Tìm hiểu hiện trạng và đề xuất giải pháp hành vi sử dụng túi nylon tại quận Hà Đông thành phố Hà Nội

i Formatted: Font: 14 pt Formatted: Centered Formatted: Font: 14 pt 1.2 Thu gom lưu chuyển tái chế rác thải nylon ở các đô thị ở Việt NamTác động kinh tế xã hội môi trường của các loại

Trang 1

i

Formatted: Font: 14 pt Formatted: Centered Formatted: Font: 14 pt

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS Nguyễn Thế

Trường đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn đúng yêu cầu đề ra

Tôi xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo, giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy

giáo TS Hoàng Văn Thắng – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi

trường, khoa sau đại học Đại học Quốc gia Hà Nội và cùng các thầy, cô giáo trong

Ttrung tâm đã dạy dỗ và truyền đạt những kiến thức bổ ích cho tôi trong suốt quá

trình học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo Công ty cổ phần Thiết bị và Phát

triển Môi trường Xanh, các anh chị đồng đồng nghiệp trong công ty đã tạo điều kiện

giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng, xin gửi lời cảm ơn đến sự động viên to lớn về thời gian, vật chất

và tinh thần mà gia đình và bạn bè đã dành cho tôi trong quá trình thực hiện luận

văn

Xin chân thành cảm ơn!

Quảng Ninh, ngày 9 tháng 11 năm 2014

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hoàng Thị Liên

3 pt Line width, Margin: 1 pt Border spacing: ), Bottom: (Thick-thin small gap, Auto, 3 pt Line width, Margin: 1 pt Border spacing: ), Left: (Thin-thick small gap, Auto, 3 pt Line width, Margin: 4 pt Border spacing: ), Right: (Thick-thin small gap, Auto, 3 pt Line width, Margin: 4 pt Border spacing: )

Formatted: Font color: Auto

Trang 2

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu

trong luận văn là trung thực, không sử dụng số liệu của tác giả khác khi chưa được

công bố hoặc chưa được sự đồng ý Những kết quả nghiên cứu của tác giả chưa

từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Quảng Ninh, ngày 9 tháng 11 năm 2014

Hoàng Thị Liên

Trang 3

i

MỤC LỤC

I KHÁI NIỆM VỀ NHỰA PHẾ THẢI CHẤT THẢI NYLON 1111

1.1 Các loại chính thường gặp: 11111.2 Nhựa phế thải 11111.3 Quản lý và xử lý chất thải nhựa: 12121.4 Chi phí tái chế nhựa và các tác động kinh tế - xã hội và môi trường

1313

II GIẢM THIỂU,TÁI SỬ DỤNG VÀ TÁI CHẾ NHỰA THẢI, TÚI

NYLON TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1819

2.1 Tình hình giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế ở một số nước trên thế

giới 1819

2.1.1 Tình hình chung 1819 2.1.2 Biện pháp giảm thiểu sử dụng túi ni lông ở một số nước 1920

2.2 Hiện trạng chất thải nhựa, túi ni lông và các biện pháp giảm thiểu ở

2.1 Địa điểm nghiên cứu 3132

2.1.1 Điều kiện tự nhiên Quận Hà Đông thành phố Hà Nội 3132

2.2 Thời gian nghiên cứu 36362.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3636

2.4: Các phương pháp nghiên cứu 3736

Formatted: Normal, Centered, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Normal, Centered

Trang 4

i

3.1 Hiện trạng môi trường của Quận Hà Đông 4039

3.1.1 Hiện trạng môi trường không khí xung quanh.[9] 4039

3.1.2 Hiện trạng môi trường nước mặt 4140

3.1.3 Hiện trạng môi trường nước ngầm 4241 3.1.4 Hiện trạng môi trường nước thải 4241

3.1.5 Hiện trạng quản lý chất thải rắn đô thị của Quận Hà Đông 4342

3.2 Hiện trạng rác thải nylon trên địa bàn quận Hà Đông 5246

3.2.1 Tình trạng sử dụng túi nilon 5246 3.2.5 Tình hình phát thải túi nylon theo quy mô hộ gia đình 5953

3.3 Thói quen phát thải túi nylon của người dân Quận Hà Đông 6155

3.3.1 Thói quen sử dụng và phát thải túi nylon 61553.3.2 Nhận thức của người dân về tác hại của túi nylon 6357

3.4 Thảo luận về kết quả 6458

3.4.1 Hiện trạng sử dụng và phát thải túi nylon 6458 3.4.2 Thói quen sử dụng túi nylon 6559 3.4.3 Nhận thức về tác hại 6659

CHƯƠNG 4 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HÀNH VI SỬ DỤNG TÚI NYLON

68604.1 Nhóm giải pháp 1 (dựa trên các giải pháp đã thực hiện) 7260

4.1.1 Đánh thuế túi nylon 7260

4.1.2 Sử dụng chính sách trợ giá môi trường 7462

4.1.3 Khuyến khích các nhà phân phối, nhà bán lẻ tham gia giảm phân phát

túi nylon 7462

4.1.4 Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng 7463

4.1.5 Lập mạng lưới thu gom túi nylon 74634.2 Nhóm giải pháp 2 (dựa trên kết quả nghiên cứu) 7563

4.2.1 Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền với túi nylon

7563

Formatted: Normal, Centered, Line spacing: 1.5 lines

Trang 5

i

4.2.2 Lồng ghép nội dung “nói không với túi nylon” trong chương trình giáo

dục môi trường cho cấp mẫu giáo, tiểu học 7664

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 7866TÀI LIỆU THAM KHẢO 8068

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Trang 6

i

Formatted: Font color: Auto Formatted: Centered Formatted: Font color: Auto Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39", Adjust space between Latin and Asian text, Adjust space between Asian text and numbers

Formatted: Centered Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39", Adjust space between Latin and Asian text, Adjust space between Asian text and numbers

Formatted: Centered

Formatted: Centered Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered

Formatted: Indent: First line: 0.39"

Formatted Table Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Trang 7

i

Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Condensed by 0.3 pt Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Bold Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Trang 8

i

1.2

Thu gom lưu chuyển tái chế rác thải nylon ở các đô thị ở Việt NamTác động kinh tế xã hội môi trường của các loại túi thay thế Bảng

1.3

Quy trình tái chế phế thải NylonCác giải pháp giảm thiểu sử

dụng túi nylon trên Thế giới Hình

3.1

Sơ đồ hệ thống quản lý chất thải rắn của Quận Hà Đông.Sơ đồ

hệ thống quản lý chất thải rắn của Quận Hà Đông Hình

3.2

Tỷ lệ các đơn vị sử dụng túi nylon để phát không cho khách hàngTỷ lệ các đơn vị sử dụng túi nylon để phát không cho khách

Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Formatted Table Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39"

Comment [T1]: Nguồn từ đâu?

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Comment [T2]: Nguồn???

Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Bold, Not Italic Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Indent: First line: 0.39" Formatted: Font: Not Italic Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Comment [T3]: Bạn cần sửa lại chính tả trong hình (Không trả lời; Có sử dụng… )

Trang 9

3.3

Lý do khiến người dân đi chợ không mang theo làn/túi xách

Số lượng túi nylon phát thải theo thu nhập Hình

Mức độ phát thải theo trình độ học vấn ở quận Hà Đông.Mức

độ phát thải nylon theo ngành nghề tại quận Hà Đông Hình

3.6

Mức độ phát thải nylon theo ngành nghề tại quận Hà ĐôngMức

độ phát thải túi nylon theo giới tính tại quận Hà Đông Hình

3.9

Thói quen sử dụng làn, túi xách khi đi chợ/siêu thịThói quen sử

lại túi nylon Hình

Trang 10

i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

HOÀNG THỊ LIÊN

TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

HÀNH VI SỬ DỤNG TÚI NYLON TẠI QUẬN HÀ ĐÔNG

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Hà Nội - Năm 2014

Formatted: Font: 6 pt Formatted: Indent: First line: 0"

Formatted: Font: 15 pt

Formatted: Centered, Indent: First line: 0"

Formatted: Indent: First line: 0"

Trang 11

i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

HOÀNG THỊ LIÊN

TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

HÀNH VI SỬ DỤNG TÚI NYLON TẠI QUẬN HÀ ĐÔNG

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững

(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Thế Trường

Hà Nội - Năm 2014

Formatted: Font: 6 pt Formatted: Centered, Indent: First line: 0" Formatted: Indent: First line: 0" Formatted: Font: 17 pt

Formatted: Font: 18 pt Formatted: Centered, Indent: First line: 0" Formatted: Font: 1 pt

Trang 12

i

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS Nguyễn Thế

Trường đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn đúng yêu cầu đề ra

Tôi xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo, giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy

giáo TS Hoàng Văn Thắng – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi

trường, Đại học Quốc gia Hà Nội và cùng các thầy, cô giáo trong Trung tâm đã dạy

dỗ và truyền đạt những kiến thức bổ ích cho tôi trong suốt quá trình học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo Công ty cổ phần Thiết bị và Phát

triển Môi trường Xanh, các anh chị đồng đồng nghiệp trong công ty đã tạo điều kiện

giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng, xin gửi lời cảm ơn đến sự động viên to lớn về thời gian, vật chất

và tinh thần mà gia đình và bạn bè đã dành cho tôi trong quá trình thực hiện luận

văn

Xin chân thành cảm ơn!

Formatted Formatted: Font: 7 pt

Trang 13

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu

trong luận văn là trung thực, không sử dụng số liệu của tác giả khác khi chưa được

công bố hoặc chưa được sự đồng ý Những kết quả nghiên cứu của tác giả chưa

từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Hà Nội, ngày 9 tháng 11 năm 2014

Hoàng Thị Liên

Trang 14

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 65

I KHÁI NIỆM VỀ NHỰA PHẾ THẢI CHẤT THẢI NYLON 65

1.1 Các loại chính thường gặp: 65

1.2 Nhựa phế thải 65

1.3 Quản lý và xử lý chất thải nhựa: 76

1.4 Chi phí tái chế nhựa và các tác động kinh tế - xã hội và môi trường 98

II GIẢM THIỂU,TÁI SỬ DỤNG VÀ TÁI CHẾ NHỰA THẢI, TÚI NYLON TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1513

2.1 Tình hình giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế ở một số nước trên thế giới 1513

2.1.1 Tình hình chung 1513

2.1.2 Biện pháp giảm thiểu sử dụng túi ni lông ở một số nước 1614

2.2 Hiện trạng chất thải nhựa, túi ni lông và các biện pháp giảm thiểu ở Việt Nam 2321

2.2.1 Thành phần, lượng rác thải nhựa phát sinh 2321

2.2.2 Các hoạt động thu gom tái chế 2422

2.2.3 Đánh giá về thu gom, tái chế nhựa túi ni lông ở Việt Nam 2724

Về mặt công nghệ 2724

3.1 Hiện trạng môi trường của Quận Hà Đông……… 25

3.1.1 Hiện trạng môi trường không khí xung quanh……… 25

3.1.2 Hiện trạng môi trường nước mặt 26

Formatted: Tab stops: 6.1", Left Formatted: Indent: First line: 0"

Trang 15

iv

3.1.3 Hiện trạng môi trường nước ngầm 26

3.1.4 Hiện trạng môi trường nước thải 5547

3.2 Hiện trạng quản lý chất thải rắn đô thị của Quận Hà Đông 28

CHƯƠNG 2 ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4038

2.1 Địa điểm nghiên cứu 4038

2.1.1 Điều kiện tự nhiên Quận Hà Đông thành phố Hà Nội 4038

2.2 Thời gian nghiên cứu 4643

2.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4643

2.4: Các phương pháp nghiên cứu 4744

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5247

3.1 Hiện trạng rác thải nylon trên địa bàn quận Hà Đông 6047

3.1.1 Tình trạng sử dụng túi nilon 6047

3.1.5 Tình hình phát thải túi nylon theo quy mô hộ gia đình……… 7054

3.2 Thói quen phát thải túi nylon của người dân Quận Hà Đông 7255

3.2.1 Thói quen sử dụng và phát thải túi nylon 7255

3.2.2 Nhận thức của người dân về tác hại của túi nylon 7558

3.3 Thảo luận về kết quả 7659

3.3.1 Hiện trạng sử dụng và phát thải túi nylon 7759

3.3.2 Thói quen sử dụng túi nylon 7760

3.3.3 Nhận thức về tác hại 7860

CHƯƠNG 4 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HÀNH VI SỬ DỤNG TÚI NYLON 8163

4.1 Nhóm giải pháp 1 (dựa trên các giải pháp đã thực hiện) 8567

4.1.1 Đánh thuế túi nylon 8667

4.1.2 Sử dụng chính sách trợ giá môi trường 8869

4.1.3 Khuyến khích các nhà phân phối, nhà bán lẻ tham gia giảm phân phát túi nylon 8869

4.1.4 Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng 8869

4.1.5 Lập mạng lưới thu gom túi nylon 8970

Trang 16

v

4.2 Nhóm giải pháp 2 (dựa trên kết quả nghiên cứu) 8970

4.2.1 Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền với túi nylon 8970

4.2.2 Lồng ghép nội dung “nói không với túi nylon” trong chương trình giáo dục

môi trường cho cấp mẫu giáo, tiểu học 9071

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 9273

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9475

Formatted: (none) Formatted: Normal, Line spacing: single, Tab stops: Not at 6.1"

Trang 17

vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ADB Ngân hàng phát triển Châu Á BĐKH Biến đổi khí hậu

KH &CN Khoa học và Công nghệ

PET Polyethylene telephthalate

Trang 18

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Các loại nhựa và sản phẩm đặc trưng

Bảng 1.2 Tác động kinh tế xã hội môi trường của các loại túi thay thế

Bảng 1.3 Các giải pháp giảm thiểu sử dụng túi nylon trên Thế giới

Bảng 1.4 Thành phần chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Quận Hà Đông

Bảng 2.1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (theo GDP)

Bảng 2.2 Phân tích SWOT

Bảng 3.1 Thông tin tổng hợp mục tiêu và số hộ điều tra

Bảng 3.2 Lượng túi nylon sử dụng ở các đơn vị mua sắm tại quận Hà Đông

Bảng 3.3 Lượng phát thải túi nylon theo thu nhập dân cư quận Hà Đông

Bảng 3.4 Số lượng túi nylon phát thải theo trình độ học vấn

Bảng 3.5 Lượng phát thải túi nylon theo ngành nghề

Bảng 3.6 Lượng phát thải túi nylon theo giới tính

Bảng 3.7 Lượng phải thải túi nylon theo quy mô hộ gia đình tại quận Hà Đông

Bảng 3.8 Thói quen sử dụng làn, túi xách khi đi chợ/siêu thị của người dân quận Hà Đông

Bảng 3.9 Mô hình SWOT về hành vi sử dụng túi nylon trên địa bàn quận Hà Đông

Trang 19

viii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Bảng 1.1 Tỷ lệ các loại nhựa phế thải tính trên tổng thành phần nhựa trong rác thải

Bảng 1.2 Thu gom lưu chuyển tái chế rác thải nylon ở các đô thị ở Việt Nam

Bảng 1.3 Quy trình tái chế phế thải Nylon

Hình 1.4 Sơ đồ hệ thống quản lý chất thải rắn của Quận Hà Đông

Hình 3.1 Tỷ lệ các đơn vị sử dụng túi nylon để phát không cho khách hàng

Hình 3.2 Lý do khiến người dân đi chợ không mang theo làn/túi xách

Hình 3.3 Số lượng túi nylon phát thải theo thu nhập

Hình 3.4 Mức độ phát thải theo trình độ học vấn ở quận Hà Đông

Hình 3.5 Mức độ phát thải nylon theo ngành nghề tại quận Hà Đông

Hình 3.6 Mức độ phát thải túi nylon theo giới tính tại quận Hà Đông

Hình 3.7 Mối tương quan giữa quy mô gia đình và mức độ phát thải túi nylon

Hình 3.8 Thói quen sử dụng làn, túi xách khi đi chợ/siêu thị

Hình 3.9 Các loại túi người dân quận Hà Đông sử dụng khi đi chợ/siêu thị

Hình 3.10 Thói quen sử dụng lại túi nylon

Hình 3.11 Mức độ nhận thức về tác hại của túi nylon

Hình 3.12 Mức độ quan tâm về các sản phẩm thay thế túi nylon

Hình 3.13 Nhận thức của người dân về tác hại của túi nylon

Hình 3.14 Thái độ của người dân về sản phẩm thay thế túi nylon

Formatted: Position: Horizontal: -0.18", Relative to: Column

Formatted Table Comment [T9]: Nguồn từ đâu?

Comment [T12]: Trong hình này, bạn không chỉ

rõ trục tung biểu hiện cho đại lượng / chỉ số nào?

Comment [T13]: Bạn cần nhất quán trong việc dùng font chữ cho tiêu đề Không thể chỗ thì nghiêng, chỗ thì không

Bổ sung các thông tin cho trục tung, hoành ( Lượng thải/ sử dụng?; Đối tượng ?)

Comment [T14]: Bổ sung thông tin cho trục tung

Trang 20

1

MỞ ĐẦU

I Tính cấp thiết của đề tài

Túi nhựa xuất hiện cách đây khoảng 150 năm do nhà hóa học Anh,

Alexander Parkes phát minh, và đến nay chưa xác định chính xác được thời gian nó

phân hủy Tuy nhiên, các nhà môi trường, khoa học gia đều cho rằng quá trình túi ni

lôngnylon phân hủy có thể mất từ 500 đến 1000 năm nếu không bị tác động của ánh

sáng mặt trời Dù đã phân huỷ và lẫn vào đất thì chất nhựa PVC sẽ làm đất bị trơ,

không giữ được nước và chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng Túi polyetylen

(PE) hay còn gọi là túi nyloni lông được sử dụng lần đầu tiên vào những năm 50

của Thế kỷ trước Năm 1958, bắt đầu cạnh tranh với các loại túi giấy trong các hiệu

giặt khô Trong vòng 1 thập kỷ, gần 1/3 lượng túi nyloni lông được sử dụng để gói

bánh mì Vào giữa những năm 70, nhiều tiểu thương Hoa Kỳ đã chuyển sang sử

dụng túi nyloni lông làm túi đựng hàng hóa thay thế cho túi giấy Từ khi xuất hiện

trong các siêu thị ở Hoa Kỳ vào cuối thập niên 1970, túi nyloni lông đã có mặt khắp

mọi nơi, là vật không thể thiếu của người mua hàng trên thế giới Nó nhẹ, chắc và rẻ

hơn so với túi giấy Ước tính, mỗi năm nhân loại sử dụng khoảng 500 tỉ đến 1.000 tỉ

1.38"

Formatted: Centered, Indent: First line: 0.39" Formatted: Normal

Formatted: Centered

Trang 21

2

túi nhựa Năm 1990, hoạt động tái chế túi nhựa tiêu dùng bắt đầu được tiến hành

thông qua mạng lưới thu gom tại siêu thị ở Hoa Kỳ và trong vòng 2 năm, gần một

nửa số siêu thị ở nước này đã có các kế hoạch thu gom túi nhựa tái chế tại cửa hàng

Vào năm 1996, cứ 5 túi đựng hàng thì có tới 4 túi bằng nyloni lông Không kể

những tác hại môi trường mà các thế hệ sau phải gánh chịu, túi nyloni lông còn gây

ra nhiều tác hại trước mắt, trực tiếp vào người sử dụng Rác thải nhựa làm tắc các

đường dẫn nước thải gây ngập lụt cho đô thị, dẫn đến ruồi muỗi phát sinh, lây

truyền dịch bệnh… Bao bì ni lôngnylon cũng đe doạ trực tiếp tới sức khoẻ con

người vì nó chứa chất cadimi… (có trong mực in tạo mầu trên các bao bì) có thể

gây tác hại cho não và là nguyên nhân chính gây ra bệnh ung thư phổi Vấn đề đối

với rác thải nhựa là chúng không phân huỷ thành các chất vô hại, phân huỷ rất chậm

trong môi trường tự nhiên và là chất thải tồn tại lâu dài Quá trình sản xuất ra chai

nhựa PET làm phát thải chất độc cao hơn 100 lần vào môi trường không khí và

nước, so với quá trình sản xuất chai thuỷ tinh cùng kích cỡ Các phát thải khác từ

quá trình sản xuất nhựa gồm SO2, NOx, methanol, ethylene oxide và các hợp chất

hữu cơ bay hơi (volantile organic compoundsVOCs) Ngoài ra, quá trình sản xuất

và đốt cháy nhựa cũng tạo ra dioxin, một chất có độc tính rất cao ngay cả ở nồng độ

thấp Bụi nhựa có thể hấp thụ chất độc như polychlorinated biphenyl (PCBs) và

thuốc bảo vệ thực vật DDT và tích tụ trong môi trường gây hại đến sức khoẻ con

người [12;2034, 42]

Để đối phó với nguồn ô nhiễm này, chính phủ nhiều nước trên thế giới đã có

những biện pháp hạn chế và thậm chí cấm hẳn việc phát túi nyloni lông cho khách

hàng, nhưng ở Việt Nam thì chưa áp dụng mặc dù Luật Môi trường Việt Nam đã có

mục quy định về vấn đề này, chúng ta vẫn chưa thể ban hành các văn bản hướng

dẫn cụ thể Hy vọng trong thời gian tới Việt Nam sẽ áp dụng các biện pháp này

nhằm hạn chế sử dụng túi nyloni lông góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền

vững trong giai đoạn hội nhập hiện nay Chính vì thế các giải pháp bảo vệ môi

trường, hạn chế sử dụng tài nguyên và tiết kiệm năng lượng luôn là mục tiêu bắt

buộc Để bảo vệ môi trường tự nhiên của Thành phố Hà Nội cũng như trên địa bàn

Formatted: Subscript Formatted: Subscript

Trang 22

3

quận Hà Đông, bên cạnh những chính sách quản lý, khoa học kỹ thuật môi trường

thì những giải pháp mang tính xã hội giúp nâng cao ý thức hướng tới thay đổi được

thói quen của mỗi con người để cùng nhau chung tay bảo vệ môi trường là hết sức

cần thiết

Để góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ chất thải túi nyilon, phân tích

tính khả thi của sản phẩm thay thế túi nyilon như thế nào Để tìm hiểu vấn đề đó tôi

quyết định thực hiện đề tài nghiên cứu : “Tìm hiểu hiện trạng và đề xuất giải pháp

hành vi sử dụng túi nyilon tại quận Hà Đông – thành phố Hà Nội” Thông qua

việc thu thập các dữ liệu thực tế và mối quan hệ của nó, nghiên cứu tiến hành phân

tích chỉ rõ nhóm đối tượng chính trong xã hội mang tính quyết định đến việc sử

dụng sản phẩm thay thế túi nyilon, nhằm đưa ra nhiều cách thực hiện hiệu quả để có

thể góp phần thay đổi hành vi sử dụng túi nylon, giảm thiểu ô nhiễm rác thải cho quận

Hà Đông cũng như thành Phố Hà Nội

II Mục tiêu, đối tượng nghiên cứu

Mục tiêu chung

Đánh giá được hiện trạng và Ttìm ra giải pháp cho việc thay đổi hành vi sử

dụng túi nylon góp phần giảm sử dụng, giảm phát thải túi nyilon để bảo vệ môi

trường

Mục tiêu cụ thể:

Tìm hiểu hiện trạng sử dụng túi nyilon của người dân tại quận Hà Đông

Đánh giá mức độ sử dụng túi nyilon và các sản phẩm thay thế túi nyilon

của người dân tại quận Hà Đông

Tìm hiểu/ Đánh giá thói quen sử dụng và phát thải túi nylon ở Quận Hà

Đông thành phố Hà Nội

Đề xuất giải pháp thay đổi hành vi sử dụng túi nylon của người dân quận Hà

Đông

Comment [T17]: Bạn kiểm tra lại với đề cương

Trang 23

4

III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Hành vi sử dụng và phát thải túi nyilon của người dân thanh niên, nữ giới ở mọi

lứaứa tuổi, giới tính, trình độ, nghề nghiệp, thu nhập và trong đó đặc biệt chú trọng tới

đối tượng là các bà nội trợ ở các lứa tuổi, giới tính, trình độ, nghề nghiệp, thu nhập khác

nhau

IV Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa khoa học: là cơ sở khoa học để đánh giá được hiện trạng phát thải

túi nyilon ở thành phố và từ đó đề xuất giải pháp phù hợp để thay đổi hành vi sử

dụng túi nylon của người dân góp phần giảm thiểu rác thải nyilon này Ngoài ra,

góp phần cung cấp tư liệu tham khảo làm tiền đề cho các nghiên cứu cùng lĩnh vực

về sau

Ý nghĩa thực tiễn:

Các giải pháp trong đề tài này là cơ sở đưa vào thử nghiệm trong thực tế, để

tìm biện pháp phù hợp và giải quyết vấn đề liên quan tới rác thải nyilon hiện nay

Qua nghiên cứu, sẽ tuyên truyền giúp người dân nhận thức rõ tác hại của của

túi nyilon gây ra cho môi trường và sức khoẻ của con người Từ đó, nhà nước cần

có các giải pháp hỗ trợ sản xuất sản phẩm thay thế

Cung cấp số liệu để ngành môi trường đô thị tổ chức tốt hơn việc tuyên

truyền, vận động người dân sử dụng túi thay thế, vận động người dân phân loại rác

thải tại nguồn…

Các kết quả nghiên cứu chính: Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội quận Hà

Đông; Hiện trạng môi trường khu vực nghiên cứu; Hiện trạng rác thải túi nylon và

thói quen phát thải túi nylon của người dân; Các giải pháp nâng cao hiệu quả công

tác giảm thiểu, tái sử dụng túi nylon trên điạ bàn quận Hà Đông, Hà Nội,

Formatted: Font: Not Bold, Not Italic Formatted: List Paragraph, Indent: Left: 0.25", First line: 0.25", Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Condensed by 0.3 pt Formatted: Condensed by 0.3 pt, Highlight Formatted: Condensed by 0.3 pt Comment [T18]: Cần viết lại cho rõ và nét hơn Formatted: Condensed by 0.3 pt Formatted: Condensed by 0.3 pt

Formatted: Not Highlight

Formatted: Not Highlight Comment [T19]: Cần thống nhất cách viết: Nylon hay Nilon?

Trang 24

5

V Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, Kết luận và Kiến nghị,

Luận văn được trình bày theo các chương, phần như sau:

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Địa điểm, thời gian, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu;

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 4: Đề xuất giải pháp hành vi sử dụng túi nylon

Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo

Formatted: Justified, None, Indent: First line: 0", Space After: 6 pt, Line spacing: Exactly 16 pt

Formatted: Indent: Left: 0", Space After: 6

pt, Line spacing: Exactly 16 pt

Trang 25

6

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

I KHÁI NIỆM VỀ NHỰA PHẾ THẢI CHẤT THẢI NYLON

Chất thải nylonilông gồm các bao bì bằng nhựa polyethylene (PE), sau khi

sử dụng trở thành rác thải Trong rác thải sinh hoạt còn có các loại nhựa khác cũng

có chứa các loại nhựa phế thải Rác thải nylon thực chất là một hỗn hợp nhựa, trong

đó chiếm phần lớn là nhựa PE

1.1 Các loại chính thường gặp:

Polyethylene (LDPE; HDPE…); Polypropylene (PP); Polyvinyl chlorid

(PVC); Polystyrene (PS) ngoài ra trong rác thải sinh hoạt thường gặp loại nhựa

Polyester và Polyethylene telephthalate (PET)

Vật liệu nhựa đã được phát triển từ những năm đầu thế kỷ 20, được ứng dụng

nhiều trong đời sống sản xuất và quốc phòng Nhiều loại đã thay thế các vật liệu

truyền thống như gỗ, thuỷ tinh, giấy, sắt thép để làm bao bì, các chi tiết máy móc

trong các ngành như xây dựng, điện, điện tử và ô tô

Sản lượng nhựa trên thế giới tăng bình quân hàng năm khoảng 3,5% Năm 1997,

tổng sản lượng nhựa nói chung của thế giới là 127 triệu tấn, riêng Tây Âu là 27,978 triệu

tấn, trong đó LDPE chiếm 20,5%, HDPE: 14% Chỉ tính riêng LDPE năm 1999 thế giới

đã sản xuất 27,4 triệu tấn, năm 2000: 33,8 triệu tấn, HDPE năm 1999 là 16,3 triệu tấn,

năm 2000: 20,6 triệu tấn Sản lượng LDPE của châu Á năm 1999: 5,5 triệu tấn; năm

2000: 7,8 triệu tấn; HDPE năm 1999: 4,3 triệu tấn;năm 2000: 6,5 triệu tấn Mức tiêu thụ

nhựa bình quân đầu người năm 1994 của một số nước và lãnh thổ trên thế giới: Đài Loan

(Trung Quốc) 144kg/người/năm; Hoa Kỳ:108kg/người/năm; Singapo:

105,5kg/người/năm; Nhật Bản: 85kg/người/năm; Hàn Quốc: 79,4 kg/người/năm; Việt

Nam năm 1994: 3,5kg/người/năm; 1998: 5,3 kg/ người/năm: năm 2003: 15

kg/người/năm [5;642]

1.2 Nhựa phế thải

Tất cả các đồ vật bằng nhựa sau sử dụng thải ra môi trường đều trở thành

nhựa phế thải Theo tính chất của từng loại có thể phân ra như sau:

Formatted: Justified, None, Indent: First line: 0", Space After: 6 pt, Line spacing: Exactly 16 pt

Formatted: Condensed by 0.3 pt

Comment [T20]: Nguồn???

Formatted: Condensed by 0.3 pt Formatted: Condensed by 0.3 pt

Trang 26

7

Nhựa LDPE: Bao gói hàng tiêu dùng, hàng thực phẩm là các túi ni lông;

các chai truyền dịch và bơm tiêm nhựa…

Nhựa HDPE : Các loại chai nhựa đựng dầu gội đầu; sữa tươi, dầu nhớt và

các đồ gia dụng bằng nhựa…

Nhựa PET: Vỏ chai nước khoáng, nước mắm, dầu ăn…

Nhựa PVC: Ống nước; tấm lợp nhựa; dây điện…

Nhựa PP: Bao bì xác rắn; một số loại nhựa cứng…

Nhựa PS: Hộp xốp bọc vỏ máy; vỏ bút bi, cốc đựng nước…[42]

1.3 Quản lý và xử lý chất thải nhựa:

* Trong quản lý và xử lý chất thải nhựa có thể được chia ra theo các công đoạn sau

* Các phương pháp tái chế và công nghệ [42]:

Theo nguyên tắc có 3 phương pháp khác nhau để tái chế nhựa đó là:

Tái chế bằng phương pháp vật lý

Tái chế bằng phương pháp hoá học

Tái chế bằng nhiệt

Tái chế bằng phương pháp vật lý:

Tiến hành phân loại kỹ và chuẩn bị các bước xử lý cần thiết để loại bỏ các

thành phần kim loại, cắt nhỏ, rửa sạch, sấy khô, nghiền, đóng kiện Vì tái chế nhựa

Comment [T21]: Bạn dựa trên tài liệu, hay nguồn tham khảo nào? Hay đây là các điều tra của bạn? Theo tôi, bạn có thể tham khảo các tài liệu để đưa vào tổng quan cho chặt chẽ và có cơ sở khoa học

Formatted: Condensed by 0.3 pt

Comment [T22]: Dựa vào tài liệu nào?

Trang 27

8

có thể gây ra các rủi ro về sức khoẻ, vì vậy khi bổ sung các chất phụ gia cần phải

được kiểm soát cẩn thận Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng có liên quan tới việc

xuất khẩu chất thải nhựa từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển Việc

phân tích các thông tin hiện tại về các tác động bất lợi đối với sức khoẻ nghề nghiệp

của con người tiếp xúc trong môi trường tái chế nhựa còn chưa đầy đủ, và nghiên

cứu về tác động của các chất phụ gia trong nhựa đối với môi trường còn hạn chế

Tái chế bằng phương pháp hóa học:

Các chất polime không ổn định trong môi trường nhiệt động học khi nhiệt độ

gia tăng sẽ bị biến chất, vì vậy có thể sử dụng các quy trình ép nhựa làm giảm trọng

lượng phân tử Phương pháp này sẽ là bước xử lý trước khi tiến hành xử lý hóa học

Xử lý hóa học chỉ có ý nghĩa khi các sản phẩm thu được không chỉ sử dụng làm

nhiên liệu mà còn làm vật liệu thô để sản xuất nhựa tổng hợp mới

Tái chế bằng phương pháp nhiệt:

Chất thải nhựa là các polime liên kết ngang có thể được sử dụng làm phin lọc

hoặc để chuyển đổi thành các sản phẩm có trọng lượng phân tử thấp Có thể tái

chế polyurethane (nhựa tổng hợp dùng chế tạo sơn), mặc dù có những hạn chế

nhất định Chất thải là đế giày bằng polyurethane có thể được sử dụng để sản xuất

ra đế giày mới

Tạo Polime sinh học và nhựa phân hủy sinh học dưới tác dụng của ánh sáng:

Việc tạo ra khả năng phân hủy của polime tổng hợp nghĩa là triệt tiêu độ bền của

vật liệu này Tuy nhiên, việc làm giảm chất lượng sản phẩm polime có thể gây ra

nhiều vấn đề tiếp sau đó? Phân hủy bề mặt vật liệu là phương pháp tái chế không

làm vật liệu tự tiêu hủy mà chỉ làm khối lượng chúng nhỏ hơn bằng phương pháp

vật lý hay hóa học

Sử dụng nhựa thải làm chất hoàn nguyên:

Chất thải nhựa sau một số công đoạn phục hồi có thể sử dụng làm chất hoàn

nguyên trong các lò cao thay cho sử dụng dầu nặng Để sử dụng vào mục đích này,

chất thải nhựa phải được xử lý và nghiền nhỏ Quy trình xử lý này sẽ là một phương

Formatted: Indent: Left: 0.25", First line: 0"

Trang 28

9

pháp hiệu quả khi chất thải nhựa hỗn hợp không thể sử dụng phương pháp tái chế

bằng cơ khí hay hóa học và trong trường hợp có nguồn nhựa phong phú [42]

1.4 Chi phí tái chế nhựa và các tác động kinh tế - xã hội và môi trường

- Chi phí tái chế nhựa và tiếp thị sản phẩm:

Các loại nhựa như Polyethylene (LDPE; HDPE…), Polystyrene (PS);

Polyester và các loại polime hàng hóa khác đã trở lên phổ biến, vì chúng có giá

thấp Các đồ dùng có giá trị thấp được sản xuất từ các vật liệu thu hồi hầu như

không phản ánh đúng giá trị thực của chúng Vì thế cần phải nghiên cứu phương

pháp thu gom, phân loại, tái xử lý và các vật liệu thu hồi có chi phí thấp Mục tiêu

là phải tìm ra các sử dụng thứ cấp cho các loại nhựa tái chế, trước tiên là trong các

ngành đã sử dụng ban đầu Trước hết cần xác định đặc điểm của chất thải nhựa như

các thanh chắn va đập ô tô, các chi tiết bằng nhựa của ô tô, máy tính gia đình, các

đồ gia dụng Độ bền của polime có liên quan tới quy trình xử lý, nhưng sự phối hợp

sử dụng hợp lý có thể tạo ra khả năng tái sử dụng mà không bị mất đi nhiều thuộc

tính của nhựa Ví dụ; loại polime công nghệ cao như polycarbonate ban đầu sử dụng

làm két nước ô tô được tái chế thành thanh chắn va đập ô tô và cuối cùng là sản xuất

các dụng cụ gia đình có hiệu suất sử dụng cao Mặt khác, việc tái chế nhựa thể hiện:

chi phí tái chế cao, vật liệu hiệu suất cao thay cho: vật liệu thay thế có chi phí thấp;

nhựa nguyên chất có hiệu suất thấp Nhựa tái chế bằng phương pháp kỹ thuật sẽ

cạnh tranh với hàng nhựa trên thị trường Đối với nhựa chịu nhiệt được tái chế kỹ

thuật có hệ số độ bền cao, loại ít dẻo sẽ được sử dụng trong các sản phẩm nhất định;

sản lượng tăng trong khi chi phí sản xuất sẽ giảm và nguồn tài nguyên hạn chế Tái

chế PET hoặc ni lôngnylon có thể chi phí thấp hơn sản phảm gốc và ít bị mất đi các

thuộc tính của nhựa Chai nhựa PET có thể sản xuất bằng nhựa dẻo 100% Các loại

chai này không được sử dụng để đựng nước uống, nhưng trong một số sản phẩm

thương mại khác vẫn có thể tận dụng như lọ đựng sampoo và các đồ mỹ phẩm [34,

40][1;2;5]

- Tiếp thị:

Comment [T23]: Có theo nguồn nào không???

Comment [T24]: Xem lại hướng dẫn về cách ghi các tài liệu tham khảo trích dẫn

Trang 29

10

Nếu không có sự đảm bảo về mặt thị trường đối với các vật liệu tái chế, thì

thu gom các vật liệu có thể tái chế là không khả thi, các vật liệu này sẽ đi tới các bãi

chôn lấp hoặc đem đi thiêu đốt Thị trường nhựa tái chế có thể đứng vững khi các

vật liệu tái chế cạnh tranh được cả về giá và chất lượng so với sản phẩm nhựa tinh

khiết ban đầu và khi hệ thống chuyển đổi chất thải thành các vật liệu có thể sử dụng

giành được một vị trí thích đáng Đặc tính của các loại nhựa, sản phẩm đặc trưng

được liệt kê trong Bảng 1.1 dưới đây:

Bảng 1.1: Các loại nhựa và sản phẩm đặc trưng

Tên loại nhựa Đặc tính Thị trường sản phẩm sơ cấp

Các sản phẩm đặc trưng Polyethylene tỷ trọng thấp

(LDPE)

Chịu ẩm; trơ

Bao gói Túi đựng rác; giấy gói Các ống xây dựng, giấy gói thực

phẩm; các chai đựng dầu ăn Trong suốt; giòn trừ khi

bổ sung các chất làm

mềm

Vật liệu xây dựng; bao gói Các ống xây dựng, giấy gói thực

phẩm; các chai đựng dầu ăn

Polyethylene tỷ trọng

cao (HDPE)

Dẻo; hơi mờ

Bao gói Sữa và các chai đựng chất

tẩy rửa; túi nhỏ có thể chứa nước sôi

Polypropylene (PP) Cứng; chịu nhiệt và hóa

chất

Các dụng cụ gia đình, bao gói

Chai đựng Xi –rô, sữa

Formatted Table

Trang 30

11

(Nguồn: Tổng luận chất thải nhựa, túi nylon & công nghệ xử lý Trung tâm thông

tinKH&CN Quốc giaa ,(2013), Tổng luận: Công nghệ xử lý chất thải nhựa, túi

nylon, Hà Nội [1342])

- Tác động kinh tế - xã hội - môi trường của các loại túi nhựa đựng hàng

Trên cơ sở nghiên cứu tác động của mỗi loại túi trong suốt quy trình sử dụng

từ giai đoạn sản xuất đến khi thải bỏ (Đánh giá vòng đời sản phẩm LCA) có thể

đánh giá một

cách đầy đủ tác động kinh tếxã hộimôi trường của các loại túi thay thế xem

Bbảng 1.2

Formatted: Right

Formatted: Font: Not Italic

Trang 31

12

Bảng 1.2: Tác động kinh tế- xã hội- môi trường của các loại túi thay thế Loại túi Vấn đề kinh tế Vấn đề xã hội Vấn đề môi trường

Túi HDPE mỏng sử dụng

một lần (túi xốp)

Thị trường đã có

Hầu hết các chợ, siêu thị sử dụng loại túi này

Giá rẻ và thường được phát miễn phí cho khách hàng

Tiện lợi đối với người tiêu dùng

Chỉ một bộ phận rất nhỏ khách hàng quan tâm đến tác hại đối với môi trường do dùng túi

Được sản xuất từ tài nguyên không tái tạo

Có nhiều ảnh hưởng tới môi trường (xấu cảnh quan, tắc nghẽn cống rãnh, nguy hại cho sinh vật )

Có thể tái sử dụng trong gia đình (lót thùng rác)

Cũng tiện lợi như túi từ hạt nhựa mới

Phần nào gia tăng sự quan tâm của người tiêu dùng đối với môi trường

Không ảnh hưởng đến tổng lượng túi tiêu thụ

Tác động môi trường của cả vòng đời giảm do sử dụng nguyên liệu tái chế

Tạo thị trường cho ngành công nghiệp tái chế HDPE

Phát sinh rác thải và ảnh hưởng đến môi trường như trường hợp túi mới

Không thuận tiện cho người tiêu dùng do phải tự đem túi khi

đi mua hàng

Túi sử dụng nhiều lần có thể tác động đến hành vi tiêu dùng

Được sản xuất từ tài nguyên không tái tạo (dầu mỏ)

Giảm tiêu thụ túi sử dụng một lần (giảm các tác động môi trường có liên quan)

Túi vải cotton

Người tiêu dùng phải trả tiền mua túi

Có thể làm mất thời gian hơn ở quầy tính tiền

Không thuận tiện cho người tiêu dùng do phải tự đem túi khi

đi mua hàng Túi sử dụng nhiều lần có thể tác động đến hành vi tiêu dùng

Ngành công nghiệp cotton tiêu thụ nhiều nước và hóa chất

Giặt túi tiêu thụ nước, năng lượng và bột giặt

Giảm tiêu thụ túi sử dụng một lần (và

do đó giảm các tác động môi trường có liên quan

Sản xuất giấy tiêu thụ nhiều nước và tạo ra nhiều nước thải

Giấy có thể tái chế 100% nếu được thu

Formatted: Line spacing: single Formatted Table

Formatted: Justified, Line spacing: single

Formatted: Justified, Indent: Left: 0.03", First line: 0.13", Line spacing: single

Formatted: Justified, Line spacing: single Formatted: Line spacing: single

Trang 32

13

Loại túi Vấn đề kinh tế Vấn đề xã hội Vấn đề môi trường

Túi phân hủy sinh học từ

tinh bột Đắt tiền

Được sử dụng một lần vì vậy không thay đổi thói quen tiêu dùng

Được sản xuất từ tài nguyên tái tạo (bột bắp, khoai tây, khoai mỳ) Có tác động của nông nghiệp bao gồm tiêu thụ nước và hóa chất (phân bón, thuốc trừ sâu), thoái hóa đất

Túi sẽ được phân hủy trong bãi chôn lắp nhưng phải mất một thời gian dài (do thiếu điều kiện ẩm, không khí) Giảm tác động phát sinh rác làm mất

mỹ quan, nghẽn ống rãnh… do nhanh chóng bị phân hủy trong môi trường

mở

Túi phân hủy quang học

(PE thêm phụ gia nhạy

UV)

Đắt tiền

Được sử dụng một lần vì vậy không thay đổi thói quen tiêu dùng

Được sản xuất từ tài nguyên tái tạo (dầu mỏ)

Có cùng tác động đối với chất thải rắn trong bãi chôn lấp như túi nylon thông thường

Giảm tác động phát sinh rác làm mất

mỹ quan , tắc nghẽn cống rãnh do nhanh chóng bị phân hủy bởi ánh sáng mặt trời

Túi phân hủy sinh học

(PE với các chất xúc tác

thúc đẩy phân hủy

Đắt tiền

Được sử Được sử dụng một lần vì vậy không thay đổi thói quen tiêu dùng

Được sản xuất từ tài nguyên không tái tạo (dầu mỏ)

Túi sẽ phân hủy trong BCL nhưng phải mất một thời gian

dài (do điều kiện thiếu ẩm và

không khí)

Giảm tác động phát sinh rác làm mất mỹ quan, nghẽn cống

rãnh… do nhanh chóng bị

Formatted Table

Formatted: Justified, Line spacing: single Formatted: Line spacing: single

Formatted: Justified, Indent: Left: -0.09", First line: 0.53", Right: 0.2", Line spacing: single, Tab stops: 2.91", Left

Trang 33

14

Loại túi Vấn đề kinh tế Vấn đề xã hội Vấn đề môi trường

phân hủy trong môi trường mở

(Nguồn: Nolan – ITU,2002)

Formatted Table

Trang 34

15

II GIẢM THIỂU,TÁI SỬ DỤNG VÀ TÁI CHẾ NHỰA THẢI, TÚI NYLON

TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 2.1 Tình hình giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế nhựa thải, túi nylon ở một số

nước trên thế giới

2.1.1 Tình hình chung

Túi nyloni lông được sản xuất từ nhựa polyethylene có nguồn gốc từ dầu mỏ

và quá trình tự phân hủy của nó diễn ra rất chậm Thực tế, dưới tác động của ánh

sáng, túi xốp vỡ ra thành nhiều phân tử nhựa nhỏ hơn, độc hại hơn và cuối cùng gây

ô nhiễm cho đất và nguồn nước Chúng có thể len lỏi vào thức ăn của động vật và

con người Khi không được vứt ra bãi rác hoặc đốt bỏ, túi nhựa thường được nước

đưa ra biển thông qua đường cống thải, sông rạch Theo Cơ quan Khảo sát Nam cực

của Vương quốc Anh năm 2005, túi nhựa được thấy trôi nổi ở vùng biển phía Bắc

Bắc cực trong khi Trung tâm bảo tồn môi trường biển của Hoa Kỳ gần đây cho biết

túi nhựa chiếm hơn 10% số rác thải dạt vào bờ biển nước này Túi nyloni lông có

thể là thảm họa cho đời sống của nhiều sinh vật Theo Quỹ Bảo tồn động vật hoang

dã thế giới, nhiều cá thể thuộc khoảng 200 loài sinh vật biển (như cá voi, cá heo, hải

cẩu, rùa ) đã chết sau khi nuốt phải túi nylonilông do nhầm là thức ăn; nhiều loài

thủy sản cũng bị chết ngạt khi chui vào túi nyloni lông [2038]

Để giảm thiểu lượng nhựa thải, túi nyloni lông hiện nay thế giới đang đi vào

áp dụng các phương pháp tái chế, tái sử dụng…

Tái chế: Hiện hiện nay trên thế giới đang áp dụng quy trình chế biến các

thành phần có thể tạo ra các sản phẩm mới sử dụng trong sinh hoạt và sản

xuất

Tái sử dụng: Sau khi sử dụng sản phẩm vẫn còn giữ được hình dáng,

chức năng ban đầu vẫn có thể sử dụng được, có thể đưa vào chu trình sản

xuất lưu thông tiêu dùng phế thải

Một số loại hình tái chế như [38]:

- Tái tạo giá trị: Đây là quá trình mà trong đó chất liệu và kết cấu ban đầu

được tái tạo lại thông qua quá trình xử lý Hình thức và mục đích ban đầu có thể

được tái tạo

- Tái chế vật lý: Đây là hình thức tái tạo giá trị, nhưng vẫn giữ nguyên cấu

trúc hoá học của vật liệu

Formatted: Indent: Left: 0.5", Hanging: 0.25"

Comment [T25]: Bạn dựa trên tài liệu nào?

Trang 35

- Tái chế hóa học: Là hình thức tái tạo, trong đó vật liệu được tái chế bị các

quá trình hoá học làm thay đổi cấu trúc hoá học khác hẳn so với trạng thái ban đầu

Ví dụ như chuyển hoá nhựa phế thải thành nhiên liệu lỏng để đốt hoặc chuyển hoá

nhựa PET phế thải thành nhựa Polyester không no làm vật liệu kết dính dùng cho

vật liệu composite

Bằng các công cụ pháp luật và chính sách vĩ mô, nhiều nước trên thế giới đã

thành công trong việc tăng cường thu gom, xử lý, tái chế chất thải nyloni lông để

giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tiết kiệm tài nguyên Ở các nước châu Âu, năm

1992 đã ban hành luật thu gom và tái chế bao bì và kết quả năm 1995 lượng phế

thải bao bì thu gom là 80%, ở Nhật Bản, năm 1995 đã ban hành luật thu gom và tái

chế bao bì và năm 1996 đã thu gom và tái chế được 10,03 tấn nhựa phế thải, bằng

11,3% lượng nhựa phế thải Ở Hàn Quốc tỷ lệ tái chế trong xử lý rác thải năm 1994

là 15,4%, đến năm 2000 con số này đã tăng lên 47%, ngược lại tỷ lệ chôn lấp đã

giảm từ 81,1% năm 1994 xuống còn 47% năm 2000 Năm 2004, các siêu thị ở Pháp

tiêu thụ 12 tỷ túi nylonni lông nhẹ (giảm đi so với 15 tỷ túi nhựa của năm 2003);

mức tiêu thụ trung bình năm trên đầu người là 2 kg Ở Hy Lạp, 10 tỷ túi nyloni lông

được phaân pháat mỗi năm Ở Anh, con số này là khoảng 8 tỷ túi/năm [14;17]

Ở Oxtraylia nơi chú ý nhiều tới các công cụ chính sách giảm thiểu túi nyloni

lông, khoảng 6,9 triệu túi được sử dụng mỗi năm trong khi người Nhật tiêu thụ 30

tỷ túi/năm Rõ ràng nhiều loại túi nyloni lông nhẹ đã thỏa mãn được một số nhu cầu

sử dụng thứ yếu, thường là túi nhựa miễn phí được sử dụng tại nhà cho đến các

thùng rác trên đường phố Các kế hoạch thu gom và tái chế những loại túi này là đáng

chú ý, mặc dù ở Đức (nơi túi hiếm khi được phân phát miễn phí) tỷ lệ tái chế đạt tới

gần 60% Các số liệu thống kê ở Ôxtrâylia cho thấy, dưới 3% túi nyloni lông từ các hộ

gia đình được tái chế trong khi đó 37% bị vứt bỏ và 60% được tái sử dụng (ưu tiên cho

xử lý) [1134, 42]

2.1.2 Biện pháp giảm thiểu sử dụng túi nyloni lông ở một số nước

Nhật Bản là nước tiêu thụ túi nyloni lông với khối lượng lớn, khoảng 30 tỷ

chiếc/năm tương đương 300 chiếc/người lớn Con số này chưa kể hàng tấn túi

nyloni lông bọc ngoài các áo sơ mi ở các cửa hàng giặt tẩy quần áo và các bao gói

bánh quy rất nhỏ Nhật Bản là nước sử dụng túi nyloni lông nhiều hơn tất cả các

nước trên thế giới Hiện nay, Nhật Bản đang cố gắng giảm sử dụng túi nyloni lông

Formatted: Font color: Auto

Comment [T26]: Nguồn tham khảo???

Trang 36

17

bằng việc sửa đổi luật, giúp chính phủ đưa ra những cảnh báo cho người bán lẻ chưa thực hiện đầy đủ việc giảm, tái sử dụng và tái chế chất thải Luật sửa đổi đã được Quốc hội Nhật Bản phê chuẩn Nhưng đối với một quốc gia nổi tiếng về bao gói phức tạp thì việc giảm sử dụng túi nyloni lông sẽ là một công việc khó khăn Theo Công ty Franchise, đại diện cho hơn 125 cơ sở bán hàng ở Nhật Bản, bao gói là một phần của sản phẩm Tất nhiên, việc cắt giảm sử dụng túi nyloni lông là có lợi, nhưng công ty không thể đưa cho những khách hàng hộp đồ ăn nóng hay kem lạnh

mà không có túi Điều đó không đảm bảo vệ sinh và rất khiếm nhã

Tuy nhiên, những thói quen sử dụng túi nyloni lông ở Nhật Bản gần như quá mức Thậm chí, ở một số cửa hàng hoa quả, mỗi quả táo hoặc quả chuối cũng được gói trong một túi nyloni lông, và khi mua, tất cả lại được cho vào một chiếc túi

nyloni lông khác Nguyên nhân dẫn tới thói quen bao gói có thể bắt nguồn từ những quan điểm truyền thống của Nhật Bản theo hình thức tặng quà, quan tâm đến hình thức nhiều hơn nội dung Việc bao gói nhiều lớp cũng có nghĩa xã hội quan trọng

bọc càng nhiều lớp càng có nghĩa lễ phép hơn và trang trọng hơn Và túi nyloni lông

thì lại quá rẻ, nên các cửa hàng không khuyến khích cắt giảm hoặc tái chế

Một số nhà bán lẻ ở Nhật Bản đã đưa ra sáng kiến giảm sử dụng túi nyloni lông trước khi luật sửa đổi có hiệu lực vào năm 2007 Tập đoàn Lawson, gồm hàng loạt các cửa hàng tiện ích với gần 8400 cửa hiệu ở Nhật Bản và doanh thu năm 2005

là hơn 130 tỷ yên (tương đương 1,15 tỷ USD; 900 triệu Euro), đã công bố chiến dịch kéo dài trong 1 tháng nhằm thuyết phục những người tiêu dùng sử dụng ít túi

nyloni lông hơn Một số loại nhựa có thể thải ra các chất độc hại khi đốt và một khối lượng lớn được đổ ra biển và có thể giết chết các loài rùa biển và những động vật biển khác do chúng tưởng lầm là thức ăn Hơn nữa, luật sửa đổi chỉ dành riêng cho hệ thống cảnh báo mà không có đủ trách nhiệm ràng buộc pháp lý để thực hiện thành công Việc buộc các cửa hàng phải tính phí túi nyloni lông là biện pháp để thuyết phục những người tiêu dùng

Nhật Bản giảm sử dụng túi nyloni lông Tháng 5/2007, cửa hàng Wakabadai của Công ty ItoYokado ở Ykohama, Nhật Bản đã tiến hành thử nghiệm tính giá 5 Yên/túi nhựa Trung bình, chỉ có 78% khách hàng từ chối lấy túi tại các cửa hàng của Công ty ItoYokado Nhằm nỗ lực cắt giảm sử dụng túi, Công ty Aeon đã bắt đầu tính chi phí cho túi nhựa trong thử nghiệm được thực hiện ở cửa hàng Jusco

Trang 37

HigashiyamaNijo ở Kyoto tháng 1/2007 Công ty Aeon lên kế hoạch tính phí túi

đối với khoảng một nửa trong số 390 cửa hàng của công ty với mục tiêu cắt giảm

840 triệu túi nyloni lon g.[2334, 42]

Ở Bỉ, trong vòng 1 thập kỷ, các siêu thị Delhaize đã khuyến khích tái sử

dụng túi, đền bù cho khách hàng bằng các điểm thưởng ghi trên thẻ Theo Delhaize,

số lượng túi được sử dụng giảm 17% trong năm 2005 Năm 2007, Delhaize tiến xa

hơn nữa va đưa vào áp dụng mức phi là 0,05 Euro/túi Công ty IKEA (Bỉ) sẽ không

sản xuất tui nhựa tái chế miễn phi; do đó, việc sử dụng túi đã giảm 71% (từ 3,5 triệu

xuống còn 925.000) trong khoảng từ 20032004 Năm 2004, Bộ trưởng Môi trường

của Bỉ đã chấp nhận đề xuất của cơ sở bán lẻ là giảm sử dụng túi đựng hàng loại

mỏng từ 2025% trong giai đoạn từ năm 2004 – 2006 và tăng gấp 2 lần sử dụng túi

đựng hàng tái sử dụng [34, 42]

Đan Mạch: năm 1994, đánh thuế “xanh” đối với túi nyloni lông đang

khuyến khích người dân tái sử dụng túi Theo Đạo luật thống nhất về thuế đối với

một số loại bao bì, túi, bộ đồ ăn sử dụng một lần bằng PVC, mức thuế đối với túi

giấy là 10 DKK (1DKK= 0,183719 USD); túi nhựa là 22 DKK Áp dụng cho các

tiểu thương; Việc đánh thuế này đã làm giảm tỷ lệ sử dụng túi là 66% [34, 42]

Ôxtrâylia: Hội Tiểu thương Ôxtrâylia áp dụng một thỏa thuận tự nguyện

quốc gia đã được Chính phủ thông qua năm 2003 Mục tiêu của Hội này là:

* Giảm sử dụng 25% túi nhựa vào cuối năm 2004

* Giảm sử dụng 50% túi nhựa vào cuối năm 2005

* Tăng 50% tỷ lệ tai chế túi nhựa (tại cửa hàng)

* Giảm 75% chất thải túi nhựa cuối năm 2005

Hội sẽ cắt giảm túi nhựa nhẹ sử dụng 1 lần Bang Victoria, Oxtraylia đã sửa đổi

Đạo luật Bảo vệ Môi trường năm 1970 yêu cầu các tiểu thương cung cấp túi nyloni

lông cho người tiêu dùng với mức phi thấp nhất Luật này dự kiến sẽ được áp dụng vào

năm 2009, nếu việc sử dụng túi nhựa không giảm khi áp dụng các biện pháp tự nguyện

[34, 42]

Ở Ailen: gần 1,2 tỷ túi nhựa mua hàng được cung cấp miễn phí cho người

dân (khoảng 325 túi/người/năm) trước khi Chính phủ Ailen áp dụng mức thuế 15

Euro/túi vào tháng 3/2002 Theo báo cáo của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Ailen,

mức thuế này đã làm giảm 90% tiêu thụ túi nhựa, ở nước này các cửa hàng đã phân

Comment [T27]: Nguồn tham khảo????

Formatted: Condensed by 0.4 pt Formatted: Indent: First line: 0.5"

Comment [T30]: Nguồn tham khảo??? Formatted: Condensed by 0.4 pt Formatted: Condensed by 0.4 pt

Trang 38

19

phát gần 277 triệu túi ít hơn so với mức bình thường và trong 3 tháng đầu năm 2002

đã thu được 3,45 triệu Euro Ailen đã đưa ra mức thuế môi trường đối với túi nhựa

nhẹ, sử dụng để đựng hàng là 0,20 Euro/tui Năm 2004, có khoảng 16 triệu túi được

ban (cho khoảng 300.000 người) Mức thuế này được áp dụng cho nhiều dự án liên

quan đến môi trường Điều hấp dẫn là mọi người dường như sẵn sàng “mua thêm 1

chiếc túi” vì lợi ích môi trường Năm 2007, Chính phủ Ailen đã tăng thuế môi

trường đối với túi nhựa mua hàng lên 0,22 Euro/túi [34, 42]

Ở Anh: Mỗi năm, nước Anh thải ra khoảng 10 tỷ túi nyloni lông, trung bình

mỗi người tiêu thụ 167 túui Đa số người dân Anh ủng hộ việc trả tiền mua túi nhựa

gần 63% ủng hộ ýy kiến trả 0,10 GBP (1 GBP=2,02 USD) để mua túi đựng hàng,

trong khi chỉ cóo 27% phản đối Chiến lược chất thải năm 2007 của Anh đã cam kết

giảm 25% tác động môi trường của túi đựng hàng vào cuối năm 2008 [34, 42]

Ở Pháp: năm 2005, việc sửa đổi một phần luật đối với các sản phẩm nông

nghiệp (nhằm làm cho khu vực nông nghiệp thân thiện hơn với sinh thái) được Nghị

viện Pháp thông qua Luật này sẽ không cho phép phân phát hoặc bán túi nyloni

lông nhẹ không phân hủy sinh học tại lối ra của siêu thị vào năm 2010 [34, 42]

Ở Đức: hầu hết cáac cửa hiệu đều đưa cho khách hàng các chọn lựa giữa túi

nyloni lông và túi vải với mức phi nhất định Tùy vào kích cỡ túi nyloni lông có giá

từ 774 cent Túi vải giá khoảng 1,47 USD Rất nhiều người mua hàng ở Đức đã tự

mang túi đi mua hàng hoặc sử dụng túi có khả năng phân huỷ sinh học Cho dù

khách hàng có hay không dùng túi nyloni lông, tất cả cửa hàng ở Đức đều tính phí

tái chế với người mua hàng [34, 42]

Trung Quốc: mỗi năm Trung Quốc sử dụng 5 triệu tấn dầu thô để sản xuất

1,6 triệu tấn túi nyloni lông, trong đó lượng túi nyloni lông siêu mỏng chiếm gần

30% Như vậy quyết định cấm sử dụng tui nyloni lông là cần thiết và cũng là một

cách tốt để tiết kiệm năng lượng Trung Quốc đã có lệnh cấm phát túi nyloni lông

miễn phi bắt đầu có hiệu lực vào tháng 6/2008 Nước này cũng cấm sản xuất túi

nyloni lông siêu mỏng Đây là biện pháp mà Trung Quốc tin rằng cần thiết để giảm

bớt ô nhiễm và tiết kiệm nguồn tài nguyên Theo quy định mới, từ tháng 6/2008, tất

cả các cửa hiệu, siêu thị va đại lý tiêu thụ không được phát túi nyloni lông miễn phí,

và mọi người mua hàng đều phải trả tiền mua túi đựng Thêm vào đó, việc sản xuất,

phân phối và sử dụng loại túi có độ dày dưới 0,25mm cũng bị cấm từ tháng 6/2008

Comment [T33]: NGuồn tham khảo???

Trang 39

Quy định phạt và tịch thu hàng hóa nếu vi phạm cũng được ban hành kèm theo Hội

đồng Nhà nước Trung Quốc cũng tuyên bố, các cơ quan tài chính nước này cần xem

xét thay đổi mức thuế phù hợp để ngăn chặn việc sản xuất và bán túi nyloni lông,

thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế Chính phủ Trung Quốc cũng yêu cầu đơn vị

thu gom rác thải tăng cường phân loại các túi ni lôngnylon cho tái chế, giảm số

lượng đốt túi nyloni long đã sử dụng Từ ngày 17 năm 2008, Trung Quốc chính

thức cấm sản xuất túi nyloni lông loại 0,.025mm (loại mỏng nhất) và cấm các cửa

hàng bán lẻ miễn phí túi nyloni lông cho khách hàng Các cửa hàng bán lẻ có thể bị

phạt đến 10 nghìn tệ (1.460 USD) nếu phạm luật Từ khi có lệnh cấm nay, xu hướng

sử dụng túi vải thay túi nylonni long đã bắt đầu gia tăng ở Trung Quốc Tại Bắc

Kinh, các siêu thị đã bắt đầu phát miễn phí những chiếc túi bằng vải thay thế cho

những chiếc túi nyloni lông siêu mỏng và vì vậy mà ngành sản xuất túi vải trong

nước đã không kịp đáp ứng Nhiều công ty đã tăng sản lượng lên gấp 10 lần mà vẫn

chưa đáp ứng đủ nhu cầu

Tuy nhiên, quyết định mới này của Chính phủ Trung Quốc cũng đã gây thiệt

hại đáang kể tới các nhà sản xuất túi nyloni lông, với giá trị ước tính khoảng hơn

300 triệu USD mỗi năm Lệnh cấm mới của Trung Quốc nằm trong xu thế chung

của quốc tế trong việc cắt giảm sử dụng túi nylon i lông.[42]

Hồng Kông: Năm 2006, Hồng Kông đã thu hồi được 646 000 tấn chất thải

nhựa, chiếm 55% tổng chất thải nhựa phát sinh (theo trọng lượng khô) Năm 2006

lượng thu hồi tăng 1.816 tấn ( 0,3%) so với năm 2005 Chất thải nhựa thu hồi tái

chế là 5.780 tấn hay 1% và đã xuất vào Trung Hoa lục địa va các nước khác để tái

chế (99% hoặc 640 000 tấn) Thu hồi và tái chế: Phần lớn các nhà tái chế chỉ tiêu

thụ chất thải nhựa sạch và đồng nhất được thu gom từ các ngành sản xuất công

nghiệp Quá trình tái chế nhựa bắt đầu từ việc phân loại Nhựa được rửa sạch và loại

bỏ các chất bẩn Nhựa được phân loại và rửa sạch được ép và trộn với thuốc màu

trước khi nấu và vê viên Các hạt nhựa sẽ được đem bán cho các nhà sản xuất làm

nhiên liệu thô Chính quyền Hong Kong đẩy mạnh tái chế bằng cách sử dụng các

thùng đựng rác phân loại coó 3 màu khác nhau đặt ở các khu dân cư và nơi công cộng

Để mở rộng các loại nhựa có thể tái chế, từ năm 2005 chính quyền đã tiến hành thu

gom tất cả cáac loại nhựa cóo thể tái chế đựng trong các thùng rác mau ‘nau’màu nâu

đặt tạiai nơi công cộng [42]

Trang 40

21

Đai Loan, Trung Quốc :  Lệnh cấm năm 2003 đã giảm dần phát túui miễn phí

tại cáac cửa hàng bách hoá và siêu thị cũng như đĩa, cốc và dao nhựa dùng một lần từ

các cửa hàng ăn nhanh Hầu hết các cửa hàng đều bắt người mua hàng không mang

theo túi riêng phải trả 1 đô la Đài Loan (0,03 USD) Từ ngày 1/7/2008, Đài Loan thực

hiện quy định cấm các nhà máy sản xuất túi nyloni lông đựng hàng Nhà máy nào vi

phạm quy định này sẽ bị phạt đến 9.000 USD Cơ quan Bảo vệ môi trường Đài Loan

cũng mở chiến dịch vận động người dân không dùng túi nylonilông để đựng hàng khi

đi chợ hoặc siêu thị Theo số liệu của Cơ quan Bảo vệ môi trường Đài Loan, mỗi ngày

người dân Đài Loan dùng hơn 16 triệu túi nyloni lông các loại và thải ra một lượng rác

chiếm khoảng 20% lượng rác thải trên hòn đảo này Hiện nay, người Đài Loan sử dụng

túi nyloni lông cao hơn 5% so với các nước công nghiệp phát triển khác [42]

Ailen; Uganda và Nam Phi, chính phủ các nước đều đã thí nghiệm áp dụng

đánh thuế, cấm hoàn toàn hoặc cấm một phần sử dụng, sản xuất túi siêu mỏng

Uganda đã cấm sử dụng túi nhựa dày chưa đến 100 micron và ủng hộ lệnh cấm này

thông qua các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng Hiện nay, ở Tanzania các

hoạt động sản xuất, nhập khẩu, mua bán và sử dụng túi nhựa dày từ 30 65 micron

đều bị cấm [42]

Ở Băng-la-đet, túi nylonni lông nhẹ được coi là thủ phạm gây ra lũ lụt

nghiêm trọng vào các năm 1988 và 1998, làm tắc nghẽn hệ thống cống rãnh của

thành phố Kể từ đó, loại túi nhựa này đã bị cấm sử dụng [42]

Hoa Kỳ, - Năm 2007, Hội đồng thành phố San Francisco đã trở thành thành

phố đầu tiên của Hoa Kỳ cấm sử dụng túi nhựa tại các siêu thị lớn nhằm thúc đẩy

hoạt động tái chế San Francisco sử dụng 181 triệu túi nyloni lông đựng hàng/năm

và lệnh cấm này tiết kiệm được 450.000 galong dầu mỏ mỗi năm và loại bỏ 1400

tấn chất thải khỏi các bãi chôn lấp Theo luật được thông qua, các siêu thị lớn và

hiệu thuốc sẽ không được phép cung cấp túi nhựa sản xuất từ các sản phẩm dầu lửa

Đến năm 2010, bang New Jersey sẽ loại bỏ sử dụng túi nyloni lông Vào tháng

1/2008, thị trưởng Michael Bloomberg của thành phố New York đã ký dự luật buộc

người bán hàng quy mô lớn phải xây dựng các chương trình tái chế túi nyloni lông

và sử dụng túi tái chế Như vậy, các công cụ kinh tế mà một số nước trên thế giới áp

dụng có khả năng làm thay đổi tập tính sử dụng túi nhựa là điều không thể phủ nhận

được Các công cụ này cần được sự thống nhất tự nguyện giữa các bên liên quan

Formatted: Condensed by 0.2 pt Formatted: Condensed by 0.2 pt Formatted: Condensed by 0.2 pt

Comment [T37]: Nguồn???? Formatted: Condensed by 0.2 pt Formatted: Condensed by 0.2 pt

Comment [T38]: Nguồn???

Comment [T39]: Nguồn????

Định dạng
Số trang	206
Dung lượng	2,92 MB