với nhà trường và các tổ chức chính trị - xã hội trong giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho thanh niên, từ đó giúp cho nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc của thanh niên ngày càng được nâng cao

Hai là, luôn kết hợp chặt chẽ giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN

với giáo dục truyền thống cho thanh niên

Nhận thức rõ vị trí, vai trò của giáo dục truyền thống đối với nhận thức,

tư tưởng và hành động của thanh niên trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, cấp uỷ, chính quyền, các gia đình, nhà trường, các tổ chức chính trị - xã hội ở tỉnh Hải Dương đã kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc với giáo dục truyền thống Thông qua giáo dục truyền thống đã hình thành ở thanh niên tình cảm tốt đẹp đối với dân tộc, quê hương, đất nước, con người; đối với

Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN, nhờ đó thanh niên đã tự giác điều chỉnh hành vi, hành động của mình trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN

Dân tộc Việt Nam giàu truyền thống yêu nước, thương nòi, quyết tâm giữ nước, cứu nước Lòng yêu nước đã cố kết, đoàn kết của mỗi con người, của quê hương, quốc gia dân tộc để cùng nhau lao động, chiến đấu, xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc của mình Trong lịch sử dân tộc đã chứng minh, dân tộc Việt Nam cùng một lúc vừa phải đấu tranh chống thiên nhiên vừa phải đấu tranh chống giặc ngoại xâm - dựng nước đi đôi với giữ nước là một quy luật phát triển của dân tộc Việt Nam Để giữ nước nhân dân ta thường xuyên phải đương đầu với những kẻ thù lớn mạnh và giành chiến thắng trong những điều kiện khó khăn, ác liệt Chính từ điều kiện lịch sử ấy, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng dân tộc, ý chí độc lập dân tộc và tinh thần quật cường bất khuất đã trở thành truyền thống của nhân dân các dân tộc tỉnh Hải Dương nói riêng và toàn dân tộc Việt Nam nói chung

Bằng nhiều hình thức và biện pháp giáo dục đã tác động trực tiếp đến tình cảm, ý chí, lòng tự hào dân tộc… của thanh niên, trang bị cho họ những phẩm chất cần thiết của nhân cách con người Việt Nam trong thực hiện nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN Cụ thể thông qua các phương tiện như: Báo chí, truyền thanh, truyền hình… bằng các hình thức, biện pháp phối hợp chặt chẽ giữa gia đình với nhà trường và các tổ chức đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Cựu chiến binh, Hội nông dân… đã tích cực giáo dục những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương tỉnh Hải Dương, của dân tộc, của Đảng và quân đội, giúp cho thanh niên nhận thức sâu sắc ý nghĩa của việc học tập, rèn luyện, phát huy giá trị truyền thống đó để lập thân, lập nghiệp, kế tiếp cha anh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN Hiện nay ở Hải Dương: 95,7% các gia đình

có vô tuyến, 100% các xã có hệ thống truyền thanh và báo chí được cấp phát tới từng thôn xóm, đã tạo điều kiện thuận lợi cho các gia đình, tổ chức nâng cao

hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc và giáo dục truyền thống bảo vệ quê hương cho thanh niên

Trao đổi với 100 gia đình có thanh niên nhập ngũ năm 2012 của huyện Kinh Môn và 84 gia đình ở Thành phố Hải Dương, các gia đình này đã khẳng định rất quan tâm tới việc giáo dục con em mình về truyền thống bảo vệ quê hương, đất nước Điều đó cho thấy, gia đình có vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống yêu nước bảo vệ quê hương cho thanh niên Hải Dương hiện nay

Ba là, bên cạnh giáo dục nâng cao nhận thức, truyền thống bảo vệ Tổ quốc, các gia đình còn coi trọng giáo dục xây dựng động cơ, thái độ, trách

nhiệm đúng đắn đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên

Hiện nay cả nước đang đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, bên cạnh mặt tích cực của kinh tế thị trường, nhiều vấn đề xã hội cấp bách đang đặt ra Các tệ nạn xã hội như tham nhũng, buôn lậu, ma tuý, mại dâm, cờ bạc, trộm cắp, suy thoái về tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống trong đó có một bộ phận không nhỏ là cán

bộ, đảng viên… có xu hướng phát đang phát triển, lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, vì đồng tiền trở thành mốt sống của một bộ phận thanh niên Tỉnh Hải Dương với đặc điểm là một tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, đang trong quá trình xây dựng và phát triển, các tệ nạn xã hội đó thường xuyên tác động làm cho một số thanh niên có nhận thức và hành động sai trái trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN

Nhận thức rõ tính chất nguy hại của các tệ nạn xã hội, các chủ thể giáo dục trong tỉnh Hải Dương luôn đề cao trách nhiệm của mình trong giáo dục, xây dựng cho thanh niên có động cơ, thái độ trách nhiệm đúng đắn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Các chủ thể, mà trước hết là gia đình không chỉ quan tâm đến việc giáo dục con cái lao động sản xuất giỏi, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, mà còn quan tâm đến việc giáo dục con cái ý

thức giác ngộ về bảo vệ sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước và định hướng con cái mình nhu cầu, động cơ sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc

Các gia đình cùng với nhà trường và chính quyền địa phương đã thường xuyên giáo dục xây dựng cho thanh niên thái độ kiên quyết đấu tranh với những tệ nạn xã hội, những biểu hiện thờ ơ trước tiêu cực xã hội đang nảy sinh; xây dựng cho họ trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ bảo vệ tổ chức đảng, chính quyền địa phương, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và thái độ sẵn sàng tham gia thực hiện luật nghĩa vụ quân sự, tham gia thực hiện nghĩa vụ dân quân tự vệ Theo báo cáo của Bộ Chỉ huy Quân sự Tỉnh Hải Dương cho biết: 100% thanh niên đến tuổi đăng ký nghĩa vụ quân sự đều tham gia đăng ký theo luật định, trong đó đa số thanh niên sẵn sàng tham gia nhập ngũ khi được thông báo của cơ quan quân sự địa phương, 100% thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương đều tham gia đăng ký quân dự bị động viên

Khảo sát thực tế huyện Kinh Môn và huyện Thanh Miện là hai địa phương đạt đơn vị quyết thắng 5 năm liên tục (2006 - 2011) về xây dựng quốc phòng toàn dân của tỉnh Hải Dương cho thấy: Bên cạnh việc tập trung phát triển kinh tế - xã hội, các gia đình, chính quyền và nhà trường luôn coi trọng việc giáo dục cho thanh niên tinh thần, thái độ và trách nhiệm cao đối với việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân Số liệu sơ kết 5 năm (2005-2010) thực hiện Nghị định số 15/2001/NĐ-CP của Chính phủ về giáo dục quốc phòng của Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương khẳng định: Giáo dục quốc phòng 5 năm (2005-2010) của hai huyện đạt kết quả tốt, có 1206 thanh niên tố nghiệp trung học phổ thông thực hiện và hoàn thành tốt nghĩa vụ quân sự, 2088 thanh niên tham gia thực hiện nghĩa vụ dân quân tự vệ theo pháp lệnh và 10380 lượt cán bộ, chiến sỹ lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên được học tập Luật Dân quân tự vệ và Luật Quốc phòng… góp phần xây dựng lực lượng vũ trang địa phương ngày càng vững mạnh (Phụ lục 4) Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hải

Dương, trong báo cáo sơ kết hàng năm đều đánh giá cao vai trò của các địa phương, nhà trường và gia đình trong giáo dục động cơ, thái độ, trách nhiệm cho thanh niên đối với nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ quê hương và bảo vệ Tổ quốc XHCN

Bốn là, gia đình, nhà trường và chính quyền các cấp ở tỉnh Hải Dương

đã thường xuyên quan tâm đến xây dựng cho thanh niên ý chí quyết tâm và hành động tích cực, sẵn sàng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Tỉnh Hải Dương, quê hương có truyền thống cách mạng lâu đời, nhân dân có lòng yêu nước nồng nàn, văn hoá giữ nước đã trở thành một nét độc đáo trong hệ thống những giá trị của bản sắc văn hoá dân tộc trong toàn tỉnh Giáo dục ý chí, quyết tâm và hành động tích cực sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc cho thanh niên của các chủ thể giáo dục tỉnh Hải Dương là sự hợp tác, phối hợp giữa gia đình với nhà trường, nhà trường với chính quyền, cơ quan quân sự với nhà trường, gia đình, các tổ chức đoàn thể với gia đình… Giáo dục, hình thành cho thanh niên tri thức hiểu biết về truyền thống dân tộc Việt Nam, về bảo vệ Tổ quốc, tình cảm yêu quê hương, đất nước, lòng căm thù giặc sâu sắc, từ đó tác động, xây dựng cho thanh niên ý chí, quyết tâm, tạo động lực, sức mạnh thúc đẩy thanh niên sẵn sàng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Kết quả tuyển quân hàng năm của tỉnh Hải Dương cho thấy, các địa phương trong tỉnh đều hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu giao quân cho các đơn vị quân đội và công an cả về số lượng, sức khỏe, văn hoá; 100% thanh niên lên đường nhập ngũ đều có ý chí, quyết tâm cao, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao Khảo sát 370 thanh niên nhập ngũ năm 2010 của tỉnh, có

258 thanh niên trả lời nhờ sự giáo dục, động viên của gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương mà họ sẵn sàng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc XHCN Ở các gia đình và địa phương có thanh niên nhập ngũ đều khẳng định: Mọi thành viên trong gia đình, dòng họ, cấp ủy đảng, chính