Thiết kế của Drais 1817Khẳng định kiểm chứng được đầu tiên về một xe đạp thực tế sử dụng được thuộc vềBaron Karl von Drais người Đức, một bề tôi dân sự của Đại công tước Baden ở Đức.Drai
Trang 1Lời nói đầu
Hiện nay, một vấn đề đang được khá nhiều người quan tâm: xăng tăng giá Thay vìthan phiền là nhà nước cứ cho tăng giá, tại sao chúng ta không nghĩ đến một cáchkhác có thể là không triệt để nhưng cũng phần nào giải quyết được vấn đề này Đó là
đi bằng xe đạp
Xe đạp là một phương tiện giao thông hai bánh và là một dụng cụ thể thao rất phổbiến Đa số xe đạp chuyển động nhờ lực đạp của người điều khiển, và giữa thăngbằng nhờ định luật bảo toàn mômen quán tính
Xe đạp được coi là phương tiện giao thông thân thiện với môi trường sinh thái Nóđược sử dụng phổ biến ở nhiều nước có thu nhập đầu người thấp, như các nước châuPhi, Việt Nam, Trung Quốc, như phương tiện đi lại hằng ngày chính Ở nhiều nướcphương Tây, xe đạp được dùng nhiều hơn cho các hoạt động thể thao hay dã ngoại.Việc sử dụng xe đạp cho giao thông thường nhật cũng được khuyến khích tại cácnước này với đường dành riêng cho xe đạp Phương tiện này cũng thích hợp cho cácđường phố nhỏ hẹp của các đô thị cổ, như Amsterdam ở châu Âu
Trong phạm vi của bài thu hoạch “Lịch sử chiếc xe đạp và xu hướng phát triển trong
tương lai” này, em xin trình bày tóm tắt lịch sử hình thành, phát triển của chiếc xe
đạp, cùng với việc sáng tạo, cải tiến xe đạp trong tương lai dựa vào việc vận dụngphương pháp SCAMPER mà em đã được học từ GS.TSKH Hoàng Kiếm
Chân thành cám ơn thầy đã tận tình giảng dạy, cung cấp rất đầy đủ tài liệu của mônhọc Giúp chúng em tiếp thu kiến thức về các nguyên tắc, phương pháp sáng tạo đểkhông những vận dụng tốt trong bài thu hoạch mà còn giúp ích cho chúng em giảiquyết các bài toán trong đời sống cũng như trong nghiên cứu luận văn sau này
Học viên thực hiện
Huỳnh Nguyễn Khắc Huy
Trang 2MỤC LỤC
Lời nói đầu 1
PHẦN I : PHƯƠNG PHÁP SCAMPER 3
I Phép thay thế - Substitute : 4
II Phép kết hợp – Combine: 4
III Phép thích ứng – Adapt 5
IV Phép điều chỉnh – Modify 5
V Phép thêm vào – Put 6
VI Phép Loại bỏ – Eliminate 7
VII Phép đảo ngược – Reverse 7
PHẦN II : LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỦA CHIẾC XE ĐẠP 8
I Lịch sử sớm nhất chưa kiểm chứng 8
II 1817 to 1819: draisine hay là velocipede 9
III 1820s đến 1850s: kỷ nguyên của xe 3 và 4 bánh 11
IV Những năm 1830: Các phát minh được công bố của người Scot 12
V Những năm 1860 và Michaux hay" Boneshaker" 13
VI Những năm 1870: xe đạp bánh cao 14
VII Những năm 1880 và 1890 16
VIII Thế kỷ 20 19
PHẦN III : XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA XE ĐẠP TRONG TƯƠNG LAI 21
I Ibike 21
II Xe đạp Thời tiết 3 bánh Hase KLIMAX 22
III Xe đạp điện E – Bike 24
IV Độc đáo xe đạp không lốp 25
V Xe đạp gấp siêu gọn 26
VI Xe đạp đi mọi địa hình 28
VII Một số mẫu xe lý tưởng trong tương lai 29
PHẦN IV : KẾT LUẬN 31
Trang 3Phương pháp sáng tạo SCAMPER được giáo sư Michael Mikalko phát triển,SCAMPER là ghép các chữ cái đầu của nhóm từ sau: Substitute ( thay thế), Combine (kếthợp), Adapt (thích nghi), Modify (hiệu chỉnh), Put (thêm vào), Eliminate (loại bỏ) vàReverse (đảo ngược) Phương pháp sáng tạo SCAMPER dễ lĩnh hội, dễ vận dụng nhưng kháhữu hiệu nên ngày càng được sử dụng phổ biến rộng rãi, nhất là trong các doanh nghiệp.
Trang 4I Phép thay thế - S ubstitute :
*Nội dung: Thay thế thành tố hiện có của hệ thống bằng thành tố khác.
Substitute (thay thế): Với 1 sản phẩm, bạn hãy quan sát thành phần tạo nên chúng vàthử suy nghĩ xem liệu các thành phẩm này có thể được thay thế bằng nguyên vật liệu nàokhác? Trong một quá trình làm việc, liệu vấn đề nhân lực thay thế sẽ là ai? Có nên thay địađiểm? Đối tượng?
- Các câu hỏi có thể đặt ra: Thay đổi cái gì để nâng cao chất lượng? Chuyện gì xảy ranếu tôi thay cái này bằng cái khác? Làm cách nào để đổi địa điểm, thời gian, nguyên vật liệu,vấn đề nhân lực ?
- Thay thế các nguyên liệu lẫn nhau trong ngành ẩm thực
- Vua Quang Trung hành quân ra Bắc tiêu diệt quân Thanh: hành quân 3 người mộtđội Mệt thì thay
- Hạt nêm: thay thế các gia vị khác
Vận dụng phép thay thế - SUBSTITUTE.
*Nội dung: Kết hợp thành tố của các hệ thống khác nhau để tạo ra hệ thống mới.
Combine (kết hợp): Bạn hãy quan sát xem có thể biến tấu thêm gì, kết hợp thêm được
gì để tạo ra 1 sản phẩm mới, đề cao khả năng hợp lực của từng tính năng
- Các câu hỏi có thể đặt ra: Nguyên vật liệu cần là gì? Các tính năng? Quy trình?Nhân lực? Cái gì có thể kết hợp lại? Sẽ kết hợp khâu nào? Ở đâu?
* Ví dụ:
Trang 5- Chúng ta cho ra loại bưu thiếp có nhạc, TV với đầu máy video.
- Tạo ra máy in tích hợp: in, scan, copy, fax
- Xe giường nằm + Tolet
- Điện thoại di động tích hợp máy ảnh, camera, máy vi tính
- Dầu gội đầu 2 trong 1
Vận dụng phép kết hợp - COMBINE.
III Phép thích ứng – A dapt
*Nội dung: Thích ứng hệ thống trong một bối cảnh khác.
Adapt: Nghĩ xem khi thay đổi, các tính năng này có phù hợp không?
- Các câu hỏi có thể đặt ra: chúng ta có thể bắt chước cái gì? Mô phỏng cái gì?
*Ví dụ:
- Gường cho trẻ em cấu tạo như 1 chiếc xe đua
Vận dụng phép thích ứng - ADAPT.
*Nội dung: Điều chỉnh qui mô thành tố của hệ thống.
Modify (điều chỉnh): tăng và giảm kích cỡ, thay đổi hình dáng, thuộc tính
Trang 6- Màu sắc, âm thanh, hương vị, hình thức mẫu mã,… Nó có thể mạnh lên, cao lên, tolên hoặc ngược lại: nhẹ hơn, nhỏ hơn,…
- Xe đạp đôi, chai nước dung tích lớn,
- Chế lời bài hát
- Chế tạo máy nông nghiệp dựa trên các máy khác
- Công ty gốm sứ Minh Long liên tục đưa ra mẫu mã
- Chế tạo xe buýt siêu dài, máy bay vận tải siêu lớn
- Xe bay như trực thăng, lội nước như thuyền
- Bàn chải đánh răng tích hợp lược chải đầu
Vận dụng phép thêm vào - PUT.
Trang 7VI Phép Loại bỏ – E liminate
*Nội dung: Loại bỏ thành tố khỏi hệ thống.Eliminate: loại bỏ và đơn giản hoá các
thành phần, nghĩ xem chuyện gì xảy ra nếu bạn loại đi hàng loạt các quy trình, sản phẩm, vấn đề và cơ hội(probortunity ), nghĩ xem bạn sẽ làm gì với tình huống này?
- Câu hỏi có thể đặt ra: : chuyện gì xảy ra nếu tôi loại bỏ 1 số thành phần của sản phẩm? Hướng giải quyết không theo cách thông thường?
*Ví dụ:
- Điện thoại không dây cố định ra đời điện thoại di động
- Bài phím, chuột không dây
- Sạc pin không dây
- Quạt không cánh
- Bluetooth
- Tàu vũ trụ: loại bỏ các tầng khi phóng
- Xe moto thể thao: loại bỏ phụ tùng không cần thiết
Vận dụng phép loại bỏ - ELIMINATE.
*Nội dung: Đảo ngược trật tự các thành tố của hệ thống.
Reverse: Bạn có thể lật ngựợc vấn đề? Cách suy nghĩ này sẽ giúp bạn nhìn rõ mọi góccạnh của vấn đề cũng như như cơ hội thấy điểm mới cho vấn đề (tham khảo thêm nguyên tắc tư duy Reversal)
- Câu hỏi có thể đặt ra: Chuyện gì xảy ra nếu tôi làm theo theo hướng khác? Nếu tôi lật ngược trât tự cách làm cũng như cách sử dụng?
*Ví dụ:
Trang 8I Lịch sử sớm nhất chưa kiểm chứng
Bản sao làm năm 1965-72 từ bản thảo được cho là của Caprotti năm 1493.
Sau đây là một vài điều khẳng định nhưng chưa được chứng minh về sự phát minhcác máy giống xe đạp
Máy sớm nhất xuất phát từ một bản thảo năm 1493 thuộc về Gian Giacomo Caprotti,một học trò của Leonardo da Vinci Mới đây Hans-Erhard Lessing tuyên bố rằng điềukhẳng định sau là một sự gian lận có chủ đích Tuy nhiên, tính xác thực của bản thảo
xe đạp vẫn còn được bảo vệ sôi nổi bởi học trò Gs Augusto Marioni, một nhà bách
Trang 9khoa toàn thư và triết gia, người được Hội đồng Vinciana of Rome giao cho dịch Mật
mã da Vinci Atlanticus
Tiếp theo, cũng chưa được kiểm chứng giống như vậy, là luận điểm cho rằng Comte
de Sivrac đã phát triển một cái máy gọi là célérifère năm 1791, đã trình diễn nó ởCung điện Hoàng gia Pháp Cái célérifère được cho là có hai bánh xe gắn trên mộtkhung gỗ cứng và không có tay lái, sự kiểm soát phương hướng chỉ giới hạn bằngcách nghiêng người Người lái được chỉ cách ngồi lên máy và dùng hai chân luânphiên đẩy nó về phía trước Hiện nay chúng ta biết rằng cái célérifère hai bánh chưa
hề tồn tại (mặc dù có bản bốn bánh) và nó được ký giả Pháp nổi tiếng Louis Baudry
de Saunier dịch sai năm 1891
II 1817 to 1819: draisine hay là velocipede
Draisine bằng gỗ (khoảng năm 1820), xe hai bánh sớm nhất
Trang 10Thiết kế của Drais 1817
Khẳng định kiểm chứng được đầu tiên về một xe đạp thực tế sử dụng được thuộc vềBaron Karl von Drais người Đức, một bề tôi dân sự của Đại công tước Baden ở Đức.Drais đã phát minh Laufmachine (tiếng Đức nghĩa là “máy chạy”) năm 1817 đượcbáo chí gọi là Draisine (tiếng Anh) hay Draisienne (tiếng Pháp) Karl von Drais đăng
ký bản quyền thiết kế của mình năm 1818, là cỗ máy hai bánh đầu tiên thành công vềthương mại, do người đạp, thường được gọi là velocypede, nickname là hobby-horsehay dandy horse Đầu tiên nó được sản xuất ở Đức và Pháp Hans-Erhard Lessingphát hiện từ bằng chứng sự kiện là cảm hứng tìm tòi một phương tiện thay thế ngựacủa Drais bắt nguồn từ sự thiếu đói và chết của ngựa do mùa màng thất thu năm 1816,tiếp theo sự phun trào núi lửa Tambora Trong chuyến đi được công bố đầu tiên từMannheim 12 tháng Sáu năm 1817, ông ta đã đi được 13 km (8 dặm) trong vòng chưatới một tiếng đồng hồ Được làm hầu như toàn bằng gỗ draisine nặng 22 kg (48pounds), có bạc lót bằng đồng thau giữa các trục bánh, bánh bọc sắt, phanh bánh sau
và vệt lùi bánh trước 152 mm (6 inches) cho hiệu ứng tự hướng tâm Thiết kế nàyđược chào đón bởi những người đàn ông có đầu óc cơ khí có gan giữ thăng bằng vàvài ngàn bản sao đã được chế tạo và sử dụng, trước tiên là ở Tây Âu và Bắc Mỹ Sựđại chúng của nó nhanh chóng bị lu mờ khi , một phần do số vụ tai nạn tăng nhanh,một số chính quyền thành phố bắt đầu cấm sử dụng Tuy nhiên tại Paris năm 1866một du khách Trung Quốc tên Bin Chun vẫn còn quan sát được các velocipede đẩy
Trang 11Con trai Denis Johnson đang lái một chiếc velocipede, bản in 1819.
Nguyên lý này đã được một số thợ đóng xe ngựa Anh tiếp nhận; nhất là DenisJohnson of London công bố cuối năm 1818 là ông ta có thể bán một mẫu cải tiến Cáctên mới được đặt khi Johnson đăng ký bản quyền cỗ máy của mình là “pedestriancurricle” hay “velocipede,” nhưng quần chúng ưa các nicknames như “hobby-horse,”dựa theo đồ chơi trẻ em hay, tệ hơn, “dandyhorse,” dựa theo các công tử bột thườnglái chúng Cỗ máy của Johnson là một sự cải tiến máy của Drais, trông lịch sự hơnhẵn: khung uốn lượn thay vì thẳng theo mẫu của Drais, điều này cho phép tăng cỡbánh xe mà không cần nâng chổ ngồi người lái lên Trong mùa hè 1819 "hobby-horse", nhờ một phần vào kỹ năng tiếp thị của Johnson và sự bảo hộ bản quyền tốthơn, trở nên sốt và thời thượng ở công chúng London Các công tử bột, những ngườiCorinh nhiếp chính, tiếp đón nó, do đó thi sỹ John Keats đã gọi nó là ‘đồ vô dụng”của thời đại Người lái mài mòn ủng của họ nhanh một cách kinh ngạc, và mốt nàykết thúc ngay trong năm đó, khi những người lái trên vỉa hè bị phạt hai bảng
Tuy nhiên, velocipede của Drais tạo cơ sở cho các phát triển tiếp theo: cụ thể, chínhdraisine đã gợi ý cho một thợ luyện kim người Pháp khoảng năm 1863 gắn thêm tayquay và bàn đạp vào trục trước, tạo nên một “xe đạp” hoạt động bằng bàn đạp đầutiên như thuật ngữ chúng ta dùng ngày nay
III 1820s đến 1850s: kỷ nguyên của xe 3 và 4 bánh
Một cặp vợ chồng ăn mặc lịch sự ngồi trên xe bốn bánh cho hai chổ Coventry Rotary
Quadracycle năm 1886
Trang 12Velocipede cải tiến đầu tiên năm 1869 của McCall (hình trên) – cái dưới ra đời năm 1939 và
thuộc về McMillan.
Mặc dù về mặt kỹ thuật không thuộc về lịch sử của “bicycle” (xe đạp) hai bánh, cácthập kỷ 1820-1850 xen giữa đã chứng kiến nhiều phát triển liên quan đến các xe cộhoạt động bằng sức người thường sử dụng các công nghệ tương tự draisine, ngay cảkhi ý tưởng thiết kề xe 2 bánh hoạt động được, đòi hỏi người lái giữ thăng bằng, đãđược loại trừ Các cỗ máy mới này có 3 bánh (tricycle) hoặc bốn bánh (quadracycle)
và xuất hiện trong nhiều dạng thiết kế, sử dụng bàn đạp, và tay quay, nhưng các thiết
kế này thường vấp phải trọng lượng và sức cản lớn Tuy nhiên, Willard Sawyer ởDover đã sản xuất thành công một loạt xe 4 bánh hoạt động bằng tay quay và xuấtkhẩu đi khắp thế giới vào năm 1850
IV Những năm 1830: Các phát minh được công bố của người Scot
Cái xe hai bánh đầu tiên vận hành cơ học được cho là do người thợ rèn người ScotKirpatrick MacMillan chế tạo năm 1839 Sau đó một người cháu tuyên bố rằng báccủa anh ta đã phát triển một thiết kế kéo bánh sau sử dụng tay quay gắn ở trục giữanối với các thanh tới tay quay sau, giống như cách truyền động của đầu máy xe lửahơi nước Những kẻ chống đối gắn ông với trường hợp đi xe đạp vi phạm giao thôngđầu tiên được ghi nhận, khi một tờ bác Glasgow đưa tin một vụ tai nạn năm 1842trong đó một ‘quý ngài vô danh từ Dumfries-shire … cưỡi một velocipede … có thiết
kế khéo léo” đã tông vào một người đi bộ ở Gorbals và đã bị phạt năm shilling Tuynhiên, bằng chứng liên kết việc này với MacMillan không thuyết phục, vì thợ thủcông MacMillan không thể được gọi là Quý ông, cũng như phóng sự không nói rõ xe
có mấy bánh Bằng chứng không rõ, và có thể bị con trai ông ta làm giả
Một cỗ máy tương tự cũng được cho là do Gavin Dalzell ở Lesmahagow làm rakhoảng năm 1845 Không có ghi chép về việc Gavin có sắp đặt tuyên bố việc phátminh cái máy này Người ta cho rằng ông ta sao chép ý tưởng vì nhận thấy khả nănggiúp ông ta trong kinh doanh vải vóc ở địa phương và có một vài bằng chứng chothấy ông ta đã dùng bản sao này để đưa hàng hoá đến các cộng đồng nông thôn xungquanh nhà ông ta Một bản sao vẫn tồn tại đến nay ở Bảo tàng giao thông Glasgow.Người chế tạo xe hai bánh chạy bằng thanh truyền, treadle bicycle, là Thomas McCall
Trang 13ở Kilmarnock năm 1869 Thiết kế lấy cảm hứng từ velocipede Pháp có tay quay bánhtrước kiểu Lallement/Michaux.
V Những năm 1860 và Michaux hay" Boneshaker"
Thiết kế đầu tiên thực sự đại chúng và thành công thương mại đến từ nước Pháp (mộtmẫu của kiểu này được giữ trong Bảo tàng Khoa học và Công nghệ (Ottawa)) Đượcbắt đầu thiết kế khoảng năm 1863, nó khuấy lên một làn sóng thời trang trong khoảng
1868 – 70 Thiết kế của nó đơn giản hơn của xe đạp McMillan; nó dùng các tay quay
và bàn đạp gắn vào trục trước Đạp bàn đạp giúp người lái vận hành xe dễ hơn ở tốc
độ cao, nhưng hạn chế tốc độ quay xuất phát từ sự ổn định và yêu cầu tiện nghi có thểdẫn đến bánh trước lớn Khó đạp một bánh xe dùng để lái Việc sử dụng khung kimloại làm giảm trọng lượng và cho phép, bề ngoài bóng mượt hơn, và cũng cho phépsản xuất hàng loạt Các cơ chế phanh khác nhau cũng được sử dụng tuỳ thuộc vào nhàsản xuất Ở Anh, velocipede được mang tên “bone-shaker” vì khung cứng và bánh sắttạo nên “cảm giác dần xương đối với người lái”
Thời phục hưng của velocipede bắt đầu ở Paris trong khoảng cuối những năm 1860.Lịch sử trước đó của nó phức tạp và bị che lấp bởi nhiều điều bí ẩn, nhất là vì cáccông bố bản quyền mâu thuẫn: tất cả công bố chắc chắn là các thợ cơ khí Pháp đã gắnbàn đạp vào bánh trước; hiện tại, năm sớm nhất mà các nhà nghiên cứu lịch sử xe đạpthống nhất là 1864 Việc xác định ai là người gắn các tay quay vẫn còn là một câu hỏi
mở ở Hội nghị Lịch sử Xe đạp Quốc tế (ICHC) Những tuyên bố rằng Ernest Michaux
và Pierre Lallement, và các tuyên bố yếu hơn về bàn đạp bánh sau của AlexandreLefebvre có sự ủng hộ nội trong ICHC
Chiếc xe đạp có bàn đạp nguyên thuỷ, với khung uốn lượn, của Pierre Lallement theo bản
quyền US No.59,915 thiết kế năm 1866.
Nhà sử học về xe đạp David V Herlihy ghi chép rằng Lallement tuyên bố đã sáng chế
xe đạp có bàn đạp ở Paris năm 1863 Ông ta nói đã thấy người nào đó lái cái draisinenăm 1862 và đầu tiên nảy ra ý tưởng gắn bàn đạp cho nó Thực tế ông là người đầutiên và duy nhất đăng ký bản quyền xe đạp vận hành bằng bàn đạp ở Hoa Kỳ năm
1866 Bản vẽ đăng ký bản quyền của Lallement cho thấy một cỗ máy giống y cáidraisine của Johnson, nhưng có bàn đạp và tay quay gắn vào trục trước, và một miếngsắt mỏng phía trên khung tác dụng nhưng một lò xo đỡ lấy yên, để lái thoải mái hơn
Trang 14Đầu những năm 1860, người thợ rèn Pierre Michaux, bên cạnh việc sản xuất phụ tùngcho thị trường xe ngựa, đã sản xuất “vélocipède à pédales” (velocipede có bàn đạp)với số lượng nhỏ Anh em Olivier giàu có Aimé và René là sinh viên ở Paris trongthời gian này, và các doanh nhân trẻ thông minh này đã thưà kế cỗ máy mới Năm
1865 họ đã đi từ Paris tới Avignon bằng xe đạp chỉ trong 8 ngày Họ đã thấy lợinhuận tiềm tàng của việc sản xuất và bán cái máy mới này Cùng với bạn của họ làGeorges de la Bouglise họ đã lập quan hệ đối tác với Pierre Michaux, Michaux et Cie(Michaux và cộng sự) vào năm 1868, tránh sự dụng họ Olivier và đứng sau hậutrường, phòng cuộc phiêu lưu gặp thất bại Đây là công ty sản xuất xe đạp hàng loạtđầu tiên, thay thế khung gỗ trước kia bằng khung làm từ hai miếng gang bắt vít vớinhau, ngoái ra các máy đầu tiên của Michaux trông giống hệt bản vẽ đăng ký bảnquyền của Lallement Cùng với thợ cơ khí tên Gabert ở thành phố quê hương AiméOlivier đã phát minh khung xéo nguyên khối bằng sắt rèn cứng hơn nhiều, và khi mốt
xe đạp lan ra, nhiều thợ rèn bắt đầu thành lập công ty sản xuất xe đạp dùng thiết kếmới Velocipede đắt, và khi khách hàng bắt đầu phàn nàn về việc gãy khung gangkiểu uốn lượn thì nhà Olivier nhận ra vào năm 1868 rằng họ cần thay đổi thiết kế nàybằng khung xéo mà các đối thủ cạnh tranh đã dùng, và công ty Michaux tiếp tụcthống lĩnh ngành công nghiệp này trong những năm đầu
Trên những con đường lát đá dăm Paris nó dễ lái ,mặc dùn thoạt đầu nó sử dụng côngnghệ xe ngựa Nó vẫn được gọi là “velocipede” ở Pháp, nhưng ở Hoa Kỳ cái máy nàyđược gọi tên thông thường là “bone-shaker” Cải tiến sau đó bao gồm vỏ cao su đặc
và ổ bi Lallement rời Paris tháng bảy năm 1865, vượt qua Đại Tây Dương, cập bếnConnecticut và đăng ký bản quyền velocipede, và và số các phát minh và bản quyềntăng lên ở Hoa Kỳ Sự đại chúng của cái máy tăng lên ở hai bờ Đại Tây Dương và vàonăm 1968-69 mốt xe đạp cũng mạnh lên ở cả vùng nông thôn Ngay ở một thành phốnhỏ như Halifax, Canada, cũng có năm sân xe đạp, và các trường dạy lái bắt đầu được
mở ra ở các trung tâm thành phố lớn Về cơ bản velocipede là bậc thang tạo nên thịtrường xe đạp dẫn đến sự phát triển những máy hiện đại và hiệu quả hơn
Tuy nhiên, chiến tranh Pháp-Phổ năm 1870 đã tàn phá thị trường velocipede ở Pháp,
và “bone-shaker” một mình hưởng thời kỳ đại chúng ở Hoa Kỳ, kết thúc năm 1870
Có cuộc tranh cãi giữa các nhà lịch sử xe đạp rằng tại sao nó thất bại ở Hoa Kỳ,nhưng một giải thích rằng đường sá ở Hoa Kỳ thường xấu hơn ở Châu Âu, và đạp xetrên những con đường này quá phúc tạp Chắc chắn một yếu tố khác là Calvin Witty
đã mua bản quyền của Lallement và các nhu cầu vương giả của ông ta đã làm tê liệtngành công nghiệp Anh quốc là nơi duy nhất xe đạp chưa bao giờ hoàn toàn hết mốt
VI Những năm 1870: xe đạp bánh cao
Xe đạp bánh cao là sự tiếp nối logich của boneshaker, bánh trước to lên cho phép tốc độ caohơn (giới hạn bởi kích thước chân người lái), bánh sau teo lại và khung được làm nhẹ hơn Eugene Meyer người Pháp được Hội lịch sử xe đạp coi là cha đẻ của Xe đạp cao thay vìJames Starley Meyer phát minh ra bánh xe nan hoa năm 1869 và tạo ra chế tạo xe đạp cao
cổ điển cho đến những năm 1880
Trang 15Một xe đạp bánh to bánh nhỏ hay là xe đạp thông thường được chụp ảnh ở Bảo tàng Skoda
Cộng hoà Czech
James Starley ở Coventry đã đưa các nan hoa tiếp tuyến và bậc thang vào cái xe đạpnổi tiếng của ông mang tên “Ariel” Ông được coi là cha đẻ của ngành công nghiệp xeđạp Anh Ổ bi, vỏ cao su đặc và khung bằng ống thép rỗng trở thành tiêu chuẩn, làmgiảm trọng lượng và làm cho việc lái trở nên êm dịu hơn Tuỳ vào độ dài chân ngườilái, bánh trước bây giờ có thể có đường kính lên đến 1,5m
Xe ba bánh "Royal Salvo" của Starley, do Nữ hoàng Victoria sở hữu
Kiểu xe hai bánh này cũng được gọi là “thông thường” (vì không có kiểu nào khác)
và sau đó được mệnh danh là “penny-farthing” ở Anh (đồng penny tượng trưng chobánh lớn, và đồng xu nhỏ hơn về kích thước và giá trị, đồng farthing tượng trưng chobánh sau) Chúng chạy nhanh, nhưng không an toàn Người lái leo lên cao trongkhông trung và đi với tốc độ lớn Nếu anh ta vấp phải một điểm xấu trên đường thìanh ta dễ dàng bị quăng qua bánh trước và bị chấn thương nặng (thường bị gãy hai cổtay, vì cố chống khỏi ngã) thậm chí tử vong “Ngã lộn đầu” cũng không thường xuyênlắm Chân người lái thường vấp phải tay lái, do đó ra khỏi xe thường là không thể.Bản chất nguy hiểm của các xe hai bánh này đã làm cho môn đạp xe trở thành dànhriêng cho đàn ông ưa mạo hiểm Những người sợ rủi ro, chẳng hạn các quý ông caotuổi, ưa chọn các xe ba bánh, thậm chí bốn bánh vững vàng hơn Ngoài ra, thời trangphụ nữ thời đó làm cho xe đạp “thông thường” trở nên không với tới đối với họ Nữ
Trang 16Mặc dù các nhà phát minh người Pháp và người Anh đã biến tấu velocipede thành xeđạp bánh cao, người Pháp vẫn còn bình phục từ cuộc chiến Pháp-Phổ, do đó các công
ty Anh đưa xe bánh cao ra thị trường, và cỗ máy trở thành rất đại chúng ở đây,Coventry, Oxford, Birmingham và Manchester trở thành các trung tâm của ngànhcông nghiệp xe đạp Anh (và của ngành công nghiệp máy khâu, cái có những kỹ năngluyện kim và cơ khí cần thiết cho chế tạo xe đạp, như ở Paris và St Etienne, và ởNew England) Xe đạp nhanh chóng tìm thấy con đường qua biển Manche Năm 1875
xe đạp bánh cao trở nên phổ thông ở Pháp, mặc dù lượng người đạp xe phát triểnchậm
Ở Hoa Kỳ, người Boston như Franck Weston bắt đầu nhập khẩu xe đạp năm 1877 và
1878, và Albert Augustus Pope bắt đầu sản xuất xe bánh cao “Columbia” của ôngnăm 1878, và đã nhận gần như tất cả các bản quyền có thể, từ bản quyền Lallementnăm 1866 Pope hạ giá bản quyền mà các chủ nhân trước đó đòi và đưa các đối thủcạnh tranh ra toà vì bản quyền Toà án ủng hộ ông, và các đối thủ cạnh tranh hoặc trảphí bản quyền ($10 một xe), hoặc ông tống họ ra khỏi thị trường Hình như không cóbản quyền nào ở Pháp, nơi mà xe đạp Anh vẫn thống lĩnh thị trường Năm 1884 xebánh cao và ba bánh tương đối phổ biến trong tầng lớp trung lưu lớp trên ở cả ba quốcgia, nhóm lớn nhất ở Anh Việc sử dụng chúng cũng lan ra phần còn lại của thế giới,chủ yếu do sự bành trướng của Đế quốc Anh
Pope cũng khai sinh việc cơ khí hoá và sản xuất hàng loạt (sau đó Ford và GeneralMotors sao chép và áp dụng), tích hợp theo chiều đứng (sau đó Ford sao chép và ápdụng), quảng cáo mạnh (đến mười phần trăm của tất cả các kỳ báo năm 1898 là docác nhà sản xuất xe đạp), cổ xuý Phong trào Đường Tốt (có lợi ích phụ như là quảngcáo và cải thiện doanh số do có nhiều chổ đạp xe hơn), và thưa kiện từ uỷ quyền củanhững người đi xe đạp (Tuy nhiên,Westen Wheel Company ở Chicago là hãng đãkéo chi phí sản xuất xuống kinh khủng do sử dụng công nghệ dập thay vì cắt gọttrong quá trình chế tạo, làm giảm mạnh chi phí, và từ đó là giá thành) Ngoài ra, cácnhà sản xuất xe đạp áp dụng việc thay đổi kiểu dáng hàng năm (sau đó bị chế nhạo là
sự lỗi thời có kế hoạch, và thường được gán cho General Motors) và chứng tỏ rấtthành công
Tuy vậy, đi xe đạp là lĩnh vực của dân giàu thành thị, và của đàn ông đích thực, chođến năm 1890, và là một thí dụ của sự tiêu dùng gây chú ý
VII Những năm 1880 và 1890
Sự phát triển xe đạp an toàn được cho là một thay đổi quan trọng trong lịch sử xe đạp
Nó đưa việc sử dụng và sự quan niệm của công chúng từ một đồ chơi nguy hiểm chothanh niên ưa thể thao thành một phương tiện đi lại hàng ngày cho đàn ông, và phụ nữmọi lứa tuổi
Bên cạnh các vấn đề an toàn rõ rệt, việc dạp trực tiếp bánh to phía trước hạn chế tốc
độ đỉnh Từ đó các nhà phát minh thử nghiệm truyền động bánh sau bằng sên Mặc dùHenry Lawson phát minh xe đạp truyền động bánh sau bằng sên năm 1879 với chiếc