NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Quy hoạch là sự chuyển hóa ý chí, ý tưởng thành hành động nhằm tạo ra những kết quả để đạt được mục tiêu nhất định.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP

-

-LÊ GIA CHINH

NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA QUY HOẠCH

SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Đề tài “Nghiên cứu mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng” là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều có xuất xứ, nguồn gốc cụ thể Việc sử dụng các thông tin này trong quá trình nghiên cứu là hoàn toàn hợp lệ.

Tác giả

Lê Gia Chinh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Cố Nhà giáo, Tiến

sỹ Đoàn Công Quỳ - Người đã hết lòng tận tụy hướng dẫn, giúp

đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn này Tôi cũng xin bày tỏ lòng thương tiếc vô hạn vì sự qua đời đột ngột của Thầy trong thời gian đang hướng dẫn, chỉ bảo tôi hoàn thành Luận văn

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong Khoa Tài nguyên và Môi trường – Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, đặc biệt là các Thầy, Cô thuộc Bộ môn Quy hoạch Đất đai đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn.

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo và cán bộ thuộc Viện Đào tạo sau đại học – Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi thực hiện hoàn thành Luận năn Tôi xin cảm ơn các cơ quan chức năng và cá nhân có liên quan thuộc thành phố Hải Phòng đã cung cấp tài liệu và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài; xin cảm ơn các anh, chị đồng nghiệp đang công tác tại Tổng cục Quản lý đất đai –

Bộ Tài nguyên và Môi trường và các bạn học viên Cao học ngành Quản lý đất đai Khóa 16 đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn; xin cảm ơn bạn bè tôi, những người thân trong gia đình tôi đã luôn cổ vũ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này.

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Lê Gia Chinh

Bảng 4.4 Kết quả thực hiện một số chỉ tiêu quy hoạch sử

dụng đất giai đoạn 2000-2005 của thành phố HảiPhòng

57

Bảng 4.5 Kết quả thực hiện một số chỉ tiêu quy hoạch sử

dụng đất giai đoạn 2005-2008 của thành phố HảiPhòng

48

Bảng 4.6 So sánh một số quy định về thời gian, không gian

Bảng 4.8 So sánh một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội giữa quy

hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở HảiPhòng

68

Bảng 4.9 So sánh một số chỉ tiêu sử dụng đất đai giữa quy

hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trên địabản thành phố Hải Phòng

70

Bảng 4.10 So sánh một số chỉ tiêu về diện tích của một số công

trình giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng trên địa bản thành phố Hải Phòng

73

Bảng 4.11 Mối quan hệ các nội dung trong quy hoạch sử dụng

thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụngđất, quy hoạch xây dựng

75

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH ẢNH iii

MỤC LỤC iv

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 3

1.2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài 3

1.2.2 Yêu cầu nghiên cứu đề tài 3

Phần 2 NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN 4

2.1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUY HOẠCH VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI 4

2.1.1 Quy hoạch ở Cộng hoà Liên bang Đức 5

2.1.2 Một số đặc điểm Quy hoạch vùng ở Mỹ 8

2.1.3 Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở Trung Quốc 10

2.1.4 Một vài nhận xét qua nghiên cứu kinh nghiệm quy hoạch của một số nước trên thế giới 13

2.2 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG Ở VIỆT NAM 14

2.2.1 Tình hình công tác quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch ở nước ta qua các thời kỳ 15

2.2.2 Đánh giá chung về tình hình quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và thực trạng mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch ở nước ta 24

2.3 LUẬN CHỨNG VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG 28

2.3.1 Tính tất yếu khách quan của mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng 28

2.3.2 Nội dung chủ yếu của mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng 28

2.3.3 Vấn đề về chất lượng của quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch 29

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

3.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 31

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 31

3.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 34

3.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 37

4.1 KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 37

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 37

4.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội 38

4.2 SỰ PHÙ HỢP VÀ CHƯA PHÙ HỢP GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 44

4.2.1 Tình hình công tác quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng 44

4.2.2 Phân tích, đánh giá về sự phù hợp và chưa phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng 55

4.3 NHỮNG BẤT CẬP GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 88

4.3.1 Những bất cập trong việc áp dụng các văn bản pháp quy 88

4.3.2 Những bất cập về nội dung giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng 89

4.3.3 Những bất cập về quản lý, tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng 91

4.4 ĐỀ XUẤT PHƯƠNG HƯỚNG KHẮC PHỤC NHỮNG BẤT CẬP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI QUY HOẠCH XÂY DỰNG 93

4.4.1 Phương hướng đối với thành phố Hải Phòng 93

4.4.2 Phương hướng chung để khắc phục tình trạng bất cập, mâu thuẫn giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng 95

Phần 5 KẾT KUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 101

5.1 KẾT LUẬN 101

5.2 MỘT SỐ ĐỀ NGHỊ 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

PHẦN PHỤ LỤC 106

Phần 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Quy hoạch là sự chuyển hóa ý chí, ý tưởng thành hành động nhằm tạo ranhững kết quả để đạt được mục tiêu nhất định Một cách khái quát, quy hoạchđược hiểu như là phương án tổ chức không gian các hoạt động kinh tế - xã hộinhư tổ chức không gian lãnh thổ, hệ thống kết cấu hạ tầng, phân bố các điểmdân cư đô thị và nông thôn, bố trí các khu công nghiệp và các công trình chủyếu, phân bổ sử dụng đất, phát triển hệ thống đô thị, phát triển các ngành…của một lãnh thổ nhất định cho một thời kỳ nhất định [1], [10], [22]

Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay, côngtác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai đã và đang góp phần quan trọng vềquản lý và sử dụng đất nhưng cũng còn nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết.Trên một địa bàn, lãnh thổ theo đơn vị hành chính thường có nhiều loại quyhoạch, mà hầu hết các quy hoạch đó đều gắn với việc quản lý và sử dụng đất

Do đặc điểm, chức năng và nhiệm vụ phát triển của các ngành, lĩnh vực khácnhau, nên việc lập quy hoạch của các ngành cũng có nội dung khác nhau.Việc khai thác, sử dụng đất trong các quy hoạch của mỗi ngành đều tínhđến việc bảo vệ môi trường sinh thái và các điều kiện tự nhiên, kinh tế – xãhội để đảm bảo được các mục tiêu phát triển của ngành đề ra Tuy nhiên,quy hoạch của các ngành thường chưa tính toán đầy đủ những ảnh hưởngtiêu cực của việc sử dụng đất thuộc chức năng quản lý, khai thác của mỗingành đến các loại đất thuộc chức năng quản lý, khai thác của ngành khác.Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng là các quy hoạchthường được lập trên cùng một địa bàn lãnh thổ nào đó Vì vậy, cần nghiêncứu, xem xét giữa hai loại quy hoạch này có mối quan hệ với nhau như thếnào về mặt lý luận cũng như thực tiễn Cả hai loại quy hoạch này đều cóvai trò, vị trí và tầm quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hộicủa mỗi vùng, mỗi địa phương Về nguyên tắc, quy hoạch sử dụng đất và

quy hoạch xây dựng phải có sự thống nhất cả về không gian và thời gian,phù hợp với nhau và hỗ trợ lẫn nhau trong việc thực hiện chức năng củamỗi loại quy hoạch Việc nghiên cứu về nội dung và bản chất của mối quan

hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng để hiểu rõ sự ảnhhưởng, tác động qua lại lẫn nhau giữa hai loại quy hoạch này có ý nghĩa rấtquan trọng trong việc bảo đảm sự thống nhất giữa hai loại quy hoạch

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau

mà giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng thường không đượclập đồng bộ với nhau cả về thời gian và không gian, nhiều nội dung còntrùng lặp, mâu thuẫn, chồng chéo lẫn nhau, gây khó khăn cho công tác lập,thực hiện, kiểm tra, đánh giá công tác quy hoạch

Để phát huy được những yếu tố tích cực trong mối quan hệ giữa hailoại quy hoạch, khắc phục được các mâu thuẫn, bất cập, tạo sự đồng bộ vànâng cao hiệu quả của công tác quy hoạch sử dụng đất cũng như quy hoạchxây dựng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, cần nghiên cứu để làm

rõ nội dung và bản chất mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch, làm cơ sở choviệc phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước trong công tác quản lý quy hoạchnói chung, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng nói riêng

Hải Phòng là một thành phố trực thuộc Trung ương, là một trongnhững trung tâm kinh tế - xã hội có ý nghĩa quan trọng của khu vực cũngnhư của cả nước Trong những năm gần đây, công tác quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng ở Hải Phòng đều đạt những kết quả nhất định,đóng góp cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Songgiữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trên địa bàn Thành phốcũng còn một số bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, chưa thống nhất và đồng

bộ, hạn chế đến vai trò của mỗi loại quy hoạch đối với quá trình phát triểnkinh tế - xã hội của Thành phố

Xuất phát từ tình hình trên, việc thực hiện đề tài: “Nghiên cứu mối quan

hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng” là rất cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn.

1.2 MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Làm rõ nội dung mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quyhoạch xây dựng, sự tác động qua lại của hai loại quy hoạch này; Làm rõnhững điểm còn bất cập, còn chồng chéo, không hợp lý giữa quy hoạch sửdụng đất và quy hoạch xây dựng

- Xác định được những nội dung phù hợp, thống nhất cũng như nhữngnội dung chưa phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựngtrong việc lập, thẩm định, phê duyệt, thực hiện quy hoạch Trên cơ sở đó,

đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định cần thiết; sửa đổi một số nội dungquy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng trong mối quan hệ hữu cơ giữahai loại quy hoạch

1.2.2 Yêu cầu nghiên cứu đề tài

Quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài phải bảo đảm tính khách quan,tính trung thực, tính đầy đủ và tính khoa học Kết quả nghiên cứu đề tài,các kết luận, các nhận xét đưa ra phải bảo đảm đúng đắn, phù hợp với thựctiễn, có đầy đủ căn cứ khoa học

Việc sử dụng các thông tin, tài liệu trong nghiên cứu phải có xuất xứ,nguồn gốc rõ ràng, cụ thể và hợp lệ Quá trình nghiên cứu phải dựa trên cơ

sở lý luận chung về công tác quy hoạch, các điều kiện khách quan của thựctiễn để giải quyết các vấn đề và yêu cầu mà thực tiễn đặt ra

Nghiên cứu mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng phải đạt được các mục tiêu đã đề ra

Phần 2 NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN

2.1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUY HOẠCH VÀ MỐI QUAN HỆGIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNGCỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

Trên thế giới, công tác quy hoạch thường gắn với việc quản lý hànhchính và quản lý đất đai Quy hoạch thực sự trở thành một công cụ không thểthiếu và rất đắc lực cho việc quản lý hành chính cũng như quản lý đất đai.Tùy theo chế độ chính trị, chế độ kinh tế, xã hội, tùy theo những điều kiệnkinh tế - xã hội cụ thể của mỗi nước mà quy hoạch có những hình thức, đặcđiểm, mức độ rất khác nhau Mỗi loại quy hoạch có những mục tiêu cụ thểkhác nhau nhưng tất cả các quy hoạch đều hướng tới mục tiêu phát triển kinh

tế - xã hội, bảo vệ môi trường trên quan điểm phát triển bền vững

Đối với quy hoạch phát triển theo lãnh thổ, đa số các nước trên thế giớikhông có sự phân biệt rõ ràng về các loại quy hoạch: phát triển kinh tế - xãhội, sử dụng đất, xây dựng mà đa số các quy hoạch lãnh thổ thường mang tínhbao quát, đáp ứng nhu cầu phát triển chung về nhiều mặt

Việc giải quyết mối quan hệ giữa các loại quy hoạch là một vấn đề kháphức tạp và khó khăn, đòi hỏi Chính phủ của mỗi nước phải có những chínhsách đúng đắn, phù hợp trên cơ sở kết quả nghiên cứu, thảo luận một cáchkhoa học và đầy đủ Và chỉ khi giải quyết tốt các mối quan hệ này thì mới bảođảm được tính khả thi, tính hiệu quả của các quy hoạch Hầu hết các nướctrên thế giới đều rất coi trọng quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

đô thị Các quy hoạch này một mặt đáp ứng nhu cầu phát triển chung, mặtkhác đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất đai, pháttriển các đô thị theo xu hướng phát triển các không gian chức năng đô thịnhằm nâng cao các điều kiện sống của con người

2.1.1 Quy hoạch ở Cộng hoà Liên bang Đức

Quy hoạch không gian hay quy hoạch tổng thể vùng lãnh thổ ở Đức làloại quy hoạch tổng hợp về sự phát triển giữa các vùng và các ngành của toàn

bộ lãnh thổ Trong đó, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng là bộ phậncủa quy hoạch không gian Một trong những chức năng của quy hoạch khônggian là điều phối các loại hình quy hoạch, giải quyết những mâu thuẫn phátsinh từ sự tranh chấp sử dụng đất đai của vùng lãnh thổ Quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng là một bộ phận của quy hoạch không gian, dochính quyền địa phương thực hiện ở mức độ chi tiết tương ứng với cấp quận.Chính vì vậy, mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng ở Đức thể hiện trong quy hoạch không gian hay quy hoạch tổng thểvùng lãnh thổ Trong đó, mỗi loại quy hoạch có mục tiêu riêng như xây dựngtối ưu các cơ sở hạ tầng, quy mô đô thị, sử dụng đất nông lâm nghiệp, khu andưỡng nghỉ ngơi, cảnh quan… nhưng đều nhằm đạt mục tiêu chung: vì ấm no,

vì lợi ích dân tộc, vì an toàn lương thực quốc gia, vì sự sử dụng tối ưu cácnguồn tài nguyên, bảo vệ môi sinh, phát triển đồng bộ và bền vững Các mụctiêu riêng của quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng không phải lúc nàocũng đồng bộ, thống nhất với nhau mà nhiều khi còn đối kháng nhau, mâuthuẫn nhau Điều đó đòi hỏi người làm quy hoạch phải nắm vững mối quan hệgiữa các mục tiêu đó, phải suy nghĩ, tìm phương án giải quyết hoặc giảm bớtcác mâu thuẫn đối kháng đó

Quy hoạch tổng thể phát triển lãnh thổ ở Cộng hòa Liên bang Đức baogồm quy hoạch lãnh thổ và quy hoạch vùng Quy hoạch lãnh thổ thực hiệnviệc sắp xếp (cấu tạo) không gian; cấu trúc định cư của khu vực; các biệnpháp hạ tầng không gian lớn; xác định những khu vực dự phòng, những vùng

ưu tiên Để thực hiện các nội dung quy hoạch lãnh thổ cần có các hoạt độngcủa quy hoạch lãnh thổ, chương trình phát triển lãnh thổ Nhiệm vụ chính của

quy hoạch lãnh thổ là xây dựng những chương trình và kế hoạch phát triểnlãnh thổ, gồm:

- Xây dựng bản phúc trình về trật tự không gian lãnh thổ: Xác định ranhgiới giữa các vùng đô thị, vùng nông thôn, vùng tụt hậu; phân tích, đánh giácác điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hóa

- Xây dựng bản đồ địa chính lãnh thổ: Thể hiện được tất cả hiện trạng, kếhoạch và biện pháp cần thiết cho quy hoạch lãnh thổ Đó là các sử dụng trựctiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến mặt bằng sử dụng đất Tư liệu địa chínhnhư vậy là nguồn thông tin quý giá cho các báo cáo, các chương trình và các

kế hoạch Các dữ liệu được thu nạp trong máy vi tính và gắn liền với hệ thốngthông tin địa lý (GIS);

- Chương trình phát triển lãnh thổ là quan trọng nhất, do Chính phủ trungương xây dựng;

- Kế hoạch phát triển lãnh thổ là bước cuối cùng của công việc quyhoạch lãnh thổ

Tại Cộng hòa Liên bang Đức, Chính phủ của mỗi bang chủ quản việcquy hoạch lãnh thổ Trên bình diện bang (cấp quốc gia), việc xây dựngchương trình phát triển lãnh thổ không mang tính cưỡng bức và thường đượchội nhập vào “kế hoạch phát triển lãnh thổ” nêu đầy đủ, chính xác và rất chitiết các số liệu

Quy hoạch vùng ở Đức có nhiệm vụ chính là thực hiện và sắp xếp sựphát triển tích cực của một khu vực Khái niệm vùng được hiểu là những khuvực lớn trung bình, một phần của một bang, thường gồm nhiều huyện gộp lại.Quy hoạch vùng quan tâm đến sự phát triển kinh tế và xã hội đồng thời vớiviệc bảo tồn và duy trì môi trường Mối quan hệ này dựa trên lợi ích kinh tế

và sinh thái làm cho quy hoạch vùng trở thành công cụ đặc biệt cho quyhoạch tổng thể Hoạt động quan trọng nhất của quy hoạch vùng là việc thiết

lập kế hoạch vùng, thường được gọi là “kế hoạch trật tự không gian của

vùng” Các nội dung hoạt động của quy hoạch vùng quan hệ đến 4 hướng:

- Nhìn nhận các vấn đề quan trọng vượt qua phạm vi vùng Quy hoạchvùng phụ thuộc vào các tiền đề của quy hoạch lãnh thổ về các nội dung: Mụctiêu chung về sắp xếp không gian; sắp xếp khái quát về cấu trúc không gian ởkhu vực dân cư và nông thôn; các địa phương trung tâm và các trục hệ thốngdân cư; dự tính dân số cho vùng; định hướng trị giá về trang thiết bị hạ tầng

- Lưu ý đến quy hoạch vùng của vùng lân cận vì cần phải có những vị trí

sử dụng không gian liên khu vực tại vùng giáp ranh

- Xem xét các đề nghị của từng vùng, điều này tác động đến định hướngcho quy hoạch thôn xã

- Cuối cùng quy hoạch vùng cần ghi nhận các đề nghị vượt qua phạm vivùng về quy hoạch chuyên ngành

Một điển hình về thành công trong công tác quy hoạch ở Đức là quyhoạch thủ đô Berlin Đó là phương án lớn về xây dựng mới và cải tạo trungtâm Berlin, là một công trường khổng lồ, cả ở trên mặt đất lẫn dưới đất, vì nóđặt vấn đề không những là phải xây dựng cùng một lúc ở nhiều khu khácnhau, mà còn phải cải tạo lại các hệ thống thiết bị và giao thông trên và dướimặt đất cho cả vùng Berlin: hệ thống cống rãnh, điện, nước, điện thoại, tàuđiện ngầm, xe lửa, xe điện, xe hơi Thành công của quy hoạch tái thiết thủ

đô Berlin là đã tạo nên bộ mặt mới của thành phố, trở thành một thủ đô hiệnđại, xứng đáng với vị trí của nước Đức ở châu Âu và trên thế giới [21]

Như vậy, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở Cộng hòaLiên bang Đức không phải là các quy hoạch riêng rẽ mà là các quy hoạchngành, quy hoạch bộ phận trong hệ thống quy hoạch lãnh thổ và quy hoạchvùng Vì vậy, mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch này có sự thống nhất vềkhông gian và thời gian quy hoạch; cơ bản phù hợp với nhau và hỗ trợ lẫn

nhau về nội dung quy hoạch Những mâu thuẫn, đối kháng lẫn nhau về mụctiêu và nội dung giữa hai loại quy hoạch được điều chỉnh, được hạn chế nhằmđạt mục tiêu chung là phát triển mọi mặt kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường.

2.1.2 Một số đặc điểm Quy hoạch vùng ở Mỹ

Việc quản lý hành chính và quản lý đất đai ở Mỹ được thực hiện theo môhình địa lý – hành chính:

- Liên bang;

- Các bang: 50 bang và một số lãnh thổ đặc biệt;

- Các quận (County): có khoảng 3.500 quận;

- Các thành phố, thị trấn, hoặc các đơn vị đô thị nhỏ hơn [15]

Mỹ là nước có nền kinh tế đa dạng pha trộn giữa các doanh nghiệp lớn

có địa bàn hoạt động xuyên quốc gia và đa quốc gia với các doanh nghiệp nhỏtại địa phương Các công ty và tập đoàn sản xuất hàng hoá và dịch vụ quy môlớn đòi hỏi có mô hình tổ chức tập trung nhằm quyết định nhanh việc điềuhành và phối hợp hoạt động các văn phòng và nhà máy trên toàn quốc bố trígần các vùng tiêu thụ, nguyên – nhiên liệu và nhân công Mỹ cũng là nước cónhiều thể chế đảm bảo mức độ phi tập trung hoá cao Nhờ đó mỗi địa phương

có toàn quyền đưa ra các quyết định trong nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, xãhội khác nhau Trong đó, quy hoạch phát triển về cơ bản chỉ chịu ảnh hưởngtrong ranh giới địa phương đó Các yếu tố trên có ảnh hưởng quyết định tới sửdụng đất cũng như quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở Mỹ là bộ phận của quyhoạch vùng Về mặt lý thuyết, quy hoạch vùng ở Mỹ hiện nay có hai xu

hướng chính: Thứ nhất, đặt trọng tâm vào hiệu quả kinh tế thuần tuý, thường

dựa trên việc đưa ra các mô hình toán và kinh tế định lượng rất phức tạp đểphân tích hoạt động kinh tế vùng và từ đó đề ra các hướng đầu tư hữu hiệu

xã hội hơn là nhấn mạnh hiệu quả kinh tế thuần tuý; xu hướng quy hoạch nàymang tính công bằng xã hội nhiều hơn tính hiệu quả kinh tế, nên chú ý nhiềuhơn đến yếu tố môi trường và phát triển bền vững nên hay được áp dụng trongthực tế hơn

Trên thực tế, quy hoạch vùng ở Mỹ gồm quy hoạch vùng nhiều bang,quy hoạch vùng bang hoặc vùng một vài quận trong một bang Trong đó, quyhoạch cấp vùng nhiều bang thực chất là quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội ởquy mô lớn, còn quy hoạch vùng bang hoặc vùng một vài quận thực chất làquy hoạch phối hợp phát triển giữa đô thị trung tâm với các vùng nông thônxung quanh [15]

Mỹ là nước công nghiệp phát triển với nhiều tập đoàn công nghiệp vàdịch vụ lớn hoạt động xuyên quốc gia Với các nguồn lực dồi dào và do cạnhtranh thúc đẩy, các quy hoạch phát triển ngành của các tập đoàn công nghiệpthường rất chi tiết, có cơ sở chắc chắn hơn, và có tính khả thi hơn nhiều so vớiquy hoạch phát triển của các chính quyền địa phương và do đó có ảnh hưởngmạnh tới quy hoạch phát triển địa phương, trong đó kể cả quy hoạch sử dụngđất Trên thực tế, các địa phương thường phải cạnh tranh nhau để các doanhnghiệp xây dựng văn phòng hay nhà máy trên đất của mình, qua đó tạo côngviệc cho lao động địa phương và tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương.Nhưng một điều dễ thấy là do bị yếu tố lợi nhuận chi phối, các quy hoạchngành của các doanh nghiệp lớn không nhất thiết đặt lợi ích phát triển củamỗi địa phương lên ưu tiên hàng đầu Ngoài ra, các quy hoạch ngành thường

có xuất phát điểm và thời hạn quy hoạch rất khác nhau, nên dễ nảy sinh ranhiều vấn đề khi phối hợp chúng trên một quy hoạch phát triển chung

Như vậy, mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng ở Mỹ thực chất thể hiện chủ yếu ở mối quan hệ giữa quy hoạch xâydựng ngành của các tập đoàn kinh tế với quy hoạch sử dụng đất của chínhquyền các địa phương Mặc dù là một nước phát triển, các quy hoạch này

được thống nhất trong quy hoạch phát triển chung là quy hoạch vùng nhưnggiữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở Mỹ trong thực tếthường vẫn có những mâu thuẫn nảy sinh cần giải quyết mà nguyên nhânchính là do quyền lợi chính trị, kinh tế của các chủ thể thực hiện quy hoạchrất khác nhau Thực tế ở Mỹ, mỗi địa phương có một hệ thống rất phức tạpcác cơ quan quy hoạch, đưa ra nhiều biện pháp quy hoạch chồng chéo trên địabàn địa phương Chỉ có các dự án ngành như giao thông, thủy lợi - thủy điện,truyền tải điện, hoặc các dự án phát triển tổng hợp (bao gồm cả hạ tầng xãhội như giáo dục, y tế ) trong đó Chính phủ Liên bang giúp đỡ tài chính chocác chính quyền địa phương nhằm mang lại lợi ích cho tất cả các bên liênquan - mới có sức hấp dẫn và có thể hiện thực hoá tốt.

2.1.3 Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở Trung Quốc

Bên cạnh Luật đất đai, Trung Quốc đã ban hành Luật Quy hoạch nôngthôn và đô thị (có hiệu lực từ ngày 01/01/2008) Công tác quy hoạch ở TrungQuốc hiện nay chịu sự điều chỉnh chủ yếu của hai Luật này Quy hoạch sửdụng đất và quy hoạch xây dựng ở Trung Quốc là các quy hoạch độc lậpnhưng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, tương đối thống nhất với nhau

Quy hoạch sử dụng đất đai cả nước của Trung Quốc được lập lần đầutiên vào năm 1987, lần thứ hai vào năm 1998 và lần thứ ba vào năm 2003; nộidung quy hoạch qua các lần dần dần được hoàn thiện, phù hợp với từng giaiđoạn phát triển

Quy hoạch sử dụng đất của Trung Quốc được triển khai với các nhiệmvụ: đẩy mạnh việc sử dụng đất hợp lý, bảo đảm các lợi ích; bảo vệ tài nguyênthiên nhiên và cải thiện chất lượng môi trường; đẩy mạnh việc sử dụng đấtbền vững; đẩy mạnh phát triển kinh tế; đẩy mạnh việc quản lý nhà nước Mụctiêu cơ bản trong quy hoạch sử dụng đất của Trung Quốc là:

- Định rõ việc sử dụng đất hợp lý để giảm thiểu mâu thuẫn sử dụng đất

- Bảo vệ đất canh tác, nước và tài nguyên thiên nhiên khác cũng như disản văn hoá và thiên nhiên;

- Đất sử dụng cho mục đích công được bảo đảm và phân bổ hợp lý;

- Kìm chế sự phát triển lộn xộn khu vực đô thị, cải thiện khu vực sinhsống của con người theo hướng bền vững;

- Khai thác và củng cố đất có hiệu quả khi cần; đẩy mạnh việc sử dụngđất có hiệu quả hơn;

- Cải tiến việc ra quyết định và quản lý nhà nước

Quy hoạch sử dụng đất ở Trung Quốc bao gồm các loại hình: Quy hoạchtổng thể (bắt buộc theo luật mang tính chiến lược, toàn diện, quy định chínhsách); quy hoạch chuyên ngành (mang tính chuyên đề, đặc thù); quy hoạchchi tiết (quy hoạch bố trí trên thực địa)

Quy hoạch xây dựng ở Trung Quốc được điều chỉnh chủ yếu bởi LuậtQuy hoạch nông thôn và đô thị Chính phủ Trung Quốc đã đề ra chính sáchphát triển chăm lo nhà ở cho nhân dân lao động là chính sách trung tâm.Trong thời gian qua, Trung Quốc đã đặc biệt chú trọng công tác cải tiến quản

lý ngành xây dựng và nhà đất, quản lý thị trường bất động sản

Luật Quy hoạch nông thôn và đô thị của Trung Quốc nhấn mạnh cácđiểm chính sau:

- Trong khu vực quy hoạch không được chiếm dụng đất nông nghiệp đểxây dựng doanh nghiệp, cơ sở công cộng, công trình công cộng và khu nhà ở

- Khi khảo sát thiết kế và thực hiện quy hoạch, phải bảo vệ nguồn tàinguyên và di sản văn hóa lịch sử, bảo đảm duy trì bản sắc địa phương, bản sắcdân tộc và phong cách truyền thống Trong quá trình khai thác và xây dựngkhu phố mới, phải bảo vệ nguồn tài nguyên và môi trường sinh thái, thể hiệnđặc thù địa phương Khi sửa chữa khu phố cũ, phải bảo vệ di sản văn hóa vàphong cách truyền thống

- Nghiêm cấm bất kỳ đơn vị và cá nhân tùy tiện thay đổi quy hoạch.Trước khi sửa đổi quy hoạch, cơ quan tổ chức thiết kế quy hoạch phải tổngkết tình hình thực hiện quy hoạch ban đầu đồng thời báo cáo lên cơ quan phêduyệt.

Về quản lý quy hoạch, thực hiện theo nguyên tắc:

- Phân cấp cụ thể trong việc xét duyệt quy hoạch

- Khống chế một cách nghiêm ngặt về việc xây dựng các khu chức năng,bảo đảm thống nhất với quy hoạch và quản lý toàn diện của thành phố

- Quy hoạch chung và quy hoạch cụ thể phải quy định rõ ràng những nộidung mang tính bắt buộc Bất cứ đơn vị và cá nhân nào đều không được điềuchỉnh những nội dung có tính bắt buộc trong quy hoạch chung và quy hoạch

cụ thể mà đã được phê chuẩn

- Quản lý một cách nghiêm ngặt về việc sửa đổi quy hoạch chung sửdụng đất đai, quy hoạch chung thành phố và quy hoạch làng xã cũng như thịtrấn

- Quy hoạch xây dựng phải gắn liền với quy hoạch 5 năm phát triển kinh

tế xã hội và quy hoạch thời gian vừa và dài ngành bất động sản

- Quy mô sử dụng đất đai trong quy hoạch chung thành phố, quy hoạchlàng xã và quy hoạch thị trấn không được vượt quá quy mô sử dụng đất đaiđược xác định trong quy hoạch chung sử dụng đất đai

- Quy hoạch chung thành phố, quy hoạch làng xã và quy hoạch thị trấnphải coi phạm vi bảo hộ đồng ruộng cơ bản trong khu quy hoạch là nội dungmang tính bắt buộc… [17], [18]

Như vậy, giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng của TrungQuốc có sự thống nhất cơ bản về mục tiêu, nội dung quy hoạch Quy mô sửdụng đất của quy hoạch xây dựng phải phù hợp với quy mô được xác định

Quốc được quy định tương đối chặt chẽ, thể hiện ở các khía cạnh: các quyhoạch phải xác định những nội dung có tính bắt buộc; quy định chặt chẽnhững trường hợp được phép thay đổi, điều chỉnh quy hoạch; nguyên tắc bảo

vệ đất nông nghiệp, bảo vệ nguồn tài nguyên, di sản văn hóa, bảo vệ môitrường…

Các quy định về quy hoạch và quản lý quy hoạch ở Trung Quốc là mộttrong những nhân tố chính bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong mối quan

hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

2.1.4 Một vài nhận xét qua nghiên cứu kinh nghiệm quy hoạch của một

số nước trên thế giới

Qua nghiên cứu tình hình về mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất vàquy hoạch xây dựng của các nước trên thế giới, đại diện là quy hoạch của cácnước được trình bày ở trên, chúng ta có thể rút ra một số nội dung cần đượcxem xét để áp dụng nhằm giải quyết tốt mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng ở Việt Nam

Hầu hết các nước trên thế giới, kể cả các nước phát triển (như Đức, Mỹ)

và đang phát triển (như Trung Quốc), có quy trình quy hoạch sử dụng đất đaimang tính đặc thù riêng Trước hết họ chú trọng về quy hoạch tổng thể khônggian (hay còn gọi là định hướng phát triển tổng thể - Master Plan), trên cơ sởquy hoạch không gian người ta tiến hành phân vùng sử dụng đất, sau đó tiếnhành quy hoạch chi tiết cho từng khu vực

Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở các nước, nhất là ở cácnước phát triển thường là quy hoạch bộ phận của quy hoạch tổng thể khônggian nên về cơ bản có sự thống nhất, đồng bộ với nhau về không gian, thờigian, nội dung quy hoạch; cả hai loại quy hoạch đều hướng tới mục tiêuchung là phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môitrường

Trong quy hoạch lãnh thổ cũng như quy hoạch vùng, quy hoạch sử dụngđất, các nước đều quan tâm giải quyết việc sắp xếp không gian, các biện pháp

hạ tầng không gian lớn, xác định những vùng ưu tiên, từ đó thực hiện các hoạtđộng của quy hoạch lãnh thổ, quy hoạch vùng

Việc lập các quy hoạch thường do các cơ quan công quyền của Nhà nướcthực hiện, có sự tham gia của các tập đoàn, tổ chức kinh tế ở mức độ khácnhau và thường có sự tham gia rộng rãi của người dân Ở các nước phát triển,

về cơ bản các cơ quan nhà nước chỉ tham gia sâu vào quá trình duyệt quyhoạch tổng thể không gian và phân vùng sử dụng đất Quy hoạch chi tiết pháttriển từng vùng thông thường được đấu thầu cho các cơ quan phát triển bấtđộng sản tư nhân

Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội ở từng nước mà mức độ chặt chẽ,thống nhất, đồng bộ trong mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quyhoạch xây dựng có khác nhau nhưng nhìn chung giữa hai loại quy hoạch này

cơ bản có sự thống nhất, hỗ trợ lẫn nhau theo nguyên tắc quy hoạch xây dựng

là sự cụ thể hóa, chi tiết hóa của quy hoạch sử dụng đất

2.2 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀQUY HOẠCH XÂY DỰNG Ở VIỆT NAM

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta, quy hoạch đã vàđang trở thành một công cụ không thể thiếu trong việc cụ thể hóa đường lối,chính sách, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta,nhất là trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng chủnghĩa xã hội hiện nay

Theo phạm vi và tính chất quy hoạch, các loại hình quy hoạch ở nước tahiện nay có thể phân thành hai loại chính: quy hoạch lãnh thổ và quy hoạchchuyên ngành Các quy hoạch mang tính tổng thể được thực hiện cho cảnước, theo vùng kinh tế và theo đơn vị hành chính các cấp như quy hoạch

dựng Các quy hoạch ngành nhằm phát triển các ngành có thể được thực hiệntrên phạm vi cả nước hay một khu vực cụ thể phục vụ cho việc phát triển củamỗi ngành như: nông nghiệp, thủy lợi, điện, năng lượng… theo nguyên tắcquy hoạch ngành lấy căn cứ và phải phù hợp với quy hoạch lãnh thổ.

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách,quy định pháp luật về công tác quy hoạch nhằm tổ chức lập và thực hiện quyhoạch tốt hơn, nâng cao chất lượng quy hoạch, nâng cao tính hiệu quả và tínhkhả thi của các loại quy hoạch Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác quy hoạch

có nhiều vấn đề nảy sinh đòi hỏi phải nghiên cứu, giải quyết Một vấn đề nổilên là việc xác định đúng đắn mối quan hệ giữa các loại quy hoạch theo quyluật và những đòi hỏi khách quan của thực tiễn là rất quan trọng; trong đó mốiquan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đang trở nên bứcthiết cần sớm được nghiên cứu giải quyết

2.2.1 Tình hình công tác quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch ở nước ta qua các thời kỳ

2.2.1.1 Thời kỳ trước năm 1975

a Giai đoạn từ 1930 đến trước năm 1960

Quy hoạch sử dụng đất đai được tiến hành lẻ tẻ ở một số đô thị, các khu

mỏ khai thác tài nguyên khoáng sản, một số vùng đồn điền như cao su, càphê… theo nội dung và phương pháp của người Pháp

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, quy hoạch sử dụng đất của Nhànước Việt Nam dân chủ cộng hòa cũng chưa có điều kiện hình thành và pháttriển

Đối với quy hoạch xây dựng, có thể nói, quy hoạch xây dựng ở nước tabắt đầu hình thành từ khi Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời.Ngành Quy hoạch Đô thị - Nông thôn chính thức được thành lập cũng đã trên

50 năm Quy hoạch xây dựng ở nước ta mới hình thành trong giai đoạn này

nên còn khá khiêm tốn, thực sự còn trong giai đoạn học hỏi, còn chắp vá,chưa có hệ thống, chưa định hình được hướng phát triển rõ ràng [14].

Như vậy trong giai đoạn này, quy hoạch sử dụng đất ở nước ta hầu nhưchưa xuất hiện, quy hoạch xây dựng mới hình thành nên chưa xuất hiện mốiquan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

b Giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1975

Công tác phân vùng quy hoạch nông nghiệp, lâm nghiệp, đã được đặt rangay từ những năm 1960 Các bộ ngành chủ quản, các tỉnh, huyện đã cónhững điều chỉnh về sử dụng đất cho các mục đích giao thông, thuỷ lợi, xâydựng kho tàng, trại chăn nuôi, bến bãi, nhà xưởng… mang tính chất bố trí sắpxếp lại việc sử dụng đất cũng chỉ mới được đề cập như một phần nội dunglồng ghép vào các phương án phân vùng nông nghiệp, lâm nghiệp

Mặc dù chưa có điều kiện tiến hành theo một nội dung, phương pháp,trình tự thống nhất trong phạm vi một cấp vị lãnh thổ nào đó nhưng với tưcách là một phần nội dung của các phương án phát triển sản xuất nông lâmnghiệp, quy hoạch sử dụng đất đai đã tạo ra những cơ sở có tính khoa học choviệc tính toán các phương án sản xuất có lợi nhất

Đối với quy hoạch xây dựng, với sự giúp đỡ của các chuyên gia từ cácnước XHCN trước đây như Liên Xô, Hungary, Triều Tiên, Cộng hòa dân chủĐức, Ba Lan, Trung Quốc…, một số đồ án quy hoạch cho cho các địa phươngnhư thị xã Hồng Gai (TP Hạ Long), Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Giang, Vinh…

đã được lập Các quy hoạch này ít có điều kiện trở thành hiện thực do hoàncảnh còn chiến tranh, nước ta chưa thống nhất, tiềm lực đất nước còn phảidành cho công cuộc chống Mỹ, thống nhất đất nước Tuy nhiên, kết quả quyhoạch xây dựng cũng đóng góp đắc lực cho công cuộc xây dựng ở miền Bắccũng như trên phạm vi cả nước sau khi đất nước thống nhất [14]

Mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng tronggiai đoạn này chưa có biểu hiện rõ rệt và giữa hai loại quy hoạch chưa có tácđộng qua lại một cách đáng kể do quy hoạch sử dụng đất vẫn chỉ là một phầnnội dung của các phương án phát triển sản xuất nông lâm nghiệp có đối tượngchủ yếu là đất nông lâm nghiệp, trong khi đó quy hoạch xây dựng tập trungnghiên cứu về phát triển các đô thị

2.2.1.2 Thời kỳ từ năm 1975 đến trước khi có Luật Đất đai 1993

* Đối với quy hoạch sử dụng đất:

- Từ năm 1975 - 1981 là thời kỳ triển khai hàng loạt các nhiệm vụ điềutra cơ bản trên phạm vi cả nước Vào cuối năm 1978, lần đầu tiên đã xâydựng được các phương án phân vùng nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệpchế biến nông lâm sản của cả nước, của 7 vùng kinh tế và của tất cả 44 tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương trình Chính phủ xem xét phê duyệt Trongcác tài liệu này đều đã đề cập đến quy hoạch sử dụng đất đai, coi đó nhưnhững căn cứ khoa học quan trọng để luận chứng các phương án phát triểnngành

Thực hiện Chỉ thị số 100/TW ngày 13 tháng 01 năm 1981 về cải tiếncông tác khoán, mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm lao động và người laođộng trong hợp tác xã nông nghiệp, thời kỳ này xuất hiện cụm từ “Quy hoạchHợp tác xã” mà thực chất công tác này tập trung vào quy hoạch đồng ruộngvới nội dung chủ yếu của nó là bố trí sử dụng đất đai

Bước vào thời kỳ 1981 - 1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (1982)

đã quyết định: “Xúc tiến công tác điều tra cơ bản, dự báo, lập Tổng sơ đồ pháttriển và phân bố lực lượng sản xuất…” Chính phủ ra Nghị quyết số 50 về xâydựng quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội của 500 đơn vị hành chính cấphuyện được ví như 500 “pháo đài” Quy hoạch sử dụng đất đai là một nộidung quan trọng trong các quy hoạch hoạch tổng thể kinh tế - xã hội này tuy

đã có bước phát triển nhưng vẫn chưa phải là một quy hoạch riêng biệt nênvẫn còn nhiều hạn chế

Đây là giai đoạn có tính bước ngoặt về bố trí sắp xếp lại đất đai tronghoạch tổng thể kinh tế - xã hội Điều này được phản ánh ở chỗ nội dung chủyếu của Tổng sơ đồ tập trung vào quy hoạch vùng chuyên môn hoá và cácvùng sản xuất trọng điểm của lĩnh vực nông nghiệp, các vùng trọng điểm củalĩnh vực công nghiệp, xây dựng, giao thông, thuỷ lợi, cơ sở hạ tầng và đô thị.Khi Luật đất đai năm 1987 ra đời (có hiệu lực thi hành từ tháng 01 năm1988), đánh dấu một bước mới về quy hoạch sử dụng đất đai Luật Đất đai

1988 quy định quy hoạch sử dụng đất đai có tính pháp lý và là một trongnhững nội dung cơ bản của công tác quản lý nhà nước về đất đai

Trong thời gian từ 1988 đến 1990, Tổng cục Quản lý Ruộng đất đã chỉđạo một số địa phương lập quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, cấp xã theo quyđịnh của Luật đất đai 1988 Số lượng các quy hoạch này trên phạm vi cả nướcchưa nhiều nhưng qua đó Tổng cục Quản lý Ruộng đất và các địa phương đãtrao đổi, hội thảo và rút ra những vấn đề cơ bản về nội dung và phương phápquy hoạch sử dụng đất, làm cho quy hoạch sử dụng đất không chỉ đơn thuầnđáp ứng việc sử dụng đất đai mà trở thành một nội dung, đồng thời là công cụđắc lực cho công tác quản lý nhà nước về đất đai của các địa phương

Tổng cục Quản lý Ruộng đất lần đầu tiên ban hành văn bản hướng dẫn

về quy hoạch phân bổ đất đai chủ yếu đối với cấp xã (Thông tư số QHKH ngày 15 tháng 4 năm 1991) với những nội dung chính như sau:

106/TT Xác định ranh giới về quản lý, sử dụng đất;

- Điều chỉnh một số trường hợp về quản lý và sử dụng đất;

- Phân định và xác định ranh giới những khu vực đặc biệt;

- Một số nội dung khác về chu chuyển 5 loại đất, mở rộng diện tích đấtsản xuất, chuẩn bị cho việc giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,xây dựng các văn bản chính sách đất đai, kế hoạch sử dụng đất đai.

* Đối với quy hoạch xây dựng:

Quy hoạch xây dựng nói chung, quy hoạch xây dựng đô thị nói riêng ởnước ta trong giai đoạn trước đổi mới (1986) vẫn còn khiêm tốn, chưa có hệthống, chưa định hình được hướng phát triển rõ ràng Mặc dù thành quả quyhoạch xây dựng trong thời kỳ này còn hạn chế nhưng nó cũng đóng góp đắclực cho công cuộc xây dựng ở miền Bắc cũng như trên phạm vi cả nước saukhi đất nước thống nhất Đồng thời, nó cũng đặt nền móng cho sự phát triểntiến bộ của công tác quy hoạch xây dựng giai đoạn tiếp theo

Từ khi Đảng ta đề ra đường lối đổi mới đất nước tại Đại hội toàn quốclần thứ VI năm 1986, đánh dấu quá trình chuyển mình tích cực nhất của quyhoạch xây dựng đô thị Mặc dù còn nhiều quan điểm, nhận thức khác nhau vềquy hoạch, quản lý đô thị, công tác quy hoạch phát triển đô thị bước đầu đã cónhững đóng góp đáng kể cho những thành công trong giai đoạn tiếp theo Đây

là giai đoạn tìm tòi, dần dần thay đổi các phương pháp nghiên cứu của côngtác quy hoạch đô thị Chuyển từ những nhận thức sản phẩm của nền kinh tế kếhoạch sang một thời kỳ mới, một giai đoạn nhiều khó khăn của phần lớn đôthị nơi mà mọi nguồn vốn dành cho phát triển và xây dựng đô thị hoàn toàn

do Nhà nước cung cấp Hầu như chưa có hình ảnh các khu nhà do dân tự xây,các khách sạn, văn phòng hay các công trình vui chơi giải trí mang dấu ấn của

tư nhân

Đây là giai đoạn tìm tòi, dần dần thay đổi các phương pháp nghiên cứucủa công tác quy hoạch đô thị Chuyển từ những nhận thức sản phẩm của nềnkinh tế kế hoạch sang một thời kỳ mới, một giai đoạn nhiều khó khăn củaphần lớn đô thị nơi mà mọi nguồn vốn dành cho phát triển và xây dựng đô thịhoàn toàn do Nhà nước cung cấp Hầu như chưa có hình ảnh các khu nhà do

dân tự xây, các khách sạn, văn phòng hay các công trình vui chơi giải trímang dấu ấn của tư nhân

Giai đoạn này có rất ít văn bản chính thức hướng dẫn lập quy hoạch đôthị của Việt Nam Quyết định 322/BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn về quytrình từ giai đoạn lập đến phê duyệt các đồ án Quy hoạch đô thị này đã phảnánh sự chuyển mình của quy hoạch xây dựng để đáp ứng yêu cầu thực tế,nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, những thử nghiệm phương thức khai thácchuyển đổi để tạo nguồn lực tài chính xây dựng đô thị

Hàng loạt các đô thị trên toàn quốc đã dần được lập quy hoạch chung để

có những dự báo về quy mô dân số, xác định quy mô đất đai, bố trí trên tổngmặt bằng, xác định những định hướng về phát triển không gian và hệ thống hạtầng kĩ thuật cho đô thị Nhiều đồ án quy hoạch đô thị sau khi lập và phêduyệt đã được các chính quyền đô thị coi trọng và vận hành tương đối hiệuquả trong quản lý đầu tư cải tạo và xây dựng đô thị

Quy hoạch đô thị đã có mối quan hệ chặt chẽ hơn về mặt quản lý nhànước với vấn đề quản lý quy hoạch và phát triển đô thị, quản lý đầu tư xâydựng, quản lý đất đai, nhà ở và sử dụng các công trình đô thị Đặc biệt là sựhình thành các loại hình lập quy hoạch khu công nghiệp tập trung và khu đôthị mới, là tiền đề cơ sở cho sự mở rộng mạng lưới đô thị quốc gia trong giaiđoạn tiếp theo [14]

* Thực trạng mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch:

Mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trongthời kỳ này dần hình thành rõ nét, nhất là trong giai đoạn sau đổi mới Mặc dùnội dung và phương pháp của cả hai loại quy hoạch còn những nhược điểm,chưa tính toán đầy đủ các điều kiện khách quan, quy hoạch ít chú trọng đến tổchức không gian, thiên về lập quy hoạch chia lô nhưng giữa hai loại quyhoạch đã có những tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời cũng xuất hiện

sử dụng đất thời kỳ này không chỉ là đất nông lâm nghiệp mà bao gồm tất cảcác loại đất (5 loại đất chính theo quy định của Luật Đất đai năm 1987) Quyhoạch xây dựng đã có liên quan nhiều đến quản lý đất đai Bên cạnh nhữngmặt thống nhất, hỗ trợ lẫn nhau thì trong mối quan hệ giữa hai loại quy hoạchxuất hiện những mâu thuẫn, chồng chéo mà một trong những nguyên nhân,đồng thời là sự biểu hiện của nó là sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụgiữa các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và về xây dựng.

2.2.1.3 Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 1993 đến nay

* Đối với quy hoạch sử dụng đất:

Luật Đất đai năm 1993 ra đời, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho công tácquy hoạch sử dụng đất đai đai Tổng cục Địa chính đã tổ chức các Hội nghịtập huấn, triển khai công tác Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai và chỉ đạothực hiện thí điểm ở 10 tỉnh, 20 huyện; ban hành quy trình, định mức và đơngiá điều tra quy hoạch sử dụng đất đai áp dụng trong phạm vi cả nước

Công tác quy hoạch sử dụng đất đai được triển khai mạnh mẽ và có bàibản hơn ở cả 4 cấp là: cả nước, tỉnh, huyện, xã Báo cáo “Quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất đai cả nước đến năm 2000” đã được Chính phủ trình Quốchội khoá IX tại kỳ họp thứ 10 (15/10 - 12/11/1996) và kỳ họp thứ 11 (02/4 -10/5/1997) Quốc Hội đã ra Nghị quyết số 01/1997/QH9 ngày 10/5/1997thông qua kế hoạch sử dụng đất đai đến năm 2000 của cả nước [24]

Tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khoá XI, Quốc Hội có Nghị quyết số 29/2004/QH11 thông qua quy hoạch sử dụng đất đai cả nước đến năm 2010 và kếhoạch sử dụng đất đai đến năm 2005

Sau khi Luật Đất đai năm 2003 và các Nghị định của Chính phủ về thihành Luật Đất đai được ban hành, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hànhThông tư số 30/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 về việc hướng dẫn lập,điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, đồng thời Bộ

đã ban hành Quy trình, Định mức, đơn giá lập quy hoạch, kế hoạch sử dụngđất đai các cấp; Định mức sử dụng một số loại đất phi nông nghiệp.

Đến nay, kết quả triển khai công tác Quy hoạch sử dụng đất đai trênphạm vi cả nước như sau:

- Quy hoạch sử dụng đất đai đai cấp tỉnh:

Đến nay đã có 64 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (bao gồm cảtỉnh Hà Tây cũ) xây dựng xong phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đấtđến năm 2010 và lập kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ cuối (2006 - 2010) và đãđược Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức thẩm định Trong đó có 62 tỉnh đãđược Chính phủ xét duyệt; riêng thành phố Hà Nội đang trình Chính phủ xétduyệt; tỉnh Hà Giang đang hoàn chỉnh tài liệu theo ý kiến thẩm định của các

Bộ, ngành để trình Hội đồng nhân dân thông qua trước khi trình Chính phủxét duyệt Có một số tỉnh, thành phố đang triển khai lập quy hoạch sử dụngđất giai đoạn 2011-2020 [8]

- Quy hoạch sử dụng đất đai cấp huyện:

Cả nước có 531/681 huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoàn thànhviệc lập quy hoạch đến năm 2010 (chiếm 77,97%); 98 huyện đang triển khai(chiếm 14,4%); còn lại 52 huyện chưa triển khai (chiếm 7,64%), phần lớn làcác đô thị (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) [8]

- Quy hoạch sử dụng đất đai xã, phường, thị trấn (cấp xã):

Cả nước có 7.576/11.074 xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) đãlập quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 (đạt 68,41%); 1.507 xã đang triểnkhai (đạt 13,61%); còn lại 1.991 xã chưa triển khai (chiếm 17,98%) [8]

* Đối với quy hoạch xây dựng:

Thời kỳ này được xem như một thời kỳ đô thị hóa mạnh mẽ với nhiềuchuyển đổi lớn trong phát triển đô thị Việt Nam Luật Xây dựng được ban

hóa ngày càng cao, hướng tới việc tăng cường công tác quản lý đô thị, đổimới việc lập và xét duyệt quy hoạch, kỷ cương trong quản lý đất đai, tạonguồn tài chính cho nguồn lực phát triển đô thị và “đổi mới sang hình thứcquy hoạch tạo các dự án phát triển đô thị tập trung thay cho xu hướng chia lônhỏ lẻ của giai đoạn trước” [3], [14].

Năm 1998, Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị quốc gia đãđược Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm xác lập các định hướng lớn chocác vùng đô thị trên toàn quốc, dự báo sự tăng trưởng của hệ thống đô thị vàđịnh hướng phân bố hệ thống đô thị

Từ năm 2003, sau khi Luật Xây dựng và Nghị định về Quy hoạch xâydựng ra đời đã khẳng định các loại hình quy hoạch gồm quy hoạch xây dựngvùng, quy hoạch xây dựng đô thị (bao gồm quy hoạch chung xây dựng đô thị

và quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị), quy hoạch xây dựng điểm dân cư nôngthôn và đưa nội dung “Thiết kế đô thị” vào công tác quy hoạch [20], [12]

Nổi bật trong giai đoạn hiện nay là công tác lập quy hoạch xây dựngvùng Nhiều đồ án quy hoạch xây dựng Vùng đã được Chính phủ và Bộ Xâydựng chỉ đạo thực hiện như Quy hoạch xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội, Quyhoạch xây dựng Vùng Thành phố Hồ Chí Minh, các vùng biên giới, các vùngduyên hải

Theo số liệu tháng 12/2007, cả nước có trên 728 đô thị, gồm 95 thành

phố và thị xã, 622 thị trấn trong đó có 2 đô thị loại đặc biệt là Hà Nội và

Thành phố Hồ Chí Minh, 3 đô thị loại I, 14 đô thị loại II, 38 đô thị loại III, 38

đô thị loại IV và có hơn 600 loại V Đến nay, hầu hết các đô thị đã tiến hànhthực hiện công tác lập và điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng đô thị [14].Đối với khu vực nông thôn: Cùng với chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp,quy hoạch điểm dân cư nông thôn đã bước đầu phát triển với các điểm đángchú ý, từng bước tạo ra bộ mặt mới cho nông thôn nước ta thời kỳ đổi mới

như: Ngói hoá và kiên cố hoá nhà ở nông thôn; phát triển các công trình dịch

vụ công cộng; bê tông hoá đường làng ngõ xóm…

* Thực trạng mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch:

Mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trongthời kỳ này đã thể hiện rõ rệt cả những mặt tích cực lẫn tiêu cực Giữa hai loạiquy hoạch đã có sự tác động, hỗ trợ tích cực lẫn nhau trong mỗi phạm vi quyhoạch; loại quy hoạch này được lập đã căn cứ vào loại quy hoạch kia; trongviệc lập cũng như tổ chức thực hiện quy hoạch đã có sự phối hợp nhất địnhgiữa các cơ quan chức năng Song giữa hai loại quy hoạch cũng nảy sinhnhững vấn đề mâu thuẫn, bất cập, đòi hỏi phải được nghiên cứu giải quyết,nhất là về nội dung quy hoạch

2.2.2 Đánh giá chung về tình hình quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và thực trạng mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch ở nước ta

2.2.2.1 Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Công tác quy hoạch sử dụng đất đai đã có những bước tiến quan trọngqua từng thời kỳ phát triển, ngày càng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xãhội của đất nước Trong những năm gần đây công tác quy hoạch, kế hoạch sửdụng đất đai đã được quan tâm chỉ đạo thực hiện; việc lập quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất đai của các cấp từng bước đi vào nề nếp Kết quả đó đãgóp phần quan trọng trong việc tăng cường, thống nhất quản lý Nhà nước vềđất đai và sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất trong nông nghiệp, nông thôn;

cơ bản đáp ứng được nhu cầu của giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước Tuy nhiên, công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đaicác cấp còn một số tồn tại:

- Tiến độ lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai các cấp, nhất là cấphuyện, cấp xã còn chậm; thiếu đồng bộ giữa quy hoạch sử dụng đất đai vớichiến lược phát triển của các ngành

- Chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, nhất là quy hoạch sửdụng đất đai ở cấp tỉnh, cấp huyện còn những hạn chế nhất định, chưa phùhợp với thực tiễn, phải điều chỉnh lại; việc dự báo phát triển kinh tế - xã hội

để tính toán trong quy hoạch chưa chính xác Nội dung quy hoạch sử dụng đấtđai các cấp chưa hoàn thiện cần được tiếp tục nghiên cứu, bổ sung để đáp ứngđược nhu cầu của thực tiễn Vì vậy, tính hiệu quả và tính khả thi của quyhoạch còn thấp; việc quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch chưa trở thành

ý thức trong các cơ quan nhà nước, các tổ chức và cá nhân

- Quy hoạch sử dụng đất đai còn nặng về sắp xếp các loại đất cho mụctiêu quản lý hành chính, chưa tính toán đầy đủ về hiệu quả kinh tế và môitrường trong sử dụng đất, hạn chế khả năng bảo vệ và cải thiện môi trườngsống, chưa đảm bảo phát huy cao nhất sức sản xuất của đất đai

- Việc tổ chức và quản lý thực hiện quy hoạch sử dụng đất đai chưa đượccác địa phương chú trọng, phân cấp trách nhiệm quản lý quy hoạch, kế hoạch

sử dụng đất đai chưa rõ ràng, còn chồng chéo; chưa bảo đảm kinh phí chothực hiện quy hoạch… nên kết quả thực hiện quy hoạch bị hạn chế

2.2.2.2 Về quy hoạch xây dựng

Nội dung và phương pháp quy hoạch xây dựng phát triển và ngày cànghoàn thiện qua các giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội Chất lượng quy hoạchxây dựng không ngừng được nâng lên, số lượng quy hoạch ngày càng nhiều;các loại hình quy hoạch xây dựng ngày càng đầy đủ, không chỉ giới hạn ở quyhoạch xây dựng đô thị Vì vậy, công tác quy hoạch xây dựng đang ngày càngđáp ứng tốt hơn cho quá trình phát triển của cả nước và ở từng địa phương.Tuy nhiên, những hạn chế của quy hoạch xây dựng trong những năm qua làkhông thể tránh khỏi, thể hiện ở một số điểm sau:

- Các quy hoạch chưa đồng bộ, thiếu tính dự báo và ổn định dẫn đến việckhai thác sử dụng quy hoạch, quản lý xây dựng, giới thiệu địa điểm thu hútđầu tư còn bị động;

- Quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị và nông thôn còn thiếu và chưahoàn chỉnh, đồng bộ, nhất là thiếu nhiều quy hoạch chi tiết các khu dân cư,quy hoạch điểm dân cư nông thôn;

- Công tác quản lý hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị cònnhiều vấn đề bất cập, việc đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật đôthị chưa đáp ứng yêu cầu, chưa đồng bộ, chất lượng chưa cao gây không ítlãng phí và làm ảnh hưởng đến cảnh quan kiến trúc đô thị;

- Các vấn đề về kiểm soát phát triển, hiệu quả sử dụng đất, sự xâm lấnđất nông nghiệp và những vùng sinh thái tự nhiên

2.2.2.3 Thực trạng mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở nước ta

Trong thời gian trước thời kỳ đổi mới, đối tượng, phạm vi, mục tiêu vànội dung của hai loại quy hoạch này tương đối độc lập Quy hoạch sử dụngđất được thực hiện chủ yếu đối với đất nông nghiệp; quy hoạch xây dựng chủyếu là quy hoạch phát triển các đô thị Vì vậy, mối quan hệ giữa hai loại quyhoạch này chưa thể hiện rõ rệt, chưa có sự gắn kết, phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau;giữa hai loại quy hoạch cũng chưa xuất hiện nhiều sự mâu thuẫn, chồng chéonên hầu như chưa đặt vấn đề phải giải quyết mối quan hệ giữa hai loại quyhoạch này

Bước vào thời kỳ đổi mới, cả quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng ở nước ta đều có bước phát triển mới Phương pháp nghiên cứu, nộidung quy hoạch có nhiều thay đổi, phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu phát triểnkinh tế - xã hội của đất nước Các loại hình quy hoạch, nhất là quy hoạch xâydựng ngày càng đa dạng và đầy đủ hơn Mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng ngày càng đa dạng, phức tạp; giữa hai loại quyhoạch ngày càng gắn bó hữu cơ, hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời cũng xuất hiệnngày càng nhiều những vướng mắc, chồng chéo

Ở giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới, bên cạnh những kết quả tích cực đãđạt được thì cả hai loại quy hoạch còn nặng về phương pháp hành chính, thiên

về mặt quản lý của Nhà nước; quy hoạch sử dụng đất chủ yếu là sắp xếp cácloại đất cho mục tiêu quản lý hành chính, chưa tính toán đầy đủ về hiệu quảkinh tế, xã hội và môi trường, chưa thực sự coi đất đai là nguồn của cải, làloại tư liệu sản xuất đặc biệt; Quy hoạch xây dựng chưa chú trọng đến việc tổchức không gian, nặng về lập quy hoạch chia lô nên đã để lại những hình ảnhkiến trúc các đô thị chất lượng thấp kém, manh mún, nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ về

cơ sở hạ tầng [14] Trong giai đoạn này, mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng đã hình thành những gắn kết, phụ thuộc lẫn nhau;đồng thời cũng xuất hiện những mâu thuẫn, chồng chéo, nhất là trong việcphân bố, bố trí sử dụng đất đai Các mâu thuẫn, chồng chéo này một mặt biểuhiện ở sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan quản lý nhànước về đất đai và xây dựng, mặt khác thể hiện cụ thể khi triển khai cácphương án, đồ án quy hoạch trên cùng một địa bàn, một lãnh thổ

Với điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay, quátrình đô thị hoá đang diễn ra nhanh chóng thì trong mối quan hệ giữa quyhoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng, các nội dung quy hoạch đang đượcquan tâm phối hợp để có sự thống nhất, đồng bộ; giữa hai loại quy hoạchngày càng có sự phụ thuộc lẫn nhau Tuy nhiên do tính chất quy hoạch ngàycàng đa dạng nên giữa hai loại quy hoạch cũng đang nảy sinh ngày càngnhiều các mâu thuẫn, chồng chéo cần được quan tâm giải quyết Thực trạng

về việc lập và tổ chức thực hiện hai loại quy hoạch, việc phối hợp giữa ngànhquản lý đất đai và ngành xây dựng còn những vấn đề nổi cộm cần nghiên cứugiải quyết; chức năng, nhiệm vụ của hai loại quy hoạch cần được phân định rõràng hơn Mặc dù cả hai loại quy hoạch đã có những tiến bộ và đạt đượcnhững kết quả nhất định nhưng hiệu quả còn thấp mà một trong nhữngnguyên nhân chính là chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch,

nội dung và phương pháp quy hoạch còn những vấn đề bất cập chưa đáp ứngđầy đủ các yêu cầu của thực tiễn.

2.3 LUẬN CHỨNG VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUY HOẠCH SỬ DỤNGĐẤT VÀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG

2.3.1 Tính tất yếu khách quan của mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

Về mặt lý luận, các loại quy hoạch, các cấp quy hoạch luôn có quan hệmật thiết với nhau, hỗ trợ lẫn nhau, là cơ sở và tiền đề của nhau, thống nhấtvới nhau, cùng hướng tới các mục tiêu chung là phát triển kinh tế - xã hội củađất nước, của mỗi vùng, mỗi địa phương Trong đó, quy hoạch tổng thể pháttriển kinh tế - xã hội là quy hoạch có tính định hướng chung, là căn cứ để lập

và thực hiện các loại quy hoạch khác Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạchxây dựng đều phải căn cứ vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vàphải phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời, cótác dụng hỗ trợ và bổ sung cho quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Mối quan hệ hữu cơ giữa các loại quy hoạch xuất phát từ yêu cầu kháchquan của quá trình phát triển Mục tiêu chung của các quy hoạch đều là mụctiêu phát triển, xét đến cùng đều nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xãhội Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đều căn cứ vào quy hoạchtổng thể phát triển kinh tế - xã hội, đều nhằm đạt mục tiêu chung của sự pháttriển, cùng có đối tượng chính là đất đai và bố trí sử dụng đất Mối quan hệgiữa hai loại quy hoạch này hình thành một cách khách quan, một nhu cầu tấtyếu của quá trình phát triển Việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ này cũng

là một yêu cầu khách quan nhằm làm cho các quy hoạch có sự thống nhất,đồng bộ, làm cơ sở cho việc phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong côngtác quy hoạch thì mới có thể đem lại hiệu quả cao

2.3.2 Nội dung chủ yếu của mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

Bản chất của mối quan hệ này biểu hiện ở sự phù hợp hay chưa phù hợpgiữa hai loại quy hoạch về các mặt:

- Về thời gian, không gian lập quy hoạch: Thể hiện ở thời điểm lập quyhoạch, thời hạn quy hoạch (kỳ quy hoạch), phạm vi lãnh thổ quy hoạch củaquy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

- Về nội dung quy hoạch: Thể hiện ở việc xác định mục tiêu, việc dự báocác chỉ tiêu, các phương án sử dụng đất, tổ chức không gian lãnh thổ trongmột phạm vi nhất định Nội dung quy hoạch là mặt chủ yếu, có tính bản chấttrong mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch

- Về quá trình tổ chức thực hiện hai loại quy hoạch: Thể hiện ở sự thíchứng, phù hợp lẫn nhau về quy trình, nội dung và cách thức tiến hành giám sát

và kiểm tra việc thực hiện quy hoạch; thể hiện ở sự phân công và phối hợpgiữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc lập, tổ chức thực hiện,quản lý quy hoạch

2.3.3 Vấn đề về chất lượng của quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch

Có thể nói, chất lượng của quy hoạch sử dụng đất cũng như quy hoạchxây dựng luôn gắn liền với việc giải quyết tốt hay không tốt mối quan hệ giữahai loại quy hoạch này Khi giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa hai loạiquy hoạch, làm cho hai loại quy hoạch có sự thống nhất, đồng bộ, hỗ trợ lẫnnhau thì làm tăng tính khả thi, tính hiệu quả của mỗi loại quy hoạch; vì vậy,chất lượng của quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đều được tănglên Mặt khác, khi chất lượng của cả quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng trên cùng một địa bàn được bảo đảm, có nghĩa là nội dung của cả hailoại quy hoạch đều phù hợp với các điều kiện cụ thể của địa bàn quy hoạch,

đều đáp ứng được các mục tiêu phát triển thì khi đó mối quan hệ giữa hai loạiquy hoạch về cơ bản đã được giải quyết tốt, hai loại quy hoạch có sự thốngnhất và đồng bộ với nhau.

Tất nhiên, chất lượng quy hoạch không phải là yếu tố duy nhất ảnhhưởng đến việc giải quyết mối quan hệ mà là một trong những yếu tố cơ bản;ngược lại, việc giải quyết tốt mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch cũng khôngphải là yếu tố duy nhất để bảo đảm chất lượng của mỗi loại quy hoạch mà làmột trong những nhân tố quan trọng, có tính quyết định

Như vậy, giữa hai yếu tố chất lượng quy hoạch và mối quan hệ giữa

hai loại quy hoạch luôn có quan hệ biện chứng với nhau, là tiền đề và kết quả

của nhau Vì vậy, để giải quyết tốt mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất

và quy hoạch xây dựng thì trước hết cần đổi mới và nâng cao chất lượng côngtác quy hoạch, bảo đảm được một số yêu cầu sau:

- Công tác quy hoạch phải đảm bảo thể chế hoá đường lối chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước, cụ thể hóa chiến lược phát triển kinh tế -

xã hội của cả nước, của địa phương

- Bổ sung, hoàn thiện nội dung và phương pháp quy hoạch nhằm nângcao chất lượng cả quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

- Đẩy mạnh công tác quy hoạch, khẩn trương hoàn thành các quy hoạch

từ Trung ương đến địa phương, từ tổng thể đến chi tiết; cả quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng phải có sự phát triển tương ứng, hài hòa

- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy về lập, thẩm định, phêduyệt, tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch Phân định rõ chức năng,nhiệm vụ của các cơ quan quy hoạch; có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ trongquá trình tổ chức thực hiện

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

3.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là nội dung, bản chất của mốiquan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng nói chung vàđược thể hiện cụ thể trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Nghiên cứu mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng chỉ tập trung nghiên cứu về sự phù hợp, chưa phù hợp giữa hai loại quyhoạch về thời gian, không gian lập quy hoạch; về nội dung lập quy hoạch; vềquá trình tổ chức thực hiện quy hoạch của hai loại quy hoạch

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Các nội dung nghiên cứu của đề tài bao gồm các vấn đề nhằm đạt đượccác mục tiêu đã xác định; cần tập trung vào các nội dung có liên quan trựctiếp đến mục đích nghiên cứu, bao gồm bốn vấn đề chính như sau:

Thứ nhất, khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Hải phòng

Phần này tập trung nêu và phân tích, đánh giá các điều kiện tự nhiên,kinh tế - xã hội chủ yếu của thành phố Hải phòng có liên quan đến việc lập,thực hiện quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng của Thành phố; liênquan đến mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch này; thể hiện được các mặtthuận lợi cũng như khó khăn đối với công tác quy hoạch

Thứ hai, nghiên cứu về sự phù hợp và chưa phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng

Để xác định được những mặt phù hợp cũng như chưa phù hợp lẫn nhaugiữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng,

trước hết cần nghiên cứu, đánh giá về tình hình công tác quy hoạch sử dụngđất, quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Việc nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trênđịa bàn thành phố Hải Phòng nhằm đánh giá được thực trạng công tác quyhoạch của hai loại quy hoạch và tìm hiểu thực chất về mối quan hệ giữa hailoại quy hoạch trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Tiến hành phân tích, đánh giá về sự phù hợp và chưa phù hợp giữa quyhoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng qua việcphân tích, so sánh các nội dung chủ yếu của công tác lập, thẩm định, phêduyệt, thực hiện quy hoạch đối với quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xâydựng nhằm chỉ ra những mặt thống nhất, phù hợp cũng như những bất cập,mâu thuẫn giữa hai loại quy hoạch cần kiến nghị sửa đổi, gồm các nội dungsau:

(1) So sánh các quy định các quy định và thực tế áp dụng các quy định vềthời gian, không gian lập quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ởthành phố Hải Phòng

(2) Phân tích, so sánh các quy định về thẩm định, phê duyệt; thẩm quyềnthẩm định, phê duyệt đối với quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựngcũng như thực tế áp dụng ở thành phố Hải Phòng

(3) Phân tích, so sánh về nội dung lập quy hoạch của quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng; so sánh một số chỉ tiêu về kinh tế - xã hội, sửdụng đất chủ yếu được xác định trong quy hoạch sử dụng đất và quy hoạchxây dựng thành phố Hải Phòng Đây là một nội dung nghiên cứu rất quantrọng nhằm chỉ ra mối quan hệ chủ yếu, có tính bản chất giữa hai loại quyhoạch; đồng thời nhằm chỉ ra những nội dung chưa thống nhất, chưa phù hợpvới nhau, làm hạn chế đến chất lượng và hiệu quả của mỗi loại quy hoạch

(4) Phân tích, so sánh về các quy định về quản lý, tổ chức thực hiện đốivới quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng và thực tế thực hiện ởthành phố Hải Phòng

Hiệu quả của mỗi loại quy hoạch chỉ được thể hiện trong thực tế thôngqua quá trình tổ chức thực hiện quy hoạch Vì vậy, việc so sánh về quy trình,nội dung và cách thức tiến hành giám sát và kiểm tra việc thực hiện hai loạiquy hoạch cần chỉ ra được cơ chế kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch chặtchẽ, có hiệu quả; đồng thời khắc phục được những nội dung không hợp lýtrong quá trình tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch

Thứ ba, xác định những bất cập chung giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng cũng như bất cập giữa hai loại quy hoạch ở Hải Phòng

Gồm các nội dung:

- Những bất cập qua việc rà soát các quy định hiện hành

- Những bất cập về nội dung giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạchxây dựng

- Những bất cập về quản lý, tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất vàquy hoạch xây dựng

Thứ tư, đề xuất phương hướng khắc phục những bất cập để nâng cao chất lượng quy hoạch sử dụng đất trong mối quan hệ với quy hoạch xây dựng

- Đề xuất những nội dung cụ thể đối với thành phố Hải Phòng

- Đề xuất phương hướng chung để khắc phục các bất cập nhằm nâng caochất lượng quy hoạch sử dụng đất trong mối quan hệ với quy hoạch xây dựnggồm các nội dung: sửa đổi, bổ sung một số nội dung quy hoạch sử dụng đất

và quy hoạch xây dựng; xác định vai trò, nhiệm vụ của quy hoạch sử dụng đấttrong mối quan hệ với quy hoạch xây dựng; hướng hoàn thiện các quy định vềquy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng

3.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Về phạm vi không gian, Đề tài được triển khai nghiên cứu trên địa bànthành phố Hải Phòng và được thực hiện chủ yếu đối với quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng cấp Thành phố

Về phạm vi chuyên môn nghiên cứu, Đề tài không nghiên cứu toàndiện các vấn đề liên quan đến mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch, không

đi sâu nghiên cứu về tình hình công tác quy hoạch sử dụng đất và quyhoạch xây dựng ở thành phố Hải Phòng, mà chủ yếu tập trung nghiên cứunội dung và bản chất của mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch này, nhằmlàm rõ mối quan hệ về các mặt: sự phù hợp và chưa phù hợp giữa hai loạiquy hoạch, tính chất mối quan hệ giữa hai loại quy hoạch; đồng thời xácđịnh những bất cập, mâu thuẫn trong mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quyhoạch xây dựng được thực hiện trên cơ sở các quy định hiện hành của Nhànước về hai loại quy hoạch; tình hình công tác quy hoạch sử dụng đất, quyhoạch xây dựng và các tài liệu có liên quan trên địa bàn thành phố Hải Phòng,tiến hành đánh giá thực trạng quá trình lập và thực hiện quy hoạch sử dụngđất và quy hoạch xây dựng để thấy được những mặt phù hợp và những mâuthuẫn giữa hai loại quy hoạch; xác định được những bất cập, mâu thuẫn giữaquy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng, làm căn cứ để đề xuất sửađổi, bổ sung những quy định hiện hành đối với quy hoạch sử dụng đất vàquy hoạch xây dựng, sửa đổi một số nội dung và phương pháp quy hoạch

sử dụng đất cũng như quy hoạch xây dựng

3.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xuất phát từ mục tiêu và nội dung nghiên cứu, các phương pháp chủyếu được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài bao gồm: