Mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP á châu

Trong đó, dịch vụ TTQT sẽ giúp ACB phát huy tối đa vai trò trung gian thanh toán nhằm đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ, nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng quy mô, tăng trưởng thu nhập và p

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS NGUYỄN NGỌC VŨ

Phản biện 1: TS NGUYỄN HIỆP

Phản biện 2: TS VÕ VĂN LÂM

Luận văn đã được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 14 tháng 06 năm 2014

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế, giữa các quốc gia luôn luôn có sự giao lưu về kinh tế Nhưng do sự khác nhau về ngôn ngữ, cách xa nhau về địa lý nên việc thanh toán không thể tiến hành trực tiếp mà phải thông qua trung gian thanh toán, đó là các ngân hàng thương mại cùng với mạng lưới hoạt động rộng khắp Thanh toán quốc tế đã trở thành một dịch vụ ngoại bảng quan trọng của các NHTM, nó mang lại một khoản phí cao trong số các hoạt động ngoại bảng khác Thông qua thanh toán quốc tế ngân hàng có thể phát triển các nghiệp vụ khác như tín dụng, tài trợ xuất nhập khẩu, mua bán ngoại tệ, bảo lãnh, …

Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu là một ngân hàng lớn tại Việt Nam, với nhiều dịch vụ đa dạng và uy tín Trong đó, dịch vụ TTQT sẽ giúp ACB phát huy tối đa vai trò trung gian thanh toán nhằm đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ, nâng cao sức cạnh tranh,

mở rộng quy mô, tăng trưởng thu nhập và phân tán rủi ro trong thu nhập Thu nhập từ dịch vụ này chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng thu nhập từ dịch vụ ngân hàng của ACB Mở rộng dịch vụ TTQT sẽ kéo theo khả năng mở rộng các dịch vụ khác của ngân hàng, đặc biệt là dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế Cùng với đà mở rộng kinh tế đối ngoại của Việt Nam, dịch vụ TTQT của NHTM cũng đã mở rộng mạnh mẽ trong thời gian qua Vì thế, cạnh tranh cũng rất gay gắt Đối với ACB, việc mở rộng dịch vụ này là yêu cầu cấp bách theo nhận thức chủ quan của lãnh đạo ngân hàng

Chính vì lý do đó, tôi đã chọn đề tài “ MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

CỔ PHẦN Á CHÂU” làm đề tài luận văn thạc sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

Hệ thống các vấn đề lý luận liên quan đến mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế của NHTM

Phân tích đánh giá thực trạng mở rộng dịch vụ thanh toán quốc

tế tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu Qua đó đúc kết những kết quả đạt được và những tồn tại cần khắc phục

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng trong thời gian đến

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Thế nào là mở rộng dịch vụ TTQT? Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng dịch vụ TTQT như thế nào?

- Ngân hàng ACB đã có những biện pháp nào để mở rộng dịch

vụ TTQT trong giai đoạn 2011-2013? Kết quả của việc mở rộng đó như thế nào? Những hạn chế nào còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó là gì? Mở rộng dịch vụ TTQT của ACB đã chịu ảnh hưởng của những nhân tố nào?

- Ngân hàng ACB cần làm gì để tiếp tục mở rộng dịch vụ TTQT trong thời gian đến?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: lý luận và thực tiễn về mở rộng dịch vụ TTQT tại NH TMCP Á Châu

Phạm vi nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu mở rộng dịch vụ TTQT tại NH TMCP Á Châu trong giai đoạn từ năm 2011-

2013 và đề xuất giải pháp đến năm 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, đề tài đã sử dụng các phương pháp cụ thể sau: Điều tra, tổng hợp và xử lý số liệu,

so sánh, phân tích và đánh giá thực trạng mở rộng dịch vụ thanh toán

quốc tế tại NH TMCP ACB

6 Bố cục của đề tài

Đề tài nghiên cứu bao gồm lời mở đầu và 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về mở rộng dịch vụ thanh toán quốc

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của TTQT

1.1.2 Vai trò của thanh toán quốc tế

a Đối với nền kinh tế

b Đối với ngân hàng thương mại

1.1.3 Các phương tiện thanh toán quốc tế

a Hối phiếu

b Sec

1.2 CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN QUỐC TẾ

1.2.1 Phương thức chuyển tiền

Khái niệm: phương thức chuyển tiền là phương thức mà trong

đó khách hàng- người trả tiền (remitter)- yêu cầu ngân hàng của

mình (remitting bank) chuyển một số tiền nhất định cho người khác- người thụ hưởng, ở một địa điểm nhất định bằng phương tiện chuyển tiền do khách hàng yêu cầu

1.2.2 Phương thức nhờ thu

Khái niệm: phương thức nhờ thu là phương thức thanh toán

mà người bán sau khi hoàn thành xong nghĩa vụ giao hàng thì lập hối phiếu gửi đến ngân hàng nhờ thu hộ số tiến ghi trên hối phiếu Trong trường hợp này ngân hàng đóng vai trò trung gian giúp thu hộ tiền và được hưởng tỷ lệ phần trăm trên số tiền thu được

1.2.3 Phương thức trả tiền lấy chứng từ (Cash Against Documents- CAD)

Khái niệm: là phương thức mà trong đó nhà nhập khẩu yêu

cầu ngân hàng mở tài khoản ký thác (trust account) để thanh toán tiền hàng cho nhà xuất khẩu khi nhà xuất khẩu xuất trình đầy đủ các chứng từ theo yêu cầu Nhà xuất khẩu sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng sẽ xuất trình bộ chứng từ cho ngân hàng để nhận tiền thanh toán

1.2.4 Phương thức thanh toán thư tín dụng chứng từ Khái niệm: phương thức thanh toán tín dụng chứng từ là một

sự thỏa thuận mà trong đó, một ngân hàng (ngân hàng mở thư tín dụng) theo yêu cầu của khách hàng (người xin mở thư tín dụng), một ngân hàng sẽ phát hành một bức thư, viết tắt là L/C trong đó, Ngân hàng phát hành cam kết sẽ trả một số tiền nhất định cho một người thứ ba (người hưởng lợi số tiền của thư tín dụng) hoặc chấp nhận hối phiếu do người thứ ba ký phát trong phạm vi số tiền đó khi người thứ

ba này xuất trình cho ngân hàng một bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những qui định đề ra trong thư tín dụng

1.3 MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NHTM

1.3.1 Quan điểm về mở rộng dịch vụ TTQT

Là hệ thống các biện pháp mà ngân hàng sử dụng nhằm gia tăng qui mô TTQT, gia tăng về danh mục sản phẩm dịch vụ kết hợp với việc nâng cao chất lượng TTQT và kiểm soát tốt rủi ro trong quá trình thanh toán quốc tế

1.3.2 Nội dung mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế của NHTM

a Gia tăng qui mô TTQT

- Mở rộng doanh số thanh toán quốc tế chính là việc gia tăng doanh số theo định hướng phát triển của ngân hàng trong một giai đoạn nhất định

- Gia tăng thị phẩn TTQT được đánh giá dựa trên so sánh doanh số TTQT của ngân hàng với tổng doanh số TTQT của các ngân hàng trên địa bàn ngân hàng đang hoạt động

- Tăng trưởng số lượng khách hàng: Số lượng khách hàng là tổng số lượng khách sử dụng dịch vụ TTQT tại một thời kỳ nhất định

b Mức độ đa dạng của dịch vụ thanh toán quốc tế

- Cung ứng thêm các dịch vụ TTQT mới: phương thức thanh toán mới, loại dịch vụ mới

- Đa dạng sản phẩm dịch vụ của từng phương thức: trong mỗi phương thức cần cung cấp thêm các sản phẩm dịch vụ

- Cải tiến dịch vụ TTQT hiện có để đạt hiệu quả cao hơn

c Nâng cao chất lượng dịch vụ TTQT

- Thái độ phục vụ của cán bộ, trình độ của cán bộ tư vấn, cán

bộ xử lý nhằm gia tăng sự thỏa mãn của KH

- Đầu tư cơ sở vật chất, hiện đại hóa công ngệ quản lý ngân hàng giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, đảm bảo an toàn dữ liệu cho ngân hàng và khách hàng

- Đảm bảo an toàn thông tin cho khách hàng khi sử dụng dịch

vụ

- Nâng cao khả năng cạnh tranh về chất lượng dịch vụ TTQT

d Gia tăng thu nhập từ dịch vụ TTQT

Có 2 nhân tố phản ánh tăng trưởng thu nhập gồm:

+ Nhân tố trực tiếp thể hiện qua sự tăng trưởng thu nhập + Nhân tố gián tiếp ảnh hưởng đến thu nhập là mức phí TTQT

e Kiểm soát rủi ro TTQT

Để kiểm soát được rủi ro, NHTM cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, quy định và thông lệ quốc tế Tăng cường kiểm tra nội bộ theo tiêu chuẩn ISO, kiểm tra chéo, hậu kiểm,… Phân cấp ủy quyền phê duyệt Đồng thời, NHTM cần nhận dạng được những rủi ro có thể gặp trong thanh toán quốc tế

1.3.3 Các tiêu chí đánh giá việc mở rộng dịch vụ TTQT

a Tiêu chí đánh giá qui mô TTQT

- Tốc độ tăng trưởng doanh số thanh toán quốc tế: Chỉ tiêu này được đánh giá bằng cách (doanh số TTQT của năm nay trừ đi doanh

số TTQT của năm trước)/ doanh số TTQT của năm trước

- Tăng trưởng về thị phần dịch vụ thanh toán quốc tế ( chỉ tiêu doanh số TTQT tại đơn vị/ tổng doanh số TTQT của các ngân hàng trên cùng địa bàn)

- Tốc độ tăng trưởng số lượng khách hàng: là số lượng khách hàng tăng trưởng qua các năm Để tính tốc độ tăng trưởng khách hàng: (số lượng khách hàng TTQT năm nay- số lượng khách hàng TTQT năm trươc)/ số lượng khách hàng TTQT năm trước

b Tiêu chí đánh giá sự đa dạng của dịch vụ TTQT

Để đánh giá mức độ đa dạng của dịch vụ TTQT dựa vào các chỉ tiêu sau:

- Các phương thức thanh toán quốc tế mà ngân hàng đang áp dụng

- Tỷ trọng của từng phương thức thanh toán quốc tế được tính bằng doanh số TTQT của từng phương thức/ tổng doanh số TTQT

- Số loại dịch vụ TTQT mới

- Mức độ hoàn thiện của dịch vụ TTQT hiện có

c Tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ

Chất lượng dịch vụ được đo bằng sự hài lòng của khách hàng Tính hiệu quả này thể hiện cụ thể ở thời gian hoàn thành giao dịch, mức phí dịch vụ mà khách hàng phải trả cho ngân hàng và khả năng

tư vấn, hỗ trợ của ngân hàng nhằm giảm thiếu rủi ro trong thanh toán

d Tiêu chí đánh giá tăng trưởng thu nhập

Để đánh giá tăng trưởng thu nhập thông qua:

- Doanh số thu phí dịch vụ TTQT: tốc độ tăng trưởng của phí TTQT, được tính bằng cách lấy ( phí năm nay- phí năm trước)/ phí năm trước

- Mức phí TTQT so sánh giữa các NHTM ở Việt Nam

e Tiêu chí kiểm soát rủi ro TTQT

Kiểm soát rủi ro tốt trong TTQT được đánh giá thông qua số lượng giao dịch thành công, không bị bất kỳ một sự khúc mắc, chậm trễ nào trong các khâu của quá trình thanh toán như đọng vốn trong thanh toán, kéo dài thời hạn thanh toán, thanh toán trả chậm, nợ quá hạn, uy tín bị giảm sút

1.4 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC MỞ RỘNG DỊCH

VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ

1.4.1 Nhân tố bên ngoài

a Các chính sách của Nhà Nước

Chính sách thuế

Chính sách đối ngoại

Chính sách quản lý ngoại hối

Chính sách kinh tế đối ngoại

b Môi trường chính trị, xã hội trong và ngoài nước

c Nhu cầu của khách hàng

b Kênh phân phối

Một ngân hàng với chi nhánh ngân hàng rộng lớn sẽ giúp cho các ngân hàng có cơ hội để thu hút các khách hàng XNK tiềm năng,

mở rộng hoạt động thanh toán XNK, từ đó gia tăng được thị phần ngân hàng của mình

c Trình độ nghiệp vụ của cán bộ ngân hàng

Cán bộ nhân viên là khâu quyết định hiệu quả kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng Đây là một yếu tố không thể thiếu nếu ngân hàng muốn mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế

d Công nghệ ngân hàng

Để hạn chế rủi ro, ngoài việc nâng cao trình độ của đội ngũ

cán bộ thực hiện nghiệp vụ thanh toán thì điều quan trong là ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới vào nghiệp vụ TTQT

e Các chính sách, hoạt động khác có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu

Các chính sách của NHTM như định hướng phát triển khách hàng, chính sách phát triển dịch vụ, chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với khách hàng TTQT… có quan hệ mật thiết và tương tác lẫn nhau

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN

QUỐC TẾ TẠI NHTM CP Á CHÂU

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

CỔ PHẦN Á CHÂU

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển NH TMCP Á Châu 2.1.2 Một số đặc điểm cơ bản về cơ cấu tổ chưc, chức năng nhiệm vụ của NHTM CP Á Châu

2.1.3 Nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của ngân hàng

2.1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh của NH TMCP Á Châu trong ba năm 2011-2013

a Hoạt động huy động vốn

b Hoạt động cho vay

c Kết quả hoạt động kinh doanh

2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NH TMCP Á CHÂU

2.2.1 Cơ sở pháp lý để mở rộng dịch vụ TTQT tại ngân hàng

Á Châu

2.2.2 Một số đặc điểm về khách hàng, thị trường và sản phẩm thanh toán quốc tế của NH TMCP Á Châu

- Đặc điểm khách hàng của ACB được đánh giá qua đối tượng

khách hàng và loại hình doanh nghiệp:

- Đặc điểm thị trường: ACB luôn phấn đấu là ngân hàng cung

cấp dịch vụ tốt nhất ở Việt Nam, hoạt động năng động sản phẩm phong phú, công nghệ hiện đại, kinh doanh an toàn hiệu quả, tăng trưởng bền vững, đội ngũ nhân viên có đạo đức nghề nghiệp và chuyên môn cao

- Đặc điểm sản phẩm cung ứng dịch vụ: Danh mục sản phẩm

của dịch vụ TTQT rất đa dạng và tập trung vào các phân đoạn khách hàng mục tiêu

2.2.3 Thực trạng công tác mở rộng dịch vụ TTQT tại NH TMCP

Á Châu

a Gia tăng qui mô TTQT

- Tiến hành khảo sát thị trường, triển khai một số chương trình nhằm thu hút khách hàng, gia tăng doanh số, mở rộng thị phần

b Mức độ đa dạng của các dịch vụ TTQT

- Triển khai hầu hết tất cả phương thức trong TTQT Trong mỗi phương thức TTQT, ACB còn triển khai thêm mốt số dịch vụ đi kèm

c Nâng cao chất lượng dịch vụ TTQT

- Thường xuyên cử cán bộ nhận viên phòng TTQT đi học các lớp nghiệp vụ trong và ngoài nước, Tập trung các cán bộ, nhân viên TTQT ở các chi nhánh về Hội sở để củng cố trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trao đổi nghiệp vụ, kỹ năng phục vụ khách hàng., Thành lập Ban chất lượng ở từng chi nhánh có nhiệm vụ đôn đốc, đánh giá chất lượng của từng nhân viên ở mỗi chi nhánh

d Kiểm soát rủi ro trong TTQT

- Ban hành các cơ chế, chính sách và qui định về nghiệp vụ TTQT, Đào tạo được một đội ngũ cán bộ TTQT có trình độ và nghiệp vụ chuyên môn, Áp dụng công nghệ thông tin hiện đại vào TTQT, ACB chủ động trong việc lập các bảng đánh giá nhu cầu ngoại tệ của khách hàng nhập khẩu, đánh giá mức độ đáp ứng ngoại

tệ của ngân hàng, Đối với các khách hàng mới giao dịch, ACB có các qui định chặt chẽ hơn nhằm đảm bảo an toàn cho ngân hàng

2.2.4 Kết quả mở rộng dịch vụ TTQT tại ngân hàng TMCP Á Châu

a Gia tăng qui mô TTQT

- Doanh số TTQT

Bảng 2.4 Doanh số dịch vụ TTQT giai đoạn 2011-2013

Đơn vị tính: triệu USD

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động TTQT của ACB giai đoạn 2011-2013)

Như vậy, đối với dịch vụ TTQT, tốc độ tăng trưởng qua các năm lớn dần, mặc dù gặp phải nhiều sự cạnh tranh gay gắt, nhưng ACB luôn đặt chất lượng dịch vụ lên hàng đầu và uy tín thương hiệu ACB lớn mạnh trên thị trường, mặt khác do cơ cấu ngành hàng xuất nhập khẩu chấp nhận thanh toán qua ngân hàng khá đa dạng

- Thị phần thanh toán quốc tế

Bảng 2.5 Thị phần dịch vụ thanh toán quốc tế

của NH TMCP Á Châu

Đơn vị tính: triệu USD

Doanh số TTQT toàn NHTM (triệu USD) 123.140 150.589 202.086

Doanh số TTQT ACB ( triệu USD) 6.157 8433 14.146

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động TTQT của ACB, Báo cáo hoạt

động của NHNN qua các năm 2011-1013)

Vốn là một dịch vụ truyền thống của ACB, thị phần TTQT của ngân hàng chiểm một tỷ trọng không nhỏ trong toàn hệ thống

NHTM

Đồ thị 2.2 Thị phần TTQT của ACB và một số NHTM khác

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động của NHNN giai đoạn 2011-2013)

Trong những năm qua, dịch vụ TTQT của VietcomBank luôn chiếm thị phần cao nhất Thị phần ACB còn thấp so với các ngân hàng Vietcom, Vietin và BIV Đến năm 2013, thị phần của ACB có tăng lên tương đối nhưng vẫn còn khá thấp so với vị thế của một ngân hàng lớn