VẬN DỤNG 40 PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO TRIZ ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KẸT XE VÀ TAI NẠN GIAO THÔNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI NÓI ĐẦU Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển nhanh chưa từng có và thế giới thayđổi đa dạng, rộng lớn, nhiều khái niệm, phương thức tư duy, lối sống và hành độngđang thay đổi

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

I LỜI NÓI ĐẦU 1

II 40 PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO TRIZ 2

1 Phương pháp 1: Phân nhỏ 2

2 Phương pháp 2: Tách khỏi 3

3 Phương pháp 3: Chuyên biệt hóa 3

4 Phương pháp 4: Bất đối xứng 4

5 Phương pháp 5: Kết hợp 5

6 Phương pháp 6: Đa năng 5

7 Phương pháp 7: Chứa trong 6

8 Phương pháp 8: Phản trọng lượng 7

9 Phương pháp 9: Tác động ngược từ trước 8

10 Phương pháp 10: Tác động từ trước 9

11 Phương pháp 11: Dự phòng 10

12 Phương pháp 12: Đẳng thế 11

13 Phương pháp 13: Đảo ngược 11

14 Phương pháp 14: Cầu hóa 12

15 Phương pháp 15: Linh động 13

16 Phương pháp 16: Thực hiện gần đúng 13

17 Phương pháp 17: Chuyển chiều 13

18 Phương pháp 18: Dao động 14

19 Phương pháp 19: Tác động theo chu kỳ 14

20 Phương pháp 20: Liên tục hoạt động 14

21 Phương pháp 21: Vượt nhanh 15

22 Phương pháp 22: Chuyển hại thành lợi 15

23 Phương pháp 23: Phản hồi 15

24 Phương pháp 24: Trung gian 16

25 Phương pháp 25: Tự phục vụ 16

26 Phương pháp 26: Copy 16

27 Phương pháp 27: Giảm chi phí 16

28 Phương pháp 28: Thay thế cơ cấu cơ học 17

29 Phương pháp 29: Kết cấu khí, lỏng 17

30 Phương pháp 30: Vỏ dẻo, màn mỏng 18

31 Phương pháp 31: Cấu trúc dạng xốp 18

32 Phương pháp 32: Thay đổi màu sắc 19

33 Phương pháp 33: Đồng nhất 19

34 Phương pháp 34: Phân hủy & Tái sinh 20

35 Phương pháp 35: Thay đổi thông số hóa, lý 21

36 Phương pháp 36: Chuyển pha 21

37 Phương pháp 37: Nở nhiệt 22

38 Phương pháp 38: Oxy hóa 22

39 Phương pháp 39: Thay đổi đọ trơ 23

40 Phương pháp 40: Composite 24

IV KẾT LUẬN 29

I LỜI NÓI ĐẦU

Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển nhanh chưa từng có và thế giới thayđổi đa dạng, rộng lớn, nhiều khái niệm, phương thức tư duy, lối sống và hành độngđang thay đổi nhanh chóng, thành công không còn chỉ là vấn đề chăm chỉ mà đòi hỏi

kỹ năng tư duy sáng tạo để mang lại những cải tiến tối đa và liên tục về năng suất,chất lượng và hiệu quả, bằng những giải pháp đột phá Sức sáng tạo là yếu tố quyếtđịnh nhất đối với sự thành công trong một thế giới đầy thử thách và cạnh tranh ngàycàng gay gắt

Sức sáng tạo sẽ tạo ra bước nhảy vọt trong sự nghiệp của con người Đó là yếu tốđịnh hình tương lai của mỗi cá nhân Sáng tạo trở thành một vũ khí tối thượng đểgiành chiến thắng trong nhiều lĩnh vực, từ khoa học kỹ thuật đến kinh doanh, từ pháttriển sự nghiệp đến tìm kiếm một cuộc sống cân bằng hạnh phúc

Có rất nhiều phương pháp sáng tạo được đưa ra nhằm giúp cho con người phát triểnnăng lực sáng tạo và thành công hơn trong cuộc sống Triz là một trong những hệthống lý thuyết và phương pháp sáng tạo được biết đến và đánh giá cao trên thế giới.Triz được xây dựng bởi Genrich Altshuller – kỹ sư, nhà sáng chế, nhà viết truyệnkhoa học viễn tưởng người Liên Xô trước đây Một trong những công trình độc đáocủa Triz là bốn mươi phương pháp sáng tạo do Altshuller và các cộng sự đúc kếtđược

40 phương pháp sáng tạo là công cụ rất hiệu quả trong lĩnh vực sáng tạo khoa học kỹthuật nhưng phạm vi ứng dụng của nó không dừng lại ở đó Đa số các phương phápđều có thể khái quát hóa và áp dụng cho nhiều lĩnh vực trong cuộc sống

Trong khuôn khổ tiểu luận này chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể về 40 phương pháp sángtạo nói trên, các ví dụ về ứng dụng của nó trong đời sống và vận dụng nó để đưa racác đề xuất để giải quyết tình trạng giao thông ở Việt Nam hiện nay

II 40 PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO TRIZ

1 Phương pháp 1: Phân nhỏ

a Chia đối tượng thành những phần độc lập

b Làm cho đối tượng trở nên tháo lắp được

c Gia tăng mức độ phân nhỏ của đối tượng

Hình 1 Thị trường chứng khoán là nơi buôn bán các phần chia nhỏ hàng triệu lần của một công ty.

Hình 1.2 Bún phở có được nhờ sự phân nhỏ của gạo

2 Phương pháp 2: Tách khỏi

a Tách phần hay tính chất gây khó khăn trở ngại ra khỏi đối tượng

b Tách phần hay tính chất cần thiết ra khỏi đối tượng

Hình 2.1 Khu vực không hút thuốc trong nhà hàng

3 Phương pháp 3: Chuyên biệt hóa

Hình 3.1 Phần giữa của áo mưa được thiết kế trong suốt để không che mất ánh sáng của đèn xe máy.

Hình 5.1Trước kia nhà sách chỉ bán sách và văn phòng phẩm, hiện nay hầu hết các nhà sách còn bán thêm thực phẩm, đồ gia dụng, quần áo…

6 Phương pháp 6:Đa năng

a Làm cho đối tượng thực hiện được nhiều chức năng hơn

Hình 6.1 Điện thoại có thể nghe nhạc, quay phim, chụp ảnh, đọc sách, truy cập internet…

7 Phương pháp 7:Chứa trong

a Một đối tượng chứa bên trong một đối tượng khác

b Cho một đối tượng di chuyển bên trong một đối tượng khác

Hình 7.1 Ống thoát rác nhà cao tầng Thay vì bỏ rác trong thùng chứa, người ta bỏ rác vào các ống rác, rác sẽ được chuyển đến thùng chứa ở dưới đất.

8 Phương pháp 8: Phản trọng lượng

a Giảm bớt trọng lượng, tính ì của đối tượng nhờ kết hợp với môi trường năng động hay linh hoạt hơn

Hình 8.1 Để di chuyển các vật nặng người ta thường kết hợp với các bánh xe lăn.

9 Phương pháp 9: Tác động ngược từ trước

a Thực hiện tác động ngược từ trước vào đối tượng để tránh các tác động không mong muốn hay giảm bớt các tác động quá mức sẽ xảy ra khi đối tượng làm việc

Hình 9.1 Để cho mủ cao su không bị đông lại, trước khi cạo mủ người ta dùng amoniac để lau chén đựng mủ.

10 Phương pháp10:Tác động từ trước

a Thực hiện toàn bộ hay một phần hoạt động yêu cầu

b Sắp xếp các đối tượng từ trước sao cho chúng hoạt động từ vị trí thuận lợi

và không mất thời gian chờ đợi hay vận chuyển

Hình 10.1 Tem, biên lai được đục lỗ răng cưa, khi cần có thể xé ra dễ dàng.

11 Phương pháp11: Dự phòng

a Thực hiện các phương tiện hay phương pháp dự phòng để gia tăng độ tin cậy và mức độ an toàn của đối tượng

Hình 11.1 Võ sĩ quyền anh hay ngậm miếng bảo vệ răng khi thi đấu để tránh bị gãy răng hay cắn lưỡi.

12 Phương pháp12: Đẳng thế

a Tạo ra điều kiện làm việc sao cho khỏi phải thay đổi độ cao hay mức độ của đối tượng (Thay đổi điều kiện làm việc để không phải nâng lên hay hạ xuống các đối tượng.)

Hình 12.1 Xe vận chuyển container không phải nâng cả container lên thùng xe, mà các thiết bị thủy lực sẽ làm việc đó.

13 Phương pháp13: Đảo ngược

a Thay vì làm theo cách thông thường thì làm ngược lại

b Đảo ngược đối tượng

c Đảo ngược giữa phần chuyển động và phần đứng yên

Hình 13.1 Trong các sở thú thông thường, các con thú bị nhốt trong chuồng, người xem đi tự do bên ngoài để xem Trong các vườn thú hiện đại, các con thú đi lại tự do còn người xem “bị nhốt” trong xe để an toàn nhìn các con thú.

14 Phương pháp14: Cầu hóa

a Thay thế đường thẳng bằng đường cong, mặt phẳng thành mặt cầu, hình hộp thành hình cầu

b Chuyển từ chuyển động thẳng sang chuyển động quay

Hình 14.1 Máy tính sử dụng con chuột có cấu trúc tròn thành chuyển động hai chiều trên màn hình.

17 Phương pháp17: Chuyển chiều

a Sử dụng cách sắp xếp nhiều tầng thay cho một tầng

b Sử dụng mặt trái của đối tượng

Hình 17.1 Xe bus 2 tầng

18 Phương pháp18:Dao động

a Tạo ra dao động hoặc tăng tầng số dao động

Hình 18.1 Ghế massage và các thiết bị massage thường sử dụng các dao động để phục hồi sức khỏa và tạo ra sự thư giản cho người sử dụng.

19 Phương pháp19: Tác động theo chu kỳ

a Chuyển tác động liên tục thành tác động theo chu kỳ

b Nếu đã có tác động theo chu kỳ hãy thay đổi chu kỳ

c Sử dụng khoảng ngừng giữa các chu kỳ để thực hiện công việc khác

Ví dụ: Để kiểm tra việc làm ăn của công ty, người ta thường kiểm soát việc kiểm ta định kỳ và kiểm tra đột xuất

20 Phương pháp20:Liên tục hoạt động

a Liên tục hoạt động loại bỏ các tác động trung gian và thời gian chờ không cần thiết

Ví dụ: Các công trình xây dựng trọng điểm, cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện thường phải chia ca hoạt động cả ngày lẫn đêm

21 Phương pháp21:Vượt nhanh

a Thực hiện các công việc không mong muốn hay nguy hiểm bằng tốc độ cao

Ví dụ: Khi một hình thức kinh doanh không hiệu quả do sai lầm về chiến lược, nên loại bỏ hình thức kinh doanh đó một cách nhanh chóng(có thể chấp nhận mất mát) Nếu cố gắng duy trì, thiệt hại có thể lớn hơn

22 Phương pháp22:Chuyển hại thành lợi

a Chuyển tình huống hay yếu tố có hại thành kết quả có lợi (dĩ độc trị độc)

Hình 22.1 Chế tạo đồ chơi từ rác thải

23 Phương pháp23: Phản hồi

a Tạo ra cơ chế phản hồi

Ví dụ: Khi số lượng người đi trong thanh máy vượt quá trọng lượng quy định, đèn báo quá tải sẽ bật sáng

24 Phương pháp24: Trung gian

a Sử dụng đối tượng trung gian

Ví dụ: Trong thiết kế ôtô xe máy, người ta sử dụng bộ phận truyền động là

hệ thống xích…để truyền sự chuyển động lên xuống của piston thành chuyển động quay của bánh xe

25 Phương pháp25: Tự phục vụ

a Đối tượng phải tự phục vụ cho chính hoạt động của mình

Hình 25.1 Quán ăn tự phục vụ

26 Phương pháp26: Copy

a Sử dụng bản sao hay mô hình đơn giản, rẻ tiền thay cho đối tượng phức tạp, đăt tiền, dễ vỡ

27 Phương pháp27: Giảm chi phí

a Thay thế đối tượng đắt tiền bằng đối tượng rẻ tiền, có thể sử dụng một lần

Hình 27.1 Thay khăn vải thông thường bằng khăn giấy giá thành sản xuất

rẻ hơn và chỉ sử dụng một lần.

28 Phương pháp28: Thay thế cơ cấu cơ học

a Thay thế các hệ thồng cơ học bằng các hệ thống dùng điện, nhiệt, từ, âm thanh hay mùi vị

Hình 28.1 Dùng các loại tia thay cho dao mổ, hầu hết các phẩu thuật phức tạp hiện nay đều dùng tia laser.

29 Phương pháp29: Kết cấu khí, lỏng

a Thay các đối tượng ở thể rắn bằng các đối tượng ở thể khí hay lỏng

Hình 31.1 Màn hình dẻo, tương lai của smart phone.

31 Phương pháp31: Cấu trúc dạng xốp

a Chế tạo đối tượng ở dạng xốp, tổ ong hoặc sử dụng thêm những chi tiết nhiều lỗ (miếng đệm, tấm phủ)

Hình 31.1 Xốp cách âm, cách nhiệt

32 Phương pháp32: Thay đổi màu sắc

a Thay đổi màu sắc hay độ trong suốt của đối tượng hay môi trường bên ngoài

Hình 32.1 Biển báo phản quang

33 Phương pháp33: Đồng nhất

a Các đối tượng tương tác với đối tượng chính phải được làm từ cùng một vật liệu(hoặc từ vật liệu gần với tính chất) với vật liệu chế tạo đối tượng chính

a Các bộ phận của đối tượng khi đã hoàn thành nhiệm vụ hoặc trở nên không cần thiết phải tự động phân hủy(hòa tan, bay hơi, nóng chảy,…)

b Các phần của đối tượng bị mất mát do hao mòn, phải được tái sinh, phục hồi ngay trong quá trình làm việc

Hình 34.1 Chỉ khâu phẩu thuật

35 Phương pháp35: Thay đổi thông số hóa, lý

a Thay đổi trạng thái, nồng độ, độ dẻo, nhiệt độ…của đối tượng

Hình 35.1 Để giữ thực phẩm được lâu người ta thường dùng các phương phá phơi khô, đông lạnh, xông khói…

36 Phương pháp36: Chuyển pha

a Sử dụng các hiện tượng, các trạng thái nảy sinh trong các quá trình chuyểntrạng thái của đối tượng

Hình 36.1 Khi nước chuyển từ thể rắn sang thể lỏng sẽ hấp thụ nhiệt của môi trường xung quanh Người ta tận dụng việc này để làm mát các lọa thức uống.

37 Phương pháp37: Nở nhiệt

a Sử dụng tính chất nở nhiệt của vật liệu, hoặc sử dụng nhiều vật liệu với hệ

số giãn nở nhiệt khác nhau

Hình 37.1 Sử dụng sự nở nhiệt để tạo ra loại ấm nước có thể phát ra âm thanh khi nước sôi.

38 Phương pháp38: Oxy hóa

a Sử dụng các tác nhân oxy hóa như oxy, ozone

Hình 38.1 Khử trùng thực phẩm bằng ozone.

39 Phương pháp39: Thay đổi đọ trơ

a Thay đổi độ trơ của môi trường bằng cách thêm vào chất phụ gia trung hòahay chân không

Hình 39.1 Bóng đèn được hút chân không và bơm khí trơ để gia tăng tuổi thọ của dây tóc.

40 Phương pháp40: Composite

a Sử dụng các vật liệu composite thay cho các vật liệu đồng nhất

Hình 40.1 Dãy phân cách bằng vật liệu composite.

III ÁP DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO TRIZ ĐỂ GIẢI QUYẾT

VẤN ĐỀ KẸT XE VÀ TAI NẠN GIAO THÔNGỞ VIỆT NAM HIỆN NAY.

A GIẢI PHÁP LÀM GIẢM KẸT XE

1 Xe bus dài hai tầng sử dụng nhiên liệu sinh học

Chở được nhiều người, giảm diện tích chiếm mặt đường và chi phí vận hành rẻ, tạo điều kiện cho việc sử dụng nhiên liêu sinh học được phổ biến

2 Khuyến khích người dân đi xe bus

Giá vé phải thật rẻ, nếu được thì những năm đầu tiên nên miễn phí đi xe bus sau đó hãy thu phí Nguồn thu cho hoạt động xe bus được lấy từ hoạt động quảng cáo trên thân và trong xe, từ hỗ trợ của nhà nước…

Phương pháp áp dụng: (22: Chuyển hại thành lợi)

3 Phân làn đường ưu tiên cho xe bus

Xe bus phải có 1 làn ưu tiên riêng biệt sát lề đường bên phải để tiện lên xuống Làn xe bus nên có giải phân cách cứng từng đoạn thấp và riêng biệtvới làn giao thông của các phương tiện khác nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa để xe bus di chuyển nhanh và an toàn

Phương pháp áp dụng: (2: Tách khỏi, 3: Chuyên biệt hóa)

4 Phân làn cho vỉa hè

Tùy theo độ rộng của vỉa hè mà thứ tự sẽ ưu tiên sắp xếp từ ngoài đường vào trong như sau: Người đi bộ, đậu ô tô, đậu xe máy Kiên quyết loại trừ các trường hợp lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, buôn bán

Phương pháp áp dụng: (3: Chuyên biệt hóa)

5 Bố trí lại giờ vào học và giờ ra về của học sinh cấp 2 và 3

Học sinh cấp 2 hoặc cấp 3 phần lớn đã tự chủ được trong việc đi học mà không cần tới sự đưa đón của cha mẹ, vì vậy các trường nên chủ động phân chia giờ học của các lớp học cho hợp lý Không để tất cả học sinh cùng tới lớp và ra về cùng một giờ trong ngày gây ách tắt khi đến trường cũng như là khi tan trường

Phương pháp áp dụng: (2: Tách khỏi, 10: Tác động từ trước, 15: Linh

động)

6 Thay đổi giờ vào nội thành đối với các xe tải, container

Xe tải hoặc container chủ yếu là chở hàng hóa ra vào nội thành nên thời

gian vào nội thành từ 22h đêm đến 6h sáng.

Phương pháp áp dụng: (2: Tách khỏi, 15: Linh động)

7 Hạn chế phương tiện cá nhân trong nội thành

Bước đầu đánh thuế trước bạ thật cao khi sang tên và thu phí lưu thông thật cao đối với các loại ôtô cá nhân, 2 hoặc 3 năm sau tiến hành áp dụng cho xe gắn máy Thu phí cao đối với các xe từ tỉnh khác vào nội thành Tất

cả các nguồn thu này được dùng để hỗ trợ cho xe bus

Phương pháp áp dụng: (19: Tác động theo chu kỳ)

8 Taxi giảm số lượng và sử dụng nhiên liệu sinh học

Phụ thu thêm cước taxi cao để bổ sung nguồn thu cho xe bus, không phát triển thêm số lượng xe taxi trong vòng 5 năm, chuyển đổi sử dụng nhiên liệu sinh học 100% số lượng xe trong vòng 3 năm

Phương pháp áp dụng: (19: Tác động theo chu kỳ)

9 Hạn chế đối tượng được sử dụng xe công

Trong 3 năm không được mua xe mới, chỉ ưu tiên mua xe của các hãng taxi đang hoạt động trong nội thành để sử dụng nếu quá cần thiết Đưa chi phí sử dụng xe ô tô công của cán bộ tính vào lương

Phương pháp áp dụng: (19: Tác động theo chu kỳ, 27: Giảm chi phí)

10 Bắt buộc cán bộ công chức phải gương mẫu đi làm bằng xe bus

Đây là tiêu chí để đánh giá tư cách đạo đức và xếp bậc lương của cán bộ công chức Ban đầu 1 tuần đi làm bằng xe bus 1 lần sau đó cứ 6 tháng lại nâng lên thêm 1 lần trong tuần và cứ như vậy cho đến khi đi làm bằng xe bus hết tất cả các ngày trong tuần

nhân Nguồn thu này sẽ được bổ sung cho xe bus.

Phương pháp áp dụng: (1: Phân nhỏ, 2: Tách khỏi, 3: Chuyên biệt hóa,

15: Linh động)

12 Mở rộng đường giao thông và vỉa hè

Đầu tiên do cấp bách và thiếu vốn nên mở rộng đường trước tại các giao lộkhoảng 50 đến 100m về mỗi bên theo quy hoạch Trong 1 năm phải hoàn thiện khung pháp lý về luật thu hồi và bồi thường thêm phần đất mặt tiền khi mở đường để bán đấu giá tạo điều kiện về vốn cho nhà nước trong việcnhanh mở rộng diện tích giao thông Vỉa hè nên được quy hoạch thông thoáng tạo điều kiện cho đầy đủ đối tượng sau: Làn đi bộ, đậu ô tô, xe máy

Phương pháp áp dụng: (35: Thay đổi thông số hóa lý)

13 Giãn mật độ dân số

Hạn chế mật độ xây dựng tại trung tâm nội thành, xây dựng tốt cơ sở hạ tầng ở ngoại thành như đường xá, bệnh viện, trường học … để tạo điều kiện cho người dân khi chuyển ra đây sinh sống

Phương pháp áp dụng: (1: Phân nhỏ, 2: Tách khỏi)

B GIẢI PHÁP LÀM GIẢM TAI NẠN GIAO THÔNG

1 Lắp đặt camera giám sát tốc độ

Ban đầu nên lắp đặt tại các quốc lộ chính để tránh các lái xe giành đường vượt ẩu hoặc các điểm đen thường xảy ra tai nạn giao thông, sau đó sẽ thực hiện trên các tỉnh lộ và nội thành

Phương pháp áp dụng: (9: Tác động ngược từ trước, 26: Copy)

2 Hạn chế rượu bia

Đánh thuế thật cao đối với các loại rượu bia, phạt thật nặng đối với các đối