Ngay từ những ngày đầu khi mới nhận nhiệm vụ ở trường Tiểu học Long Hà A, tháng 09 năm 2010 bản thân đã tìm hiểu nắm bắt được tình hình thực tế trong trường học, với cương vị là người ph
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÁC
MÔN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012
PHẦN: MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm gần đây nước ta phát triển nhanh chóng, toàn diện, bền vững đặc biết là kể từ khi gia nhập WTO mà ở đó lĩnh vực Giáo dục - Đào tạo và khoa học công nghệ luôn giữ vai trò hết sức quan trọng, giáo dục đào tạo được coi là chìa khóa để mở “mã nguồn hội nhập” để duy trì phát triển đất nươc trong giai đoạn tiếp theo chúng ta không chỉ trông chờ vào công lao, sự nghiệp, tâm huyết của những thế hệ đi trước và thế hiện tại, mà chúng ta những người đang mang trong mình trách nhiệm trước hết phải quan tâm giáo dục bồi dưỡng ươm
mần tài năng các thế hệ trẻ Bác đã viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi
đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” Trong giai đoạn hiện nay chúng ta đã, đang tập trung cho
thế hệ tương lai của đất nước với rất nhiều chương trình cụ thể mang tính thực tiễn, tính nhân văn cao cả Tuy nhiên để thể hệ các em mạnh mẽ, tự tin tiếp thu những tri thức, những kinh nghiệm của cuộc sống, có kỹ năng cần thiết tự phục
vụ bản thân và xã hội Chúng ta tập trung quan tâm nhiều hơn nữa thông qua nội dung chương trình giáo dục kỹ năng sống được lồng ghép vào các bài học trên lớp cùng với trò chơi dân gian, hoạt động vui chơi giải trí khác diễn ra trong và ngoài nhà trường…
Như chúng ta đã biết trong thời đại ngày nay, kỹ năng sống được nhắc đến rất nhiều, được xã hội hết sức quan tâm, chú ý, có nhiều quan niệm về kĩ năng sống Theo tôi, kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta cần phải biết để vận dụng vào thực tế của cuộc sống được diễn ra liên tục hàng ngày, nhằm thích ứng với những thay đổi, biến đổi không ngừng của xã hội loài người hiện đại Kĩ năng sống không phải ai sinh ra cũng đã sẵn có, mà nó chỉ được hình thành thông qua giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội và những kinh nghiệm, trải nghiệm khác nhau trong cuộc sống của mỗi cá nhân Trong thực tế cuộc sống của chúng ta, có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân, kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng khám phá tri thức mới Dù là ở nhóm kỹ năng sống nào cũng vậy, mục đích là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống cụ thể của cuộc sống Kĩ năng sống rất cần thiết với mỗi con người, đặc biệt là ở thế hệ
Trang 2trẻ, vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học nói riêng có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách của trẻ sau này
Ở nước ta, những nhà quản lý cấp cao của trung ương mà cụ thể là Bộ giáo dục - Đào tạo đã chủ trương đưa việc dạy kĩ năng sống thông qua các môn học ở
các cấp học và trong nội dung các tiêu chí xây dựng " Trường học thân thiện học sinh tích cực"
-Trong những năm qua, bằng nhiều hình thức khác nhau, cách nay hay cách khác vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học nói riêng được các cấp, các ngành rất quan tâm chú trọng Chương trình giáo dục
kỹ năng sống của Bộ Giáo dục - Đào tạo được lồng ghép vào các môn học tiết học chính khóa, ngoại khóa, bên cạnh đó ở những nơi có điều kiện kinh tế, văn hóa xã hội phát triển còn có các trung tâm dạy kỹ năng sống ngoài giờ cho nhiều đối tượng, mang hình thức chuyên nghiệp bài bản, chuyên sâu về các lĩnh vực khác nhau.
Ngay từ những ngày đầu khi mới nhận nhiệm vụ ở trường Tiểu học Long
Hà A, (tháng 09 năm 2010) bản thân đã tìm hiểu nắm bắt được tình hình thực tế trong trường học, với cương vị là người phụ trách các mảng hoạt động của đơn
vị, bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh thông qua các môn học ở trường tiểu học Long Hà A giai đoạn 2010-2012” Mục tiêu là nghiên cứu thực hiện nhằm nâng cao chất lượng học
sinh của trường Tiểu học Long Hà A qua đó phấn đấu hoàn thành mục tiêu xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia Mức độ 2 vào năm 2013-2014 Góp một phần công sức của mình vào việc thực hiện hiện Nghị quyết của Đảng bộ xã, huyện, tỉnh, từng bước nâng dần chất lượng Giáo dục - Đào tạo trong giai đoạn hiện nay và các năm tiếp theo.
II MỤC ĐÍCH & NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
1 Mục đích nghiên cứu.
Thông qua việc nghiên cứu, thực hiện đề tài này, chúng tôi muốn tìm ra được những phương pháp, biện pháp, lựa chọn hình thức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các tiết học chính khóa, ngoại khóa, nhằm thực hiện rõ
vấn đề “giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học chính
khóa, ngoại khóa” ở trường Tiểu học Long Hà A trong giai đoạn 2010-2012 và
các năm học tiếp theo
2 Nhiệm vụ nghiên cứu.
2.1 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục kỹ năng sống ở trường Tiểu học Long Hà A các năm trước như sau:
Trong những năm gần đây, chất lượng giáo dục của đơn vị có xu hướng chựng lại, các hoạt động vui chơi của học sinh không được duy trì tổ chức thường xuyên, đội ngũ cán bộ giáo viên chưa phát huy vai trò trách nhiệm trước thế hệ trẻ Công tác giáo dục bồi dưỡng kỹ năng sống cho học sinh thông qua các
Trang 3giờ học chính khóa chưa có chương trình, định hướng cụ thể, giờ học ngoại khóa, sinh hoạt ngoài trời không được quan tâm chú ý.
Ngoài công tác giảng dạy thông thường theo chương trình của bộ Giáo dục
- Đào tạo với các môn học, nhà trường các bộ phận giúp việc, giáo viên chủ nhiệm chưa phát huy năng lực sáng tạo trong việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sông qua các bài học chính khóa, ngoại khóa …
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, chưa được tham gia các lớp bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ trong việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Việc cập nhật nội dung có liên quan đến việc bồi dưỡng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn hạn chế nhiều do nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân chậm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảng dạy.
2.2 Đề xuất một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học Tiểu học Long Hà A như sau:
a Đối với Ban giám hiệu.
Lập kế hoạch tham mưu đề xuất với các cấp quản lý giáo dục cho trường
cử cán bộ, giáo viên tham gia học, tập huấn các lớp bồi dưỡng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học của Phòng, Sở Giáo dục - Đào tạo.
Tập trung triển khai rộng rãi nội dung chương trình giáo dục kỹ năng sống đến cán bộ, giáo viên trong đơn vị, tổ chức hội thảo chuyên đề bàn biện pháp đưa giáo dục kỹ năng sông đến với học sinh thông qua bài học chính khóa và các tiết dạy ngoại khóa, sinh hoạt tập thể cùng các chủ đề giáo dục khác …
Bên cạnh đó Ban giám hiệu nhà trường cũng phối hợp với các đoàn thể tuyên truyền vận động, định hướng giáo viên tích cực tham gia tự học, tự rèn để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước của ngành trong giai đoạn hiện nay và các năm tiếp theo Nêu cao tính gương mẫu trong các hoạt động giáo dục, thực hiện vai trò người giáo viên thời đại, thật
sự là tấm gương tự học sáng tạo.
Tổ chức kiểm tra đánh giá tư vấn giúp đỡ, định hướng cho đội ngũ cán bộ,
giáo viên có được cái nhìn xa hơn, rộng hơn trong sự nghiệp “trồng người” Kết
hợp điều chỉnh về hình thức, nội dung, phương pháp dạy học chú ý tập trung vào việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không chỉ qua các bài có nội dung lồng ghép mà qua các hoạt động vui chơi, các tiết sinh hoạt chủ điểm, sinh hoạt chủ nhiệm, kinh nghiệm thực tế của cuộc sống hàng ngày.
Hàng năm, xây dựng quy chế hoạt động của đơn vị, tập trung vào hoạt động chuyên môn, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh và hiệu quả đào tạo Tổ chức phân công công việc rõ ràng cụ thể, giao trách nhiệm cho các thành viên cấp dưới, giáo viên phối hợp thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua bài dạy chính khóa, ngoại khóa, các tiết sinh hoạt khác trong suốt năm học.
Phân tích đánh giá so sánh kết quả, chất lượng giáo dục qua các năm học thực hiện việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học chính khóa, ngoại khóa, các buổi sinh hoạt chủ điểm, có biện pháp điều
Trang 4chỉnh kịp thời những vướng mắc, khó khăn gặp phải trong quá trình thực hiện đề tài.
b Đối với các bộ phận có liên quan và giáo viên giảng dạy.
Tập trung hội thảo, tuyên truyền, sâu rộng chủ trương quan điểm của Đảng, nhà nước của ngành về mục tiêu, chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong giai đoạn hiện nay và các năm học tiếp theo Xây dựng kế hoạch thực hiện vận động cán bộ, giáo viên thực hiện tốt chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các tiết dạy chính khóa, ngoại khóa và các hoạt động vui chơi khác trong trường tiểu học
Nghiên cứu vận dụng kết hợp lồng ghép chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các bài dạy chính khóa nằm trong chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục - Đào tạo Tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin vào bài
Phối hợp với nhà trường tổ chức cho giáo viên giao lưu học hỏi trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, các tiết có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống của các trường bạn, cùng với nhà trường xây dựng kế hoạch đưa giáo dục kỹ năng sống vào các hoạt động khác.
Tập trung nghiên cứu nội dung tài liệu sách giáo khoa, sách tham khảo, các tiết dạy có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, xây dựng kế hoạch thực hiện tiết dạy với hình thức tổ chức, phương pháp dạy học theo hướng tập trung vào người học, tạo cơ hội cho học sinh rèn kỹ năng sống trong quá trình tiếp thu kiến thức từ đó định hướng cho các em biết cách vận dụng vào thực tế của cuộc sống hàng ngày Dạy cho học sinh hình thành được kỹ năng ứng dụng vào thực tế của cuộc sống thông qua nội dung bài dạy, chú ý đến kỹ năng vận dụng thực hành của học sinh.
Cán bộ, giáo viên luôn phấn đấu học tập, tự học tự rèn nhằm nâng cao trình độ, nghiệp vụ chuyên môn, vận dụng kết hợp phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, ứng dụng cái mới vào bài dạy, hướng tập trung vào người học Tích cực tham gia các hoạt động giao lưu văn hoá, văn nghệ, thể thao cùng các hoạt động mang tính dân gian, đặc biệt là các hoạt động trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, các buổi hội thảo chuyên đề, chuyên môn Tham gia đầy đủ những buổi bồi dưỡng, học tập do cấp trên tổ chức Áp dụng chương trình đổi mới thay sách giáo khoa, chương trình lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, giáo dục môi trường, an toàn giao thông, modum, dự án vào bài soạn, bài dạy.
III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Để hoàn thành mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài này bản thân tôi đã
sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:
1 Phương pháp nghiên cứu lý luận.
Các Nghị quyết, quyết định có liên quan: “Nghị quyết Trung Ương 2
khoá VIII, Nghị quyết Đại hội Đảng Khoá XI”
Trang 5Quyết định số 2994/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về kế hoạch tập huấn, Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày
22/7/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013
Triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục ở các cấp học; dựa trên cơ sở những định hướng của đợt tập huấn Tăng cường giáo dục kỹ năng sống trong các môn học của Sở cho cán bộ, giáo viên các trường tiểu học vào hồi tháng 10 năm 2010
Báo cáo tổng kết các năm học trước đây của trường tiểu học Long Hà A kể
từ năm học 2008-2009 đến năm học 2009-2010.
2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên, người tổ chức các hoạt động giáo dục, tinh thần, thái độ học tập quá trình tiếp nhận kiến thức nội dung bài học
có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống của học sinh.
Tập trung đánh giá quá trình chuẩn bị, cách tiến hành tổ chức dạy học của giáo viên thông qua các tiết dự giờ, sinh hoạt chủ nhiệm, các tiết ngoại khóa, sinh hoạt dã ngoại ngoài trời … Nghiên cứu hồ sơ lưu trữ của đơn vị qua các năm trước cùng với biểu đồ theo dõi sự tiến bộ của học sinh trong quá trình học tập.
Trao đổi, phỏng vấn, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng ý kiến đề xuất của giáo viên học sinh trong phạm vi đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy chính khóa, ngoại khóa các buổi sinh hoạt chủ điểm.
3 Phương pháp điều tra phân tích tổng hợp.
Lập bảng hỏi học sinh, giáo viên đã vận dụng bao nhiêu trò chơi dân gian nào vào bài dạy bài học, học sinh có được giáo viên các bộ phận tổ chức các hoạt động chính khóa, ngoại khóa các kỹ năng thực hiện ứng dụng qua bài học.
Thống kê so sánh chất lượng học của học sinh, và chất lượng dạy của giáo
viên trước, trong sau khi thực hiện đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh thông qua các môn học ở trường tiểu học Long Hà A giai đoạn 2010-2012”
Tập trung phân tích đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu của độ ngũ cán bộ, giáo viên, học sinh, từ đó xây dựng kế hoạch, thời gian, biện pháp tổ chức thực hiện Ghi nhận hiệu quả tiết dạy, bài dạy có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, lập bảng biểu theo dõi quá trình thực hiện kỹ năng sống của học sinh từ nội dung tiếp thu được qua bài học vào thực tế của cuộc sống
So sánh phân tích, đánh giá chất lượng, hiệu quả giáo dục học sinh, kết quả giảng dạy của giáo viên từ trước năm 2010 và từ năm 2010 đến năm 2012.
IV GIỚI HẠN NGHIỆN CỨU CỦA ĐỀ TÀI.
1 Giới hạn về không gian.
Đề tài này của chúng tôi chỉ áp dụng trong phạm vị đơn vị Trường Tiểu học Long Hà A thuộc địa bàn xã Long Hà, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước
Chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu việc đưa giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học, các tiết dạy chính khóa ngoại khóa, định hướng
Trang 6điều hành các hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục của đơn vị
2 Giới hạn về thời gian
Chúng tôi tổ chức nghiên cứu tìm giải pháp đưa giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học, các tiết dạy chính khóa ngoại khóa, định hướng điều hành các hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục của đơn vị trong giai đoạn 2010-2012 và các năm học tiếp theo.
Trang 7PHẦN: NỘI DUNG CHƯƠNG 1
CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI.
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.
Như chúng tôi đã trình bày, đất nước ta đang bước vào giai đoạn hết sức quan trọng, mang tính quyết định, giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X, Nghị quyết số 40 của Quốc hội và chỉ
thị số 14 của Thủ tướng Chính phủ vấn đề được đặt ra: “Để thực hiện được mục
tiêu giáo dục là, đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất
và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Luật
Giáo dục) thì đất nước, xã hội và Ngành giáo dục & đào tạo cần có những nhà giáo như thế nào?
Do đó, trong Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá
IX đã khẳng định lại vai trò của nhà giáo và nêu rõ chủ trương: “Đặc biệt quan
tâm xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đủ sức, đủ tài cùng với đội ngũ nhà giáo và toàn xã hội chấn hưng nền giáo dục nước nhà”.
Đến Đại hội X của Đảng lại một lần nữa thể hiện những quan điểm chỉ đạo
cụ thể về Giáo dục trong đó có đoạn viết: “Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao
chất lượng dạy và học, đổi mới nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất, phát huy khả năng độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên Coi trọng việc bồi dưỡng về bản lĩnh, phẩm chất, chính trị và lối sống cho thế hệ trẻ”.
Tuy nhiên, để thực hiện được các mục tiêu và những chủ trương lớn đó, bên cạnh sự lãnh đạo về đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và của ngành Giáo dục - Đào tạo Trước hết chúng ta tập trung cho công tác đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tập trung giáo dục kỹ năng tiếp nhận kiến thức theo quan điểm mới tập trung vào người học Tập trung giáo dục kỹ sống cho đội ngũ học sinh thông qua các bài dạy chính khóa, các tiết sinh hoạt ngoại khóa, chủ điểm nhằm tạo ra thế hệ học sinh có kiến thức học đường biết vận dụng và vận dụng tốt những kiến thức đã học vào thực tế của cuộc sống Để làm được viêc này rất cần đến việc nỗ lực tự học, tự rèn của mỗi thành viên trong đơn vị Cùng với những định hướng cụ thể của Ban giám hiệu nhà trường, các đoàn thể, các tổ chuyên môn nhằm có được những bước tiến vững chắc trong việc nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục tại trường Tiểu học Long Hà A giai đoạn 2010-2012 và các năm học tiếp theo phấn đấu xây dựng Trường Tiểu học Long Hà A đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 giai đoạn 2008-2013.
Trang 8Để thực hiện được nhiệm vụ quan trọng mang tính chiến lược này, đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức, yếu tố cần và đủ của người quản lý giáo dục cở sở nói riêng là ở các tâm, có tầm nhìn trong sự nghiệp cao cả mà Đảng, nhà nước, nhân dân đã giáo phó
II CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI.
2.1 Cơ sở khoa học giáo dục.
Chúng tôi tập trung nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích nâng cao khả năng hoạt động độc lập, tính tự lập, lòng tin về chính bản thân của học sinh, rèn
kỹ năng, khả năng ứng phó vào cuộc sống thực tế hàng ngày thông qua bài dạy trên lớp cũng như các hoạt động ngoài giờ khác.
Bên cạnh đó tạo tiền đề cho việc hoàn thiện nhân cách học sinh, nâng cao chất lượng học tập, tình thương yêu con người, cảnh vật thế giới xung quanh, giáo dục học sinh có lòng nhân ái, tinh thần tương thân giúp đỡ bạn bè, tính hợp tác, tính nhân văn …
Như chúng ta đã biết, hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học, chủ yếu là
dạy và học; dạy học là trung tâm của mọi hoạt trong nhà trường, nó được diễn ra liên tục trong suốt năm học Thông qua đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, tri thức, kỹ năng và những giá trị thông qua người dạy cùng các hoạt động hỗ trợ khác Hoạt động chuyên môn trường tiểu học thể hiện rõ nhất ở hai lĩnh vực đó là hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, nhằm mang lại hiệu quả giáo dục tốt nhất cho nước nhà
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong phạm vi giáo dục tiểu học mang đậm tính nhân văn khác hẳn với tất cả các hoạt động khác, việc giáo dục kỹ năng sống nhằm mục đích đào tạo ra con người Việt Nam có nhân cách tốt, tinh thần dân tộc, đủ kiến thức, bản lĩnh hòa nhập vào sự phát triển của thế giới, của nhân loại phù hợp với xu thế phát triển toàn diện con người
2 Cơ sở khoa học quản lý.
Đề tài “Một số biện pháp nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
thông qua các môn học ở trường tiểu học Long Hà A giai đoạn 2010-2012” mà
chúng tôi nghiên cứu, dựa trên Nghị quyết và các văn bản có liên quan: “Nghị
quyết Trung Ương 2 khoá VIII, Nghị quyết Đại hội Đảng Khoá XI quan điểm
chỉ đạo của Huyện uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân huyện Bù Gia Mập, ngành Giáo dục & Đào tạo huyện Bù Gia Mập, Đảng bộ, chính quyền địa phương xã Long Hà
Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày 22/7/2008 về việc phát động phong
trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các
trường phổ thông giai đoạn 2008-2013
Quyết định số 2994/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về kế hoạch tập huấn, triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một
số môn học và hoạt động giáo dục ở các cấp học.
Như chúng ta đã biết quản lý là quá trình tác động “hai chiều” có định
hướng, có tổ chức, có lựa chọn trong số những hoạt động và có thể có dựa trên
Trang 9các thông tin về tình trạng của đối tượng, môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định, làm cho nó phát triển tới mục đích như đã định
Trong phạm vi quản lí trường tiểu học, mọi công việc, nhiệm vụ được giao đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có tâm huyết, tầm nhìn, khả năng chuyên môn vững vàng, có năng lực tổ chức, điều hành các hoạt động dạy và học cùng diễn ra trong phạm vi quản lí của mình chỉ nhằm một mục đích nâng cao được chất lượng giáo dục và hiệu quả đào tạo
Trang 10CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A TRONG NHỮNG NĂM QUA.
I VÀI NÉT VỀ TÌNH HÌNH ĐỊA PHƯƠNG VÀ TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A.
1.Tình hình địa phương Trường tiểu học Long Hà A là trường vùng sâu,
vùng xa của huyện Bù Gia Mập Trường được thành lập ngay từ những năm 1977 của thế kỷ trước Hiện nay trên địa bàn xã có 2 trường mần non, 3 trường Tiểu học; 1 trường Trung học cơ sở và 1 trường Trung học phổ thông.
Mối quan hệ giữa nhà trường với chính quyền, đoàn thể, thôn ấp rất tốt, bệnh cạnh đó được sự quan tâm hỗ trợ nhiệt tình của các doanh nghiệp tư nhân, các mạnh thường quân và đông đảo các bậc phụ huynh học sinh… Có được sự quân tâm, ủng hộ nhiệt tình của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã và Phòng Giáo dục & Đào tạo
2.Tình hình nhà trường.
a Tổ chức Đảng, Đoàn thể trong trường.
Trường có chi bộ độc lập hiện tại có 7 đảng viên; 4 nữ, 1 người trong số đó
đã hoàn thành chương trình Trung cấp Lí luận Chính trị.
Có tổ chức Công đoàn với 40 công đoàn viên, 34 nữ.
Các tổ chức chính trị trong nhà trường thực hiện tốt quan điểm Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lí điều hành, các đoàn thể tuyên truyền, vận động cán bộ, giáo viên thực hiện nhiệm vụ chính trị chuyên môn
b Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh.
Ban giám hiệu 02 người, có sức khoẻ tốt, năng động sáng tạo đáp ứng được nhu cầu công tác trong giai đoạn hiện nay và các năm sau, có năng lực quản
lý trường học, đạt chuẩn về trình độ chuyên môn, (2 Đại học Sư phạm) 1/2 người
đã học xong chương trình Trung cấp Lý luận Chính trị.
Thư viện 01 có năng lực, trình độ chuyên môn, làm tốt công tác thư viện Thiết bị 01 có năng lực, trình độ chuyên môn, làm tốt công tác thiết bị Nhân viên 05 có năng lực, trình độ chuyên môn, phù hợp với từng nhiêm
vụ cụ thể Phụ trách Đội 01 có năng lực, trình độ chuyên môn, có óc tổ chức các hoạt động ngoài giờ và các hoạt động khác.
Tổng số giáo viên toàn trường là 28 người, trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, ý thức trách nhiệm cao, tâm huyết với nghề, có kỹ năng tổ chức hoạt động
sư phạm, khả năng dạy học theo hướng đổi mới, cũng như việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy, đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn hiện nay; trình độ chuyên môn chia ra như sau:
+ Đại học Sư phạm 20/28.
+ Cao đẳng Sư phạm 00/28
+ Trung học sư phạm 12+2 03/28.
Trang 11Những năm học vừa qua, Ban giám hiệu, các đoàn thể, giáo viên bước đầu
đã có những định hướng trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua kinh nghiệm của cuộc sống Tuy nhiên vấn đề này không được duy trì thường xuyên, chưa có tính thống nhất đồng bộ mà chủ yếu mang tính tự phát vì vậy vẫn tồn tại một số nhược điểm trong công tác chỉ đạo, quản lý, giảng dạy.
1 Việc lập kế hoạch đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy chính khóa, ngoại khóa
Trong những năm học vừa qua trường tiểu học Long Hà A đang phấn đấu xây dựng trường tiểu học Đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2 giai đoạn 2008-2013 Lĩnh vực yếu nhất của đơn vị chúng tôi đó chính là cở sở vật chất, phòng học, phòng chức năng, phòng làm việc, trang thiết bị dạy học, sân chơi bãi tập … Chính vì vậy mọi nguồn lực chúng tôi tập trung đầu tư vào lĩnh vực này mà chưa chú trọng đến vấn đề giáo dục toàn diện cho học sinh.
Việc đầu tư vào công tác giáo dục lồng ghép kỹ năng sống và các phần giáo dục khác chủ yếu chỉ tập trung vào công tác chuyên môn thuần túy như dự giờ thao giảng sinh hoạt chuyên đề … Tất cả lĩnh vực đó tuy rất có tác dụng giáo dục tuy nhiên chưa có tính đột phá, chưa phù hợp với xu thế giáo dục toàn diện, cũng nhự việc tập trung vào hình thành kỹ năng cho học sinh.
Việc đội ngũ cán bộ quản lý còn thiếu, chưa sáng tạo, nhạy bén trong công việc, chính vì vậy mà việc tuyên truyền, tổ chức tham gia các lớp học để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sự phạm chưa được quan tâm chú trọng, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn nhiều đó cũng là một nguyên nhân, một rào cản lớn trong việc giao lưu học hỏi trình độ nghiệp vụ sự phạm với các trường bạn qua những lần hội thảo chuyên đề, chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm giảng dạy…
Trang 12Bên cạnh yếu tố khách quan cũng có một phần chủ quan của người cán bộ quản lý, các đoàn thể, giáo viên chưa nhận thức rõ được vai trò tầm quan trọng trong việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, chưa tập trung vào việc học tập nâng cao trình độ nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm
2 Công tác tổ chức điều hành hoạt động giáo dục.
Phân cấp quản lý, tổ chức điều hành hoạt động chuyên môn chưa khoa học, cán bộ, nhân viên giúp việc làm việc còn thụ động trông chờ, tổ trưởng tổ chuyên môn chưa mạnh dạn, chủ động sáng tạo trong việc điều hành hoạt động chuyên môn của tổ, vẫn còn phụ thuộc quá nhiều vào cấp trên
Việc tổ chức hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn chủ yếu dựa vào
kế hoạch chỉ đạo của ngành, cấp trên Chưa tập trung nghiên cứu nội dung dạy học gắn với việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các giờ dạy trên lớp, ngoài giờ …
Chưa nắm bắt được nhu cầu cần thiết, bức xúc của người học để lựa chọn
tổ chức hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn cho thực tế và mang lại hiệu quả và mục tiêu giáo dục.
Việc tổ chức hoạt động dạy và học còn dập khuôn máy móc, chưa vận dụng tốt nội dung, hình thức tổ chức dạy học mới vào bài soạn, bài dạy một cách sâu rộng, không phát huy được óc sáng tạo, khả năng tiềm tàng, tính tích cực của các thành viên trong đơn vị Việc chuẩn bị tư liệu dạy học có giáo dục kỹ năng sống còn rất hạn chế, chưa có định hướng cụ thể cho tập thể cán bộ giáo viên nhân viên ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, giảng dạy.
Các tổ chuyên môn sinh hoạt gần như biệt lập với nhau, không có sự trao đổi, học hỏi kinh nghiệm về nội dung, hình thức, phương pháp áp dụng dạy học đặc thù của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dựa theo tâm sinh lý lứa tuổi.
Nắm bắt được kết quả thực trạng của đơn vị qua các năm học trước và tình hình thực tế của đơn vị trong giai đoạn hiện nay Chúng tôi đề xuất một
số giải pháp nhằm đưa giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua bài dạy chính khóa, ngoại khóa ở trường Trường Tiểu học Long Hà A như sau:
Trang 13CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÁC MÔN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012
A MỘT SỐ THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN TRONG VIỆC ĐƯA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀO CÁC TIẾT DẠY CHÍNH KHÓA, NGOẠI KHÓA Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012.
I THUẬN LỢI
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên đủ đáp ứng yêu cầu về số lượng và chất lượng giảng dạy trong giai đoạn hiện tại, đa số giáo viên được đào tạo chính quy, có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, có năng lực nghiệp vụ sư phạm, tâm huyết với nghề dạy học, tuổi đời còn trẻ, nhiệt huyết cống hiến còn nhiều, ý thức trách nhiệm cao Được sự ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh học sinh, lãnh đạo đảng chính quyền địa phương hết sức quan tâm đến công tác giáo dục Nhận được sự chỉ đạo chặt chẽ, kịp thời, sâu sát của phòng Giáo dục - Đào tạo huyện
Bù Gia Mập.
Đội ngũ cán bộ quản lí của trường đều đã được tham gia học các lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lí trường tiểu học và đã có kinh nghiệm lâu năm trong
lĩnh vực quản lý, đều được tặng kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp giáo dục” Giáo
viên chủ nhiệm, giáo viên dạy môn chuyên đã được tham gia lớp tập huấn bồi dưỡng giảng dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cấp huyện trong tháng 10 năm 2010
Trường được tọa lạc ngay trung tâm hành chính xã, rất thuận lợi cho việc
đi lại của học sinh và cán bộ giáo, nhân viên Cơ sở vật chất, phòng học tạm thời đáp ứng được việc dạy và học, học sinh đi học đúng độ tuổi chiếm tỷ lệ khá cao (trên 94%)
II KHÓ KHĂN.
Trình độ dân trí trên địa bàn vẫn còn thấp, điều kiện kinh tế của một số bộ phận nhân dân còn gặp nhiều khó khăn Học sinh đến lớp không đủ dụng cụ học tập, sách giáo khoa và các thiết bị hỗ trợ khác Trường chưa có các phòng chức năng dành cho dạy các môn nghệ thuật như: Âm nhạc, Mỹ thuật, chưa có sân chơi bãi tập phục vụ cho việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các buổi sinh hoạt ngoài giờ cũng như việc giáo dục khác …
Địa bàn trường cách xa trung tâm hành chính huyện nên việc giao lưu học hỏi, trao đổi nghiệp vụ chuyên môn nghiệp vụ với các trường trọng điểm còn rất hạn chế Cán bộ giáo viên chưa chú trong đến việc dạy học ứng dụng công nghệ thông tin vào bài soạn, bài dạy để làm cho các tiết học được sinh động hơn qua hình ảnh Chưa chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua bài dạy chính khóa, ngoại khóa, các buổi sinh hoạt ngoài giờ
Trang 14Chưa khai thác hết được khả năng tiềm tàng của đội ngũ cán bộ, giáo viên, trong đơn vị, những việc làm trong thời gian qua chỉ tập trung thực hiện kế hoạch
do cấp trên giao cho.
B MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐƯA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀO CÁC TIẾT DẠY CHÍNH KHÓA, NGOẠI KHÓA Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ A GIAI ĐOẠN 2010-2012 NHƯ SAU:
I CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ.
1 Kế hoạch tuyên truyền:
Để các thành viên thấu hiểu nhiệm vụ chính trị quan trọng mà Đảng, Nhà nước, của ngành, nhà trường của người giáo viên trên mặt trận tư tưởng, chính trị, đòi hỏi những người làm công tác quản lý giáo dục, các bộ phận đoàn thể trước hết phải làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền, nêu cao tính tiên phong gương mẫu trong mọi lĩnh vực Bản thân tích cực tự học tự rèn để nâng cao trình
độ chuyên môn, nghiệp vụ quản lý điều hành trường tiểu học trong xu thế phát triển như hiện nay.
Tổ chức hội thảo tuyên truyền chủ trương của Đảng của ngành đối với sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn hiện nay và tính cấp thiết của việc đưa giáo dục
kỹ năng sống và các bộ môn các tiết dạy trong trường học.
Sàng lọc phân tích tình hình đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trong giai đoạn hiện tại và nhu cầu cho các năm học tiếp, dựa theo xu thế phát triển của xã hội, đánh giá năng lực trình độ sắp xếp bố trí công việc cho phù hợp.
Động viên khuyến khích, đội ngũ giáo viên tích cực tham gia tự học, tự rèn, nhằm nâng cao trình độ, tham gia đầy đủ các buổi hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn, trao đổi nghiệp vụ sư phạm, các buối hội thảo về giáo dục kỹ năng sống, tập trung ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, khai thác thông tin trên mạng Internet phục vụ cho công tác giảng dạy, kết hợp đánh giá xếp loại chuẩn nghề nghiệp giáo viên hàng năm dựa trên các tiêu chí chung của ngành, trong đó có mảng tự học tự rèn của mỗi cá nhân
Xây dựng kế hoạch, định hướng việc dạy học lồng ghép đưa giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy, trong giai đoạn hiện tại và các năm học tiếp theo, dựa vào Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày 22/7/2008 về việc phát động phong trào
thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường
phổ thông giai đoạn 2008-2013 Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong ban chỉ đạo
Thực hiện chủ đề " Tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”, tổ chức thực hiện các cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, "Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục", "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" và phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực".
2 Xây dựng lộ trình thực hiện của đơn vị:
Trang 15Bước đầu tập trung mọi nguồn lực cho việc xây dựng, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ các bộ cốt cán của đơn vị, bên cạnh
đó đồng thời lập kế hoạch xác định mục tiêu nhiệm vụ trọng tâm là đưa chương trình lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các tiết dạy chính khóa, ngoại khóa ở trường tiểu học Long Hà A theo từng giai đoạn, bám chắc vào lộ trình kế hoạch của ngành của địa phương.
Xây dựng kế hoạch đưa những đặc điểm riêng biệt phù hợp với đời sống, nét văn hóa của nhân dân, học sinh địa bàn, nhưng nội dung chỉ giới hạn ở các bài ngoại khóa và các tiết sinh hoạt chủ điểm ngoài trời, các hoạt động ở khu dân
cư
Phối hợp tổ chức các ngày sinh hoạt chủ điểm đa dạng phong phú, huy động nhiều đối tượng tham gia với các loại hình sinh hoạt vui chơi khác nhau, mời cán bộ phụ trách phong trào của địa phương các bậc phụ huynh học sinh có
uy tín cùng tham gia tổ chức, hướng dẫn một trò chơi tiêu biểu, điểm hình phù hợp với văn hóa địa phương.
II KẾ HOẠCH ĐƯA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG VÀO CÁC TIẾT DẠY.
1.1 Đối với Ban giám hiệu.
Tổ chức triển khai đầy đủ nội dung Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày
22/7/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 và
Quyết định số 2994/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về kế hoạch tập huấn, triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục ở các cấp học
Tập trung nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa của các môn học có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống ở các khối lớp, tổ chức hội thảo bàn biện pháp thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, của ngành trong đó tập trung chú ý đến phạm vi giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Giao nhiệm vụ cho các thành viên trong đơn vị theo dõi kiểm tra đôn đốc thực hiện triệt để nội dung chương trình dạy học có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học Phân công giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên dạy chuyên phù hợp với đặc điểm sở trường của từng cá nhân nhằm phát huy hết khả năng, năng lực lòng nhiệt tình
Lựa chọn phân công đội ngũ cán bộ, giáo viên có tinh thần trách nhiệm, nhiệt huyết, năng động sáng tạo, có uy tín, tham gia các lớp tập huấn của cấp trên
về việc bồi dưỡng lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào bài dạy Bên cạnh đó tổ chức tuyên truyền ý nghĩa tầm quan trọng, tính cấp thiết của việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua bài dạy chính khóa, ngoại khóa Xây dựng kế hoạch dạy học có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống thông qua các tiết dạy, phân tích, đánh giá so sánh chất lượng, hiệu quả giáo dục trước, trong thời gian thực hiện việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại đơn vị theo định kỳ, năm học …
