Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở Tiểu học, đặc biệt là dạy học toán cho học sinh lớp 1 theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh
Trang 1A Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài :
Trong Chương trỡnh giỏo dục tiểu học hiện nay, mụn toỏn cựng với cỏcmụn học khỏc trong nhà trường Tiểu học có những vai trũ gúp phần quan trọngđào tạo nên những con người phát triển toàn diện
Toỏn học là mụn khoa học tự nhiờn cú tớnh lụgic và tớnh chớnh xỏc cao,
nú là chỡa khoỏ mở ra sự phỏt triển của cỏc bộ mụn khoa học khỏc
Muốn học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thỡ mỗi người giáo viênkhông phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đó cú sẵn trong Sách giáokhoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách dập khuôn, máymóc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ dạy học như vậy thỡviệc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽkhông cao Nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các
em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng vớinhững đổi mới diễn ra hàng ngày
Yêu cầu của giáo dục hiện nay đũi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy họcmôn toán ở bậc Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạocủa học sinh Vỡ vậy người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các
em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trũ chơi họctập là một hoạt động mà các em hứng thỳ nhất Cỏc trũ chơi có nội dung toánhọc lý thỳ và bổ ớch phự hợp với việc nhận thức của cỏc em Thụng qua cỏc trũchơi các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắcsâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú tronghọc tập, trong việc làm Khi chúng ta đưa ra được các trũ chơi toán học một cáchthường xuyên, khoa học thỡ chắc chắn chất lượng dạy học môn toán sẽ ngàymột nâng cao
ở bậc Tiểu học, đặc biệt là lớp 1, khi các em vừa kết thúc lứa tuổi vui chơicủa mình mà bước vào học tập, vừa học, vừa chơi Vì thế, việc tổ chức trò chơicho các em trong những giờ học là việc làm không thể thiếu, nó có vai trò vôcùng quan trọng phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của lứa tuổi Tiểu học Đặcbiệt, trong giờ học toán, việc tổ chức trò chơi cho các em bên cạnh việc gâyhứng thú, phấn khởi học tập cho học sinh mà còn mục đích cao hơn đó là giúpcho các em khắc sâu kiến thức, góp phần đạt hiệu quả cao trong giờ học toán.Tổchức trò chơi giúp các em hoà nhập với tập thể, nâng cao tinh thần đoàn kết tậpthể, mạnh dạn tham gia vào các trò chơi, ham chơi, ham học, giúp các em linhhoạt , sáng tạo trong cuộc sống.Vì thế việc tổ chức trò chơi toán học là việc làmcần thiết và quan trọng
Qua quá trình điều tra, theo dõi thực trạng việc tổ chức trò chơi học Toán
ở trường mình, tôi thấy việc tổ chức trò chơi cho học sinh trong các giờ học toáncòn nhiều bất cập, chưa thực sự được quan tâm đúng mức đôi khi người giáoviên sợ mất thời gian, ngại tìm tòi sáng tạo và tổ chức trò chơi Hình thức tổchức trò chơi còn nghèo nàn, chưa phong phú Học sinh chưa mạnh dạn khi
Trang 2tham gia chơi Nhiều em trong quá trình chơi chưa nhiệt tình, còn đứng ngoàicuộc.
Chớnh vỡ những lý do nờu trờn mà tụi đó chọn đề tài “Kinh nghiệm tổ chức một số trũ chơi trong dạy học Toán lớp 1” nhằm gõy hứng thỳ học tập
cho học sinh
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài.
- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở Tiểu học, đặc biệt
là dạy học toán cho học sinh lớp 1 theo phương hướng phát huy tính tích cực,chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp vớihọc tập giao lưu Hỡnh thành và rốn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thựctiễn
- Gúp phần gõy hứng thỳ học tập mụn Toỏn cho học sinh lớp 1, một mônhọc được coi là khụ khan, húc bỳa thỡ việc đưa ra các trũ chơi Toán học nhằmmục đích để các em học mà chơi, chơi mà học Trũ chơi toán học không nhữngchỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà cũn giỳp cỏc em củng cố và khắc sõucỏc tri thức đó
3 Nhiệm vụ và phạm vi nghiờn cứu :
3.1 Nhiệm vụ :
- Nghiên cứu nội dung , cấu trúc chương trính sách giáo khao Toán 1
- Nghiên cứu phương pháp tổ chức, hướng dẫn trò chơi cho học sinh tronggiờ học toán lớp 2 áp ụng thực tiễn trò chơi theo từng bài, từng phần của nộidung chương trình SGK Toán 1
- Soạn giáo án một bài với việc áp dụng trò chơi cho một giờ học cụ thể
- Đề xuất những ý kiến riêng về việc tổ chức trò chơi Toán học và nhữngbiện pháp giảng dạy có hiệu quả khi sử dụng trò chơi trong dạy học Toán lớp 1
3.2 Phạm vi nghiờn cứu :
- Đối tượng : Học sinh lớp 1
- Tài liệu : Sỏch giỏo khoa Toỏn 1, sỏch giỏo viờn Toán 1, sỏch Trũ chơitoán học nói chung…
4 Phương pháp nghiên cứu :
Để thực hiện đề tài này, tôi đó sử dụng cỏc phương pháp sau :
1 Nghiờn cứu tài liệu :
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung
đề tài
- Đọc SGK, sách giáo viên, các loại sách tham khảo : Toán tuổi thơ, giúp
em vui học toán
2 Nghiờn cứu thực tế :
- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung cỏc trũ chơi toán học
- Tổng kết rỳt kinh nghiệm trong quỏ trỡnh dạy học
- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm (Soạn giáo án đó thụng quacỏc tiết dạy) để kiểm tra tính khả thi của đề tài
2
Trang 3-B Giải quyết vấn đề
I Vị trớ của mụn Toán trong trường Tiểu học :
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng choviệc hỡnh thành và phỏt triển nhõn cỏch học sinh Mụn toỏn cũng như nhữngmôn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức vềthế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy vàbồi dưỡng tỡnh cảm đạo đức tốt đẹp của con người
Môn toán ở trường Tiều học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời giantrong chương trỡnh học của trẻ
Mụn toỏn cú tầm quan trọng to lớn Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có
hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người
Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương phápsuy nghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con ngườiphỏt triển toàn diện, hỡnh thành nhõn cỏch tốt đẹp cho con người lao động trongthời đại mới
II Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học.
- ở lứa tuổi Tiểu học cơ thể của trẻ đang trong thời kỳ phát triển hay nói
cụ thể là các hệ cơ quan cũn chưa hoàn thiện vỡ thế sức dẻo dai của cơ thể cũnthấp nờn trẻ khụng thể làm lõu một cử động đơn điệu, dễ mệt nhất là khi hoạtđộng quá mạnh và ở môi trường thiếu dưỡng khí
- Học sinh Tiểu học nghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khichúng không tập trung cao độ Vỡ vậy người giáo viên phải tạo ra hứng thútrong học tập và phải thường xuyên được luyện tập
- Học sinh Tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiệntượng nào đố nhất là những hỡnh ảnh gõy cảm xỳc mạnh
- Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới song các
em chóng chán Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều đồ dùng dạyhọc, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế, tăng cường thực hành, tổ chức các trũchơi xen kẽ để củng cố khắc sõu kiến thức
III Nhu cầu về đổi mới phương pháp dạy học :
Học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén sắc sảo, có óc tưởngtượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học nhưng rất dễ
bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng, quá tai Chính vỡ thế nội dungchương trỡnh, phương pháp giảng dạy, hỡnh thức chuyển tải, truyền đạt làm thếnào cho phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi là điều không thể xem nhẹ Đặc biệt đốivới học sinh lớp 1, lớp mà các em vừa mới vượt qua những mới mẻ ban đầuchuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập là chủ đạo Vỡ ở lứa tuổimẫu giỏo, cỏc em được học theo cách vui chơi là chủ yếu cũn yờu cầu về kỷ luậthọc tập và kết quả học tập khụng đặt ra nghiêm ngặt đối với mỗi em Lên đến lớp
1 thỡ yờu cầu đó đặt ra là thường xuyên đối với các em ở tất cả các môn học Như
Trang 4mà đến cuối năm lớp 1 các em mới quen dần với cách học đó Do vậy giờ học sẽ trởnên nặng nề, khụng duy trỡ được khả năng chú ý của cỏc em nếu cỏc em chỉ cú nghe
và làm theo
Muốn giờ học cú hiệu quả thỡ đũi hỏi người giáo viên phải đổi mớiphương pháp dạy học tức là kiểu dạy học “Lấy học sinh làm trung tõm” hướngtập trung vào học sinh, trên cơ sở hoạt động của các em Kiểu dạy này ngườigiáo viên là người định hướng, tổ chức ra những tỡnh huống học tập nú kớchthớch úc tũ mũ và tư duy độc lập Muốn các em học được thỡ trước hết giáo viênphải nắm chắc nội dung của mỗi bài và lựa chọn, vận dụng các phương pháp saocho phù hợp, bài nào thỡ sử dụng cỏc phương pháp trực quan, thuyết trỡnh, trũchơi hoặc bài nào thỡ sử dụng phương pháp giảng giải, kiểm tra, thí nghiệm nhưng phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học
Học sinh Tiểu học không thể ngồi quá lâu trong giờ học cũng như làmmột việc gỡ đ nhiều thời gian vỡ thề giỏo viờn cú thể thay đổi hoạt động học củacác em trong giờ học : cho các em thảo luận, làm bài tập hoặc thông qua trũchơi Có như vậy mới gây được hứng thú học tập và khắc sâu được bài học
IV Tỏc dụng của trũ chơi toán học:
Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong chính quátrỡnh hoạt động trong bản thân trũ chơi chứ không nằm ở kết quả chơi
Trũ chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luậtcủa trũ chơi chính là các quy tắc định rừ mục đích, kết quả và yêu cầu của hànhđộng trũ chơi, luật của trũ chơi có thể tường minh có thể không
Trũ chơi học tập là trũ chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn vớikiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học,giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơihọc sinh được vận dụng các kiến thức kỹ năng đó học vào cỏc tỡnh huống củatrũ chơi và do đó học sinh được thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức
kỹ năng đó học Như vậy trong trũ chơi học tập các kỹ năng môn toán được đưavào trũ chơi
Chính vì thế chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, đặcbiệt là học sinh lớp 1 nhằm giúp các em ngày càng hoàn thiện về nhâncách.Chơi là một yêu cầu mang tính sinh học của trẻ em nhất là đối với lứa tuổimẫu giáo và lứa tuổi học sinh lớp 1 Có thể nói, nó quan trọng như ăn, ngủ, họctập trong đời sống các em Chính vỡ vậy cỏc em luụn tỡm mọi cỏch và tranh thủthời gian trong mọi điều kiện để chơi Chính và lẽ đó mà trong mọi giờ học,mọi tiết học, ở tất cả các môn nói chung và môn Toán nói riêng đều phải thiết kếtrò chơi vào trong từng tiết học nhằm khắc sâu kiến thức cũ, giới thiệu kiến thứcmới Trò chơi trong giờ học được xem như nội dung, phương pháp, phương tiện
để giảng dạy các môn học nói chung và môn Toán nói riêng
Trong quá trình chơi, đã xây dựng cho các em tác phong khẩn trương, nhanhnhẹn, tính kỷ luật, sự sáng tạo… góp phần giáo dục đạo đức, hình thành nhâncách cho học sinh Khi tham gia trò chơi các em vận dụng kiến thức đã học, vậndụng trí thông minh và sự sáng tạo của mình để khắc sâu kiến thức.Bên cạnh đó
4
Trang 5-người giáo viên có cơ hội động viên, khích lệ học sinh hăng say học tập thamgia chơi nhiệt tình, từ đó tạo cho trẻ một tinh thần thoải mái vì trẻ “ học mà chơi,chơi mà học”.
Như vậy, trũ chơi không chỉ là phương tiện mà cũn là phương pháp giáodục
V.Một số trũ chơi toán học lớp 1
1.Những nguyên tắc khi tổ chức trò chơi:
Căn cứ nội dung kiến thức, trình độ học sinh và điều kiện hiện có, giáo viên lựa chọn trò chơi để dựa vào dạy học như một hoạt động dạy học Toán Giáo viên phải thật đặc biệt chú ý xác định rõ mục đích học tập của trò chơi
Để phục vụ cho bài giảng hoàn thành tốt, giáo viên cần soạn cả các bước tổ chứctrò chơi cho học sinh ngay trong bài soạn
Để các trũ chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trũ chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau :
a Thiết kế trũ chơi toán học trong môn toán :
* Tổ chức trũ chơi học tập để dạy môn toán nói chung và môn toán lớp 1nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗitiết học cụ thể để đưa ra các trũ chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trũchơi trong dạy toán có hiệu quả cao thỡ đũi hỏi mỗi giỏo viờn phải cú kế hoạchchuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau :
+ Trũ chơi mang ý nghĩa giỏo dục
+ Trũ chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
+ Trũ chơi phải phù hợp với tâm sinh lý học sinh lớp 1, phự hợp với khảnăng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
+ Hỡnh thức tổ chức trũ chơi phải đa dạng, phong phú
+ Trũ chơi phải được chuẩn bị chu đáo
+ Trũ chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh
* Cấu trỳc của Trũ chơi học tập :
+ Số người tham gia chơi : Cần chỉ rừ số người tham gia trũ chơi
+ Nêu lên cách chơi
b Cỏch tổ chức trũ chơi :
Thời gian tiến hành : thường từ 5 - 7 phút
Trang 6+ Nờu tờn trũ chơi
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rừ luật chơi
- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
Dựa vào yêu cầu, nội quy chơi, kết quả cuộc chơi giáo viên đánh guíacuộc chơi và phân loại thắng thua thật công bằng, rõ ràng Giáo viên phải hếtsúc lưu ý vấn đề này vì đôi jkhi có giáo viên nêu yêu cầu và luật chơi rất khắtkhe nhưng khi đánh giá kết quả lại đại khái không chính xác hoặc không côngbằng vì vậy đã làm cho học sinh mất phấn khởi, đôi khi các em biểu lộ sự phảnđối với sự đánh giá đó và không chấp nhận kết luận của giáo viên
Có thể nói điều khiển tiến trình một cuộc chơi ( nhất là với học sinh Tiểuhọc, các em hiếu động và mức độ hiểu biết còn có hạn) sao cho sôi nổi, sinhđộng, hấp dẫn lôi cuốn được học sinh tham gia chơi một cách thích thú đó lànghệ thuật của nhà sư phạm Có lẽ chỉ có lòng yêu nghề, mến trẻ, sự ham họchỏi nghiên cứu, tích luỹ kinh nghiệm thì nghệ thuật đod mới ngày càng phongphú và hoàn thiện được
2 Một số trũ chơi được áp dụng trong quá trình dạy học Toỏn học lớp 1 :
+ Cấu trúc chương trình sách giáo khoa toán lớp 1 gồm 4 phần:
- Số học và các yếu tố đại số
- Đại lượng và đo đại lượng
- Yếu tố hình học
- Giải toán có lời văn
+ Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi được áp dụng cho dạng bài
a, Trước khi học số (3 tiết )
Bài: Nhiều hơn, ít hơn.
-Học sinh nhận biết được hai tập hợp bằng nhau thông qua phép tươngứng 1- 1
-Qua đó giúp học sinh biết so sánh số lượng của hai nhóm đối tượng đồvật , biết cách sử dụng các từ “ nhiều hơn, ít hơn” khi so sánh về số lượng
* Ví dụ: Trò chơi: Nhiều hơn- ít hơn.
+ Mục đích
- Học sinh biết so sánh số lượng của hai nhóm đồ vật
- Học sinh biết sử dụng các từ nhiều hơn, ít hơn trong khi chơi
6
Trang 7+Chuẩn bị: 3 cái bảng, 5 viên phấn, tranh vẽ 4 quyển vở và 3 cái bút, 10
cái bút để làm phần thưởng
+Cách chơi: GV chia lớp làm ba nhóm:
- Giáo viên đưa hai nhóm đối tượng có số lượng khác nhau Các nhómnhìn nhanh nêu nêu nhanh xem nhóm đồ vật nào có số lượng nhiều hơn, nhóm
đồ vật nào có số lượng ít hơn
- Giáo viên đưa tranh vẽ: Một bên có 4 quyển vở, một bên có 3 cái bút( cách vẽ tương ứng 1-1) Học sinh nêu nhanh xem vở nhiều hơn bút hay bútnhiều hơn vở
+ Tổng kết trò chơi: Nhóm nào có số người nêu nhanh và đúng nhiều thì
nhóm đó thắng Giáo viên khen thưởng học sinh nêu nhanh (có thể khen thưởngbằng vật thật như trong trò chơi: quyển vở, cái bút)
Bài: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác:
-Giới thiệu cho học sinh nhận dạng tổng thể của các hình: Hìnhvuông, hình tròn, hình tam giác Thông qua các bài này còn dùng cho việc dạy
số học ( làm đồ dùng trực quan )
-Giúp cho học sinh nhận ra và nêu đúng tên của hình vuông, hìnhtròn, hình tam giác
-Học sinh nhận ra hình vuông, hình tròn, hình tam giác từ các vật thật
* Ví dụ: Trò chơi 1: Ai nhanh hơn
+ Mục đích:: Nhằm củng cố cho bài hoc: Giúp học sinh nhận biết và đọc
tên được các hình vuông, hình tròn và hình tam giác Từ đó nhận biết các hìnhnày qua vật thật
+Chuẩn bị: 5 hình vuông, 5 hình tròn, 5 hình tam giác.
+Cách chơi: - Giáo viên gắn lên bảng 5 hình vuông, 5 hiònh tròn, 5 hình
- Học sinh thi đua chọn nhanh các hình theo nhiệm vụ được giao
+Tổng kết trò chơi: Giáo viên cùng cả lớp phân thắng - thua, khen thưởng
bạn chọn nhanh 1 tràng vỗ tay, phạt bạn thua bằng 1 bài hát
Trang 8Chia lớp làm hai dãy Mỗi dãy cử 1 nhóm có nhiều hơn 5 bạn lên chơi Giáo viên gọi tên của một hình nào đó, chẳng hạn hình tam giác ( hoặc hình vuông, hình tròn ) Mỗi nhóm cân nhắc xem nên chọn bao nhiêu người là
đủ để có thể xếp được thành hình tam giác ( hoặc hình vuông, hình tròn ) người này nắm tay người kia để tạo thành hình mong muốn
+ Cách tính điểm:
- Nhóm nào chọn số người hợp lí cho mỗi hình theo yêu cầu được
10 điểm.
- Nhóm nào xếp nhanh và xếp đẹp thì được 20 điểm
- Nhóm nào được nhiều điểm thì nhóm đó thắng cuộc
- Học sinh biết đọc và viết các số: 1; 2; 3; 4; 5
- Nhận biết số lượng các nhóm số có: 1; 2; 3; 4; 5 đồ vật và thứ tự của các
+ Cách chơi: ( 3 lượt chơi )
- Giáo viên chia lớp làm các nhóm 4 hoc sinh
- Giáo viên giơ tấm bìa có vẽ 1; 2; 3; 4; 5 chấm tròn
- Các nhóm bàn nhanh chọn số tương ứng với số chấm tròn mà giáo viên đưa
+ Tổng kết trò chơi: Trong 3 lượt chơi nếu nhóm nào chọn số nhanh và
-Sắp thứ tự các số theo thứ tự tăng dần hoặc giảm dần
*Ví dụ: Trò chơi: Thi vượt dốc.
+ Mục đích: Củng cố về so sánh và sắp thứ tự các số trong phạm vi 10 + Chuẩn bị:
8
Trang 9Giáo viên chuẩn bị sẵn trên giấy khổ lớn hai hình vẽ như sau:
- 12 miếng bìa nhỏ, trong đó 5 miếng viết dấu “>” , 3 miếng viết dấu “=”
và 4 miếng viết dấu “<”
+ Cách chơi:
- Hai bạn đại diện cho hai tổ cùng chơi Các bạn còn lại cổ vũ và giámsát.Mỗi người chơi phải chọn những miếng bìa có dấu thích hợp (>; <; =) gắnvào các ô trống trên mỗi bậc thang của hình vẽ để lên được đỉnh dốc
+ Cách tính điểm:
- Bạn nào lên được đỉnh dốc trước thì người đó thắng cuộc
- Nếu đội leo lên đỉnh dốc trước mà điền dấu không đúng hết thỡ tatớnh số bậc ( điền đúng) của cả hai đội để lựa chọn
- Đội thắng cuộc được thưởng 1 tràng pháo tay Đội thua cuộc thỡ phảihỏt tặng cỏc bạn 1 bài hỏt
* Lưu ý: - Trũ chơi này có thể áp dụng chơi trong nhiều bài học nội dungkhác nhau ( so sánh và sắp thứ tự trong phạm vi 100 ) ta chỉ cần thay cỏc sốbằng các số khác phù hợp là được
- Giáo viên có thể thay đổi các số trên hình vẽ để cho các nhóm khác nhau chơi
- Hình thành khái niệm ban đầu về phép cộng, phép trừ
- Thành lập và ghi nhớ bảng công, bảng trừ trong phạm vi 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9; 10 ( phép trừ như phép toán ngược của phép cộng)
- Biết làm tính công, trừ trong phạm vi 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9; 10
*Lưu ý: Những bài tập phần này tương tự như nhau Do vậy giáo viên có thể nêu bài tập thành các trò chơi, một trò chơi trong phần này có thể áp dụng cho nhiều tiết học
* Ví dụ: Trò chơi: Tam giác kỳ lạ
+ Mục đích:
Luyện tập làm tính trong phạm vi 6
+ Chuẩn bị:
Vẽ sẵn hình như sau:
Trang 10- 6 tấm bìa ghi các số:
0; 1; 2; 3; 4; 5
Bao nhiêu bạn( nhóm) chơi thì cần bấy nhiêu tranh vẽ và bộ số nêu trên
+ Cách chơi:
Có thể chơi theo cá nhân hoặc chơi theo nhóm
Mỗi bạn (nhóm) phải dùng 6 tấm bìa ghi số đặt vào các hình tròn trong hình tam giác nêu trên sao cho khi cộng 3 số trên mỗi cạnh đều được kết quả là
8
8 - 2 7
15
04
23
Trang 11
+ Mục đích : Luyện tập và củng cố kỹ năng làm tính cộng, trừ nhẩm trong
phạm vi 10
+ Chuẩn bị : 2 hỡnh vẽ ngụi nhà trờn bỡa và cỏc mảnh giấy hỡnh tam
giỏc, chữ nhật (như hỡnh vẽ), cú 5 mảnh ghi cỏc tổng, hiệu tương ứng với cáctống hoặc hiệu ghi trờn ngụi nhà và 2 mảnh ghi sai
- Cách chơi : Chọn 2 đội chơi, mỗi đội có 5 em
Khi nghe hô “1, 2, 3 bắt đầu” các em phải nhẩm nhanh kết quả cỏc phộptớnh trờn ngụi nhà, rồi tỡm mảnh giấy cú kết quả tương ứng gắn vào đúng vị trí.Khi dán xong sẽ được hỡnh ngụi nhà cú mỏi đỏ, tường vàng, cửa xanh
- Cách tính điểm như sau :
+ Gắn đúng 1 hỡnh được 10 điểm, hỡnh nào gắn sai khụng được điểm,gắn đúng cả 5 hỡnh được 50 điểm
+ Đội nào gắn nhiều hỡnh đúng, nhanh, xong trước là đội thắng cuộc + Cả hai đội cùng gắn được số hỡnh đúng bằng nhau thỡ đội nào nhanhhơn, xong trước là đội thắng cuộc
+ Nếu đội gắn xong trước mà gắn được ít hỡnh đúng hơn đội xong sau,thỡ đội xong sau là đội chiến thắng
* Lưu ý : ở trũ chơi kiểu này nên đưa ra một vài kết quả không đúng đểhọc sinh lựa chọn, nếu nhỡn bằng mắt mà khụng tớnh kỹ sẽ rất dễ nhầm
- GV có thể thay các phép tính với số khác nhau để dạy trong các bài khác nhau ( Phép cộng dạng 14 + 3; phép trừ dạng 17 – 3; 17 – 7; cộng , trừ các số tròn chục)
Trũ chơi : Bác đưa thư
(ỏp dụng dạy cỏc bảng công, bảng trừ)
Cụ thể: Dạy bài: phép trừ trong phạm vi 9
+ Mục đích: Giỳp học sinh thuộc lũng bảng trừ trong phạm vi 9 Kết hợp
với thói quen nói “cám ơn” khi người khác giúp một việc gỡ đó
+ Chuẩn bị: - Một số thẻ, mỗi thẻ cú ghi 1 số : 1, 2, 3, 4, 5 ,6, 7, 8 là kết
Trang 12- Gọi 1 số em lên bảng chơi giáo viên phát cho mỗi em 1 thẻ để làm sốnhà Một em đóng vai “Bác đưa thư” ngực đeo “Nhân viên Bưu điện” tay cầmtập phong bỡ.
+ Một số em đứng trên bảng , lần lượt từng em một nói:
Bác đưa thư ơi Cháu có thư không?
Đưa giúp cháu với
Số nhà .là 8 Khi đọc đến câu cuối cùng “ số nhà là 8” thỡ đồng thời em đó giơ thẻ ghi
số 8 của mỡnh lờn cho cả lớp xem Lỳc này nhiệm vụ của “ Bỏc đưa thư” phải tínhnhẩm cho nhanh để chọn đúng lá thư có ghi phép tính có kết quả là số tương tươngứng giao cho chủ nhà (ở trường hợp này phải chọn phong bỡ “9 - 1” giao cho chủnhà Chủ nhà nhận thư và nói lời “cảm ơn” Cứ như vậy các bạn chơi lại nói và
“Bác đưa thư” lại tiếp tục đưa thư cho các nhà khác
Nếu “Bác đưa thư “ nhẩm sai, đưa không đúng địa chỉ nhận thỡ khụngđược đóng vai đưa thư nữa mà trở về chỗ để cỏc bạn khỏc lờn thay
Nếu các lần đưa thư đều đúng thỡ sau 3 lần được cô giáo tuyên dương vàđổi chỗ cho bạn khác chơi
Trũ chơi: Ong đi tìm nhuỵ
Trang 13- Cách chơi :
+ Chọn 2 đội, mỗi đội 4 em
+ Giáo viên chia bảng làm 2, gắn mỗi bên bảng một bông hoa và 5 chúOng, ở bên dưới không theo trật tự, đồng thời giới thiệu trũ chơi
Cụ cú 2 bụng hoa trờn những cỏnh hoa là cỏc kết quả của phộp tớnh, cũnnhững chỳ Ong thỡ chở cỏc phộp tớnh đi tỡm kết quả của mỡnh Nhưng các chúOng không biết phải tỡm như thế nào, các chú muốn nhờ các con giúp, các con
có giúp được không?
- 2 đội xếp thành hàng Khi nghe hiệu lệnh “bắt đầu” thỡ lần lượt từngbạn lên nối các phép tính với số thích hợp Bạn thứ nhất nối xong phép tính đầutiên, trao phấn cho bạn thứ 2 lên nối, cứ như vậy cho đến khi nối hết các phép tính.Trong vũng 1 phỳt, đội nào nối đúng và nhanh hơn là đội chiến thắng
* Lưu ý : Sau khi học sinh chơi xong, giáo viên chấm và hỏi thêm một sốcâu hỏi sau để khắc sâu bài học
+ Tại sao chỳ ong khụng tỡm được đường về nhà?
+ Phộp tớnh “7 + 5 ” cú thuộc dạng phép cộng trong phạm vi 10 khụng ?Tại sao ?
+ Muốn chỳ Ong này tỡm được đường về thỡ phải thay đổi số trên cánhhoa như thế nào ?
Trũ chơi: Truyền điện (Tiết 81; 82; 83; 84….)
+ Mục đích :
- Luyện tập và củng cố kỹ năng làm cỏc phộp tớnh cộng trừ khụng nhớdạng 14 + 3 ( hoặc 17 – 7; 17 - 3 )
- Luyện phản xạ nhanh ở cỏc em
+ Chuẩn bị :
Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
+Cách chơi :
- Các em ngồi tại chỗ Giáo viên gọi bắt đầu từ 1 em xung phong Ví dụ
em A xướng to 1 số trong phạm vi 100 chẳng hạn “12” và chỉ nhanh vào em Bbất kỳ để “truyền điện” Lúc này em B phải nói tiếp, ví dụ “cộng 5” rồi lại chỉnhanh vào em C bất kỳ Thế là em C phải nói tiếp “bằng 17” Nếu C nói đúngthỡ được quyền xướng to 1 số như A rồi chỉ vào một bạn D nào đó để “truyềnđiện” tiếp Cứ làm như thế nếu bạn nào nói sai (chẳng hạn A nói “12” truyềncho B, mà B nói cộng “9”, tức là sai dạng tính hoặc là C đọc kết quả tính sai)thỡ phải nhảy lũ cũ một vũng từ chỗ của mỡnh lờn bảng Kết thúc khen vàthưởng một tràng vỗ tay cho những bạn nói đúng và nhanh
* Lưu ý :
+ Trũ chơi này không cần phải chuẩn bị đồ dùng, giáo cụ
+ Trũ chơi này có thể áp dụng được vào nhiều bài (Ví dụ : Luyện tập cácbảng cộng, trừ trong ph¹m 10 ) và có thể thay đổi hỡnh thức “truyền” Vớ dụ : 1
7 + 5
Trang 14em hụ to “5 + 2” và chỉ vào em tiếp theo để truyền thỡ em này chỉ việc núi kếtquả “bằng 7” Hay “17 - 7 ” truyền vào bạn tiếp theo núi “bằng 10”.
+ Trũ chơi này không cầu kỳ nhưng vẫn gây được không khí vui, sôi nổi,hào hứng trong giờ học cho cỏc em
Trũ chơi : Ai nhiều điểm nhất
+ Đồng hồ theo dừi thời gian
+ Chọn 3 học sinh khá nhất lớp làm giám khảo và thư ký
- Cách chơi : Chia lớp làm 2 đội, khi nghe hiệu lệnh “bắt đầu” lần lượttừng đội cử người lên bốc hoa trên bàn giáo viên, người chơi có nhiệm vụ làmnhanh phép tính ghi trên bông hoa, sau đó cài bông hoa lên cây của đội mỡnh.Người này làm xong cài hoa lên cây thỡ lại đến lượt người khác Cứ như vậycho đến hết 2 phút Sau khi giáo viên hô hết giờ thỡ 2 đội mỗi đội cử 1 đại diệnlên đọc lần lượt từng phép tính trên cây của mỡnh đồng thời giơ cho cả lớp xembông hoa đó Giám khảo đánh giá và thư ký ghi lại kết quả
+ Cách tính điểm :
- Mỗi phép tính đúng được 10 điểm
- Tổng hợp số điểm của từng đội Đội nào nhiều điểm hơn là đội đó thắngcuộc
* Lưu ý : Sau giờ chơi giáo viên nêu nhận xét đánh giá các đội chơikhuyến khích tổ Giám khảo, thư ký, nhắc nhở các em những sai sót vấp phải đểlần sau các em chơi tốt hơn
Trũ chơi 10 : Tỡm lỏ cho hoa
+ 2 bụng hoa màu bằng bỡa cứng, mặt sau gắn nam chõm
+ 10 chiếc lỏ xanh, cú gắn nam chõm mặt sau
14
Trang 15
23+ 42 57-23 15+50 10+24 71+14
68-3 11+23 84-50 25+40 76-42 88-23
+ Cách chơi :
+ Chọn 2 đội, mỗi đội 4 em
+ Gắn 2 bụng hoa và những chiếc lỏ lờn bảng rồi giới thiệu Cụ cú 2 bụnghoa mà nhị của nú là kết quả phải chọn nhanh những chiếc lá có phép tính ứngvới kết quả ở nhị hoa và gắn vào cành hoa của đội mỡnh để tạo thành bông hoatoán học thật đúng, thật đẹp
- 2 đội xếp hàng một, khi nghe hiệu lệnh cả 2 đội bắt đầu chơi Đội nàonhanh, đúng thỡ sẽ là đội thắng cuộc
Sau khi đó chấm phõn đội thắng - thua, Giáo viên chỉ vào chiếc lá và hỏi :
+ 11+23: Tại sao con gắn là này cho hoa ? Để học sinh trả lời