Định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở tỉnh quảng trị hiện nay

Định hướng xã hội chủ nghĩa, trong quá trình phát triển, kinh tế thị trường, ở tỉnh quảng trị, hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO

ðẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ðẠI HỌC KHOA HỌC

-oOo -

VÕ ANH TUẤN

ðỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINHTẾ THỊ TRƯỜNG

Ở TỈNH QUẢNG TRỊ HIỆN NAY

MÃ SỐ : 60 22 03 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ NHÂN VĂN KHÁC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS HỒ TẤN SÁNG

99

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM đOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ đẦU 1

1 Tắnh cấp thiết của ựề tài 4

2 Tình hình nghiên cứu và tắnh mới của ựề tài 5

3 Mục ựắch và nhiệm vụ nghiên cứu 11

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 12

5 đóng góp của luận văn 12

6 Kết cấu của luận văn 12

CHƯƠNG 1: đỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG - đÒI HỎI KHÁCH QUAN TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 15

1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 15

1.1.1 Quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chắnh trị 15

1.1.2 Kinh tế thị trường ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa Ờ logic của việc giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chắnh trị trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 24

1.2 Những nhân tố ựảm bảo tắnh ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa nền kinh tế thị trường ở Việt Nam 36

1.2.1 Cương lĩnh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đảng cộng sản Việt Nam 36

1.2.2 Quản lý nhà nước - nhân tố ựiều tiết vĩ mô nền kinh tế 43

1.2.3 Kinh tế nhà nước - công cụ vật chất bảo ựảm ựịnh hướng nền kinh tế 48

Kết luận chương 1 51

CHƯƠNG 2: PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ðỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở TỈNH QUẢNG TRỊ - THỰC TRẠNG VÀ

GIẢI PHÁP 53

2.1 Phát triển kinh tế - xã hội theo ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Quảng Trị thời gian qua 53 2.1.1 ðiều kiện tự nhiên, xã hội tỉnh Quảng Trị 53 2.1.2 Những thành quả và hạn chế, yếu kém trong xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Trị thời gian qua 58 2.1.3 Nguyên nhân 65 2.2 Các giải pháp ñể phát triển kinh tế thị trường ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Quảng Trị trong thời kỳ tiếp theo 68 2.2.1 Quan ñiểm ñịnh hướng 68 2.2.1.1 Kết hợp chặt chẽ ngay từ ñầu giữa ñổi mới kinh tế và ñổi mới chính trị, lấy ñổi mới kinh tế làm trọng tâm, ñồng thời từng bước ñổi mới chính trị 68 2.2.1.2 Giữ vững ổn ñịnh chính trị - xã hội là ñiều kiện tiên quyết ñể phát triển bền vững và phát triển bền vững là cơ sở, nền tảng ñể bảo ñảm ổn ñịnh chính trị - xã hội 75 2.2.2 Các giải pháp 80 2.2.2.1 Xây dựng và phát triển kinh tế gắn với củng cố và hoàn thiện

hệ thống chính trị các cấp 80 2.2.2.2 Bảo ñảm an sinh xã hội kết hợp từng bước thực hiện công bằng, tiến bộ xã hội 85 2.2.2.3 Kết hợp phát triển kinh tế - xã hội gắn với việc xây dựng thế trận an ninh - quốc phòng vững chắc 88 Kết luận chương 2 91

KẾT LUẬN 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined

MỞ ðẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trước Ðổi mới (1986), với việc vận hành phát triển đất nước theo cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, mơ hình này đã thu được những kết quả quan trọng - đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ đất nước cĩ chiến tranh Nhưng về sau, cách làm này bộc lộ những khuyết điểm, sai lầm mà nguyên nhân sâu xa của những sai lầm đĩ là bệnh giáo điều, chủ quan, duy ý chí, lối suy nghĩ và hành động đơn giản, nĩng vội, khơng tơn trọng quy luật khách quan trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trên cơ sở nhận thức đúng đắn hơn và đầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, từ Ðại hội VI chúng ta chuyển sang xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hĩa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường cĩ sự quản lý của Nhà nước theo định hướng

xã hội chủ nghĩa Nĩi một cách ngắn gọn, đĩ là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Với đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từ sau đổi mới, các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế ở nước

ta đã cĩ sự phát triển đáng kể Sự phân biệt và kỳ thị các thành phần kinh tế ngồi kinh tế nhà nước tuy vẫn cịn nhưng đã giảm khá nhiều Ðảng và Nhà nước cổ vũ mọi người, mọi thành phần kinh tế làm giàu chính đáng và xem kinh tế tư nhân là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân, là một trong những động lực của nền kinh tế… ðặc biệt, chúng ta cũng đã cĩ nhiều chính sách khuyến khích hình thành các tập đồn kinh tế tư nhân phát triển mạnh khơng chỉ trong nước, mà cịn vươn lên tầm khu vực và thế giới Kinh tế tư nhân cĩ mặt trong nhiều khu vực sản xuất, kinh doanh mà trước đây bị cấm đốn trong một số ngành cơng nghiệp nặng, ngân hàng, vận tải đường biển, hàng khơng, thương mại và tín dụng quốc tế, đầu tư ra nước ngồi; các hình thức kinh tế hỗn hợp giữa kinh tế nhà nước và tư nhân ngày càng mở rộng

Tuy nhiên, sau gần 30 năm ựổi mới, sự vận hành và phát triển kinh tế -

xã hội Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Trị nói riêng vẫn còn nhiều vấn ựề bất cập đó là việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa chưa thật ựồng bộ; công tác quy hoạch, kế hoạch, dự báo còn nhiều yếu kém; hành ựộng của các cơ quan quản lý nhà nước nhiều khi còn vi phạm các nguyên tắc của thị trường; phân hóa giàu - nghèo có xu hướng mở rộng; môi trường bị ô nhiễm nặng nề; sự phát triển của y tế, giáo dục, văn hóa và giải quyết các vấn ựề an sinh xã hội còn nhiều vướng mắc, làm nảy sinh nhiều vấn ựề phức tạp về an ninh, nhất là an ninh phi truyền thống; ở một số nơi, các công trình quốc phòng và thế trận quốc phòng toàn dân bị ảnh hưởng tiêu cực bởi các hoạt ựộng vì lợi ắch kinh tế ựơn thuần, v.v

Những yếu kém này ựang ựòi hỏi phải giải quyết nhiều vấn ựề nhằm giữ vững ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường Trong ựó, khâu quản lý của Nhà nước ựang trở thành vấn ựề bức xúc, nhất là nguyên nhân của nhiều yếu kém kéo dài, dễ làm cho sự phát triển ựi chệch khỏi ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa Chắnh vì vậy, trong giai ựoạn hiện nay, việc xem xét, ựánh giá, phân tắch tắnh ựịnh hướng xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế thị trường và tìm giải pháp bảo ựảm thực hiện có hiệu quả sự ựịnh hướng quá trình phát triển kinh tế là việc làm rất cần thiết, cấp bách cả về lý luận và thực tiễn không chỉ ở tầm vĩ mô mà cả ở từng ngành, từng ựịa phương Với ý nghĩa

ựó, tác giả quyết ựịnh chọn ựề tài: Ộđịnh hướng xã hội chủ nghĩa trong quá

trình phát triển kinh tế thị trường ở Tỉnh Quảng Trị hiện nayỢ làm luận văn

tốt nghiệp hệ cao học, chuyên ngành Triết học

2 Tình hình nghiên cứu và tắnh mới của ựề tài

định hướng xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế thị trường là hoạt ựộng

tự giác của toàn đảng, toàn dân ta, trên cơ sở nhận thức ựúng những quy luật khách quan của kinh tế thị trường và con ựường ựi lên chủ nghĩa xã hội ựể giữ

13

1.1.2 Kinh tế thị trường ñịnh hướng XHCN - logic của việc giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chính trị trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1.2 Những nhân tố ñảm bảo tính ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa nền kinh

tế thị trường ở Việt Nam

1.2.1 Cương lĩnh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của ðảng cộng sản Việt Nam

1.2.2 Quản lý nhà nước - nhân tố ñiều tiết vĩ mô nền kinh tế

1.2.3 Kinh tế nhà nước - công cụ vật chất bảo ñảm ñịnh hướng nền kinh tế

CHƯƠNG 2 PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ðỊNH

PHÁP

2.1 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội theo ñịnh hướng XHCN ở Tỉnh Quảng Trị thời gian qua

2.1.1 ðiều kiện tự nhiên, xã hội tỉnh Quảng Trị

2.1.2 Những thành quả và hạn chế, yếu kém trong xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Trị thời gian qua

2.1.3 Nguyên nhân

2.2 Một số giải pháp ñể phát triển kinh tế thị trường ñịnh hướng XHCN ở tỉnh Quảng Trị trong thời kỳ tiếp theo

2.2.1 ðịnh hướng chung

2.2.1.1 Kết hợp chặt chẽ ngay từ ñầu giữa ñổi mới kinh tế và ñổi mới chính trị, lấy ñổi mới kinh tế làm trọng tâm, ñồng thời từng bước ñổi mới chính trị

14

2.2.1.2 Giữ vững ổn ñịnh chính trị - xã hội là ñiều kiện tiên quyết ñể phát triển bền vững và phát triển bền vững là cơ sở, nền tảng ñể bảo ñảm ổn ñịnh chính trị - xã hội

2.2.2 Các giải pháp

2.2.2.1 Xây dựng và phát triển kinh tế gắn với củng cố và hoàn thiện

hệ thống chính trị các cấp

2.2.2.2 Bảo ñảm an sinh xã hội kết hợp từng bước thực hiện công bằng, tiến bộ xã hội

2.2.2.3 Kết hợp phát triển kinh tế - xã hội gắn với việc xây dựng thế trận an ninh - quốc phòng vững chắc