sáng kiến kinh nghiệm MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO VIỆC SOẠN BÀI LÊN LỚP THEO TINH THẦN ĐỔI MỚI

Đề tài:MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO VIỆC SOẠN BÀI LÊN LỚP THEO TINH THẦN ĐỔI MỚI A/ ĐẶT VẤN ĐỀ: I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: - Trường học là một tổ chức sư phạm cĩ vị trí vơ cùng quan trọng, là cơ

Đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO VIỆC SOẠN BÀI LÊN LỚP

THEO TINH THẦN ĐỔI MỚI

A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

- Trường học là một tổ chức sư phạm cĩ vị trí vơ cùng quan

trọng, là cơ sở của hệ thống giáo dục, là nơi tập hợp nhữngngười thực hiện nhiệm vụ chung là dạy và học nhằm giáo dụcđào tạo những cho các em những nhân cách và kiến thức mớitheo mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã đề ra

- Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ

Tập thể Long Hà B

sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các

kĩ năng cơ bản, gĩp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bướcđầu xây dựng tư cách và trách nhiệm cơng dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học trung học

cơ sở Vì vậy Giáo dục tiểu học đã và đang thực hiện những đổi mới tồn diện và đồng bộ

về mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học

- Để đáp ứng được điều đĩ thì đội ngũ giáo viên chính là lực lượng nịng cốt giữ vai trịthen chốt trong việc giảng dạy và giáo dục học sinh, điều đĩ cĩ tầm quan trọng chiến lược,

cĩ tính chất quyết định đến chất lượng giáo dục và trong nhà trường

- Muốn trị học tốt cần phải cĩ người thầy giỏi vững vàng về chuyên mơn, cĩ kiến thứcsâu rộng và tồn diện, luơn bổ sung cái mới nhằm hồn thiện nghệ thuật sư phạm, nắm bắtđược tâm sinh lý học sinh, để từ đĩ phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo củahọc sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, mơn học; bồi dưỡng phương pháp tự học,rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui, hứng thú học tập cho học sinh Chính vì cái tính đa dạng và phức tạp của hoạt các độngdạy và học đĩ địi hỏi người lãnh đạo nhà trường phải thường xuyên chú ý đến cơng tác chỉđạo đúng hướng và cĩ hiệu quả phong trào soạn bài khi lên lớp của giáo viên, bởi vì bài

soạn là đơn vị cơ sở, là tế bào quan trọng của quá trình dạy học “Khơng cĩ từng bài soạn tốt và khơng cĩ từng tiết dạy tốt thì khơng thể cĩ quá trình dạy học tốt” Thế nhưng

trong thực tế hiện nay ở trường tiểu học, khơng phải giáo viên nào trước khi lên lớp cũngđều cĩ được một giáo án tốt, phù hợp theo hướng tích cực, lấy người học làm trọng tâm

- Để hồ nhập với sự phát triển của đất nước, đồng thời để quản lý tốt nề nếp dạy và học,đặc biệt là nề nếp soạn bài lên lớp thì nhà trường cần phải cĩ một hệ thống quản lý chặt chẽ

và phù hợp

- Thực tế trong thời gian qua, một số trường Tiểu học ở địa bàn huyện Bù Gia Mập nĩichung và Trường Tiểu học Long Hà B nĩi riêng đã cĩ nhiều chuyển biến tích cực trong việcsoạn giáo án và giảng dạy Tuy nhiên so với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệpcơng nghiệp hố - hiện đại hố đất nước và đặc biệt là để đáp ứng tốt yêu cầu và tiêu chí màPGD&ĐT huyện Bù Gia Mập đã đặt ra: “Phấn đấu trong thời gian tới Bù Gia Mập sẽ trở

thành một trong những huyện có chất lượng giáo dục tầm cao của tỉnh Bình Phước” Trước

những mục tiêu nhiệm vụ như vậy bản thân tôi thấy sự cần thiết của việc soạn giáo án đúngtinh thần đổi mới nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường tiểu học là rất cầnthiết vì thế tôi đã mạnh dạn chọn và nghiên cứu đề tài:

“Một số biện pháp chỉ đạo việc soạn bài lên lớp theo tinh thần đổi mới, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường Tiểu học Long Hà B”

II/ THỰC TRẠNG SOẠN GIÁO ÁN CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG HÀ B TRƯỚC ĐÂY:

- Bài soạn đủ các bước lên lớp, có sự đầu tư, các bước bài soạn đã được cụ thể hoá, bámsát nội dung, chương trình, SGK, tài liệu tham khảo, đảm bảo tiêu chuẩn theo quy định

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng tương đối tốt

- Tất cả giáo viên trong trường đều được tổ trưởng chuyên môn và ban giám hiệu nhàtrường kiểm tra hồ sơ giáo án Sau các lượt kiểm tra đã tư vấn góp ý và đưa ra hướng điềuchỉnh bổ sung cho những tồn tại thiếu sót

2/ HẠN CHẾ:

Bên cạnh những việc mà trường đã thực hiện tốt, song cũng còn số ít giáo viên: Bàisoạn cơ bản đủ các bước lên lớp, ít có sự đầu tư cho bài soạn, các bước bài soạn chưathường xuyên được cụ thể hoá, nên bài soạn chỉ dừng ở mức độ khá

* Cụ thể còn có những hạn chế như:

Hạn chế từng phần:

+ Mục tiêu: Đôi khi chứa đảm bảo đủ 3 phần (KT, KN, TĐ); chưa thường xuyên bámsát chuẩn kiến thức kỹ năng và các công văn quy định về soạn giáo án của sở và của phònggiáo dục

+ Chuẩn bị: Chưa thường xuyên thể hiện rõ sự chuẩn bị của thầy và trò, nội dungkiểm tra chưa phù hợp với nội dung bài và chưa phù hợp với tình hình thực tế của lớp hoặc

có khi nội dung kiểm tra nhiều mà lại không trọng tâm làm ảnh hưởng đến thời gian bàimới, …

- Trong giáo án chưa thường xuyên cĩ hệ thống câu hỏi phát huy trí tuệ sáng tạo của họcsinh, khơng cĩ những tình thế thể hiện cơng việc làm sinh động sâu sắc bài giảng mà nhiềukhi cịn quá bám sát sách giáo viên để soạn giáo án.

- Về phương pháp: Đa số các mơn vẫn áp dụng phương pháp thuyết trình cổ điển, chỉ cĩ

60 % giáo án là cĩ sử dụng phương pháp tích cực, xong đơi lúc các câu hỏi nêu lên chưa cụthể, chưa rõ ràng, chưa cơ đọng và chưa sát thực tế Nhìn chung ít giáo án đề cập đến thực tế

và liên hệ thực tế Phần xây dựng và tổ chức các hình thức dạy học đã cĩ, xong cịn mờ nhạt

* Củng cố, dặn dị: Nội dung củng cố cịn sơ sài chưa thể hiện được việc hệ thống kiến thứccủa bài dạy Nội dung dặn dị khơng cụ thể

Hạn chế chung:

- Cách xếp xắp, trình bày bố cục giáo án đơi khi khơng khoa học

- Nhiều khi cịn sai sĩt trong vấn đề diễn đạt ngơn ngữ và số liệu

- Việc ứng dụng cơng nghệ thơng tin vào bài soạn chưa tốt, ít khai thác thêm các thơngtin liên quan đến bài soạn để mở rộng thêm sự hiểu biết cho bản thân giáo viên và học sinh

Tĩm lại:

Để khắc phục những hạn chế thiếu sĩt của giáo viên khi soạn bài lên lớp thì địi hỏingười chỉ đạo phải sâu sát và cĩ tầm nhìn, giám nghĩ giám làm vì thế bản thân tơi là Phĩ hiệutrưởng, quản lý và chỉ đạo trực tiếp mảng chuyên mơn đã quan tâm đặc biệt đến các vấn đềsau:

- Việc ấn định thời khố biểu phải sớm ngay từ đầu năm học, phải đảm bảo đủ số mơnhọc, bố trí xen kẽ giữa các mơn học Đặc biệt quan tâm đến việc sắp xếp thời khố biểu chonhững lớp học 2 buổi/ngày

- Nhà trường cĩ kế hoạch ấn định lịch cơng tác trong tuần, tháng và thời gian biểu hàngngày để mọi hoạt động nhà trường đi vào nề nếp, nhất là nề nếp soạn giáo án của giáo viên

là khâu chúng tơi quan tâm hàng đầu

- Phĩ hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch và cĩ biện pháp chỉ đạo tốt cơng tác chuyênmơn cho từng tháng, cho từng học kỳ, và cả năm học Biến những kế hoạch này thànhnhững việc làm cụ thể, khơng được hình thức, chiếu lệ

- Thường xuyên phối kết hợp với tổ chức đội TN, cơng đồn,

đồn thanh niên, chi bộ Đảng, tổ chuyên mơn, thơng qua tổchức này chúng tơi cùng xây dựng đội ngũ giáo viên cĩ tinhthần, trách nhiệm, thi đua hồn thành tốt mọi nhiệm vụ đề ra,phải quản lý tốt việc soạn giáo án của giáo viên trong các giờlên lớp đạt hiệu suất ngày càng cao Phải giành nhiều thờigian cho khâu kiểm tra giáo án, hàng tuần, hàng tháng phải BGH, CB, ĐTN đang thảo luận

kiểm tra giáo án, mỗi năm thanh tra tồn diện và thanh tra chuyên đề từ 5 đến 6 đồng chí Tổchức tốt việc dự giờ thăm lớp và kiểm tra chất lượng học sinh ngay tại lớp

- Quản lý chặt chẽ các buổi sinh hoạt chuyên mơn trong trường theo đúng chức năng,nhiệm vụ của mình, như điều lệ trường tiểu học qui định: “BGH nhà trường nắm chắc tìnhhình soạn giảng của giáo viên trong các giờ lên lớp để uốn nắn kịp thời những vấn đề cĩ thểxảy ra Phải cập nhật đầy đủ các thơng tin, nhất là thơng tin chỉ đạo soạn giảng để hoạt động

dạy học của trường đi vào nề nếp đạt hiệu quả cao Phải cung cấp đầy đủ trang thiết bị, cáctài liệu cần thiết để giáo viên soạn giáo án cĩ chất lượng và đạt hiệu quả khi lên lớp”.

B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

- Xác định thực trạng cơng tác soạn giáo án của đội ngũ giáo

viên ở trường Tiểu học Long Hà B

- Xây dựng và tổ chức thực nghiệm biện pháp chỉ đạo cơng

tác soạn giáo án cho đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao chất

lượng dạy và học ở tại trường PHTCM đang nghiên cứu tài liệu

- Tìm ra biện pháp hữu hiệu nhất để chỉ đạo việc soạn giáo án và sử dụng giáo án lênlớp cĩ hiệu quả nhằm gĩp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường Tiểu học Long Hà B

II/ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Đọc sách, văn bản, các tài liệu liên quan để thu nhập tư liệu, thơng tin cần thiết

- Điều tra cơ bản (thơng qua việc kiểm tra giáo án và dự giờ thăm lớp, dự giờ sinh hoạtchuyên đề và sinh hoạt chuyên mơn của các tổ chuyên mơn) kết hợp với quan sát, đàmthoại, phỏng vấn, trị chuyện để nghiên cứu thực trạng về cơng tác soạn giảng của ngũ giáoviên ở trường Tiểu học Long Hà B

- Đúc kết kinh nghiệm trong các lần đi thanh tra chuyên mơn ở các trường khác tronghuyện (Bản thân được PGD điều động đi thanh tra)

- Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của giáo viên và học sinh (giáo án, đồ dùng dạy học,

sổ sách của giáo viên và tập vở, đồ dùng học tập học sinh, …) để xác định kết quả cơng tácdạy - học của giáo viên và học sinh

III/ PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ ÁP DỤNG:

1 Thời gian:

+ Năm học 2009 – 2010: Xác định thực trạng và tổ chức chỉ đạo thử nghiệm

+ Năm học 2010 – 2011: Áp dụng các biện pháp chỉ đạo việc soạn giáo án theo tinh thầnđổi mới

+ Học kỳ 1 năm học 2011 – 2012: Tiếp tục áp dụng và đúc kết kinh nghiệm

2 Địa điểm: Trường Tiểu học Long Hà B – Bù Gia Mập – Bình Phước

IV NỘI DUNG:

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ CHỈ ĐẠO SOẠN BÀI LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN:

- Quản lý là quá trình hoạt động của một chủ thể nhằm thực hiện các chức năng quản lý

để đưa hệ quản lý tiến tới mục tiêu Phương pháp quản lý là cách tiến hành các hoạt độngcủa nhà quản lý Điều đĩ cho thấy phương pháp quản lý giữ vai trị quan trọng mang tínhquyết định nếu thiếu nĩ thì các chức năng quản lý, nhiệm vụ quản lý, mục tiêu quản lýkhơng thể thực hiện được

- Trong nhiệm vụ quản lý của trường tiểu học thì chuyên mơn nhà trường cĩ vai trị hếtsức quan trọng vì quản lý chuyên mơn là quản lý trực tiếp chất lượng giáo dục của nhà

trường Trong nhiệm vụ ấy điều không thể thiếu đó là quản lý chỉ đạo việc soạn bài của giáoviên sao cho đạt hiệu quả cao theo tinh thần đổi mới nhằm đưa chất lượng giáo dục đạt tớiđỉnh cao của chất lượng Chính vì lẽ đó quản lý phải được dựa trên các văn bản pháp quycủa ngành.

- Ngoài việc áp dụng đúng các văn bản pháp quy của ngành thì chuyên môn nhà trường phải

là người biết cách lựa chọn các phương pháp quản lý phù hợp để đạt được hiệu quả cao

II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1 Vị trí vai trò của soạn giáo án:

- Giáo án là khâu trọng tâm trong công tác chuẩn bị bài dạy và có thể được xem là khâuthiết kế một bài học để chuẩn bị cho việc thi công bài học đó trên lớp của cả thầy và trò

Trong đó thầy đóng vai trò chủ đạo, điều khiển, trò đóng vai trò chủ động tích cực, tự điều

khiển trong học tập vì vậy phải sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp

- Giáo án là cơ sở pháp lý cho toàn bộ nội dung bài dạy mà thầy đã thiết kế để học sinhchiếm lĩnh Giáo án khẳng định sự thành công khoảng 50% chất lượng giờ dạy

- Thực hiện việc soạn giáo án lên lớp là thực hiện nhiệm vụ chính trị của ngành giáo dụcđào tạo Là cơ sở để kiểm tra đánh giá chất lượng giáo viên trong suốt quá trình làm nghềdạy học

2 Quan điểm của dạy học theo kiểu cũ :

+ Về phía giáo viên:

- Trong thực tế ở trường tiểu học những năm trước đây, giáo viên thường dạy học theokiểu cũ thuyết giảng một chiều, mục đích dạy hoàn toàn áp đặt, không tính đến những yêucầu hứng thú học tập của học sinh Nội dung dạy học thiên về lý thuyết, nặng nề, mang tínhhàn lâm, mặc dù đã học về đổi mới phương pháp song không dám đổi mới, sợ sai hoặc mệt,

… nên ít các kiến thức ứng dụng vào hoạt động thực tiễn Nhiều khi giáo viên chỉ dạy cáimình có, chứ không dạy cái học sinh cần, hoặc nhiều khi trong dạy học, giáo viên lại lấysách làm trung tâm, đồng thời nội dung và phương pháp dạy học cũng là cái đã có sẵn, giáoviên không lựa chọn những phương pháp sư phạm mà mình cho là phù hợp với ý đồ sưphạm và các đối tượng học sinh khác nhau

- Dạy học chủ yếu tập trung vào hoạt động của thầy, thầy là nguồn cội mọi thông tin,thầy là người hiểu biết tất cả mọi lĩnh vực, thầy nói và làm gì đều đúng, là đỉnh cao khôngthể vượt qua Giáo viên chủ yếu dùng phương pháp thuyết trình, cắt nghĩa, giảng giải.Phương pháp dạy học nặng về về truyền thụ một chiều, học sinh thụ động tiếp thu kiến thức,cách học trên thiên về ghi nhớ, lặp lại, tái hiện lại lời thầy giảng

- Hoạt động của thầy và trò chỉ giới hạn trong bốn bức tường của lớp học, lấy bài giảngcủa giáo viên và bảng đen làm điểm thu hút sự chú ý của học sinh Việc đánh giá học sinhchưa khách quan, chưa có tác dụng điều chỉnh cách học cũng như chưa động viên ngườihọc Giáo viên là, người duy nhất có quyền đánh giá kết quả học tập của học sinh Học sinh

ít có điều kiện tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau Căn cứ để đánh giá là trò ghi nhớ tái hiệnđúng những điều mà thầy giảng trong sách giáo khoa

- Giáo án được thiết kế theo đường chung cho cả lớp, giáo viên chủ động thực hiện cácbước đã chuẩn bị sẵn và hoàn thành tiết dạy

+ Về phía học sinh:

- Học theo lối thụ động, chủ yếu đối phó với thi cử nên kiến thức không vững, khôngphát triển được tư duy, không phát triển được năng lực sáng tạo, năng lực tự học và không

có điều kiện để gắn bó học tập với hoạt động năng động sáng tạo của cuộc sống sau này.Năng lực của cá nhân học sinh không có điều kiện bộc lộ và phát triển nên làm giảm hứngthú học tập

3 Quan niệm về soạn giáo án theo tinh thần đổi mới:

- Soạn giáo án lên lớp là toàn bộ công tác chuẩn bị cho bài dạy của giáo viên, từ khâunghiền ngẫm để thấm nhuần nội dung trong SGK, tìn tài liệu tham khảo, thực tiễn cuộcsống, chau chuốt, gọt dũa cân nhắc đưa vào bài giảng sao cho phù hợp với khả năng tiếp thucủa học sinh, đây được coi là khâu thiết kế quan trọng để giáo viên thực hiện thành côngmột bài học Bài học là đơn vị cơ sở của dạy học nên việc soạn bài rất quan trọng Bản kếhoạch càng đúng đắn chi tiết thì càng đảm bảo sự thành công của giờ dạy thực tế người giáoviên càng đầu tư thời gian công sức cho phần soạn bài bao nhiêu, giờ lên lớp sẽ nhẹ nhàng

và thành công bấy nhiêu Chính vì vậy mỗi giáo viên đều phải có ý thức và kỹ năng soạn bàitốt

- Khi soạn bài phải xác định được các hoạt động dạy học (các bước lên lớp) mục đích vàphương pháp thực hiện từng hoạt động này

- Chỉ đạo giáo viên trong khi soạn bài, cần phải dự tính được thời lượng dạy cho từnghoạt động trong một bài dạy theo đúng tinh thần chỉ đạo của CM phòng giáo dục, thực hiệntốt được điều đó sẽ giúp giáo viên chủ động điều tiết thời lượng để giờ dạy thành công

- Như vậy, ta biết tằng trong quá trình dạy học, học sinh là nhân tốt quyết định quantrọng nhất Mục đích của dạy học là học sinh Chính vì vậy các chiến lược dạy học tiến bộđều tiến đến người học hay còn gọi là “dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, lấy lợi ích củacác em làm đích và tổ chức quá trình dạy học sao cho để chính học sinh tự tìm ra kiến thức

- Soạn bài theo tinh thần đổi mới, phương pháp đặt ra cho giáo viên là loại bỏ nhữngphương pháp hạn chế, tìm ra phương pháp mới, phát huy tính tích cực của học sinh, loại bỏcách làm việc thầy giảng trò ghi nhớ, trò làm người minh hoạ cho thầy, trò phải thừa nhậnkiến thức mà phương pháp dạy học mới là phải tạo điều kiện tối đa để cá thể hoá đối tượngdạy học và khuyến khích để học sinh tự phát hiện ra nội dung mới của bài học Soạn bàitheo phương pháp mới giáo viên phải xác định thật rõ mục tiêu bài học và các hoạt động dạyhọc chủ yếu, đặc biệt dự tính cụ thể được các hoạt động và kết quả đạt được của học sinhtrong từng hoạt động đó và của cả nội dung bài dạy

4 Chỉ đạo soạn giáo án trong quản lý quá trình dạy học:

- Để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ của bài học trong giai đoạn mới phù hợp với mục tiêu

đã đề ra, đẩy mạnh việc soạn giáo án lên lớp ở trường tiểu học là rất cần thiết, nhằm đưahoạt động soạn giáo án của nhà trường vào kỷ cương trật tự thống nhất trong hệ thống giáodục nói chung và trường tiểu học nói riêng Để hoạt động này có hiệu quả tốt thì tất cả hộiđồng sư phạm nhà trường phải vào cuộc và phải có sự chỉ đạo, kiểm tra sát sao của Bangiám hiệu nhà trường

- Chỉ đạo soạn giáo án lên lớp là hoạt động nền tảng chủ

đạo cho quản lý quá trình dạy học trên lớp Thực hiện việc

soạn giáo án là việc thực hiện đúng quy chế chuyên môn của

ngành Trước khi lên lớp giáo viên phải có giáo án theo kế

hoạch giảng dạy và được trực tiếp người quản lý kiểm tra Trong giáo án nội dung thể hiệnsoạn cái gì? Soạn như thế nào? Các tiến hành tổ chức các hoạt động ra sao? Sử dụng đồdùng dạy học cĩ hiệu quả hay khơng?

GV đang nghiên để mượn ĐDDH

- Đây là vấn đề khơng đơn giản chút nào Điều này khiến các nhà quản lý, các nhànghiên cứu giáo dục, đặc biệt là BGH các trường tiểu học đang đặt ra nhiều câu hỏi để từngbước khắc phục, tháo gỡ những khĩ khăn trên

- Trong chỉ đạo bản thân tơi luơn thấu hiểu rằng: “Một giờ dạy tốt khơng thể khơng cĩmột giáo án tốt” Đặc biệt là trong cơng cuộc đổi mới giáo dục và đào tạo nước ta hiện nay,nhất là cuộc cách mạng về đổi mới phương pháp dạy học, thì các bài soạn lên lớp của giáoviên ở trường Tiểu học cần phải được “Thay da đổi thịt” mạnh mẽ Vì vậy BGH nhà trườngphải thường xuyên nắm bắt về những thơng tin, biến động này để chỉ đạo kịp thời, cĩ hiệuquả quá trình dạy học trên lớp Trong đĩ cần quan tâm đặc biệt đến việc soạn giáo án lên lớpcủa người giáo viên, để khơng ngừng nâng cao chất lượng dạy

CHƯƠNG II THỰC NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO SOẠN GIÁO ÁN LÊN LỚP THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI

- Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trong quản lý chỉ đạo soạn giáo án lên lớp ở trườngTiểu học hiện nay (như đã trình bày ở trên) Tơi nhận thấy tuỳ theo điều kiện của từngtrường, từng địa phương, từng mơi trường cũng như chất lượng đội ngũ giáo viên của nhàtrường mà người quản lý cần phải tìm ra được biện pháp chỉ đạo hữu hiệu, mang tính khả thi

để thực hiện việc soạn giáo án lên lớp cho giáo viên đạt hiệu quả tốt Bản thân tơi là một phĩhiệu trưởng quản lý mảng chuyên mơn nhà trường tính đến nay đã được 4 năm, tơi rất bănkhoăn với cơng tác này Bản thân tơi xác định rằng “Cơng tác soạn giáo án của giáo viên rấtquan trọng nĩ là một trong những mắt xích chủ yếu nhất trong hệ thống cơng tác quản lý,cơng tác này được cải tiến và đẩy mạnh sẽ cĩ tác dụng quyết định tạo nên sự chuyển biếnmạnh mẽ về chất lượng dạy học và giáo dục của nhà trường Chính vì lẽ đĩ tơi đã đi sâu tìmhiểu vấn đề: “Biện pháp chỉ đạo việc soạn giáo án lên lớp theo tinh thần đổi mới” Tơi mạnhdạn đưa ra một số biện pháp chỉ đạo cơng tác soạn giáo án ở trường tơi như sau:

BIỆN PHÁP THỨ NHẤT TÁC ĐỘNG NHẬN THỨC CHO GIÁO VIÊN VỀ PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIÁO ÁN

- Đầu năm nhà trường tổ chức hội thảo chuyên đề “Ứng dụng cơng nghệ thơng tin vào cơngtác giảng dạy”; Hội thảo chuyên đề “Soạn giáo án theo tinh thần

đổi mới” Trong đĩ đặc biệt chú trọng đến việc bồi dưỡng nâng

cao trình độ tin học cho cán bộ quản lý và giáo viên, để họ cĩ thể

ứng dụng cơng nghệ vào việc hỗ trợ trong quá trình soạn giảng

và làm ĐDDH, bồi dưỡng học sinh giỏi, …

- Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để GV thiết kế

và sử dụng giáo án điện tử; tổ chức các cuộc thi cấp trừơng:

GV ñang d ự HTCĐ soạn gióa

án

Như thi thiết kế giáo án điện tử, thi giảng dạy bằng giáo án điện tử Toàn thể cán bộ giáoviên, nhân viên trong trường tích cực hưởng ứng và tham gia tốt

- Bồi dưỡng cho giáo viên nhận thức sâu sắc, hiểu văn bản pháp quy của ngành giáo dục

về nền nếp soạn giáo án đặc biệt là những nội quy, quy định của ngành và của nhà trường.Rèn dũa, tạo dựng điều đó thành ý thức tự giác, tự nguyện thành trách nhiệm cá nhân, làmcho giáo viên và các thành viên trong tập thể thực hiện tính chân lý khác quan và các yêucầu cần thiết của việc soạn giáo án khi lên lớp Để làm tốt được công việc này thì ngay từđầu năm học BGH tổ chức cho giáo viên học tập thông tư, chỉ thị, hướng dẫn nhiệm vụ nămhọc một cách đầy đủ nghiêm túc Yêu cầu giáo viên phải nắm vững vị trí chức năng, nộidung chương trình và phương pháp của từng môn, đưa nội dung này vào thảo luận trong tổkhối chuyên môn và trong các buổi buổi sinh hoạt tổ, đồng thời yêu cầu giáo viên nghiêncứu kỹ cấu trúc sách giáo khoa của các môn học ở lớp mình phụ trách và ở cả các khối lớpkhác nhau Xác định kiến thức trọng tâm theo tuần, tháng, học kỳ và cả năm học

- Mua thêm tài liệu tạp chí cho giáo viên tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng như cuốn: “Thiết kếbài soạn theo phương pháp dạy học tích cực”, và các tài liệu chỉ đạo chuyên môn, các tậpchí giáo dục tiểu học, tập san thế giới trong ta

- Tổ chức các buổi toạ đàm trao đổi, đọc tài liệu để giáo viên có thêm thông tin về xã hội, vềphương pháp dạy học, về nền nếp dạy học, đặc biệt là những vấn đề có liên quan đến việcsoạn bài của giáo viên, để cùng phối hợp với cộng đồng trách nhiệm và tham gia đóng gópvào việc thực hiện soạn giáo án lên lớp cho giáo viên đạt hiệu quả cao Qua đó giúp giáoviên thấy được việc soạn giáo án lên lớp là vô cùng quan trọng

và can thiết, dạy học đảm bảo chất lượng là thực hiện đúng các

văn bản pháp quy của ngành giáo dục đào tạo, mà trực tiếp chỉ

đạo là BGH nhà trường Từ đó tạo được động cơ, gây hứng thú

cho giáo viên khi soạn giáo án, họ sẽ trở thành những người luôn

tự giác, tích cực, sáng tạo để từng bước nâng cao chất lượng

soạn bài khi lên lớp

GV ñang nghieân c ứu tài liệu , STK

BIỆN PHÁP THỨ HAI CHỈ ĐẠO TỔ CHỨC SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN

- Trường Tiểu học có 5 tổ chuyên môn (mỗi khối lớp/ 1 tổ)

- Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong quá trình quản lý dạy và học, tổ khốichuyên môn hỗ trợ đắc lực cho BGH nhà trường cùng thực hiện tốt nhiệm vụ dạy và họctrong nhà trường Mỗi tổ chuyên môn có nhiệm vụ riêng của mình: Chỉ đạo tổ làm tốt côngtác sinh hoạt chuyên môn, một mặt phát huy tính hợp tác, tinh thần lao động có trách nhiệmcủa mỗi thành viên trong tổ, để hoạt động tổ khối đi vào nề nếp, đồng thời vừa biết liên kết,điều chỉnh để tạo ra sức mạnh tổng hợp, định hướng vào mục tiêu chung

- Nề nếp sinh hoạt tổ chuyên môn tốt nó sẽ góp phần thúcđẩy các phong trào hoạt động chuyên môn đi lên và làm

việc sẽ thật sự hiệu quả, vì chất lượng dạy học thực chất là do chính bản thân giáo viên họctập, bồi dưỡng và trao đổi, học hỏi đồng nghiệp của mình mà có Nên đây chính là cơ hội tốtkhi được sinh hoạt tổ chuyên môn một cách khoa học, nghiêm túc, hiệu quả nhằm đưa

T ổ 2 đang sinh hoạt CM

ra các kinh nghiêm, các vướng mắc, các mối băn khoăn, và cách giả quyết những vấn đề vềchuyên môn nghiệp vụ từ đó mỗi giáo viên tự bồi đắp cho mình thêm kiến thức cần thiết đểphục vụ tốt cho công tác giảng dạy

- Để làm tốt được công việc này, thì ngay từ đầu năm học, BGH nhà trường kiện toàncác tổ khối, chọn những đồng chí giáo viên có tay nghề vững vàng, có năng lực tổ chức chỉđạo Sau đó chỉ đạo các tổ khối chuyên môn phải căn cứ vào kế hoạch chung của nhàtrường, xây dựng và lập được kế hoạch riêng, cụ thể cho khối lớp mình hoạt động, kế hoạch

đó phải rõ ràng, chi tiết, cụ thể cho từng tuần, từng tháng và cho cả năm học theo đặc trưngriêng của khối mình

- Trong kế hoạch tổ khối chuyên môn, phải bám sát kế hoạch chỉ đạo của nhà trường,đưa ra các chỉ tiêu phấn đấu cho tổ, cho từng thành viên trong tổ và đưa ra được các biệnpháp có tính khả thi để thực hiện được các chỉ tiêu mà tổ đã đề ra

- Các tổ chuyên môn sinh hoạt thường kỳ ít nhất 2 lần / tháng, kế hoạch sinh hoạt các tổchuyên môn giống nhau, nhưng nội dung sinh hoạt có thể khác nhau tuỳ theo yêu cầu của tổ

- Nội dung sinh hoạt: BGH nhà trường chỉ đạo các tổ cần tập trung vào giải quyết tốt cácnội dung sau:

+ Kế hoạch hoá các hình thức sinh hoạt theo: Tuần, tháng, cả năm học Cụ thể tậptrung vào thực hiện đúng nội dung chương trình quy định, bàn luận và trao đổi cách dạy bàikhó trong tuần, xây dựng cách lập kế hoạch bài học và soạn giáo án khi lên lớp

+ Xây dựng kế hoạch bài học và nề nếp soạn giáo án khi lên lớp, cần: Tập trung chogiáo viên vào khâu xác định mục tiêu, khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học, khâu lựa chọn và tổchức các hình thức dạy học trong một tiết học sao cho phù hợp, nhằm phát huy được khảnăng học của học sinh trong lớp, trong khối, nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy

và học

+ Điều đặc biệt quan trọng trong việc sinh hoạt tổ chuyên môn là phải tạo ra được sự

đa dạng hoá các loại hình sinh hoạt, tạo ra được mọi cơ hội để mọi thành viên trong tổ đượctham gia, bày tỏ ý kiến phản ánh những kinh nghiệm của mình hoặc được tiếp nhận nhữngvấn đề mới trong nguồn thông tin bổ ích nhiều mặt, tránh thuyết giáo một chiều đơn điệu,nhàm chán

- Vì vậy, tổ khối trưởng chủ trì buổi sinh hoạt chuyên môn phải là người có năng lực điều khiển, làm chủ được quá trình tham gia đóng góp ý kiến của các thành viên trong tập thể.

Khi bàn bạc, thảo luận về chuyên môn cần chú trọng nhiều đến các yếu tố sau:

Rút kinh nghiệm:

- Thực hiện chương trình: Tiến độ, thuận lợi, khó khăn

- Việc dự giờ, thăm lớp, tổ chức chuyên đề đã thực hiện (lưu ý việc sửdụng đồ dùng dạy học trong các tiết, đổi mới phương pháp dạy học và dạy học theo đốitượng học sinh)

- Ưu điểm, nhược điểm, hướng khắc phục.

Thống nhất soạn giảng:

- Chương trình soạn giảng, nội dung soạn giảng, …

- Thực hiện đổi mới phương pháp, sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy học

- Thông qua trọng tâm kiểm tra về kiến thức kỹ năng

- Giải quyết các vấn đề nảy sinh trong soạn giảng và dạy học

- Thông nhất bài khó trong tuần, trong tháng, …

- Thống nhất các ý kiến, kiến nghị và các đề xuất lên cấp trên (Chuyênmôn, Hiệu trưởng)

Bồi dưỡng chuyên môn:

- Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo chuyên môn của các cấp, bàn biện phápthực hiện sao cho hiệu quả nhất

- Thảo luận các vấn đề nổi bật về chuyên môn

* Tóm lại: Muốn chuyên môn của trường phát triển mạnh cần phải quan tâm

đặc biệt và phối hợp chặt chẽ giữa ban giám hiệu và các tổ khối trưởng để làm cầu nối trong công cuộc trồng người Muốn nề nếp quản lý chuyên môn của trường ổn định

và phát triển trước hết cần đầu tư phát triển có chiều sâu các buổi họp tổ khối chuyên môn Khi tổ khối chuyên môn chưa tổ chức tốt nề nếp sinh hoạt thì những buổi sinh hoạt đầu Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng chủ trì sinh hoạt để định hướng và nâng cao chất lượng giảng dạy học tập Tuy nhiên ban giám hiệu, tổ khối trưởng phải nhiệt tình, lường trước các tình huống có thể xảy ra trong buổi sinh hoạt tổ khối chuyên môn thì mới đạt được kết quả tốt

BIỆN PHÁP THỨ BA CHỈ ĐẠO THIẾT KẾ BÀI SOẠN THEO TINH THẦN ĐỔI MỚI

Để bài soạn có chất lượng và đạt hiệu quả cao khi lên lớp, thì mỗi giáo viên cần phải

có ý thức tự giác và tạo lập thói quen thực hiện đầy đủ các bước sau:

Các bước cần phải làm để thiết kế một giáo án tốt theo tinh thần đổi mới:

* Bước 1 : Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức (KT), kĩ năng (KN), yêu cầu về thái độ trong chương trình và các văn bản chỉ đạo của ngành.

- Bước này được đặt ra bởi việc xác định mục tiêu của bài học là một khâu rất quantrọng, đóng vai trò thứ nhất, không thể thiếu của mỗi giáo án Mục tiêu (yêu cầu) vừa là cáiđích hướng tới, vừa là yêu cầu cần đạt của giờ học; hay nói khác đi đó là thước đo kết quảquá trình dạy học Nó giúp GV xác định rõ các nhiệm vụ sẽ phải làm (dẫn dắt HS tìm hiểu,vận dụng những KT, KN nào; phạm vi, mức độ đến đâu; qua đó giáo dục cho HS những bàihọc gì)

- Khi soạn bài, mục tiêu bài soạn phải rõ ràng, đúng, kết hợp chặt chẽ, hợp lý giữa nộidung (kiến thức, kỹ năng, phương pháp), với nhiệm vụ phát triển trí tuệ, rèn luyện thao tác tưduy, năng lực lĩnh hội tri thức cho học sinh và phải được cụ thể hoá chi tiết theo từng nộidung bài dạy, môn dạy Phải lồng ghép, tích hợp các vấn đề liên quan như: Giáo dục môitrường và kĩ năng sống, GD an toàn giao thông, … tùy theo từng bài (đối với phần này GVchuyển xuống đưa vào phần tên các hoạt động dạy học - nếu có)

- Kiến thức phải chính xác, đúng hợp lơ gic, cĩ hệ thống, đảm bảo liên hệ gắn lýthuyến với thực hành, thực tiễn với đới sống lao động, đây là yêu cầu rất đáng quan tâm.

- Bài dạy phải đưa ra được các phương pháp dạy học, hình thức dạy học phù hợp, tổchức, điều khiển một cách hợp lý, hoạt đơng giữa thầy và trị phải nhịp nhàng, học sinh phảiđược tham gia hào hứng và chủ động tích cực trong việc chiếm lĩnh tri thức

- Phân bố thời gian giảng dạy các phần phải dân đối, phù hợp và cĩ hệ thống câu hỏiphát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

* Bước 2: Nghiên cứu SGK và các tài liệu liên quan để: hiểu chính xác, đầy đủ những nội dung của bài học; xác định những KT, KN, thái độ cơ bản cần hình thành và phát triển ở HS; xác định trình tự logic của bài học.

- Bước này được đặt ra bởi nội dung bài học ngồi phần đượctrình bày trong SGK cịn cĩ thể đã được trình bày trong cáctài liệu khác Kinh nghiệm của các GV lâu năm cho thấy:trước hết nên đọc kĩ nội dung bài học và hướng dẫn tìm hiểubài trong SGK để hiểu, đánh giá đúng nội dung bài học rồimới chọn đọc thêm tư liệu để hiểu sâu, hiểu rộng nội dung bàihọc Mỗi GV khơng chỉ cĩ KN tìm đúng, tìm trún tư liệu BGH &GV thảo luận ND dạy khó

cần đọc mà cần cĩ KN định hướng cách chọn, đọc tư liệu cho HS GV nên chọn những tưliệu đã qua thẩm định, được đơng đảo các nhà chuyên mơn và GV tin cậy Việc đọc SGK, tàiliệu phục vụ cho việc soạn giáo án cĩ thể chia thành 3 cấp độ sau: đọc lướt để tìm nội dungchính xác định những KT, KN cơ bản, trọng tâm mức độ yêu cầu và phạm vi cần đạt; đọc đểtìm những thơng tin quan tâm: các mạch, sự bố cục, trình bày các mạch KT, KN và dụng ýcủa tác giả; đọc để phát hiện và phân tích, đánh giá các chi tiết trong từng mạch KT, KN.Thực ra khâu khĩ nhất trong đọc SGK và các tư liệu là đúc kết được phạm vi, mức độ KT,

KN của từng bài học sao cho phù hợp với năng lực của HS và điều kiện dạy học Trong thực

tế dạy học, nhiều khi chúng ta thường đi chưa tới hoặc đi quá những yêu cầu cần đạt về KT,

KN Nếu nắm vững nội dung bài học, GVsẽ phác họa những nội dung và trình tự nội dungcủa bài giảng phù hợp, thậm chí cĩ thể cải tiến cách trình bày các mạch KT, KN của SGK,xây dựng một hệ thống câu hỏi, bài tập

giúp HS nhận thức, khám phá, vận dụng các KT, KN trong bài một cách thích hợp

* Bước 3: Xác định khả năng đáp ứng các nhiệm vụ nhận thức của HS:

- Xác định những KT, KN mà HS đã cĩ và cần cĩ; dự kiến những khĩ khăn, nhữngtình huống cĩ thể nảy sinh và các phương án giải quyết Bước này được đặt ra bởi trong giờhọc theo định hướng đổi mới PPDH, GV khơng những phải nắm vững nội dung bài học màcịn phải hiểu HS để lựa chọn PPDH, phương tiện dạy học, các hình thức tổ chức dạy học vàđánh giá cho phù hợp Như vậy, trước khi soạn giáo án cho giờ học mới, GV phải lườngtrước các tình huống, các cách giải quyết nhiệm vụ học tập của HS Nĩi cách khác, tính khả

thi của giáo án phụ thuộc vào trình độ, năng lực học tập của HS, được xuất phát từ: những

KT, KN mà HS đã cĩ một cách chắc chắn, vững bền; những KT, KN mà HS chưa cĩ hoặc cĩthể quên; những khĩ khăn cĩ thể nảy sinh trong quá trình học tập của HS Bước này chỉ là sự

dự kiến; nhưng trong thực tiễn, cĩ nhiều giờ học do khơng dự kiến trước, GV đã lúng túngtrước những ý kiến khơng đồng nhất của HS với những biểu hiện rất đa dạng Do vậy, dù