VOV1 vối công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Theo tinh thần Nghị quyết 26 của Trung ương Đảng và phân tích Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đang triển khai, có thể nêu ra một cách khái quát 5 nội dung cơ bản

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-*** -

LÊ THỊ THƠM

VOV1 VỚI CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC

GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI”

(Khảo sát một số chương trình trên hệ Thời sự Chính trị - Tổng hợp (VOV1),

Đài Tiếng nói Việt Nam từ tháng 1 đến tháng 3/2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

LÊ THỊ THƠM

VOV1 VỚI CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH

MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI”

(Khảo sát một số chương trình trên hệ Thời sự Chính trị - Tổng hợp (VOV1), Đài Tiếng nói Việt Nam từ tháng 1 đến tháng 3/2014)

Lời cam đoan

Luận văn “VOV1 với công tác tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” là một công trình nghiên cứu khoa học độc lập, có tính kế thừa những kết quả nghiên cứu của các đề tài nghiên cứu khoa học cũng như sách, báo có liên quan

Công trình được triển khai nghiên cứu từ tháng 1 đến hết tháng 3/2014, do tác giả Lê Thị Thơm, học viên lớp Cao học báo chí K16, trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện Đây là sản phẩm nghiên cứu độc lập của riêng tôi Các số liệu trong luận văn là trung thực

Tác giả luận văn

Lê Thị Thơm

Lời cảm ơn

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng – người hướng dẫn

đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này!

Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của các nhà quản lý, lãnh đạo các ngành và các đơn vị có liên quan; sự giúp đỡ của các nhà báo, biên tập viên, phóng viên, bạn bè đồng nghiệp đã dành thời gian tham gia trả lời phỏng vấn; các thầy cô ở Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Lê Thị Thơm

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 2

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 3

MỞ ĐẦU 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” 14

1.1 Một số khái niệm 14

1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới 21

1.3 Tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới 24

1.4 Vai trò của báo chí đối với công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới 26

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” TRÊN VOV1 30

2.1 Vài nét về VOV1 và các chương trình có nội dung tuyên truyền xây dựng nông thôn mới 30

2.2 Nội dung tuyên truyền nông thôn mới trên VOV1 37

2.3 Hình thức tuyên truyền về nông thôn mới trên VOV1 53

Chương 3: NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” TRÊN VOV1 77

3.1 Đánh giá chung về công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới trên VOV1 77

3.2 Phương hướng nâng cao chất lượng chương trình phát thanh của Hệ VOV1 88

3.3 Các giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trên VOV1 91

KẾT LUẬN 110 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

VOV1: Hệ Thời sự - Chính trị - Tổng hợp, Đài Tiếng nói Việt Nam VOV2: Hệ Văn hoá - Đời sống - Khoa giáo

VOV3: Hệ Âm nhạc - Thông tin - Giải trí

TNVN: Tiếng nói Việt Nam

NXB: Nhà xuất bản

BCĐTW: Ban Chỉ đạo Trung ương

MTQG: Mục tiêu Quốc gia

NTM: Nông thôn mới

ĐHQGHN: Đại học Quốc gia Hà Nội

VH-TT-DL: Văn hóa – Thể thao – Du lịch

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ người nghe chương trình VOV1 31

Biểu đồ 2.2 : Tỷ lệ tin, bài về NTM qua các chương trình trên VOV1 32

Biểu đồ 2.3: Tỷ lệ nghe những thông tin về nông thôn mới qua các chương trình trên VOV1 37

Biểu đồ 2.4: Tỷ lệ các nội dung tuyên truyền NTM trên VOV1 38

Biểu đồ 2.5: Sự quan tâm của thính giả với các nội dung tuyên truyền NTM trên VOV1 41

Biểu đồ 2.6: Đồng hồ chương trình thời sự 55

Biểu đồ 2.7: Tỷ lệ phân chia các thể loại báo chí tuyên truyền NTM trên VOV1 65

Biểu đồ 3.1: Tính thiết thực của các thông tin tuyên truyền về nông thôn mới trên VOV1 80

Biểu đồ 3.2: Hình thức thể hiện các nội dung nông thôn mới trên VOV1 82

Biểu đồ 3.3: Tiếp tục quan tâm tuyên truyền nông thôn mới trên VOV1 92

Biểu đồ 3.4: Giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền NTM 93

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Nông nghiệp và kinh tế nông thôn là bộ phận quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Nông thôn là môi trường sống của đa số người dân, là nơi bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người nông dân là nhiệm vụ chiến lược để bảo đảm ổn định chính trị, xã hội

Sau hơn 25 năm thực hiện đường lối đổi mới, nông nghiệp nước ta tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả Nông nghiệp có vai trò ngày càng to lớn trong đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chiếm

vị thế cao trên thị trường thế giới Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề; các hình thức tổ chức sản xuất tiếp tục đổi mới; Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường; bộ mặt nhiều vùng nông thôn thay đổi; Đời sống vật chất và tinh thần của dân cư ở hầu hết các vùng nông thôn ngày càng được cải thiện; Xóa đói, giảm nghèo đạt một số kết quả khả quan; Dân chủ cơ sở được phát huy, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, vị thế chính trị của giai cấp nông dân ngày càng được nâng cao Song vẫn còn các số liệu thống kê cho thấy sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn chưa thật sự bền vững Theo tinh thần Nghị quyết 26 của Trung ương Đảng và phân tích Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đang triển khai, có thể nêu ra một cách khái quát 5 nội dung cơ bản của chương trình xây dựng nông thôn mới được Đảng và Nhà nước ta đề ra: Một là, nông thôn có làng xã văn minh sạch đẹp,

hạ tầng hiện đại; hai là, sản xuất bền vững theo hướng hàng hóa; ba là, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; bốn là, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; năm là, xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ

3 năm qua, phong trào xây dựng nông thôn mới diễn ra sâu rộng trên khắp cả nước Không một cơ quan báo chí nào không thực hiện công tác tuyên truyền, vận động cho chương trình nông thôn mới Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu nhằm đánh

giá tổng kết những kết quả và kinh nghiệm trong việc tuyên truyền nông thôn mới là điều rất cần thiết

Đài Tiếng nói Việt Nam là Đài phát thanh Quốc gia trực thuộc Chính phủ Việt Nam, với chức năng thông tin, tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và pháp luật của Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam; góp phần giáo dục, nâng cao dân trí, phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân bằng các chương trình phát thanh 69 năm qua, Đài Tiếng nói Việt Nam luôn là một trong những cơ quan báo chí đi đầu trong việc tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Hệ Thời sự - Chính trị - Tổng hợp (VOV1) là hệ phát phanh quan trọng nhất của Đài TNVN, được phát trên tần số AM 675Mhz và FM100Mhz VOV1 có các chương trình phát thanh quan trọng như: Chương trình Thời sự, Nông nghiệp và nông thôn, Theo dòng thời sự, Đối thoại cuối tuần, Quốc hội với cử tri, Chính phủ với người dân; Kinh tế, Alo VOV1… Hệ VOV1 được phát sóng từ 4h45 phút đến

24 giờ hàng ngày Đối tượng của VOV1 là đông đảo quần chúng nhân dân, những người ở tuổi trưởng thành, vì thế, mỗi chương trình phát thanh, mỗi sản phẩm phát thanh trên VOV1 đều thể hiện rõ tính chính trị, thể hiện đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, nguyện vọng của nhân dân Tin bài trên VOV1 cũng

có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước trong từng lĩnh vực cụ thể, đồng thời, phổ biến kiến thức, hướng dẫn nhân dân…

Là cơ quan tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, Đài TNVN là một trong những cơ quan báo chí đi đầu về tuyên truyền kịp thời, hấp dẫn các nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và đã có những đóng góp tích cực cho phong trào này Các chương trình phát thanh tuyên truyền về đề tài nông thôn mới đã được phát sóng nhiều trên VOV1 Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, các chuơng trình đó cần được đổi mới và nâng cao chất lượng vì:

Do yêu cầu của của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đang được triển khai rộng khắp trên cả nước Do đó, công tác tuyên truyền các vấn đề về nông thôn mới phải

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, của các loại hình báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng đòi hỏi phải có sự đổi mới về cách thức thông tin tuyên truyên, cũng như phải không ngừng nâng cao chất lượng nội dung các chương trình phát thanh về nông thôn mới nhằm thu hút đông đảo thính giả hơn Bên cạnh đó, thực tế sinh động của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đang diễn ra mạnh mẽ ở các địa phương, đòi hỏi phải cập nhật thông tin nhanh chóng, kịp thời, góp phần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các mục tiêu của chương trình nông thôn mới

Đó chính là lý do chủ yếu để tác giả đã quyết định chọn đề tài cho luận văn của mình là “VOV1 với công tác tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới nói riêng và các nội dung tuyên truyền của Đài Tiếng nói Việt Nam nói chung

Về các chương trình phát trên Hệ VOV1:

- Luận văn thạc sĩ “Đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình Thời sự của Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Đồng Mạnh Hùng, thực hiện năm 2006 Tác giả đã khảo sát thực trạng và nêu những giải pháp nâng cao hiệu quả các chương trình Thời sự của Hệ VOV1 Chương trình Thời sự là chương trình có tầm quan trọng số 1 của Hệ VOV1, vì thế, những nhận định, giải pháp mà tác giả đã nêu ra là

cơ sở để chúng tôi tham khảo trong quá trình thực hiện luận văn của mình Tuy nhiên, luận văn mới chỉ đi sâu nghiên cứu chương trình Thời sự mà chưa đề cập đến các chương trình chuyên đề, chương trình tổng hợp của Hệ VOV1; giải pháp tác giả đưa ra chưa có tính khái quát

- Luận văn thạc sĩ “Đổi mới và nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh kinh tế của Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Phạm Nguyên Long Trong

luận văn này, tác giả đã nghiên cứu khái quát về quá trình phát triển, đổi mới của Đài TNVN nói chung và các chương trình phát thanh kinh tế nói riêng; nghiên cứu

về thực trạng sản xuất các chương trình phát thanh kinh tế trong thời gian qua và sự cần thiết phải đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình Tuy nhiên, luận văn này mới chỉ khảo sát, đánh giá sự vận hành chung của các chương trình phát thanh kinh tế

về tất cả các mặt, ở tất cả các chương trình kinh tế chứ chưa đi sâu phân tích các giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền cho một nội dung cụ thể như Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Nhiều nhận định hoặc giải pháp mà tác giả đưa ra đến nay đã cũ, bởi hệ VOV1 đã vận hành chuyên nghiệp và hiện đại hơn Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh của Hệ Thời sự - Chính trị - Tổng hợp (VOV1)” của tác giả Nguyễn Thị Mai Hồng, thực hiện năm 2009 Luận văn đã khảo sát, nghiên cứu các chương trình phát thanh trên

Hệ VOV1, chỉ ra những thành công và hạn chế, đề ra những giải pháp để nâng cao chất lượng thông tin trên Hệ VOV1 Tuy nhiên, đề tài nghiên cứu khoa học này mới nghiên cứu các chương trình phát trên Hệ VOV1 một cách chung nhất, ở tất cả các nội dung tuyên truyền, nhân sự, nội dung, kỹ thuật chứ chưa phân tích sâu các giải pháp nâng cao chất lượng chương trình phát thanh ở một nội dung, khía cạnh cụ thể Ngoài ra còn có luận văn thạc sĩ nghiên cứu về việc “Đổi mới trong cách viết tin thời sự trên Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Lê Huy Nam; Công trình nghiên cứu khoa học “Hệ Thời sự - Chính trị - Tổng hợp của Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Tạ Toàn (năm 2004); Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng chương trình phát thanh Giáo dục và đào tạo trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Trần Thị Minh Tâm; Luận văn “Nâng cao chất lượng tuyên truyền chương trình về biển đảo trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Hòa; Luận văn thạc

sĩ “Nghiên cứu sự đổi mới và vận hành Hệ Thời sự - Chính trị - Tổng hợp (Đài Tiếng nói Việt Nam giai đoạn 2003-2009)” của tác giả Nguyễn Thị Bình…

Nhìn chung các công trình khoa học này đã nghiên cứu một cách cơ bản, chi tiết những thành tựu về mặt chuyên môn, nghiệp vụ cụ thể mà Hệ VOV1 đã đạt được trong thời gian qua Đồng thời đặt ra những vấn đề để Hệ VOV1 tiếp tục đổi

đây là những nghiên cứu có tính lý luận chung, mới chỉ là những cái nhìn tổng quát Cũng có những đề tài đi sâu nghiên cứu một loại hình, một bộ phận, một chương trình cụ thể, hoặc nghiên cứu quy trình sản xuất của một loại chương trình… Chưa

có công trình nào chuyên sâu nghiên cứu về công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên Hệ VOV1

Về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới: Nông nghiệp, nông thôn là một đề tài rộng rãi, phong phú, đã có không ít cá nhân, tập thể nghiên cứu về vấn đề này Trong đó tiêu biểu là:

Sách “Xây dựng nông thôn mới những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, chủ biên PGS.TS Vũ Văn Phúc Nội dung của cuốn sách trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn cũng như quan điểm của Đảng ta về xây dựng nông thôn mới Đồng thời, cuốn sách giới thiệu nhiều bài viết trình bày thực tế xây dựng nông thôn mới ở các địa phương về những khó khăn, vướng mắc cũng như cách làm hay, sáng tạo mà nhiều địa phương đang triển khai áp dụng

Ngoài ra còn có một số cuốn sách khác như: Vũ Oanh, “Nông nghiệp và nông thôn trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hợp tác hóa, dân chủ hóa”, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (1998); TS Nguyễn Văn Phúc, “Nông nghiệp nông thôn Việt Nam thực trạng và giải pháp phát triển”, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (2004); PGS, TS Nguyễn Thị Thơm & Th.S Phí Thị Hằng (đồng chủ biên), “Giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa”, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (2009)… Các cuốn sách này đã nêu một cách khái quát các vấn đề ở nông thôn hiện nay Đây là cơ sở cho tác giả luận văn

có cái nhìn chung về nông nghiệp, nông thôn, làm cơ sở cho quá trình nghiên cứu Năm 2002 có công trình nghiên cứu của tác giả Đinh Quang Hạnh về “Công tác tuyên truyền vấn đề nông nghiệp, nông thôn trên Đài Truyền hình Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ: “Vấn đề nông nghiệp nông dân, nông thôn trên báo in Việt Nam” Luận văn đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn tổ chức tác phẩm, thủ pháp tuyên truyền và hiệu quả tuyên truyền trên một số tờ báo in; Luận văn “Nâng cao chất lượng chuyên đề Nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới trên sóng phát thanh Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội (năm 2007)”…

Bên cạnh đó còn có một số khóa luận về vấn đề báo chí với sự nghiệp hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn; báo chí với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn (khảo sát báo Nhân dân)… Nhìn chung, các tư liệu này đã đề cập đến vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân ở các khía cạnh khác nhau, cũng như chỉ

ra được cách thức tuyên truyền về vấn đề tam nông trên báo in, đài truyền hình hay trong một chương trình chuyên đề cụ thể ở một giai đoạn nhất định ở một cơ quan báo chí cụ thể

Kết quả nghiên cứu của các công trình và tài liệu nghiên cứu, tài liệu tổng kết đã công bố có giá trị tham khảo rất tốt cho tác giả trong quá trình thực hiện luận văn Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập một cách

cụ thể về tính cấp thiết cũng như những giải pháp trong việc tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên Hệ VOV1 Vì vậy, Luận văn

“VOV1 với công tác tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” là một công trình khoa học mới, độc lập, có tính kế thừa những kết quả nghiên cứu của các đề tài và công trình khoa học cũng như sách, báo, tạp chí… có liên quan đã được thực hiện trước đây

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của Luận văn là tìm hiểu thực trạng, những ưu, khuyết điểm trong quá trình tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên VOV1 của Đài TNVN Trên cơ sở đó, luận văn đưa ra những giải pháp nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới trên VOV1

Để có thể đạt được mục đích ấy, tác giả xác định cần phải hoàn thành những

nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu dưới đây:

- Thứ nhất, hệ thống hóa các khái niệm liên quan đến nông thôn mới, tuyên

truyền xây dựng nông thôn mới, các chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước về nông thôn mới; Làm rõ vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền “Chương

trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới”

- Thứ hai, nghiên cứu về thực trạng công tác tuyên truyền “Chương trình

mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” qua các chương trình phát sóng trên Hệ

VOV1

- Thứ ba, đề xuất các phương hướng cơ bản, một số giải pháp chủ yếu nhằm

nâng cao chất lượng tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trên Hệ VOV1 nói riêng và các chương trình phát thanh nói chung

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trên VOV1

Phạm vi nghiên cứu: Các chương trình phát sóng trên Hệ Thời sự - Chính trị

- Tổng hợp (VOV1) có nội dung tuyên truyền về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới từ tháng 1/2014 đến hết tháng 3/2014

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu được sử dụng để nghiên cứu các tài liệu lý

luận báo chí nói chung và tài liệu về báo chí phát thanh, hệ phát thanh, chương trình phát thanh, tác phẩm phát thanh để tìm kiếm những kiến thức lý thuyết phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài Ngoài ra, chúng tôi cũng tham khảo một số sách báo, tạp chí, internet, đề tài nghiên cứu khoa học có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Phương pháp này được sử dụng chủ yếu trong chương 1 là chương xây dựng cơ sở lý luận làm điểm tựa cho việc khảo sát, phân tích trong các chương 2 và chương 3

- Phương pháp phân tích nội dung các chương trình được sử dụng để nghiên

cứu các chương trình phát thanh trên VOV1 có tuyên truyền về nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới từ tháng 1/2014 đến hết tháng 3/2014 Chúng tôi sẽ thu thập các chương trình cần nghiên cứu được phát sóng trên

hệ VOV1 để làm tư liệu nghiên cứu và phân tích

Do các chương trình của Hệ VOV1 khá lớn (với hơn 30 chương trình khác nhau), các chương trình lại do nhiều đơn vị khác nhau thực hiện (hệ VOV1, VOV2, VOV3, Trung tâm quảng cáo…) nên đề tài không thể khảo sát hết tất cả các chương

trình phát trên Hệ VOV1 mà chỉ tập trung khảo sát một số chương trình quan trọng, tuyên truyền nhiều về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới như: Chương trình Nông nghiệp và nông thôn, chương trình Thời sự, Theo dòng thời sự, Chính phủ với người dân, Pháp luật và đời sống

- Phương pháp điều tra xã hội học: được sử dụng để thấy được tâm lý tiếp

nhận thông tin của công chúng, thái độ và chất lượng của hoạt động tuyên truyền xây dựng nông thôn mới Từ đó tìm ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền của Đài

Đối tượng điều tra xã hội học: là người dân đang sinh sống tại 3 xã thuộc các tỉnh đồng bằng sông Hồng, đạt được kết quả cao trong quá trình xây dựng nông thôn mới là: Xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam; xã Minh Quang, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình; xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội Tổng số phiếu điều tra phát ra là 150 phiếu (mỗi xã 50 phiếu), số phiếu thu về là

150 phiếu Trong số 150 người tham gia điều tra, có 98 người là nam giới Nữ giới

ít hơn với số lượng là 52 người; Những người tham gia điều tra chủ yếu ở độ tuổi trung niên: Số người trong độ tuổi từ 40-60 là 90 người (chiếm 70%), số người trên

60 tuổi là 40 người, số người dưới 40 tuổi là 20 người Số người tham gia điều tra làm nghề nông nghiệp là 120 người và không làm nông nghiệp là 30 người

- Phương pháp phỏng vấn sâu được thực hiện với một số phóng viên, biên

tập viên đang trực tiếp làm việc tại VOV và các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp và thính giả nghe đài về những ưu, khuyết điểm của các chương trình tuyên truyền về nông thôn mới và kiến nghị, đề xuất để chương trình ngày càng hay, hấp dẫn, đạt hiệu quả tuyên truyền cao hơn

Trên cơ sở sử dụng tổng thể các phương pháp trên, tác giả đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên VOV1

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn là một công trình nghiên cứu vận dụng lý luận báo chí học để giải quyết một vấn đề của thực tiễn Kết quả của đề tài này sẽ góp phần bổ sung cho lý luận báo chí học về công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới cho người dân Đây có thể được coi là tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác giảng dạy cho sinh viên, học viên sau đại học Thực hiện luận văn, tác giả cũng mong muốn những cán bộ, phóng viên, biên tập viên và những người làm công tác tuyên truyền của VOV1 nói riêng và VOV nói chung có thêm góc nhìn về

lý luận và có thể áp dụng vào thực tiễn cho chương trình của mình

Trên thực tế, đã có một số luận văn nghiên cứu xung quanh vấn đề tuyên truyền xây dựng nông thôn mới Tuy nhiên, chưa có luận văn nào nghiên cứu với tên cụ thể là: VOV1 với công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Vì thế, luận văn sẽ đóng góp hiệu quả cho vấn đề lý luận và thực tiễn trong vấn đề này Qua đó, không chỉ cho thấy được thực trạng về công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới trong các chương trình được khảo sát mà còn

đề ra những biện pháp nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền về nông thôn mới cho VOV1 và các đài phát thanh nói chung

Bên cạnh đó, luận văn cũng cung cấp cái nhìn khái quát về công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới trên VOV1, từ đó những người thực hiện các chương trình trên VOV1 có thể nhìn nhận được những mặt được và những mặt còn hạn chế trong công tác tuyên truyền nông thôn mới trên VOV1 để có hướng điều chỉnh cho phù hợp Và những người làm phát thanh nói chung cũng sẽ có những bài học cụ thể từ luận văn để thực hiện tốt hơn công tác tuyên truyền về đề tài nông thôn mới

Trong thời điểm hiện nay, luận văn có tính thời sự cấp bách vì nó ra đời trong khi cả nước ta đang tập trung xây dựng nông thôn mới Bên cạnh những xã đã cán đích, hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới thì vẫn còn những xã đang rất khó khăn

để hoàn thành những tiêu chí còn lại VOV1 với tư cách là kênh thông tin hữu hiệu, người bạn của nông dân, làm tốt công tác tuyên truyền sẽ góp phần thực hiện tốt các mục tiêu đề ra của chương trình xây dựng nông thôn mới

Riêng với bản thân tác giả, quá trình nghiên cứu đề tài “VOV1 với công tác tuyên truyền “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” là cơ hội

để tích lũy kiến thức, nâng cao hiểu biết cũng như năng lực chuyên môn, thực hiện một cách tốt nhất nhiệm vụ của mình với tư cách là một phóng viên, biên tập viên

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn bao

Chương 3: Nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền “Chương trình mục

tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trên VOV1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” 1.1 Một số khái niệm :

1.1.1 Tuyên truyền và công tác tuyên truyền

1.1.1.1 Tuyên truyền

Tuyên truyền là thuật ngữ quen thuộc được sử dụng khá nhiều trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là trong quá trình hoạt động nghiệp vụ của nhà báo Thuật ngữ tuyên truyền được nhiều nhà khoa học giải thích khác nhau Theo Đại từ điển

Tiếng Việt, tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục, vận động mọi người làm theo [48, tr 840]

Với cuốn “Đại bách khoa toàn thư Liên Xô”, thuật ngữ tuyên truyền được hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học, nghệ thuật nhằm biến quan điểm,

tư tưởng ấy thành ý thức xã hội, thành hành động cụ thể của quần chúng Theo nghĩa hẹp, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm lý luận nhằm xây dựng cho quần chúng thế giới quan nhất định, phù hợp với lợi ích thế giới quan ấy [23,

tr.95-96] Với cách hiểu này, tuyên truyền theo nghĩa hẹp là tuyên truyền chính trị, tuyên truyền tư tưởng mà mục đích của nó là hình thành ở đối tượng được tuyên truyền một thế giới quan nhất định, một kiểu ý thức xã hội nhất định và cổ vũ tích cực xã hội của con người

Tuyên truyền là một dạng hoạt động đặc biệt, có tính lịch sử cụ thể và mang bản chất giai cấp Bởi lẽ, hoạt động tuyên truyền nhằm giải thích, phổ biến, vận dụng những giá trị mà lý luận đã đúc kết và khái quát từ hoạt động thực tiễn và thông qua hoạt động thực tiễn

Theo “Cơ sở lý luận báo chí” thì: “Tuyên truyền là hoạt động, nhằm truyền

bá trong quần chúng nhân dân những tư tưởng nền tảng, những quan điểm chính yếu của hệ tư tưởng, của chế độ, nhằm hình thành một bức tranh đặc trưng về thế giới và lịch sử vận động của xã hội” [47, tr.103]

TS Nguyễn Quốc Bảo, tác giả cuốn “Học tập phương pháp tuyên truyền cách mạng Hồ Chí Minh” có cách lý giải khác về thuật ngữ tuyên truyền như sau:

“Tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư tưởng, một học thuyết, một quan điểm nào đó, nhằm hình thành hoặc củng cố ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, một lối sống thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái

độ và tính tích cực của con người trong thực tiễn xã hội” [5, tr.15]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục tiêu đó, là tuyên truyền thất bại” [27, tr.162] Người cũng đã nhiều lần nhắc nhở những người làm báo “Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục và tổ chức dân chúng để đưa dân chúng đến mục đích chung” [28, tr 99]

Trong Sổ tay báo cáo viên 1999-2000 của Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung

ương có viết: “Tuyên truyền là truyền bá, giáo dục, giải thích nhằm chuyển biến và nâng cao về nhận thức; bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, xây dựng thành niềm tin; thúc đẩy mọi người hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra” [4, tr.110-111]

Tuyên truyền có nhiều cách hiểu và cách phân chia, tùy theo góc độ nghiên cứu Nếu theo tính chất hệ tư tưởng thì có tuyên truyền tư sản và tuyên truyền vô sản Nếu phân theo nội dung thì có tuyên truyền kinh tế, tuyên truyền chính trị, tuyên truyền văn hóa Nếu phân theo phạm vi tác động đến đối tượng thì có tuyên truyền cá biệt (cho một người), tuyên truyền nhóm và tuyên truyền đại chúng (cho nhiều người) Nếu phân theo phương thức tác động thì có tuyên truyền miệng, tuyên truyền trực quan, tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng hay tuyên truyền trực tiếp và tuyên truyền gián tiếp Ngoài ra, chúng ta có thể phân tuyên truyền thành tuyên truyền đối nội và tuyên truyền đối ngoại

Tuy có những cách giải thích khác nhau về thuật ngữ tuyên truyền, nhưng các khái niệm của các nhà khoa học, các nhà triết học, các nhà tư tưởng đã nêu lên những đặc điểm chung, đó là:

Tuyên truyền là hoạt động truyền bá, giáo dục, giải thích nhằm chuyển biến

và nâng cao nhận thức của đối tượng tuyên truyền

Tuyên truyền là bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, từ đó xây dựng thành niềm tin

Những kết quả của hai nội dung trên sẽ thúc đẩy mọi người (đối tượng tuyên truyền) hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi mọi mục tiêu, nhiệm

vụ mà hoạt động tuyên truyền đặt ra

Tóm lại, hoạt động tuyên truyền là quá trình nhóm người này thông báo cho nhóm người kia một số thông tin, một số kiến thức về các luận điểm lý luận, đường lối, chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong nước và trên thế giới Đó là quá trình tác động nhằm cho đối tượng hiểu, nắm vững thông tin, trên cơ sở đó có thái độ rõ ràng, có niềm tin và đi đến hành động phù hợp với mục đích của chủ thể tuyên truyền

Trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa quan điểm của các nhà khoa học đã trình bày như trên, tác giả mạnh dạn nêu quan điểm của mình về thuật ngữ tuyên truyền như sau:

“Tuyên truyền là hoạt động truyền bá có hệ thống, có chủ ý tác động đến cảm xúc, thái độ, ý thức và hành động của đối tượng, làm chuyển biến nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, thúc đẩy họ làm theo một cách tự giác nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra”

1.1.1.2 Công tác tuyên truyền

Trong cuốn “Về công tác tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam”, PGS TS

Đào Duy Quát cho rằng công tác tuyên truyền (trước ta thường gọi là công tác huấn học) là hoạt động truyền bá hệ tư tưởng, cương lĩnh, đường lối của Đảng trong cán

bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Cụ thể: “Công tác tuyên truyền là hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, cương lĩnh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhận thức có cơ sở khoa học thực tiễn quy luật xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, niềm tin vững chắc vào sự đổi mới toàn diện của đất nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, hành động tự giác, sáng tạo trong sự nghiệp bảo vệ độc lập, chủ quyền lãnh thổ quốc gia, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, vững bước lên xã hội chủ nghĩa” [43, tr 21]

Trong công tác tuyên truyền phải mang tính đại chúng, tính nghệ thuật và diễn đạt ngắn gọn nhưng sâu sắc, giản dị, dễ hiểu Đối với công tác tuyên truyền

trên mặt trận báo chí, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện rõ quan điểm tư tưởng của mình Đó là cách viết: Vì ai mà viết? Mục đích viết để làm gì? Viết cho ai? Viết cái gì? Cách viết như thế nào? [27, tr 1094-1095]

Chủ thể của công tác tuyên truyền là những cá nhân, tổ chức đại diện cho

Đảng phái chính trị, nhà nước, giai cấp, đoàn thể, các nhóm xã hội mà lợi ích của họ gắn liền với mục đích của tuyên truyền Dưới Chủ nghĩa xã hội, chủ thể tuyên truyền là toàn Đảng, toàn thể cán bộ, đảng viên, tổ chức nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội khác trong hệ thống chính trị

Đối tượng của công tác tuyên truyền là những cá nhân, tập thể, tầng lớp, giai

cấp, nhóm xã hội, những cộng đồng người (ở trong và ngoài nước)

Nội dung của công tác tuyên truyền là nội dung các loại hoạt động mà chủ

thể tuyên truyền đã xác định để chuyển tải đến đối tượng nhằm thực hiện mục đích

đề ra Nội dung tuyên truyền được quy định bởi mục đích, đối tượng, điều kiện tiến hành tuyên truyền cụ thể của mỗi giai đoạn cách mạng Nội dung tuyên truyền phải toàn diện, có cơ cấu hợp lý, cân đối, tập trung ở những trọng tâm, trọng điểm nhằm đạt được mục đích xác định Nội dung tuyên truyền có mối quan hệ biện chứng với hình thức và phương pháp tuyên truyền Nội dung quyết định hình thức; hình thức, phương pháp bảo đảm chuyển tải nội dung tuyên truyền đã xác định đến đối tượng Công tác tuyên truyền có vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng cũng như tiến trình phát triển của xã hội loài người Nó truyền bá, phổ biến hệ tư tưởng cách mạng trong xã hội mà trước hết là trong các lực lượng tiên tiến, khơi dậy tính sáng tạo của quần chúng, động viên quần chúng tham gia vào sự nghiệp cách mạng, góp phần tổ chức các phong trào cách mạng, chuẩn bị về mặt tư tưởng và con người cho các cuộc cách mạng Công tác tuyên truyền là công tác cách mạng đầu tiên của bất kỳ giai cấp cách mạng, tổ chức cách mạng nào Tư tưởng cách mạng chỉ trở thành sức mạnh cải tạo xã hội khi quần chúng lĩnh hội được nó, chuyển hóa nó thành những yếu tố của ý thức quần chúng, quyết định lập trường sống và thế giới quan của họ

Trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa quan điểm của các nhà khoa học nghiên cứu

Đảng, Nhà nước, đoàn thể, tổ chức xã hội nhằm truyền bá chủ nghĩa Mac - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đối tượng tuyên truyền Từ đó, hình thành cho đối tượng tuyên truyền

có niềm tin vững chắc vào sự nghiệp cách mạng và tự giác, sáng tạo trong thực tiễn, nhằm góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa đất nước tiến lên Chủ nghĩa xã hội

1.1.2 Xây dựng nông thôn mới

1.1.2.1 Nông thôn: Theo cách hiểu chung nhất, nông thôn là một hệ thống xã

hội, một cộng đồng xã hội có những đặc trưng riêng biệt như một xã hội thu nhỏ, trong đó có đủ các yếu tố, các vấn đề xã hội và các thiết chế xã hội Nông thôn được xem xét như một cơ cấu xã hội, trong đó có hàng loạt các yếu tố, các lĩnh vực nằm trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Thông tư số 54/2009/TT-NNPTNT ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn thực thiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

có quy định: Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành

phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã

Như vậy, có thể khẳng định, nông thôn là địa bàn sinh sống của người nông dân, là nơi có các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội với nhiều nét đặc thù so với thành thị 1.1.2.2 Nông thôn mới:

Nông thôn mới theo Nghị quyết số 26 của Ban chấp hành Trung ương Đảng

khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn là:

- Có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại

- Cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ theo quy hoạch

- Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc

- Dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ

- Hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường

Thông tư số 54/TT-NNPTNT ngày 28/1/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn quy định: Nông thôn mới vừa bao hàm chức năng lịch sử của nông

thôn là vùng nông dân quần tụ trong đơn vị làng xã và chủ yếu làm nông nghiệp, vừa có những thuộc tính khác với nông thôn truyền thống Đó là: làng xã văn minh sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; đời sống vật chất và tinh thần của người nông dân ngày càng được nâng cao; giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát triển; xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ

1.1.2.3 Xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện; có nếp sống văn hóa, môi trường và

an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao

Có thể nói, xây dựng nông thôn đã có từ lâu tại Việt Nam Trước đây, có thời điểm chúng ta xây dựng mô hình nông thôn mới cấp huyện, cấp thôn, nay chúng ta xây dựng mô hình nông thôn mới ở cấp xã Giữa nông thôn mới và nông thôn trước đây có những điểm khác biệt:

- Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn cấp xã trên phạm vi toàn quốc

- Xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn theo bộ 19 tiêu chí chung

- Cộng đồng dân cư chính là chủ thể của quá trình xây dựng nông thôn mới Theo từ điển Tiếng Việt, xây dựng có nhiều nghĩa như: 1: Làm nên một công trình kiến trúc theo một kế hoạch nhất định; 2: Làm cho hình thành một tổ chức hay một chỉnh thể về xã hội; 3: Tạo ra cái có giá trị tinh thần; 4: Thái độ, ý kiến có thiện

ý, nhằm mục đích làm cho tốt hơn…

Dưới góc độ nghiên cứu của đề tài, xây dựng được hiểu theo nghĩa là làm cho hình thành một thể chế kinh tế - chính trị - xã hội theo một phương hướng nhất định Xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị

và toàn xã hội trong giai đoạn hiện nay ở nước ta Trong xây dựng nông thôn mới phải đảm bảo các nguyên tắc:

- Thứ nhất, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư địa phương là

đào tạo cán bộ và hướng dẫn thực hiện Các hoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở xóm, xã bàn bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện

- Thứ hai, xây dựng nông thôn mới dựa trên cơ sở kế thừa và lồng ghép các

chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình,

dự án khác đang triển khai ở địa bàn nông thôn

- Thứ ba, xây dựng nông thôn mới phải gắn với kế hoạch phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương, có quy hoạch và cơ chế đảm bảo thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Thứ tư, công khai, minh bạch về quản lý, sử dụng các nguồn lực, tăng

cường phân cấp, trao quyền cho cấp xã quản lý và tổ chức thực hiện các công trình,

dự án của chương trình xây dựng nông thôn mới Phát huy vai trò làm chủ của người dân và cộng đồng, thực hiện dân chủ cơ sở trong quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát, đánh giá

- Thứ năm, xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và

toàn xã hội Cấp ủy đảng, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể của

mình trong xây dựng nông thôn mới

1.1.3 Tuyên truyền xây dựng nông thôn mới

Từ các khái niệm “tuyên truyền và công tác tuyên truyền”, “nông thôn mới”

và “xây dựng nông thôn mới” có thể hiểu “Tuyên truyền xây dựng nông thôn mới”

là tuyên truyền nhằm giới thiệu nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tới người dân, chủ yếu là người dân sống ở vùng nông thôn; giúp họ

có cái nhìn đúng đắn, tổng thể, sâu sắc về tầm quan trọng, ý nghĩa, nội dung, các tiêu chí cũng như giải pháp thực hiện phong trào này Từ đó, người dân có ý thức chủ động, tự giác làm theo và tiến tới làm chủ công cuộc xây dựng nông thôn mới Theo kế hoạch 30/KH-BCĐTW-VPVĐ ngày 20/5/2011 về tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 đã nêu rõ mục đích của công tác tuyên truyền là: Làm cho mọi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là khu vực nông thôn, các đối tác phát triển quốc tế hiểu

đầy đủ hơn về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để tự giác tham gia, tích cực đóng góp vào chương trình; nhằm thực hiện được các mục tiêu đề

ra cho giai đoạn 2011-2015 Những nội dung cần tuyên truyền được đề cập trong kế hoạch 30 này, đó là: Yêu cầu cấp thiết của xây dựng nông thôn mới ở nước ta; tiêu chí nông thôn mới thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa giai đoạn 2011-2020; những nội dung cơ bản của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; đặc điểm, nguyên tắc xây dựng nông thôn mới; phương pháp, cơ chế chính sách trong xây dựng nông thôn mới

Tuyên truyền xây dựng nông thôn mới là hoạt động quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng, nhằm tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng nông thôn mới Từ đó, tạo sự đồng thuận trong xã hội,

cổ vũ quần chúng thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế - xã hội của từng địa phương

đã đề ra cũng như mục tiêu chung trong cả nước Vì vậy, để thực hiện tốt việc tuyên truyền xây dựng nông thôn mới, các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương phải thống nhất nội dung tuyên truyền, liên tục, bám sát từng mục tiêu, nguyên tắc của xây dựng nông thôn mới Đồng thời, cập nhật những kết quả cũng như nhiệm

vụ, giải pháp trong quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới

Các nội dung trong tuyên truyền xây dựng nông thôn mới như: nguyên tắc, tiêu chí, phương pháp thực hiện, các giải pháp của cơ quan, ban, ngành, địa phương, các cơ chế chính sách, những kết quả đạt được, những bất cập nảy sinh khi xây dựng nông thôn mới… Việc tuyên truyền sâu rộng những nội dung này sẽ giúp người dân hiểu và thấy rõ vai trò chủ thể của mình Từ đó, đồng lòng góp sức chung tay xây dựng nông thôn mới tại địa phương

1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Ở nước ta, phát triển nông nghiệp nông thôn đã, đang và sẽ còn là mối quan tâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế xã hội đất nước Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới, đó là: Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dân chủ,

công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại

Trên cơ sở đó, hội nghị Trung ương lần thứ 7 (Khóa X) ra Nghị quyết số NQ/TW "Về nông nghiệp, nông dân và nông thôn" đã nêu một cách toàn diện quan điểm của Đảng ta về xây dựng nông thôn mới Nghị quyết khẳng định: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vai trò to lớn, có vị trí quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Chính vì vậy, các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nông nghiệp, nông thôn nước ta còn là khu vực giàu tiềm năng cần khai thác một cách có hiệu quả Phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân phải dựa trên cơ chế kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng lĩnh vực, để giải phóng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực

26-Giải quyết vấn đề tam nông không phải chỉ là nhiệm vụ của nông dân, ở khu vực nông thôn mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội Ngày 28/10/2008 Chính phủ đã ra Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ban hành chương trình hành động của Chính phủ về xây dựng nông nghiệp, nông dân và nông thôn, thống nhất nhận thức, hành động về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Ngày 4/6/2010 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020, với mục tiêu phấn đấu số xã đạt chuẩn nông thôn mới đến năm 2015 là 20% và đến năm 2020 là 50%

800/QĐ-Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Đảng ta khẳng định, xây dựng nông thôn mới là một nhiệm vụ quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế xã hội của đất nước Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng đã nêu rõ phương hướng, nhiệm vụ của xây dựng NTM đến năm 2020 là: Tiếp tục triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới phù hợp với đặc điểm từng vùng theo các bước đi cụ thể, vững chắc trong từng

giai đoạn, giữ gìn và phát huy nét văn hóa bản sắc của nông thôn Việt Nam

Như vậy, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của Việt Nam là một chương trình phát triển nông thôn tổng hợp, diễn ra trên phạm vi cả nước với gần 10 nghìn xã, trong một thời gian dài từ 2010-2020 Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới có mục tiêu chung là xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Thực hiện đường lối của Đảng, trong thời gian qua, phong trào xây dựng nông thôn mới đã diễn ra sôi nổi ở khắp các địa phương trên cả nước, thu hút sự tham gia của cả cộng đồng, phát huy được sức mạnh của cả xã hội Quá trình xây dựng nông thôn mới đã đạt được thành tựu khá toàn diện Báo cáo kết quả thực hiện Chương trình giai đoạn 2010-2014 và phương hướng, nhiệm vụ đến năm 2015 do

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát trình bày tại hội nghị Sơ kết 3 năm “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” tổ chức tại Hà Nội (ngày 16/5/2014) cho thấy, trong bối cảnh chịu ảnh hưởng của suy thoái kinh tế thế giới, kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn, cả nước đã triển khai thực hiện với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự hưởng ứng

và tham gia tích cực của người dân và đã đạt được kết quả bước đầu khả quan Bộ mặt nông thôn ở nhiều nơi đổi mới, văn minh hơn, cơ sở hạ tầng thiết yếu được nâng cấp, hệ thống chính trị cơ sở tiếp tục được củng cố, thu nhập và điều kiện sống của nhân dân được cải thiện và nâng cao

Với sự cố gắng của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương, đến thời điểm này đã có 512 xã đạt chuẩn NTM và hàng trăm xã đạt từ 15-18 tiêu chí, là một khích lệ lớn đối với phong trào xây dựng nông thôn mới Tuy nhiên, tiến độ triển khai xây dựng nông thôn mới còn chậm so với mục tiêu đề ra, phong trào không đồng đều

Như vậy, Đảng và Nhà nước ta đã có quan điểm, chủ trương cụ thể về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Sau 3 năm triển khai, chương trình đã đạt được kết quả đáng khích lệ, đầu tư cho nông nghiệp nông thôn tăng, cải thiện cơ sở hạ tầng, các tiêu chí nông thôn mới có sự cải tiện rõ rệt Đóng góp vào sự thành công đó có vai trò không nhỏ của các phương tiện truyền thông đại chúng, các cơ quan thông tấn báo chí thực hiện công tác tuyên truyền về nông thôn mới, trong đó có sự góp phần quan trọng của Đài Tiếng nói Việt Nam

1.3 Tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Ngày 16/4/2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 491/QĐ/TTg

về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới Bộ tiêu chí là căn cứ, là

chuẩn mực để đánh giá kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới ở các xã

Tiêu chí số 1: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch:

Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ Quy hoạch phát triển

hạ tầng kinh tế-xã hội-môi trường theo chuẩn mới Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn

được bản sắc văn hóa tốt đẹp

Tiêu chí số 2: Giao thông nông thôn

Tỷ lệ km đường đường trục xã, liên xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật của Bộ Giao thông vận tải Tỷ lệ km đường trục thôn, xóm được cứng hóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật của Bộ Giao thông vận tải Tỷ lệ đường ngõ, xóm sạch và không lầy lội vào mùa mưa Tỷ lệ đường trục chính nội đồng

được cứng hóa, xe cơ giới đi lại thuận tiện

Tiêu chí số 3: Thủy lợi

Hệ thống thủy lợi cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất và dân cư Tỷ lệ km kênh mương do xã quản lý được kiên cố hóa

Tiêu chí số 4: Điện

Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật của ngành điện Tỷ lệ hộ sử dụng

điện thường xuyên, an toàn từ các nguồn

Tiêu chí số 5: Cơ sở vật chất trường học

Tỷ lệ trường học các cấp: Mầm non, mẫu giáo, tiểu học, THCS có cơ sở vật

chất đạt chuẩn Quốc gia

Tiêu chí số 6: Cơ sở vật chất văn hóa

Nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ VH-TT-DL Tỷ lệ thôn có

nhà văn hóa và khu thể thao thôn đạt quy định của Bộ VH-TT-DL

Tiêu chí số 7: Chợ nông thôn

Chợ đạt chuẩn của Bộ Xây dựng

Tiêu chí số 8: Bưu điện

Có điểm phục vụ bưu chính viễn thông

Tiêu chí số 9: Nhà ở dân cư

Không có nhà tạm, dột nát Tỷ lệ hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng Tiêu chí số 10: Thu nhập

Thu nhập bình quân đầu người/năm của xã gấp 1,2 lần so với mức bình quân

chung khu vực nông thôn của tỉnh

Tiêu chí số 11: Hộ nghèo

Tỷ lệ hộ nghèo dưới 10%

Tiêu chí số 12: Cơ cấu lao động

Tỷ lệ lao động trong độ tuổi làm việc trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp dưới 45% Tiêu chí số 13: Hình thức tổ chức sản xuất

Có tổ hợp tác hoặc hợp tác xã hoạt động có hiệu quả

Tiêu chí số 14: Giáo dục

-Phổ cập giáo dục trung học đạt chuẩn; tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS được tiếp

tục học trung học (phổ thông, bổ túc, học nghề); Tỷ lệ lao động qua đào tào trên 20% Tiêu chí số 15: Y tế

Tỷ lệ người dân tham gia các hình thức bảo hiểm y tế trên 20% và Y tế xã

đạt chuẩn Quốc gia

Tiêu chí số 16: Văn hóa

Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên đạt chuẩn làng văn hóa theo quy định của

Bộ Văn hóa -TT-DL

Trên 70% số hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo chuẩn Quốc gia Các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt chuẩn về môi trường Không có các hoạt động suy giảm môi trường và có các hoạt động phát triển môi trường xanh, sạch, đẹp Nghĩa trang được xây dựng theo quy hoạch Chất thải, nước thải được thu gom và

xử lý theo quy định

Tiêu chí số 18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh

Cán bộ xã đạt chuẩn Có đủ các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở theo quy định Đảng bộ, chính quyền xã đạt tiêu chuẩn “Trong sạch vững mạnh” Các tổ

chức đoàn thể chính trị của xã đều đạt danh hiệu tiên tiến trở lên

Tiêu chí số 19: An ninh, trật tự xã hội

An ninh, trật tự xã hội được giữ vững

1.4 Vai trò của báo chí đối với công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới

Trước hết, phải khẳng định, hoạt động của báo chí là hoạt động chính trị Bản chất này xuất phát từ đặc điểm, tính chất và mục đích chính trị của thông tin báo chí Không có một lực lượng cách mạng nào không dùng báo chí để làm

phương tiện tuyên truyền cho mục đích, tôn chỉ và tập hợp lực lượng quần chúng Bản chất chính trị của báo chí được thể hiện ở các bình diện khác nhau, như tuyên truyền lý tưởng chính trị, quan điểm và đường lối chính trị, tập hợp và tranh thủ lực lượng đồng minh chính trị; cổ vũ hành động và phong trào chính trị; tổ chức nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách; tuyên truyền cổ vũ các chính sách

và nhiệm vụ đối nội, đối ngoại… Nói cách khác, bản chất chính trị của báo chí thể hiện việc báo chí phục vụ chính sách đối nội và chính sách đối ngoại, đáp ứng yêu cầu cụ thể của Đảng và Nhà nước [14, tr 96]

Dù ở thời điểm nào, lĩnh vực nào, báo chí luôn có vai trò quan trọng trong việc đưa những quyết sách, chủ trương, đường lối vào cuộc sống và phản ánh một cách trung thực đời sống, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội Cùng với các vấn đề khác, đề tài nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn chiếm tỷ lệ lớn

về nội dung tuyên truyền của báo chí Việt Nam Đặc biệt, trong 3 năm trở lại đây,

đề tài xây dựng NTM được báo chí khai thác khá mạnh Đó không chỉ là thực hiện

theo chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước mà còn là phản ánh hiện thực đang diễn ra trong đời sống xã hội Báo chí tuyên truyền về xây dựng NTM ở những khía cạnh sau:

Báo chí tuyên truyền, định hướng người dân hiểu và làm theo chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới Báo chí tuyên truyền để người dân nhận thức đầy đủ vai trò, vị trí và trách nhiệm của cộng đồng

để chung sức xây dựng nông thôn mới tại địa phương Xây dựng nông thôn mới là chủ trương mới của Đảng và Nhà nước nhằm tạo sự đột phá trong lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn Mục tiêu của xây dựng nông thôn mới là làm cho đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao Báo chí với chức năng tư tưởng, xung kích đi đầu tuyên truyền đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới đến với người dân Không chỉ làm tốt nhiệm vụ giới thiệu, tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, bên cạnh đó, báo chí còn luôn theo sát quá trình triển khai xây dựng NTM, nhằm góp phần từng bước đưa chính sách đi vào thực tế, phát huy hiệu quả tích cực, đem lại lợi ích cho người dân Báo chí phát hiện và biểu dương những nhân tố mới, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng đất nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác tuyên truyền Chỉ có báo chí mới có thể chuyển tải một cách sinh động tới người dân trên khắp cả nước những kết quả xây dựng nông thôn mới, những tấm gương sản xuất kinh doanh giỏi, tích cực tham gia phong trào chung tại địa phương Đó là sự động viên, khích lệ các địa phương cùng phấn đấu thực hiện các mục tiêu của xây dựng nông thôn mới

Cùng với việc phản ánh không khí thi đua sôi nổi, những tín hiệu tích cực, những mô hình thành công, bài học kinh nghiệm, báo chí cũng đã phản ánh những hạn chế, vướng mắc còn tồn tại, từ đó nêu hướng giải quyết cho một số vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng nông thôn mới Việc làm đó có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không chỉ giúp các địa phương sớm khắc phục khó khăn, giải quyết vướng mắc trong công tác xóa đói giảm nghèo, chủ động phòng tránh mà còn đưa ra những kiến nghị, đề xuất cách giải quyết thiết thực Đây cũng được coi là phần nội dung

Trong thời gian tới, báo chí phải đưa ra những điểm mới và khác của chương trình nông thôn mới giai đoạn này so với các giai đoạn trước Để tuyên truyền được thật tốt những điểm mới đó, báo chí phải phân tích hiệu quả của các chương trình nông nghiệp đang được triển khai thực hiện Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và cách làm hay cho giai đoạn hiện nay Ngoài ra, cần có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan báo chí và sự hợp tác trong cách thức tuyên truyền để đạt được hiệu quả cao nhất Trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc

tế hiện nay, làm sao để nông dân thực sự làm chủ trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn, đó là một trong những niệm vụ nặng nề của các cơ quan báo chí trong thời gian tới Đồng thời, các cơ quan báo chí cũng là kênh thông tin cầu nối giữa Đảng và nhân dân, cùng nhau hướng tới thực hiện được các mục tiêu Chương trình xây dựng nông thôn mới đã đặt ra

Tiểu kết chương 1 Như vậy có thể thấy, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là một trong những chương trình quan trọng của Đảng và Nhà nước ta đề ra nhằm xây dựng nông thôn ngày càng phát triển văn minh, hiện đại, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao Trong xây dựng nông thôn mới, công tác tuyên truyền có vai trò vô cùng quan trọng để mọi người dân hiểu về mục đích tốt đẹp của chương trình và cùng làm theo, chung tay xây dựng nông thôn mới

Đồng thời, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới cũng được coi là một trong những nội dung quan trọng được tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nói chung và Đài TNVN nói riêng Nhiều cơ quan báo chí mở những chuyên mục riêng, tuyên truyền chuyên sâu về những kết quả đạt được cũng như những khó khăn, vướng mắc, những bất cập nảy sinh trong quá trình thực hiện chủ trương này Công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần không nhỏ vào những thành công của xây dựng nôn thôn mới và

sự phát triển chung của nông thôn Việt Nam

Kết thúc chương 1, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về tuyên truyền xây dựng nông thôn mới Bên cạnh đó, phản ánh những quan điểm, đường lối chủ trương,

chính sách của Đảng, Nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới Đây là cơ sở để có cái nhìn toàn diện về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và tuyên truyền xây dựng nông thôn mới trên báo chí hiện nay Tuy nhiên, để làm rõ thêm công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới trên VOV1 đang diễn ra như thế nào, vấn đề này sẽ được phân tích ở chương 2 của luận văn: Thực trạng về công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên VOV1

Thành lập cách đây gần 70 năm, Đài Tiếng nói Việt Nam với lợi thế độ phủ sóng rộng và nhiều kênh, hệ phát sóng khác nhau, góp phần đắc lực vào công cuộc xây dựng nông thôn mới nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội nói chung, đặc biệt trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Vì vậy, nghiên cứu VOV1 với công tác tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

để tìm hiểu thực trạng tuyên truyền nông thôn mới và đưa ra những kiến nghị nâng cao chất lượng thông tin tuyên truyền nông thôn mới trong thời gian tới là một tất yếu khách quan Những nội dung này tác giả sẽ lần lượt trình bày trong các phần tiếp theo của luận văn

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” TRÊN VOV1 2.1 Vài nét về VOV1 và các chương trình có nội dung tuyên truyền xây dựng nông thôn mới

2.1.1 Vài nét về VOV1

Hệ VOV1 chính thức phát sóng ngày 7/9/2003, trên tần số quen thuộc AM 675Mhz và FM100Mhz Đây là Hệ kế thừa từ hệ Chương trình phát thanh đối nội, hình thành từ khi Đài TNVN được thành lập VOV1 có các chương trình phát thanh quan trọng như chương trình Thời sự, các chuyên trình chuyên đề về kinh tế, chính sách và cuộc sống, văn học nghệ thuật, Các chương trình trên VOV1 được phát sóng trong thời gian từ 4h45 phút đến 24 giờ hàng ngày và là hệ “Mở”

VOV1 có chức năng thông tin, tuyên truyền cho bạn nghe đài về các sự kiện chính trị xã hội quan trọng của đất nước, đường lối, chủ trương, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước; phản ánh tổng hợp những vấn đề thời sự kinh tế,

xã hội trong nước và quốc tế, góp phần nâng cao kiến thức và định hướng dư luận Hầu hết các vấn đề thời sự trong nước và quốc tế nóng bỏng đều được phản ánh trên

Hệ VOV1 đầy đủ, sắc sảo và đa dạng thông qua hàng loạt tin, bài Một trong những tiêu chí của Hệ VOV1 là nhanh và trực tiếp Hệ VOV1 cấu tạo theo từng cụm chương trình, theo từng vấn đề và ưu thế hàng đầu là đảm bảo thông tin nhanh nhất, mới nhất các sự kiện, vấn đề, tình huống trong đời sống, bình luận kịp thời, giải đáp những bức xúc của cuộc sống, của thính giả Ưu thế hơn và cũng là nét bản sắc của

hệ là người dẫn chương trình luôn có mặt trực tiếp, thông tin đến thính giả sớm nhất diễn biến của cuộc sống

Hệ VOV1 đã, đang, tiếp tục gìn giữ và làm tốt hơn các chương trình đã thành thương hiệu của Đài Tiếng nói Việt Nam như: Thời sự, Nông nghiệp nông thôn, Pháp luật đời sống, kinh tế, Theo dòng thời sự, Chính phủ với người dân, Quốc hội với cử tri, Biển đảo Việt Nam… Các chương trình này được nâng cao hơn một bước với những thông tin nóng hổi, gần với các sự kiện thời sự, đồng thời bổ sung làm sâu đậm hơn các sự kiện này Đây cũng là Hệ có số lượng thính giả nghe nhiều nhất Kết quả cuộc điều tra thính giả do Ban thư ký biên tập và thính giả thực hiện

đầu tháng 4/2009 (với số phiếu phát ra là 3000 phiếu, thu về 2.931 phiếu) ở 17 tỉnh đại diện cho 8 khu vực trong cả nước là: Tây Bắc, Đông Bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung bộ, Nam trung bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy: Số lượng người thường xuyên nghe hệ VOV1 đạt 69,3% Trong khi đó, tỷ lệ thường xuyên nghe hệ VOV2 chỉ là 25% và hệ VOV3 là 30,5% [36, tr 33]

Theo kết quả khảo sát của tác giả, trả lời câu hỏi quý vị có thường xuyên nghe các chương trình trên VOV1 không? có 70% người được hỏi cho biết thường xuyên nghe các chương trình trên VOV1, 20% cho biết thi thoảng nghe và 10% cho biết ít khi nghe

70%

20%

10%

Thường xuyên Thi thoảng

Ít khi

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ người nghe chương trình VOV1

(Nguồn: Số liệu điều tra – khảo sát của tác giả Luận văn năm 2014)

Với tỷ lệ này cho thấy, lượng thính giả quan tâm đến các chương trình trên VOV1 là rất lớn Đây là lợi thế của VOV1 trong công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng các chương trình trên VOV1 để đáp ứng nhu cầu của thính giả là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

2.1.2 Các chương trình tuyên truyền xây dựng nông thôn mới

Hiện nay, có khoảng 30 chương trình đang được phát sóng trên VOV1, qua khảo sát cho thấy, có 5 chương trình thường xuyên phát sóng nội dung tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là: Nông nghiệp và nông thôn, Thời sự, Chính phủ với người dân, Pháp luật và đời sống, Theo dòng thời sự Qua tìm hiểu và khảo sát của tác giả, ở 5 chương trình này có 110 tin, bài, đề

vẫn là chương trình có nhiều tin bài tuyên truyền về nông thôn mới nhất với 65%; Chương trình thời sự 28%; chương trình Pháp luật và đời sống 2%; chương trình Chính phủ với người dân 3%; chương trình Theo dòng thời sự 2% Từ số liệu trên,

có được biểu đồ sau:

Biểu đồ 2.2 : Tỷ lệ tin, bài về NTM qua các chương trình trên VOV1

(Nguồn: Số liệu điều tra – khảo sát của tác giả Luận văn năm 2014)

Nông nghiệp và nông thôn là chương trình có nhiều thời lượng cho đề tài xây dựng nông thôn mới nhất, bởi đây là chương trình hướng tới đối tượng người nghe

là những người nông dân, sinh sống ở nông thôn Và người nông dân cũng chính là chủ thể của chương trình xây dựng nông thôn mới Vì vậy, tỷ lệ này cũng là hợp lý

2.1.2.1 Chương trình Nông nghiệp và nông thôn

Chương trình Nông nghiệp và nông thôn phát sóng từ 5h40-5h50 (phát lại: 16h05 đến 16h15; 22h40 đến 22h50) Đây là chương trình chuyên đề, hướng tới đối tượng người nghe là nông dân - đối tượng thính giả quan trọng và đông đảo nhất của Đài TNVN Chương trình do phòng Nông nghiệp sản xuất Từ ngày 1/1/2009, Chương trình Nông nghiệp và nông thôn không có sự cố định các tiết mục trong chương trình mà làm theo hướng mở, đề cập những vấn đề đang được dư luận và người dân quan tâm nhất Chương trình có một số chuyên mục như: Xây dựng nông thôn mới, Nhà nông tính chuyện làm ăn, Nhà nông cần biết, Từ làng ra thế giới; Điểm thư trong tuần (Chủ nhật)…

Chương trình Nông nghiệp và nông thôn phản ánh những sự kiện, vấn đề đang diễn ra trong đời sống hàng ngày của người nông dân và nông thôn Việt Nam Đó là việc đưa những chính sách về nông nghiệp và nông thôn vào đời sống, những thông

tin về khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm; phổ biến những kinh nghiệm, mô hình và gương làm ăn giỏi; những vấn đề nảy sinh trong đời sống kinh tế - xã hội ở nông thôn; tâm tư nguyện vọng của người nông dân… Chương trình nêu các vấn đề đáng quan tâm khác như: Hướng xây dựng nông thôn mới ở nước ta; Nêu ưu tiên triển khai gói kích cầu của Chính phủ cho nông nghiệp, nông thôn các giải pháp đảm bảo an ninh lương thực quốc gia; Tìm chỗ đứng cho rau sạch trên thị trường Việt Nam; Hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn…

Vào thứ 3 hàng tuần, trong chương trình Nông nghiệp và nông thôn có chuyên mục xây dựng nông thôn mới được duy trì từ năm 2011 đến nay, đã phản ánh khá sâu rộng về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Trong chuyên mục này, không chỉ có những bài phản ánh chủ trương, đường hướng chỉ đạo của Ban chỉ đạo quốc gia xây dựng nông thôn mới, của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn mà còn là những phóng sự, câu chuyện sinh động, mang hơi thở cuộc sống về sự hưởng ứng, đóng góp tích cực của người dân khắp các vùng miền trong cả nước để xây dựng nông thôn mới nhanh chóng đạt được thành công Đây là một trong những chương trình đón nhận được sự quan tâm của đông đảo thính giả và được thính giả đánh giá cao

Với đối tượng công chúng hướng tới chủ yếu là người nông dân, chương trình nông nghiệp và nông thôn có điểm mạnh là được phát sóng vào thời gian người nông dân dễ dàng tiếp nhận thông tin nhất, đó là vào sáng sớm Đây là chương trình chuyên về nông nghiệp, nông thôn nên có nhiều thời lượng giành cho tin, bài về đề tài nông thôn mới

2.1.2.2 Chương trình Thời sự

Chương trình Thời sự được coi là điểm nhấn quan trọng trong toàn bộ Hệ Thời sự chính trị tổng hợp (VOV1) và được người nghe quan tâm đặc biệt Từ khi thành lập cho đến nay, chương trình Thời sự luôn bắt đầu sau tín hiệu báo giờ và

nhạc hiệu của Đài TNVN Vì vậy, chương trình Thời sự được coi là “trang nhất” của Đài TNVN Giờ phát sóng cũng được ưu tiên vào những “giờ vàng” với phát thanh Thời gian phát sóng cũng phù hợp với tâm lý của người nghe đài và ổn định

từ ngày phát sóng đầu tiên đến nay, các chương trình Thời sự có thời lượng 30 và

45 phút [17, tr 223]

Chương trình Thời sự có các nhóm thông tin về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, những thành tựu, bài học rút ra từ công cuộc đổi mới; Nhóm thông tin kinh tế và nhóm thông tin xã hội Kết cấu chương trình Thời sự rất năng

động gồm có: Tin trong nước: Gồm tin mới nhất về các lĩnh vực chính trị, kinh tế,

văn hóa xã hội đến thiên tai, dịch bệnh… của tất cả các ngành, địa phương trên cả

nước; Tin thế giới: Gồm tin mới nhất về tất cả các lĩnh vực chính trị, ngoại giao,

xung đột, kinh tế, văn hóa của các khu vực, các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới;

Phần bài dài: Là phần thông tin sâu về một vấn đề thời sự trong nước và quốc tế

được thể hiện bằng các thể loại như phóng sự, bình luận hoặc phỏng vấn…

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, bên cạnh việc thông tin các sự kiện, hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chương trình Thời sự còn đi sâu phản ánh những khía cạnh khác nhau của xây dựng nông thôn mới và thông tin về quá trình xây dựng nông thôn mới ở các địa phương Với ưu thế thông tin một cách nhanh nhạy tin tức thời sự tới thính giả, chương trình Thời sự chuyển tải kịp thời tới người nghe những sự kiện diễn ra trong ngày Đồng thời, trong chương trình cũng có những phóng sự ngắn, phản ánh những vấn đề được dư luận quan tâm Tuy nhiên, với đề tài xây dựng nông thôn mới, chương trình Thời sự không có nhiều thời lượng để phân tích chuyên sâu, đi vào từng ngóc ngách của vấn

đề xây dựng nông thôn mới như các chương trình chuyên đề

2.1.2.3 Chương trình Chính phủ với người dân

Chương trình Chính phủ với người dân được phát sóng nhằm xây dựng, tổ chức tuyên truyền thông tin đến rộng rãi thính giả trên toàn quốc, đặc biệt là thính giả ở nông thôn, miền núi; Tuyên truyền các hoạt động của Chính phủ, các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Chương trình đưa ý kiến của nhân dân đến Chính phủ, là diễn đàn để người dân cả nước bày tỏ tâm tư, nguyện vọng với lãnh đạo Đảng, Nhà nước về các vấn đề trong xã hội, là cầu nối giữa Chính phủ và nhân dân, giúp Chính phủ hiểu hơn về cuộc sống của nhân dân Đây

là một chương trình thiết thực trong thời điểm hiện tại và lâu dài Chương trình phát

sóng từ 11h05 đến 11h15, (phát lại vào 14h05 đến 14h15 và 22h00 đến 22h10) từ thứ 2 đến thứ 6 Chương trình do phòng Nội chính sản xuất

Qua chương trình Chính phủ với người dân có thể truyền tải được một cách đầy đủ những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước nói chung và những chủ trương về xây dựng nông thôn mới nói riêng tới người nghe Thực tế cho thấy, chương trình đã chuyển tải kịp thời những Thông tư, Nghị định mới của Chính phủ về các lĩnh vực trong cuộc sống, trong đó có những chính sách quan trọng liên quan đến nông thôn mới Tuy nhiên, đây không phải là chương trình có thể phát những phóng sự chuyên đề, chuyên sâu về đề tài nông thôn mới Chương trình này chủ yếu chỉ thông tin một chiều tới thính giả, chưa có những ý kiến của người dân

trong việc triển khai các chính sách đó vào cuộc sống

2.1.2.4 Chương trình Theo dòng thời sự

Đây là một chương trình mới trên Hệ VOV1, bắt đầu phát sóng từ ngày 1/1/2009 Theo dòng thời sự là một chương trình thời sự tổng hợp, hướng tới đối tượng công chúng rộng rãi Chương trình do hai phòng là Thời sự trong nước và thời sự Quốc tế sản xuất, phát từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần, từ 7h15 đến 8h15 (Phát lại từ 13h đến 14h) Chương trình gồm các bài phân tích, bình luận, trao đổi với các chuyên gia, nhà quản lý… về những vấn đề nổi bật trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa – xã hội và quốc tế, đem đến cho người nghe cái nhìn toàn cảnh về đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội ở trong nước và quốc tế

Chương trình Theo dòng thời sự gồm 2 mảng chính là trong nước và quốc tế Ngoài ra, chương trình còn có một số nội dung khác như: Trang tin, thông báo sự kiện trong tuần, giới thiệu về sự kiện lớn (vào dịp năm mới hoặc các ngày lễ lớn)… Chương trình Theo dòng thời sự đề cập hầu hết các vấn đề nổi bật ở trong nước và quốc tế đang được dư luận quan tâm thông qua các phóng sự, bài viết tổng hợp, phân tích, bình luận về các sự kiện, vấn đề như: kinh tế, xã hội, văn hóa nghệ thuật,

y tế, giáo dục, dân số… Chương trình Theo dòng thời sự thường xuyên có các cuộc trao đổi với các chuyên gia, các nhà quản lý trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội Theo dòng thời sự là chương trình đầu tiên của VOV1 do hai phòng

thực hiện, nhưng vẫn có sự phối hợp ăn ý Điều này cũng mở ra phương thức thực hiện các chương trình mới, phù hợp với tiêu chí “Mở” của hệ VOV1

Với thời lượng chương trình dài 60 phút là điều kiện tốt để phân tích, lý giải

về mọi vấn đề trong đời sống và xã hội được dư luận quan tâm Tuy nhiên, chương trình được phát vào 7h15 đến 8h15 (Phát lại từ 13h đến 14h) Đây không phải là thời gian lý tưởng giành cho người nông dân nghe Đài

2.1.2.5 Chương trình Pháp luật và đời sống

Chương trình được phát sóng vào các ngày thứ 3, 5, 7 từ 9h45 đến 9h55 (phát lại: 19h20 đến 19h30) Đây là kênh thông tin quan trọng góp phần đưa chính sách pháp luật vào cuộc sống; Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước được phổ biến đến cán bộ và các tầng lớp nhân dân Trong đó, chú trọng các nội dung pháp luật liên quan tới đời sống lao động và sinh hoạt, giúp nhân dân nâng cao hiểu biết về pháp luật Đặc biệt, chương trình còn tập trung phản ánh cách làm hay trong việc thực thi pháp luật ở cơ sở, thể hiện sự đồng thuận giữa ý Đảng, lòng dân Tuyên truyền nông thôn mới không chỉ là việc đưa thông tin trực tiếp vào các nội dung của nông thôn mới, mà có thể là việc phản ánh những cách làm hay, sáng tạo góp phần nâng cao đời sống của người dân; những cách làm hay để thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới Mặc dù có thể trong bài viết của chương trình Pháp luật và đời sống không nhắc đến từ nông thôn mới nào, nhưng nội dung phản ánh lại đều là những việc làm để xây dựng nông thôn mới Chương trình Pháp luật

và đời sống là cách tiếp cận mới để tuyên truyền nông thôn mới tới người dân Điểm mạnh của chương trình là có thể đi sâu phân tích các chính sách pháp luật của Nhà nước Bên cạnh tính ưu việt của chính sách, chương trình cũng giành nhiều thời lượng để phản ánh được những vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện chính sách đó trong cuộc sống Tuy nhiên phần nhiều nội dung phát trong chương trình này thường khô cứng, chưa hấp dẫn đối với người nghe Đài

Như vậy, VOV1 đã có 5 chương trình tham gia tuyên truyền đề tài nông thôn mới Đây thực sự là kênh thông tin hữu hiệu để tuyên truyền về nông thôn mới tới người dân Trả lời câu hỏi, quý vị có thường xuyên nghe những thông tin về nông thôn mới qua các chương trình trên VOV1, có tới 60% thính giả được hỏi thường