nghiên cứu số hóa đô thị thực nghiệm dùng trong các bài toán thiết kế tàu thủy

báo cáo nghiên cứu số hóa đô thị thực nghiệm dùng trong các bài toán thiết kế tàu thủy

NGHIÊN CỨU SỐ HOÁ ĐỒ THỊ THỰC NGHIỆM

DÙNG TRONG CÁC BÀI TOÁN THIẾT KẾ TÀU THỦY

RESEARCHING THE DIGITALIZING COMPLEX EXPERIMENTAL

GRAPHS IN PROGRAMING SHIP DESIGN

TS Trần Gia Thái – Khoa kỹ thuật tàu thủy– Đại học Nha trang Tel : 0905121350 – Fax : 058.831147 - Email : tnnk@vnn.vn

Tóm tắt:

Bài báo trình bày tóm t ắt các kết quả nghiên cứu về thuật toán và chương trình số hóa các đồ thị thực nghiệm phức tạp, đ ược hiểu như là vấn đề nhận diện các ảnh Bitmap trên máy tính để tự động xác định chính xác giá tr ị các đồ thị thực nghiệm phức tạp đ ã được đưa vào máy tính bằng các thiết bị ngoại vi nh ư camera, scaner v v…, đư ợc ứng dụng rất nhiều trong lập tr ình các bài toán thiết kế tàu thủy như : tính sức cản vỏ tàu, thiết kế chân vịt theo phương pháp đồ thị v v… và trong nhiều lĩnh vực khác

Abstract :

The article was presented the researched results in brief about algorithm and program of complex experimental digitalizing graphs which known as a problem recognizes bitmap images on computer to automat ically determine accurately values of complex experimental graphs which were input in computer by peripherals as camera, scanner etc It was apllied in programing ship design such as : calculating ship hull resistance, designing propeller in graphic method etc and the other field

1.ĐẶT VẤN ĐỀ

Như đã biết, trong các bài toán kỹ thuật nói chung và bài toán thiết kế tàu nói riêng, thường gặp trường hợp phải tính toán và xử lý số liệu theo những đồ thị đa biến phức tạp, gồm các đường cong bất kỳ nhận từ số liệu thực nghiệm (gọi chun g là đồ thị thực nghiệm),

mà việc xác định chính xác các giá trị của chúng không đ ơn giản và mất nhiều thời gian

Ví dụ về các đồ thị như thế trong thiết kế tàu thủy là đồ thị của nhà khoa học Võ Văn Trác dùng để tính sức cản tàu cá Việt nam hoặc đồ thị dùng thiết kế chân vịt của Papmen v v…

Do đó vấn đề tự động số hoá đồ thị, được hiểu như là bài toán nhận diện ảnh đồ hoạ trên máy tính nhằm xác định nhanh và chính xác các giá trị đồ thị đã hiển thị trên máy tính,

có vai trò và ý nghĩa quan trọng, nhất là để dùng trong lập trình bài toán thiết kế tàu thủy Mặc dù hiện nay đã có nhiều thuật toán và phần mềm nhận diện ảnh đồ hoạ tr ên máy tính, nhưng thực tế nhận thấy, thuật toán v à phần mềm số hoá để đọc giá trị đồ thị thực nghiệm dùng trong tính toán cá c bài toán thiết kế tàu nói chung vẫn chưa được giải quyết triệt để, không chỉ vì lý do thuật toán phức tạp, giá thành phần mềm cao mà còn hàng loạt vấn đề thường gặp khi xử lý các đồ thị thực nghiệm nh ư ảnh không rõ, ảnh quét bị nghiêng v v… Chính vì thế, trong bài báo này chúng tôi mu ốn giới thiệu với bạn đọc kết quả nghi ên cứu của mình về cơ sở thuật toán và phần mềm số hoá đồ thị thực nghệm d ùng trong bài toán

thiết kế tàu thuỷ, một nội dung trong đề t ài Tự động hoá thiết kế tối ưu đường hình tàu đánh cá Việt nam do Bộ môn Tàu thuyền Trường Đại học Nha trang thực hiện năm 2004

2.NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết và thuật toán số hoá các đồ thị thực nghiệm

Viết phần mềm tự động số hoá và đọc chính xác các giá trị của đồ thị thực nghiệm

Ứng dụng trong lập trình bài toán tính sức cản, tính chân vịt và chọn máy trong thiết kế tàu

2.1.Cơ sở lý thuyết và thuật toán số hoá đồ thị thực nghiệm

Như đã biết, màn hình máy tính dùng m ạng lưới các điểm vẽ (pixel) để hiển thị ảnh

và mỗi vị trí pixel được gán một địa chỉ và giá trị độ sáng ứng với các vị trí tr ên màn hình Theo nguyên tắc này, ảnh đồ hoạ trên máy tính được hiển thị bằng các pixel tr ên màn hình

và được phân thành hai nhóm chính :

- Ảnh Bitmap

Ảnh Bitmap hiển thi trên cơ sở dùng ma trận các điểm vẽ (pixel) biểu diễn h ình ảnh, trong đó ảnh được đưa vào máy tính từ thiết bị thu nhận hình như scanner, camera v v…

Do đó khi làm việc với ảnh Bitmap thường điều chỉnh các pixel h ơn là chỉnh sửa hình dạng

và các ảnh Bitmap phụ thuộc vào độ phân giải, nghĩa là nó bao gồm một số pixel cố định

- Ảnh Vector

Ảnh Vector tạo bởi các đường thẳng và đường cong điều chỉnh bằng Vector toán học diển tả hình ảnh bằng hình học nên ảnh đồ hoạ Vector không phụ thuộc vào độ phân giải, tức là có thể chỉnh sửa kích cở của ảnh khi hiển thị trên màn hình mà không sợ mất nét Trên cơ sở đó, các thuật toán và phần mềm số hoá đồ thị hiện nay thường xây dựng trên cơ sở chuyển ảnh hiển thị trên máy tính từ dạng ảnh Bitmap sang dạng ảnh Vector Tuy nhiên, cách làm này thư ờng gặp khó khăn về kỹ thuật, nhất l à phụ thuộc khá nhiều vào chất lượng ảnh nhận từ các thiết bị thu nhận ảnh v à độ phân giải của màn hình máy tính Kết quả nghiên cứu đề tài đã xây dựng được thuật toán và chương trình theo hướng mới, cho phép tự động số hoá và đọc giá trị các đồ thị thực nghiệm đ ã được đưa vào máy tính từ thiết bị thu nhận hình ảnh như camera, scanner v v… h ay từ các chương trình đồ hoạ khác

Có thể tóm tắt cơ sở lý thuyết của thuật toán theo trình tự sau :

(1) Sử dụng kỹ thuật Vector hoá theo x ương (lọc xương) bóc dần lớp biên đối tượng

để làm mảnh dần đối tượng đến khi thành đường duy nhất có độ dày bằng 1 pixel

Hình 1 trình bày sơ đồ thuật toán của chương trình tự động số hoá ảnh các đồ thị thực nghiệm được đưa vào máy tính bằng máy scanner

Hình 1 : Sơ đồ thuật toán của chương trình

LỌC XƯƠNG ĐỐI TƯỢNG ẢNH ĐẾN CHIỀU DÀY MỘT PIXEL

QUY ĐỔI TOẠ ĐỘ THỰC & XOAY ẢNH THEO TOẠ ĐỘ MÀN HÌNH

ĐỌC ĐỊA CHỈ CÁC PIXEL CÓ CHỨA MÀU KHÁC MÀU MÀN HÌNH

KẾT THÚC HIỂN THỊ GIÁ TRỊ CỦA CÁC

ĐƯỜNG CONG TRÊN ĐỒ THỊ

QUY ĐỔI ĐỊA CHỈ CÁC PIXEL SANG GIÁ TRỊ TOẠ ĐỘ CỦA ĐỒ THỊ DÙNG MA TRẬN ĐIỂM PIXEL CỦA MÀN HÌNH NHẬN DIỆN ẢNH

2.2.Phần mềm số hoá và đọc chính xác các giá trị của đồ thị thực nghiệm

Trong phần này chúng tôi giới thiệu phần mềm và kết quả số hoá đồ thị thực nghiệm

đa biến phức tạp là đồ thị tính sức cản tàu cá của nhà khoa học Việt nam là Võ Văn Trác Dùng Scanner quét theo toạ độ kích thước của thiết bị ảnh đồ thị cần số hoá v ào máy tính,

và dùng lệnh đọc Mo trong menu Tap tin của chương trình để đọc File ảnh vào phần mềm.

Hình 2 là ảnh scanner của một trong số các đồ thị tính sức cản tàu cá của Võ Văn Trác đã được đọc và chuyển vào vùng hiển thị hình vuông cố định, đã được quy định trên màn hình

Hình 2 : Đọc ảnh scanner đồ thị tính sức cản của Võ Văn Trác

Dùng chức năng lọc của chương trình để bỏ các đối tượng không cần số hoá (h ình 3)

Nhấp mục Nhan Dang để chương trình tự động nhận diện và số hoá đồ thị (hình 4).

Khi rà chuột vào đồ thị, chương trình sẽ bắt dính vào các điểm trên đồ thị (hiện dấu cộng) đồng thời đọc giá trị toạ độ điểm tr ên thanh trạng thái nằm dưới màn hình

Hình 4 : Nhận diện và số hoá đồ thị

Trường hợp cần tìm giá trị Y theo giá trị X cho tr ước thì nhập giá trị X vào ô Nhap X

và nhấp Tim Y_Ve, chương trình sẽ hiển thị vị trí tất cả giá trị Y cần t ìm của đồ thị (hình 5).

Hình 5 : Cách xác định giá trị Y theo giá trị X cho tr ước

Tiến hành tương tự trong trường hợp cần tìm giá trị X theo giá trị Y đã cho (hình 6)

Hình 6 : Cách xác định giá trị X theo giá trị Y cho tr ước

3.THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHI ÊN CỨU

So sánh với đồ thị thực tế nhận thấy, kết quả tính theo phần mềm số hoá đồ thị trên

có độ chính xác cao, nhất l à khi dùng nhiều bit hơn để biểu diễn một điểm trên màn hình Không chỉ làm tăng độ chính xác và giảm thời gian, công sức khi phải tra cứu các dữ liệu theo đồ thị thực nghiệm phức tạp, phần mềm c òn là cơ sở để giải quyết vấn đề tự động hoá các bài tính kỹ thuật nói chung và thiết kế tàu nói riêng, ví dụ như bài toán tính sức cản tàu

cá Việt nam theo đồ thị Võ Văn Trác, bài toán thiết kế chân vịt theo đồ thị Papmen v v… Một số ứng dụng của chương trình trong các bài toán k ỹ thuật và bài toán thiết kế tàu sẽ được chúng tôi giới thiệu trong các bài báo tiếp theo