các thuật ngữ cơ bản về giảm nhẹ thiên tai

báo cáo về các thuật ngữ cơ bản về giảm nhẹ thiên tai

Phụ lục 1

CÁC THUẬT NGỮ CƠ BẢN VỀ GIẢM NHẸ THẢM HỌA

CHIẾN LƯỢC QUỐC TẾ VỀ GIẢM NHẸ THẢM HỌA Ban thư ký Chiến lược quốc tế về giảm nhẹ thảm họa giới thiệu một số khái niệm cơ bản về giảm nhẹ thảm họa nhằm tăng cường sự hiểu biết nhất quán về chủ đề này, những khái niệm này được sử dụng cho công chúng, cán bộ chính quyền và cán bộ chuyên môn Các thuật ngữ này được thu thập

từ nhiều nguồn quốc tế khác nhau, và đây là một hoạt động sẽ được cố gắng liên tục, và được phản ánh tại các buổi hội thảo tổng kết trong tương lai, đáp ứng nhu cầu trình bày tại các hội thảo quốc tế, vùng và quốc gia Rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các chuyên gia và cán bộ chuyên ngành

để hoàn thiện những khái niệm này

Rủi ro có thể chấp

nhận được

Mức độ mất mát mà một xã hội hay cộng đồng cho là có thể chấp nhận căn

cứ vào điều kiện hiện tại về kinh tế, xã hội, chính trị, văn hóa, kỹ thuật và môi trường

Về mặt kỹ thuật, rủi ro có thể chấp nhận cũng được sử dụng nhằm đánh giá việc áp dụng biện pháp công trình và phi công trình để giảm thiểu thiệt hại

có thể có ở một mức độ không gây hại đến con người và tài sản theo các bộ luật hoặc “hành vi chấp nhận được” dựa vào một hiểm hoạ có khả năng xảy

ra

Hiểm hoạ sinh học Quá trình phân huỷ chất hữu cơ, hoặc trong trường hợp bị nhiễm bởi các côn

trùng lây bệnh, bao gồm khả năng tiếp xúc với vi sinh vật gây bệnh, độc tố, chất độc hại về mặt sinh học, có thể gây chết người, bị thương, mất mát tài sản, gián đoạn gây thiệt hại về kinh tế và xã hội hoặc huỷ hoại môi trường

Ví dụ về hiểm hoạ sinh học: bùng phát bệnh dịch, bệnh truyền nhiễm thông qua cây cỏ và động vật, bệnh dịch và phá hoại từ côn trùng

Xây dựng bộ luật Các nghị định và qui định kiểm soát thiết kế, xây dựng, vật tư, sự thay đổi và

sự tồn tại của một công trình để đảm bảo sự an toàn, hạnh phúc của con người Xây dựng bộ luật bao gồm các tiêu chuẩn kỹ thuật và chức năng

Khả năng Là sự kết hợp tất cả những điểm mạnh và nguồn lực sẵn có tại một cộng

đồng, xã hội hoặc tổ chức nhằm giảm thiểu mức độ rủi ro hoặc tác động của một thảm họa

Khả năng bao gồm các phương tiện vật chất, thể chế, xã hội hoặc kinh tế cũng như nguồn nhân lực có kỹ năng và các yếu tố khác như lãnh đạo và quản lý Khả năng có thể được mô tả như năng lực

Xây dựng năng lực Thực hiện các cố gắng hướng đến phát triển kỹ năng con người hoặc cơ sở

hạ tầng xã hội trong một cộng đồng hoặc tổ chức nhằm giảm nhẹ mức độ rủi

ro

Hiểu rộng hơn, xây dựng năng lực cũng bao gồm phát triển thể chế, chính trị, tài chính và các nguồn lực khác chẳng hạn như công nghệ ở các cấp khác nhau và các ngành của xã hội

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 58

Biến đổi khí hậu Khí hậu của một vùng hoặc một khu vực thay đổi trong một thời gian dài

(thông thường hàng thập kỷ hoặc dài hơn), có sự thay đổi rõ rệt căn cứ theo các chỉ số đo lường được hoặc biến đổi khí hậu tại khu vực hoặc vùng đó

Sự biến đổi khí hậu có lẽ do quá trình tự nhiên hoặc sự thay đổi liên tục trong không khí hoặc việc sử dụng đất Lưu ý rằng khái niệm về biến đổi khí hậu sử dụng tại Hiệp ước khuôn khổ Liên hiệp quốc là hạn chế hơn nhiều, chỉ bao gồm những thay đổi do nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp từ các hoạt động của con người

Khả năng đối phó Là phương tiện mà con người hoặc tổ chức sử dụng các nguồn lực sẵn có và

khả năng để đối phó với hậu quả bất lợi, có thể dẫn đến thảm họa

Nhìn chung, khái niệm này liên quan đến quản lý các nguồn lực, cả trong lúc bình thường và trong giai đoạn khủng hoảng hoặc điều kiện khó khăn Việc tăng cường khả năng đối phó thường xuyên xây dựng khả năng thích ứng để chống lại những tác động của hiểm họa do thiên nhiên và con người gây ra

Biện pháp chống

trả

Áp dựng tất cả các biện pháp nhằm chống trả và giảm thiểu rủi ro thảm họa Các biện pháp này thường là biện pháp kỹ thuật (công trình) nhưng cũng có thể là biện pháp và công cụ phi công trình, được thiết kế và sử dụng để tránh

và hạn chế tác động bất lợi của hiểm hoạ tự nhiên và thảm họa liên quan đến môi trường và công nghệ

Thảm họa Một sự gián đoạn nghiêm trọng chức năng của một cộng đồng hoặc một xã

hội gây thiệt hại to lớn về con người, vật chất, kinh tế hoặc môi trường, vượt quá khả năng đối phó của cộng đồng hoặc xã hội bị ảnh hưởng, nếu chỉ sử dụng các nguồn lực của mình

Một thảm họa là một chức năng của quá trình rủi ro, là kết quả kết hợp của hiểm họa, điều kiện của tình trạnh dễ bị tổn thương và năng lực hoặc biện pháp để giảm nhẹ những tác động tiêu cực tiềm năng của rủi ro chưa đầy đủ

Quản lý rủi ro

thảm họa

Quá trình có hệ thống của việc sử dụng các quyết định hành chính, tổ chức,

kỹ năng vận hành và năng lực để thực thi chính sách, chiến lược và khả năng đối phó của xã hội và cộng đồng nhằm giảm thiểu những tác động của các hiểm họa tự nhiên và những thảm họa có liên quan đến môi trường và công nghệ.Hoạt động này gồm có tất cả các hình thức hoạt động, bao gồm các biện pháp công trình và phi công trình để tránh (phòng tránh) hoặc hạn chế (giảm nhẹ và phòng ngừa) những tác động bất lợi của hiểm họa

Giảm nhẹ rủi ro

thảm họa

(Giảm nhẹ thảm

họa)

Khuôn khổ dựa trên khái niệm của các yếu tố được xem xét có khả năng giảm thiểu tình trạng dễ bị tổn thương và rủi ro thảm họa thông qua xã hội,

để tránh (phòng ngừa) hoặc hạn chế (giảm nhẹ và phòng ngừa) những tác động bất lợi của hiểm họa, trong bối cảnh phát triển bền vững

Khuôn khổ giảm nhẹ rủi ro thảm họa bao gồm các lĩnh vực hành động sau đây, như mô tả tại Chiến lược quốc tế giảm nhẹ thiên tai xuất bản vào năm

2002 “Sống với rủi ro: Xem xét toàn cầu về các sáng kiến giảm nhẹ thiên tai”, trang 23:

Nhận thức và đánh giá rủi ro bao gồm phân tích hiểm họa; xây dựng kiến

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 59

thức bao gồm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và thông tin;

Cam kết công chúng và các khuôn khỏ thể chế, bao gồm hành động tổ chức, chính sách, lập pháp và cộng đồng; Việc áp dụng các biện pháp bao gồm: quản lý môi trường, qui hoạch thành phố và qui hoạch sử dụng đất, bảo vệ các phương tiện thiết yếu, áp dụng khoa học và công nghệ, đối tác và mạng lưới, và công cụ tài chính;

Hệ thống cảnh báo sớm bao gồm dự báo, thông tin cảnh báo, biện pháp phòng ngừa và khả năng chống chọi

Cảnh báo sớm Việc cung cấp thông tin kịp thời và hiệu quả, thông qua các tổ chức được

xác định, nhằm tạo điều kiện cho các cá nhân rất có thể bị ảnh hưởng mội loại hiểm họa để sẵn sàng hành động để tránh hoặc giảm thiểu nguy cơ và chuẩn bị các hành động ứng phó hiệu quả

Hệ thống cảnh báo sớm bao gồm một chuỗi các mối quan tâm cần thực hiện,

cụ thể: hiểu và lập bản đồ hiểm họa; kiểm tra và dự báo các sự kiện có thể xảy ra; xử lý và thông báo những cảnh báo có thể hiểu được đến chính quyền

và dân cư, và thực hiện một số hoạt động phù hợp và kịp thời đế ứng phó với các cảnh báo

Hệ sinh thái Một nhóm mối quan hệ phức tạp của các sinh vật sống được xem như là một

đơn vị và tương tác với môi trường bên ngoài Ranh giới của cái gọi là một hệ sinh thái được cho là hoàn toàn tuỳ tiện, phụ thuộc vào sự tập trung mối quan tâm hoặc nghiên cứu Vì vậy, qui mô của hệ sinh thái dao động từ những phạm vi không gian rất nhỏ đến rộng cực lớn, trái đất (IPCC, 2001)

Dao động Nam - El

Niño

Một sự tương tác phức tạp của vùng Thái Bình Dương nhiệt đới và khi hậu toàn cầu dẫn đến kết quả xảy ra không đúng qui luật các kiểu biến đổi về biển và thời tiết tại nhiều nơi trên thế giới, thường gây ra những tác động đáng kể chẳng hạn như: thay đổi môi trường sống ở biển, thay đổi lượng mưa, biến đổi về lũ lụt, hạn hán và bão

Một phần El Niño của ENSO dẫn đến sự thay đổi nhiệt độ đại dương trên mức trung bình ở dọc theo bờ biển Ecuador, Peru và phía Bắc Chile và qua Thái Bình Dương gần xích đạo phía đông, trong khi đó, sự dao động phía nam dẫn đến áp suất khí quyển và lượng mưa toàn cầu bị thay đổi La Niña

là hiện tượng gần trái ngược với El Niño Mỗi lần Each El Niño hoặc La Niña thường tồn tại khoảng vài mùa

Quản lý các trường

hợp khẩn cấp

Tổ chức, quản lý các nguồn lực và trách nhiệm giải quyết xử lý tất cả các khía cạnh của các trường hợp khẩn cấp, đặt biệt trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khôi phục

Quản lý các trường hợp khẩn cấp đòi hỏi phải có kế hoạch, cấu trúc và công tác tổ chức được thiết lập để lôi kéo những cố gắng bình thường chính phủ,

tổ chức tư nhân và tình nguyện có thể tham gia một cách có điều phối và tổng quát để ứng phó với hàng loạt những nhu cầu khẩn cấp Đây cũng được biết đến như là quản lý thiên tai

Đánh giá tác động

môi trường (EIA)

Các nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá tác động đến một môi trường

cụ thể khi môi trường đó được đưa vào một nhân tố mới, mà nhân tố mới này có thể làm phá vỡ cân bằng hệ sinh thái hiện tại

Đánh giá tác động môi trường là một công cụ thực thi chính sách nhằm cung

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 60

cấp bằng chứng và phân tích các tác động môi trường của các hoạt động từ lúc mới có ý tưởng đến khi ra quyết định Công cụ này được sử dụng phổ biến tại các dự án chương trình quốc gia và các dự án hỗ trợ phát triển quốc

tế Một đánh giá tác động môi trường phải bao gồm có một đánh giá rủi ro chi tiết và đưa ra các giải pháp hoặc lựa chọn thay thế

Suy thoái môi

trường

Việc suy giảm khả năng của môi trường để đáp ứng mục tiêu, nhu cầu xã hội

và hệ sinh thái.Các tác động tiềm năng có thể thay đổi và có thể dẫn đến việc tăng tình trạng dễ bị tổn thương, tần số xuất hiện và cường độ của các hiểm họa tự nhiên

Một số ví dụ về suy thoái môi trường: suy thoái đất đai, phá rừng, sa mạc hoá, cháy tự nhiên, suy giảm về đa dạng sinh học, ô nhiễm đất đai, nguồn nước và không khí, thay đổi khí hậu, mực nước biển tăng, suy giảm tầng ô zôn

Dự báo Một thông báo rõ ràng hoặc ước lượng có tính thống kê của sự việc xảy ra

trong tương lai (UNESCO, WMO)

Thuật ngữ này được sử dụng với nhiều ý nghĩa khác nhau tại nhiều lĩnh vực khác nhau

Hiểm hoạ địa chất Các quá trình hoặc hiện tượng trái đất tự nhiên có thể gây ra mất mát tính

mạng, bị thương, thiệt hại về tài sản, gián đoạn về kinh tế và xã hội hoặc suy thoái môi trường

Hiểm hoạ địa chất bao gồm quá trình diễn ra bên trong trái đất chẳng hạn như động đất, hoạt động lỗi địa chất, sóng thần, hoạt động núi lửa cũng như quá trình diễn ra bên ngoài như: sạt lở đất, sạt lở đá, rơi đá, hoặc tuyết lở, sụp bề mặt đất, đất giãn nở hoặc dòng chảy bùn Hiểm họa địa chất có thể đơn lẻ, liên tục hoặc có thể kết hợp về nguồn gốc và tác động

Hệ thống thông tin

địa lý (GIS)

Việc phân tích kết hợp dữ liệu liên quan với giải thích không gian và các đầu ra theo dạng bản đồ Một định nghĩa chi tiết hơn là hệ thống này thuộc

về các chương trình vi tính xử lý, lưu giữ, kiểm tra, lồng ghép, phân tích và hiển thị dữ liệu về trái đất được tham khảo theo không gian

Hệ thống thông tin địa lý được sử dụng ngày càng nhiều cho việc lập bản đồ

và phân tích hiểm họa, tình trạng dễ bị tổn thương, cũng như việc ứng dụng

hệ thống này vào các biện pháp quản lý rủi ro thiên tai

Khí nhà kính

(GHG)

Một loại khí, chẳng hạn như sự bốc hơi nước, carbon dioxide, methane, chlorofluorocarbons (CFCs) và khí hydrochlorofluorocarbons (HCFCs), hấp thụ và thải phóng xạ tia hồng ngoại, làm ấm bề mặt trát đất và góp phần thay đổi khí hậu (UNEP, 1998)

Hiểm họa Một sự kiện, hiện tượng hoặc hoạt động con người có nguy cơ gây ra thiệt

hại về tính mạng, bị thương, thiệt hại về tài sản, gián đoạn về xã hội, kinh tế hoặc suy thoái về môi trường

Hiểm họa có thể bao gồm những điều kiện tiềm ẩn mà có thể gây ra những mối đe dọa trong tương lai và có thể có nguồn gốc khác nhau: từ tự nhiên (địa chất, khí tượng thuỷ văn và sinh học) và các quá trình do con người gây

ra (suy thoái môi trường và hiểm hoạ công nghệ) Hiểm họa có thể đơn lẻ, liên tục hoặc kết hợp trong nguồn gốc và tác động Mỗi hiểm họa có đặc

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 61

điểm được xác định thông qua vị trí, cường độ, số lần xảy ra và khả năng xảy ra

Phân tích hiểm họa Việc nhận dạng, nghiên cứu và kiểm tra bất cứ hiểm hoạ nào để xác định khả

năng xảy ra, nguồn gốc, đặc điểm và hoạt động

Những hiểm họa

khí tượng thuỷ văn

Các quá trình tự nhiên hoặc hiện tượng tự nhiên về không khí, nước hoặc biển, có thể dẫn đến chết người, bị thương, thiệt hại tài sản, gián đoạn hoạt động kinh tế và xã hội hoặc suy thoái môi trường Hiểm họa khí tượng thuỷ văn bao gồm: lũ lụt, lũ bùn và lũ mảnh vụn, lốc nhiệt đới, nước dâng do bão, sấm sét/ cơn dông mưa đá, mưa và bão, bão tuyết và các loại bão gây thiệt hại khác, hạn hán, sa mạc hóa, cháy tự nhiên, nhiệt độ khắc nghiệt, bão cát hoặc bụi, đất bị đóng băng vĩnh cửu, tuyết lở Hiểm họa khí tượng thuỷ văn

có thể đơn lẻ, hoặc liên tục hoặc kết hợp trong nguồn gốc và tác động

La Niña (xem định nghĩa Dao động Nam - El Niño)

Qui hoạch sử dụng

đất

Một phần của công tác lập kế hoạch cở sở hạ tầng và kinh tế, xã hội để xác định phương tiện và đánh giá các giá trị hoặc hạn chế của những lựa chọn khác nhau, cho việc đất đai được sử dụng, với các tác động tương ứng đối với các vùng dân cư khác nhau hoặc lợi ích của một cộng đồng

Qui hoạch sử dụng đất liên quan đến công tác nghiên cứu, lập bản đồ, phân tích số liệu môi trường và hiểm họa, hình thành các quyết định sử dụng đất khác nhau và thiết kế qui hoạch dài hạn cho các vùng địa lý và hành chính khác nhau

Việc qui hoạch sử dụng đất có thể giúp giảm nhẹ thiên tai và giảm thiểu rủi

ro thông qua ngăn cản thiết lập khu định cự tại nơi có mật độ dân cư cao hoặc việc xây dựng các công trình tại những vùng dễ bị hiểm họa xảy ra, kiểm soát mật độ và phát triển dân cư, lựa chọn địa điểm cho các tuyến đường dịch vụ giao thông, nước sạch, điện, nước thải và các phương tiện quan trọng khác

Giảm nhẹ Thực hiện các biện pháp công trình và phi công trình nhằm hạn chế tác động

bất lợi của các hiểm họa tự nhiên, suy thoái môi trường và hiểm họa công nghệ

Hiểm họa tự nhiên Các quá trình hoặc hiện tượng tự nhiên xảy ra tại bầu sinh quyển mà có thể

gây ra yếu tố thiệt hại

Hiểm hoạ tự nhiên có thể được phân loại theo nguồn gốc như sau: địa chất, khí tượng thuỷ văn hoặc sinh học Sự kiện hiểm họa có thể thay đổi theo cường độ, số lần xảy ra, khoảng thời gian xảy ra, phạm vi ảnh hưởng, tốc độ bắt đầu xảy ra, phân tán không gian và khoảng cách thời gian

Phòng ngừa Thực hiện các hoạt động và biện pháp trước nhằm đảm bảo phản ứng hiệu

quả đến tác động của hiểm họa, bao gồm đưa ra cảnh báo kịp thời và hiệu quả và sơ tán dân và tài sản tạm thời tại những địa điểm bị đe dọa

Phòng tránh Thực hiện các hoạt động nhằm phòng tránh tức thời trước tác động bất lợi

của hiểm họa và cung cấp các công cụ để giảm thiểu tác động của các loại thiên tai về sinh học, công nghệ, môi trường

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 62

Phụ thuộc vào tính khả thi về mặt công nghệ và xã hội và xem xét chi phí/lợi ích, đầu tư thực hiện các biện pháp phòng tránh chỉ thích hợp ở nơi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai Trong bối cảnh nâng cao nhận thức và giáo dục công chúng, có liên quan đến giảm thiểu rủi ro thảm họa, việc thay đổi thái độ và hành vi sẽ đóng góp thúc đẩy một “nền văn hòa phóng tránh”

Nhận thức công

chúng

Quá trình thông báo dân chúng, tăng mức độ nhận thức về rủi ro và người dân hành động thế nào để giảm thiểu tác động của hiểm họa đối với họ Điều này đặt biệt quan trọng đối với cán bộ phục vụ người dân trong việc hoàn thành trách nhiệm của mình để cứu người và tài sản trong trường hợp xảy ra thảm họa

Các hoạt động nâng cao nhận thức thúc đẩy việc thay đổi về hành vi dẫn đến một nền văn hóa giảm thiểu rủi ro Điều này đòi hỏi phải thực hiện các hoạt động như thông tin công chúng, tuyên truyền, giáo dục, phát thanh trên radio

và phát chương trình trên TV, sử dụng các phương tiện in ấn, cũng như việc thiết lập các trung tâm, mạng lưới thông tin, hành động có sự tham gia cộng đồng

Thông tin công

chúng

Thông tin, sự việc và kiến thức được cung cấp hoặc học tập được, là kết quả nghiên cứu, sẵn có để tuyên truyền đến công chúng

Phục hồi Quyết định và hành động được thực hiện sau khi xảy ra thảm họa nhằm phục

hồi hoặc cải thiện điều kiện sống của cộng đồng bị tác động bởi thảm họa sau khi thảm họa xảy ra, đồng thời khuyến khích sử dụng các phương tiện cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro thảm họa

Phục hồi (khôi phục và tái thiết) tạo điều kiện cho cơ hội phát triển và ứng dụng các biện pháp giảm nhẹ rủi ro thảm họa

Cứu trợ/ ứng phó Cung cấp trợ giúp hoặc can thiệp trong hoặc ngay sau khi thảm họa xảy ra để

đảm bảo nhu cầu tồn tại cơ bản cho người dân bị ảnh hưởng Hành động này có thể được thực hiện trong khoảng thời gian tức thời, ngắn hoăc kéo dài

Thích ứng Khả năng của một hệ thống, cộng đồng hoặc xã hội thường xuyên dễ bị tác

động bởi hiểm họa có thể chống lại hoặc thay đổi nhằm đạt được và duy trì một mức độ chấp nhận được về chức năng và cấu trúc Điều này được quyết định ở một mức độ mà xã hội có khả năng tự tổ chức để tăng cường khả năng học hỏi từ những những thảm họa trong quá khứ để có thể phòng chống tốt trong tương lai và cải thiện biện pháp giảm nhẹ rủi ro

Nâng cấp Củng cố các công trình để có thể chống chọi và thích ứng nhiều hơn đối với

sức mạnh của hiểm họa tự nhiên

Việc nâng cấp bao gồm xem xét thay đổi về khối lượng, độ cứng, độ ẩm, tải trọng và tính mềm dẻo

Các ví dụ về nâng cấp bao gồm xem xét về sức mạnh của gió nhằm giảm thiểu tác động của gió hoặc tại những vùng dễ bị động đất, kiên cố công trình

Rủi ro Khả năng gây ra hậu quả nguy hiểm hoặc những thiệt hại có thể có (chết

người, bị thương, tài sản, sinh kế, hoạt động kinh tế bị gián đoạn hoặc môi trường bị ô nhiễm) có kết quả từ tương tác giữa tự nhiên hoặc hiểm hoạ do

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 63

con người gây ra và điều kiện dễ bị tổn thương

Theo qui ước, rủi ro được tính theo công thức:

Rủi ro = Hiểm họa x Tình trạng dễ bị tổn thương Khái niệm dễ bị ảnh hưởng liên quan đến khía cạnh vật chất của tình trạng

dễ bị tổn thương

Ngoài mô tả khả năng gây thiệt vật chất, quan trọng cần nhận ra những rủi ro

có thể là vốn có hoặc có thể được tạo ra hoặc tồn tại trong hệ thống xã hội Điểm quan trọng cần xem xét đến bối cảnh xã hội mà rủi ro có thể xảy ra, vì vậy, con người không cần thiết chia sẻ những khái niệm giống nhau về rủi ro

và những nguyên nhân gây ra

Phân tích/đánh

giá rủi ro

Một phương pháp xác định yếu tố tự nhiên và phạm vi của rủi ro thông qua phân tích hiểm họa dễ xảy ra và đánh giá hiện trạng của tình trạng dễ bị tổn thương có thể gây nguy hiểm, thiệt hại đến tính mạng, tài sản, sinh kế và môi trường mà con người phụ thuộc vào đó

Quá trình tiến hành đánh giá rủi ro sẽ tiến hành xem xét các yếu tố kỹ thuật của rủi ro ví dụ như vị trí, cường độ, tần số xuất hiện, và đồng thời cũng phân tích qui mô vật chất, xã hội, kinh tế và môi trường của tình trạng dễ bị tổn thương và khả năng dễ bị ảnh hưởng, trong khi đó cũng xem xét khả năng ứng phó đối với rủi ro

Biện pháp công

trình/phi công

trình

Biện pháp công trình là hoạt động xây dựng hạ tầng nhằm giảm thiểu hoặc tránh những tác động có thể có của hiểm họa, bao gồm biện pháp kỹ thuật, xây dựng công trình và hạ tầng chống hiểm họa Biện pháp phi công trình là hoạt động phát triển chính sách, nhận thức, kiến thức, cam kết công chúng, và các phương pháp và hành động thực hiện, bao gồm cơ chế tham gia và cung cấp thông tin, để có thể giảm thiểu rủi ro và tác động liên quan

Phát triển bền

vững

Phát triển mà đáp ứng nhu cầu hiện tại tuy nhiên không gây tổn thương khả năng của thế hệ tương lai trong việc đáp ứng nhu cầu của riêng họ, bao gồm trong hai khái niệm chính: khái niệm “nhu cầu”, đặt biệt nhu cầu của người nghèo trên thế giới cần phải được ưu tiên hơn cả; và ý kiến của các hạn chế áp đặt cho các quốc gia công nghệ và tổ chức xã hội về khả năng của môi trường đáp ứng như cầu hiện tại và tương lai (Ủy ban Brundtland,1987)

Phát triển bền vững dựa vào phát triển kinh tế và văn hóa, ổn định chính trị, phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái, tất cả đều có liên quan đến giảm nhẹ rủi ro thảm họa

Hiểm họa công

nghệ

Nguy hiểm có nguồn gốc từ tại nạn công nghiệp hoặc công nghệ, hư hỏng cơ

sở hạ tầng hoặc một vài hoạt động con người, có thể đe họa đến tính mạng, bị thương, mất mát tài sản, gián đoạn về kinh tế và xã hội hoặc suy thoái môi trường Một số ví dụ: ô nhiễm công nghiệp, hoạt động hạt nhân và phóng xạ, chất thải độc, vỡ đê, tai nạn giao thông, công nghiệp hoặc công nghệ (nổ, cháy,

rò rỉ)

Tình trạng dễ bị

tổn thương

Các điều kiện xác định bởi quá trình hoặc các yếu tố cơ sở hạ tầng, xã hội, kinh tế, môi trường dẫn đến tăng nguy cơ dễ bị ảnh hưởng của cộng đồng trước tác động của hiểm họa

Về các yếu tố tích cực tăng khả năng của con người đối phó với hiểm họa (xem định nghĩa: khả năng)

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 64

Cháy tự nhiên Bất kỳ ngọn lửa nào xảy ra nơi có cây cỏ không kể đến nguyên nhân gây cháy,

thiệt hại hay lợi ích

Cập nhật ngày 31-03-2004

© UN/ISDR

Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2) phụ lục 1 Trang 65