CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ GIẢNG DẠY BỘ MÔN GDQP – AN NINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Giỏo Dục Quốc Phũng là mụn học chớnh khúa nằm trong chương trỡnh giảng dạy của cỏc trường Trung Học Phổ Thụng nhằm rốn luyện hỡnh thành nhõn cỏch, gúp phần nõng cao ý thức quốc phũng, củ

A.MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài :

Giỏo dục quốc phũng cho học sinh là một bộ phận quan trọng của cụng tỏc giỏo dục quốc phũng toàn dõn Giỏo Dục Quốc Phũng là mụn học chớnh khúa nằm trong chương trỡnh giảng dạy của cỏc trường Trung Học Phổ Thụng nhằm rốn luyện hỡnh thành nhõn cỏch, gúp phần nõng cao ý thức quốc phũng, củng cố nền quốc phũng toàn dõn vững mạnh Nhận rừ vị trớ, vai trũ của nhiệm vụ trờn, những năm qua, Ban giỏm đốc Sở Giỏo dục và Đào tạo Thanh hoá luụn quan tõm chỉ đạo

và tổ chức, triển khai thực hiện tốt cụng tỏc Giỏo Dục Quốc Phũng cho học sinh,

tổ chức hội thao quốc phũng toàn tỉnh hàng năm nhằm đỏnh giỏ kết quả học tập và rốn luyện bộ mụn Giỏo Dục Quốc phũng tại cỏc nhà trường

Trong những năm qua, Sở Giỏo Dục Đào Tạo Thanh Húa đó chỉ đạo, xõy dựng kế hoạch hướng dẫn cỏc nhà trường chọn nhiều hỡnh thức tổ chức giảng dạy, học tập mụn học GDQP – AN Trong cỏc trường Trung học phổ thụng giảng dạy

35 tiết mỗi năm học Từ năm học 2006 - 2007 đến nay, HS được nõng cao hiểu biết về truyền thống vẻ vang của dõn tộc Quõn đội Nhõn dõn Việt Nam và một số nội dung cơ bản về quốc phũng, rốn luyện tỏc phong, nếp sống tập thể cú kỷ luật Nội dung thực hành luyện tập theo đỳng nội dung, đúng thời gian quy định Cỏc nhà trường đều tổ chức thi, kiểm tra, hội thao đỏnh giỏ kết quả học tập

Tuy nhiờn, cũn một số trường Trung học phổ thụng và một số cấp ủy đảng, chớnh quyền địa phương, cỏc cấp, cỏc ngành nhận thức chưa thật đầy đủ và sõu sắc

về trỏch nhiệm lónh đạo, chỉ đạo đối với cụng tỏc giỏo dục quốc phũng toàn dõn

Cơ chế tổ chức thực hiện thiếu thống nhất; chưa phối hợp đồng bộ giữa cỏc ngành chức năng; việc thực hiện cụng tỏc giỏo dục quốc phũng trong học sinh, chất lượng cũn thấp, thậm chớ cú nơi thiếu những quy chế, quy định cụ thể về trỏch nhiệm quản lý giỏo viờn và bảo đảm ngõn sỏch Cũn núi đến lực lượng giỏo viờn giỏo dục quốc phũng phần đa số được đào tạo ngắn hạn liờn kết với cỏc trường đại học hoặc học cỏc lớp tập huấn 3, 4 ngày khụng cú thời gian tự nõng cao trỡnh độ, tiếp cận với cỏc thụng tin kỹ thuật mới

Qua đú tụi mạnh dạn viết chuyờn đề mang đề tài : “CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ GIẢNG DẠY BỘ MễN GDQP –

AN NINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THễNG

“

1 Mục đớch.

Với mục đớch đổi mới phương phỏp dạy học theo tớch cực, làm tăng sự tỡm tũi, tự học, tự phỏt huy tớnh sỏng tạo của học sinh sao cho phự hợp với xu thế phỏt triển của toàn xó hội, làm tăng tớnh hấp dẫn của mụn học, tạo hứng thỳ và thu hỳt học sinh nhiệt tỡnh phối hợp với giỏo viờn trong việc dạy và học chớnh là vấn đề cốt yếu của đề tài này

2 Ý nghĩa

Nếu đề tài thành công, có ý nghĩa và vai trò rất lớn; sẽ tạo ra hứng thú học của các em học sinh đồng thời chất lượng học tập của các em học sinh cũng sẽ được nâng lên một cách đáng kể

3 Phạm vi nghiên cứu

Nhằm đi sâu vào một vấn đề và chỉ dừng ở mức độ sáng kiến kinh nghiệm nên tôi chỉ giới hạn đề tài trong phạm vi nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng trong giảng dạy bộ môn GDQP – AN và tạo ra hứng thú học tập môn GDQP, AN cho học sinh Với phạm vi nghiên cứu như vậy, tôi hi vọng sẽ thu được nhiều kết quả khả quan, góp phần thực hiện nhiệm vụ của một nhà giáo trong giai đoạn mới

4 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh THPT Trường THPT Cẩm Thủy I Trong quá trình áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi có chú ý đành giá, phân chia theo lớp và phân loại đối tượng học sinh theo trình độ Khá, Giỏi và học sinh Trung bình, Yếu tôi lấy lớp 11A1, 11CA5.12C7, 12CA5 để nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi đề ra những nhiệm vụ cho từng giai đoạn như sau:

a) Giai đoạn 1: (Học kỳ 1 năm học 2012- 2013)

Điều tra phõn loại giữa cỏc lớp của trường Từ đú mạnh dạn ỏp dụng những biện phỏp nhằm giỳp học sinh yờu thớch và học tốt bộ mụn GDQP, AN

b) Giai đoạn 2: (Học kỳ II năm học 2012- 2013)

Phỏt triển sỏng kiến kinh nghiệm thành đề tài nghiờn cứu Tiếp tục ỏp dụng những biện phỏp nhằm lụi cuốn học sinh yờu thớch mụn học GDQP - AN Khảo sỏt kiểm tra đỏnh giỏ học sinh lấy lớp 11A1, 11CA5, và 2 lớp 12C7 và 12CA 5

B.NỘI DUNG

I THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN:

1 Thuận lợi :

- Bản thõn tụi được nhà trường tạo điều kiện cho đi học lớp đào tạo GDQP-AN

- Bờn cạnh đú, tụi cũng nhận được sự đồng tỡnh và giỳp đỡ, động viờn hết sức nhiệt tỡnh của Ban giỏm hiệu nhà trường và của bạn bố đồng nghiệp

- Giờ dạy mụn giỏo dục quốc phũng thực sự mang lại cho tụi sự cảm hứng và muốn tỡm tũi, học hỏi nhiều hơn nữa

2 Khú khăn :

- Trang thiết bị đồ dựng dạy học cũng cũn hạn chế

- Sân bãi, nhà tập, mô hình học tập thực hành còn hạn chế cha phù hợp trong giảng dạy các nội dung thực hành

- Thực tế giảng dạy cha lâu nên kinh nghiệm còn hạn chế.

- Bộ mụn giảng dạy khụng đỳng với chuyờn nghành đào tạo chớnh quy

II GIẢI PHÁP

- Giỏo Dục Quốc Phũng -An Ninh trong ngành giỏo dục đó cú những

chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức của đội ngũ cỏn bộ quản lý cỏc cấp đến việc tổ chức thực hiện ở từng cơ sở, nhà trường, đơn vị Cỏc cơ quan quản lý giỏo dục đó

cú sự chỉ đạo kiờn quyết để thực hiện tốt nhiệm vụ giỏo dục quốc phũng - an ninh trong toàn ngành Đội ngũ giỏo viờn giỏo dục quốc phũng ở cấp trung học phổ thụng đó bước đầu được hỡnh thành và phỏt triển Sở giỏo dục và đào tạo Thanh hoá đó từng bước thực hiện biờn chế giỏo viờn theo cỏc văn bản quy định hiện hành, việc tổ chức học rải theo thời khoá biểu theo phõn phối chương trỡnh, kiểm tra, đỏnh giỏ kết quả học tập cho từng học sinh đó được thực hiện theo đúng quy

định Giỏo dục quốc phũng, an ninh cho học sinh cỏc trường ngày càng cú chất lượng, hiệu quả đó tạo ra mụi trường học tập, rốn luyện cho học sinh

1 Tạo hứng thỳ cho học sinh thụng qua đổi mới phương phỏp dạy và học:

Đổi mới mạnh mẽ sõu rộng phương phỏp dạy và học, phương phỏp kiểm tra, đỏnh giỏ; Giỏo viờn cần phải đổi mới phương phỏp giảng dạy theo hướng tớch cực hoỏ hơn nữa quỏ trỡnh học tập của học sinh, phải tạo ra được cơ chế buộc học sinh phải tham khảo tài liệu, chủ động nắm bắt nội dung mụn học, nhằm hiểu sõu hơn nữa kiến thức Đồng thời, cần cải tiến phương phỏp học tập của học sinh, bởi hoạt động của giỏo viờn trờn lớp đó bao hàm hoạt động của học sinh; cũng như vậy,

hoạt động học của học sinh luôn chứa đựng vai trò giảng dạy của giáo viên Để dự báo năng lực học tập, tự giáo dục của học sinh, năng lực giảng dạy của giáo viên,

từ đó điều chỉnh, cải tiến phương pháp học tập của học sinh, phương pháp giảng dạy của thầy thì việc kiểm tra, đánh giá là một công cụ hữu hiệu Việc kiểm tra, đánh giá đối với học sinh phải kích thức được sự tự kiểm tra và đánh giá của học sinh về quá trình học tập của mình Có như vậy, chúng ta mới thực sự biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo Ngoài mục đích đánh giá về kiến thức của học sinh, phải đánh giá được kỹ năng của học sinh, từ đó điều chỉnh việc học của học sinh, việc dạy của giáo viên

Tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình, giáo trình môn giáo dục quốc phòng và tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất - kỹ thuật, các trang thiết bị, phương tiện hỗ trợ công tác dạy và học môn giáo dục Quốc phòng, An ninh; Bên cạnh những mặt tích cực của giáo trình, thì nội dung chương trình, giáo trình môn giáo dục quốc phòng nói riêng, cũng như của tất cả các bộ môn khác nói chung có phần thiên về các kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, nhiều khi nặng về quan điểm chính trị, đôi chỗ còn hạn chế về hàm lượng khoa học Chính vì vậy, môn giáo dục Quốc phòng còn chưa có sức thuyết phục cao đối với những vấn đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra Các nội dung truyền tải đôi khi còn mang tính trích dẫn

Cần phải lồng ghép một số nội dung môn GDQP vào các môn học khác như Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân v.v để tránh chồng chéo về nội dung Kiến

thức Quốc phòng, An ninh mang tính nội dung chính trị, trừu tượng là chính học sinh tếp thu bài rất khó dẫn đến chán nản dẫn đến không ưa thích môn học; ví dụ như trong bài truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam hay bài truyền thống của quân đội và công an nhân dân Việt Nam, chúng ta nên kể lại những trận đánh, nhưng tấm gương anh hùng như tô anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn bánh pháo, anh hùng Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai, anh hùng Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng…hay trong bài tác hại của

ma túy ở khối 10 giáo viên cần lấy những vụ án đã xảy ra trong thực tế mà được được báo, đài đưa tin, những vụ như con giết cha, cháu giết ông, những vụ giết người cướp của…

2 Tạo hứng thú cho học sinh bằng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Giáo dục Quốc phòng, An ninh.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy có hiệu quả rất nhiều trong việc tạo hứng thú cho học sinh khi tiếp cận môn học Từ chỗ giáo viên chỉ hướng dẫn học sinh qua sách giáo khoa đến nay nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin bài học trở nên vô cùng phong phú và đa dạng Học sinh có thể khai thác thông tin trên mạng Internet để tìm hiểu trước kiến thức Thực tế như khối 11

có bài giới thiệu súng tiểu liên AK , Muốn tạo sự hứng thú cũng như sự tìm tòi sáng tạo của học sinh giáo viên phải chuẩn bị trước hệ thống câu hỏi gợi ý trước

về một số nội dung lớn mà bài học yêu cầu, sau đó phân công, chia nhóm cho học sinh tìm hiểu trước qua đó học sinh sẽ tự khám phá, tìm hiểu bài học trước Qua

thực tế trải nghiệm, chúng tôi nhận thấy rằng các em không những tìm hiểu được các câu hỏi giáo viên yêu cầu mà còn có rất nhiều thông tin mới, chi tiết, bởi vì khi giảng bài này các em rất tò mò muốn được nhìn thấy và cầm thủ khẩu súng nó như thế nào Trong quá trình lên lớp, học sinh mang những điều mới lạ, những điều còn chưa hiểu ra thắc mắc với giáo viên từ đó có thể thấy rằng không những nội dung bài học được đảm bảo mà còn có những thông tin mới, lạ, bổ ích giúp cho học sinh thực sự có hứng thú trong việc học tập.

Bên cạnh đó một số bài dạy trừu tượng cần có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin như bài Kĩ thuật bắn súng tiểu liên AK –K11 hay bài lựu đạn Khói - 11, sự hỗ trợ về hình ảnh chuyển động của súng AK khi bắn, lựu đạn giúp cho học sinh nhìn thấy rõ sự chuyển động bên trong khẩu súng và lựu đạn, hơn nữa hiệu ứng âm thanh làm cho học sinh hứng thú khi học tâp Học sinh vừa nhìn thấy chuyển động của súng vừa được nghe âm thanh của tiếng súng nổ điều này thu hút khá nhiều học sinh tập trung chú ý so với trước đó chỉ giới thiệu qua sách giáo khoa Hay cách lấy đường ngắm đúng, khi sử dụng CNTT với các hiệu ứng và các âm thanh như đạn nổ Và khi ra thực hành các em dễ dàng lấy được đường ngắm đúng em

sẽ nhận biết nhanh đâu là đường ngắm đúng, biết được quỹ đạo đường đạn bay và điểm các chạm của đạn trên bia

3 Tạo hứng thú cho học sinh bằng biện pháp cho các em xem các tư liệu qua tranh ảnh, mô hình, các đoạn phim.

Song song với sử dụng CNTT thì giáo viên nên trình chiếu các loại tranh, ảnh, các thước phim tư liệu có liên quan đến bài học, điều này nhằm kích thích tính tò mò, thích thú, tìm hiểu của các em Ví dụ như ở khối 10 trong bài truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam hay bài truyền thống của Quân đội và Công an nhân dân Việt Nam Giáo viên cho Học sinh xem đoạn phim tư liệu

“ Sự thật về chiến tranh Việt Nam” hay đoạn phim tư liệu về các chiến dịch trong hai cuộc kháng chiến chống pháp và mĩ Hay ở bài Bom đạn, thiên tai và cách phòng tránh thì Giáo viên cho các em xem những hình ảnh, những thước phim về động đất, lũ lụt, bão, hay sóng thần như ở nhật bản năm 3/2011… những sự kiện này gắn liền thực tế và xẩy ra trong cuộc sống; Ở khối 12 trong bài Công tác phòng không nhân dân, Giáo viên cho các em xem các hình ảnh về các loại vũ khí tiên tiến như máy bay tàng hình, tên lửa hành trình, bom nguyên tử… đặc biệt là cho các em xem các thước phim nói về sự ra đời và sử dụng của các loại vũ khí tiên tiến được sử dụng trong các cuộc chiến tranh đã nổ ra

Hay ở khối 11 trong bài giới thiệu súng tiểu liên AK và giới thiệu một số loại lựu đạn Việt Nam, giáo viên cần có những mô hình về súng tiểu liên AK, lựu đạn giả, bởi vì đây là những thiết bị mà hầu hết các em rất muốn tò mò, muốn nhìn tận mắt và dùng tay cầm nó Hoặc bài Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và Biên giới Quốc gia; giáo viên trình chiếu đoạn phim tư liệu cập nhật tình hình Biển, đảo của nước ta để các em kịp thời nắm bắt

Tất cả những tư liệu về hình ảnh, mô hình, những thước phim đó học sinh rất thích thú xem Xuất phát từ điều đó chúng ta thấy rằng cho các em xem các tư liệu qua tranh ảnh, các mô hình, các đoạn phim Sẽ làm tăng sự hưng phấn học của các em và chất lượng học sẽ được tăng lên.

Để thực hiện được điều này đòi hỏi Giáo viên phải sưu tầm tranh ảnh, các thước phim tư liệu có liên quan đến bài học, chuẩn bị máy chiếu, âm thanh, mô hình học cụ thật chu đáo

4 Tạo hứng thú cho học sinh cần phải tổ chức các buổi hội thao quốc phòng, trò chơi để các em có điều kiện giải trí, rèn luyện sức khỏe, thể hiện năng lực của mình:

Môn Giáo dục Quốc phòng, An ninh là môn học đặc thù vừa có lí thuyết, vừa

có thực hành, vừa giáo dục tư tưởng, vừa giáo dục thể chất Vì vậy học sinh sau khi tiếp cận với kiến thức đòi hỏi phải biết vân dụng kiến thức đó vào thực tế Giáo viên phải năng động cho học sinh hội thao ngay sau mỗi tiết học, cho lớp học chia thành nhiều nhóm thi đua với nhau thực hiện nội dung đã học Qua thực tiễn cho thấy đa số học sinh hứng thú khi được thi đua với nhau, đây là một sân chơi

vô cùng có ích Học sinh vừa học vừa chơi, học đến đâu vận dụng ngay đến đó, phần thưởng có thể chỉ là lời khen , hình thức thua phải chịu phạt như hát một bài hát theo chủ đề v v Học sinh sẽ không còn thấy tiết học khô khan căng thẳng, ngược lại sự vận động vui vẻ luôn luôn kèm theo tiếng cười sẽ giúp các em thư

giãn đầu óc, đồng thời thể lực cũng được rèn luyện và yêu thích môn học hơn Như tổ chức cho các em thi tháo và lắp súng tiểu liên AK được tính bằng giây Trong bài súng tiểu liên AK Thi ném lựu đạn xa và trúng đích trong bài lựu đạn…

Để giảng dạy tốt, giáo viên giáo dục Quốc phòng, An ninh trước hết phải có kiến thức sâu rộng Cho nên, việc có ý thức tự trau dồi, tích luỹ kiến thức qua việc

tự học, tự nghiên cứu, nhằm làm giàu tri thức phục vụ chuyên môn phải được coi trọng, đặc biệt giáo viên cần có năng khiếu về điều khiển trò chơi Ngoài ra, việc cập nhật thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng đóng vai trò hết sức quan trọng, giúp cho giáo viên có nhiều kiến thức mới, phong phú

- Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng, an ninh Tuy nhiên, trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh của các trường còn bộc lộ một số hạn chế như sau :

* Nhận thức và trách nhiệm của một số cán bộ lãnh đạo các nhà trường và địa

phương đối với nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh chưa sâu sắc, từ đó chưa thật sự quan tâm chỉ đạo và đầu tư đúng mức cho công tác này Còn có những trường chưa coi giáo dục quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ lâu dài, ỷ lại vào sự giúp đỡ của các đơn vị và cơ quan quân sự địa phương; chưa thực hiện tốt chế độ

bỏo cỏo, sơ kết, tổng kết theo quy định dẫn đến việc quản lý, chỉ đạo chưa kịp thời, kộm hiệu quả.

* Đội ngũ giỏo viờn, giảng viờn giỏo dục quốc phũng, an ninh chưa đỏp ứng

kịp với yờu cầu phỏt triển cả về số lượng và chất lượng, đặc biệt cú trường gần như chưa cú giỏo viờn đó qua đào tạo dự ở bất cứ hỡnh thức nào Việc đào tạo giỏo viờn cho cỏc trường trung học phổ thụng vẫn chưa thật sự mang tớnh chiến lược; chưa cú phương ỏn và giải phỏp cụ thể cho việc tạo nguồn giảng viờn giỏo dục quốc phũng trong cỏc nhà trường Trung học Phổ Thụng Điều đỏng bàn ở đõy là

cú rất nhiều trường THPT chỉ học mụn GDQP- AN qua loa, cho rằng đõy là mụn phụ, cần dành thời gian cho những mụn thi tốt nghiệp,cho những môn thi đại học Trờn thực tế, tại cỏc trường THPT hiện nay, số lợng giáo viên chuyên trách về GDQP còn ít Vỡ vậy, mặc dự hằng năm, ngành GD-ĐT phối hợp với Bộ Chỉ huy Quõn sự Tỉnh, trường Quõn sự Tỉnh đó huy động hàng trăm giỏo viờn quõn sự của cỏc trường về tham gia lớp tập huấn, song vẫn chưa bảo đảm đỳng yờu cầu, quy chế của mụn học Hầu hết cỏc lớp học hiện nay đa số học sinh đều khụng cú ý thức và xem thường bộ mụn Giỏo dục quốc phũng… ảnh hưởng đến chất lượng học tập.Trước thực tế ấy, cỏc nhà trường cần phải tuyờn truyền, vận động, nờu cao

ý thức, trỏch nhiệm của mỗi học sinh, giỏo viờn cần cựng nhau học tập và giảng dạy bộ mụn GDQP - AN tại trường Để thuận lợi cho việc tổ chức giảng dạy, quản

lý và rốn luyện học sinh, khi học GDQP -AN, cỏc nhà trường phổ thụng nờn phõn nhiệm vụ cho cỏc tổ bộ mụn để đổi mới hỡnh thức, phương phỏp giảng dạy mụn học GDQP -AN trong thời gian tới bao gồm: Tập trung bồi dưỡng, xõy dựng đội

ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn giỏi, phương pháp sư phạm tốt, tâm huyết

và gắn bó với nhiệm vụ GDQP -AN cho học sinh; Đặc biệt coi trọng việc nghiên cứu cải tiến và đổi mới phương pháp dạy và học Đổi mới phương pháp thi, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh; Tích cực chủ động biên soạn mới giáo trình, tài liệu tham khảo cho môn học; Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo; Đổi mới, cải tiến công tác quản lý đào tạo, nêu cao vai trò của người dạy, người học

Cụ thể:

Đối với giáo viên: Thực hiện đúng giờ giấc lên lớp, trang phục đúng quy định, ngôn ngữ động tác phải đúng và chuẩn mực Đặt công tác giáo dục nề nếp lên ưu tiên hàng đầu trong giảng dạy bộ môn này Tổ chức các hoạt động giáo dục cần phong phú, đa dạng kích thích được sự ham học của học sinh Chú trọng trong công tác tuyển chọn, bồi dưỡng lực lượng tham gia hội thao GDQP toàn tỉnh hàng năm

Đối với học sinh: Đảm bảo trang phục theo đúng yêu cầu, thực hiện đúng những nội quy giờ học

* Việc đầu tư mua sắm thiết bị dạy học ở các trường, các cơ sở giáo dục và

đào tạo còn hạn chế Hình thức tuyên truyền chưa đa dạng phong phú và chưa thường xuyên, liên tục