Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy môn Vật lý cấp THCS là mônhọc có rất nhiều nội dung cần các hình ảnh trực quan, các thí nghiệm mô tả hiệntượng, các câu hỏi trắc nghiệm… sẽ đem lại hi
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN CHÂU THÀNH
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ TRẤN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
“PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ
TRONG GIẢNG DẠY VẬT LÝ 7”
Giáo viên: Trần Thị Ngọc Hiền
Trang 2BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI
***********
Tên đề tài: “Phương pháp soạn giáo án điện tử trong giảng dạy vật lý 7”.
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Hiền
Đơn vị công tác: Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
I Lí do chọn đề tài:
- Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển và khoa học kĩ thuật được ápdụng nhiều như ngày nay, việc dạy học theo phương pháp cũ không còn phù hợpnữa mà đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học, phương tiệndạy học Do đó, việc áp dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là 1 trongnhững cách làm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới đó
- Muốn học sinh hiểu rõ, nắm vững thì trong mỗi tiết dạy chúng ta phải kếthợp nhuần nhuyễn đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học lồng ghép vào trongmỗi tiết dạy Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy môn Vật lý cấp THCS là mônhọc có rất nhiều nội dung cần các hình ảnh trực quan, các thí nghiệm mô tả hiệntượng, các câu hỏi trắc nghiệm… sẽ đem lại hiệu qua cao nếu ta ứng dụng CNTTvào giảng dạy.- Thực hiện được điều này đòi hỏi bản thân giáo viên phải có kiếnthức cơ bản về tin học, biết thu thập thông tin từ Internet, cách sử dụng các phầnmềm tiện ích
II Đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu:
1 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 7A5, 7A6 trường THCS Thị Trấn ChâuThành, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh
- Thực hiện tiết dạy môn vật lí lớp 7 khối THCS
2 Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu tài liệu
- Điều tra, dự giờ, thực nghiệm
3 Đề tài đưa ra giải pháp mới:
- Nội dung bài giảng được minh họa bằng những âm thanh và hình ảnh sốngđộng
Trang 3- Những thí nghiệm, những tranh ảnh minh họa được động hóa.
- Trong một tiết học có thể sử dụng được nhiều hình thức truyền đạt: Biểu đồ,tranh ảnh, sơ đồ, phim
4 Hiệu quả áp dụng:
- Học sinh tỏ ra thích thú và tiếp thu bài nhẹ nhàng hơn
- Học sinh dễ hình dung và hiểu bài nhanh hơn
- Tăng tính chủ động học tập của học sinh
- HS ghi bài chủ động và có nhiều thời gian suy nghĩ để trả lời câu hỏi giáoviên nêu ra
- Dễ dàng hình dung các vấn đề trừu tượng, hứng thú và nhớ lâu hơn cho họcsinh
- Giáo viên và học sinh tiếp cận với thành tựu mới của khoa học kĩ thuật, nângcao dần chất lượng dạy – học của giáo viên và học sinh
- Tạo nên một tác phong lao động mới của người GV trong lĩnh vực cơng nghệthông tin
5 Phạm vi áp dụng:
Lớp 7A5, 7A6 trường THCS Thị Trấn Châu Thành
Thị Trấn, ngày 09 tháng 4 năm 2010
Người thực hiện đề tài
TRẦN THỊ NGỌC HIỀN
Trang 4A MỞ ĐẦU:
I Lí do chọn đề tài:
- Trong thời đại khoa học kĩ thuật ngày nay, dạy học theo phương pháp cũkhông còn phù hợp nữa mà đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạyhọc, phương tiện dạy học Áp dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là 1trong những cách làm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới đó
- Để làm được điều này đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức cơ bản vềtin học, biết thu thập thông tin từ Internet, cách sử dụng các phần mềm tiện ích
- Những năm gần đây, Nghị quyết của Đại Hội Đảng khóa X và nhiều vănkiện khác của Nhà nước, Bộ giáo dục đào tạo đều nhấn mạnh việc đổi mớiphương pháp dạy học là nhiệm vụ quan trọng của các cấp học và bậc học ở nước
ta Trong đó, giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong công tác giảng dạy còn học sinhgiữ vai trò chủ động tích cực lĩnh hội kiến thức Môn vật lý có vai trò quan trọngtrong việc thực hiện mục tiêu đào tạo tại các trường Trung học cơ sở, hình thànhnơi các em những kỹ năng cơ bản phổ thông và thói quen làm việc khoa học
- Xuất phát từ thực tế giảng dạy ở trường, yêu cầu của xã hội nên việc tìmbiện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy , soạn giáo án nhằm nângcao hơn nữa hiệu quả của tiết dạy là điều rất cần thiết Do đó tôi chọn đề tài:
“Phương pháp soạn giáo án điện tử trong giảng dạy vật lý 7”
II Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 7A5, 7A6 trường THCS Thị TrấnChâu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh
- Thực hiện tiết dạy môn vật lí lớp 7 khối THCS
- Thời gian thực hiện: năm học 2009 – 2010
Trang 5III Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Lớp 7A5, 7A6 trường THCS Thị Trấn
Châu Thành
IV Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu tài liệu chuyên môn, học tin học Cập nhật các thông tin, hìnhảnh trên mạng, các phần mềm tiện ích
- Dạy thực nghiệm để lắng nghe góp ý của đồng nghiệp
- Dự giờ các tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin để tham khảo, học hỏi,rút kinh nghiệm
- Lập kế hoạch viết đề tài
B NỘI DUNG:
I Những cơ sở lí luận cho việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
- Việc đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin vàogiảng dạy dựa vào các chỉ thị, nghị quyết của Đảng
- Bộ giáo dục và đào tạo đã có chỉ thị số 29/2000/CT với mục tiêu : “Đẩymạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học,bậc học, ngành học theo hướng sử dụng công nghệ thông tin…”
- Chỉ đạo của sở GD về việc khuyến khích sử dụng giáo án vi tính , giáo ánđiện tử
- Nghị quyết TƯ 2 khóa 8 tiếp tục khẳng định: “ Phải đổi mới phương phápgiáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ 1 chiều, rèn luyện thành nếp tư duysáng tạo của người học…”
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và học tập giúp người giáoviên nâng cao trình độ tin học, giúp học sinh yêu thích khám phá thế giới côngnghệ thông tin, từng bước hoàn thiện kĩ năng , rèn luyện tác phong công nghiệp,năng động, sáng tạo điều đó rất cần trong quá trình hội nhập với thế giới
II Cơ sở thực tiễn:
1 Thuận lợi:
- Trường THCS Thị Trấn Châu Thành là trường trọng điểm về ứng dụngCNTT trong huyện, trường được trang bị bộ máy chiếu ở 1 phòng chức năng để
GV giảng dạy bằng giáo án điện tử
- Ngoài ra trường trang bị thêm máy chiếu vật thể, 2 máy vi tính xách tayphục vụ giảng dạy giáo án điện tử của giáo viên
- Hầu hết GV trường được tập huấn về ứng dụng công nghệ thông tin tronggiảng dạy và đã có bằng A tin học
Trang 6- Phòng học có đầy đủ bàn ghế, bảng từ, phông màn phục vụ đèn chiếu Cơsở vật chất nhìn chung đạt về số lượng lẫn chất lượng.
- Việc cung cấp đồ dùng dạy học kịp thời phục vụ tốt cho các tiết dạy giúpgiáo viên chủ động hơn về thời gian, truyền đạt kiến thức dễ dàng hơn
- Tổ bộ môn bước đầu đã soạn giáo án bằng vi tính, từng bước ứng dụng côngnghệ thông tin vào giảng dạy
- Thực tế ở trường THCS Thị Trấn Châu Thành trong năm vừa qua có sựchuyển biến rõ rệt, hầu hết các thầy cô đã tiếp cận và vận dụng từng bước côngnghệ thông tin vào giảng dạy, đạt những thành công ban đầu rất đáng biểu dương
- Trong một xã hội phát triển, khi học sinh là những người khá thông thạo vềtin học, tiếp cận dễ dàng với công nghệ thông tin hiện đại thì không thể chấpnhận tình trạng người thầy dạy mình không biết gì về tin học Vì thầy phải luônhơn trò một cái đầu, tầm tư duy hiểu biết để có đủ kiến thức truyền đạt, đó là tiêuchuẩn mà xã hội qui định Nếu người thầy không đáp ứng được yêu cầu này,không ít thì nhiều sẽ làm giảm niềm tin nơi học sinh và khó có thể hoàn thành tốtnhiệm vụ theo yêu cầu mới
2 Những khó khăn tồn tại:
- Máy móc phục vụ giảng dạy bằng giáo án điện tử chưa đáp ứng được nhucầu giảng dạy của giáo viên, số lượng còn hạn chế
- Một số phần mềm phục vụ giảng dạy giá thành còn cao nên giáo viên tựsắm bằng kinh phí bản thân mà chỉ sử dụng phần mềm miễn phí trên mạng hoặcđược trang cấp
- Hệ thống phòng thí nghiệm thực hành có bàn ghế, dụng cụ chưa phù hợpvới dạy bằng giáo án điện tử
III Nội dung vấn đề:
Trang 7khoa học, thích công nghệ thông tin đó là cánh cổng dẫn các em đi đến thànhcông
- Để giảng dạy được tốt, đòi hỏi người giáo viên không ngừng học hỏi nhữngkiến thức về tin học, truy cập những tiện ích trên Internet để đưa vào bài giảng,học hỏi đồng nghiệp những thao tác hay, kĩ năng mới để làm cho bài giảng củamình ngày càng phong phú hơn
2 G iải pháp thực hiện : Để có 1 bài giảng hay, tạo không khí vui vẻ hấp dẫn
học sinh thì bài giảng đó phải được chuẩn bị tốt về nội dung, hình thức, dụng cụthí nghiệm.Việc giảng dạy bằng giáo án điện tử thực hiện theo những bước sau:
* Bước 1: Tìm hiểu, nghiên cứu mục tiêu, nội dung bài dạy
- GV nghiên cứu qua SGV,SGK, tài liệu chuyên môn
- Phương pháp truyền thụ kiến thức
- Trọng tâm cần khắc sâu
* Bước 2: Soạn giáo án điện tử trên máy vi tính: Khi thực hiện bước này giáoviên phải hình dung các bước trình chiếu, nội dung sắp xếp thứ tự các hoạt động.Phần nào giáo viên giảng, phần nào trình chiếu, hỗ trợ của các phần mềm, hìnhảnh, âm thanh
*Bước 3: Chỉnh sửa, hoàn chỉnh giáo án
- Thêm vào giáo án các phần mềm, scan hình, dựng phim
*Bước 4: Chạy thử trên máy nhà trường trước tiết dạy, chỉnh font, màu, âmthanh phù hợp trước khi giảng dạy
* Bước 5: Giảng dạy trên lớp, phối hợp hoạt động của thầy và trò
IV Những biện pháp đã áp dụng:
- Không chỉ bản thân tôi nhận thức được việc ứng dụng công nghệ thông tinvào giảng dạy rất cần thiết mà tập thể giáo viên trường tôi cũng thấy được điềuđó Được tiếp cận với khoa học kĩ thuật tiên tiến, tiếp thu những tinh hoa của nhânloại sẽ giúp cho người thầy 1 phong cách hoạt động mới nhằm phát huy tính tíchcực chủ động của học sinh
- Ban giám hiệu trường đã tạo điều kiện cho giáo viên được học tin học vàodịp hè, được tham dự các lớp tập huấn về công nghệ thông tin Ngoài ra trường
Trang 8còn tổ chức thi dạy giáo án điện tử nhằm tạo hứng thú cho giáo viên được thểhiện tài năng của mình.Người giáo viên phải có trình độ tin học cơ bản như soạnthảo văn bản, tạo bảng tính, vẽ biểu đồ, có khả năng truy cập Internet để tìm hìnhảnh và tư liệu giảng dạy
Truy cập Internet để tìm kiếm thông tin:
Bước 1: Nhấp kép vào biểu tượng Internet Explorer
Bước 2: Chọn lựa trang Web tìm kiếm phù hợp
Một số trang Web giáo dục:
GV Scan hình có sẵn trong sách giáo khoa để đưa vào giáo án điện tử
Trang 9Khi đã soạn xong giáo án vi tính , giáo viên bắt đầu thiết kế giáo án điện tửbằng chương trình Power Point.
Để thiết kế 1 giáo án điện tử bằng chương trình Power Point ta phải nắm 1số kĩ năng cơ bản sau:
Bước 1: Start/Program/Microsoft Office/Microsoft Office Power Point 2003Bước 2: Format/Slide Layout để chọn kiểu trình chiếu
Bước 3: Mở song song 2 cửa sổ MS Word và MS Power Point
Dùng Ctrl + C để copy các phần nội dung cần thiết và dán vào PP bằng Ctrl+ V (hoặc các biểu tượng copy, paste trên màn hình)
Bước 4: Slide Show/Custom Animation/Add Effect để tạo hiệu ứng động chophần trình chiếu
Bước 5: Tạo các liên kết: vào AutoShape chọn các hình mũi tên , ngôi nhà…và chọn Hyperlink to để liên kết đến các Slide hoặc liên kết trực tiếp vào Word,Internet hoặc các phần mềm, hình vẽ cần sử dụng
Bước 6: Chọn Wiew/ Slide Show hoặc phím F5 để trình chiếu
Bước 7: Lưu tập tin cần trình chiếu vào đĩa
Có thể sử dụng phần mềm Hot Potatoes, Minmap ,Violet để soạn trò chơi ,bài tập phần củng cố vận dụng
1 Đối với phần mềm Violet:
Violet là phần mềm công cụ giúp cho giáo viên có thể tự xây dựng được cácbài giảng trên máy tính 1 cách nhanh chóng và hiệu quả So với các công cụ khácViolet chú trọng hơn trong việc chọn bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyểnđộng và tương tác…rất phù hợp với học sinh THCS
Violet được viết tắt từ cụm từ tiếng Anh: Visual & Online Lesson Editor forTeachers (công cụ soạn thảo bài giảng trực tuyến dành cho giáo viên)
Tương tự phần mềm Powerpoint, Violet có đầy đủ chức năng dùng để tạo cáctrang nội dung bài giảng như cho phép nhập các dữ liệu văn bản, công thức, cácfile dữ liệu multimedia (hình ảnh, âm thanh, phim, hoạt hình Flash)
- Violet cho phép tạo được 4 kiểu bài tập trắc nghiệm:
+ Một đáp án đúng
+ Nhiều đáp án đúng
Đúng/sai: với mỗi phương án phải trả lời là đúng hay sai
Trang 10Câu hỏi ghép đôi: Kéo thả các ý ở cột phải vào các ý tương ứng ở cột trái
Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếpvà phần trợ giúp đều hoàn toàn bằng tiếng Việt, nên phù hợp với cả giáo viênkhông giỏi tin học và ngoại ngữ Mặt khác do sử dụng Unicode nên font chữ trongcác sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn Thêm nữa Unicode là bảng mã chuẩnquốc tế nên font tiếng việt luôn đảm bảo tính ổn định trên mọi hệ máy tính, hệđiều hành và mọi trình duyệt Internet
*Cài đặt và chạy chương trình:
Có thể download và cài đặt phần mềm Violet từ đĩa CD hoặc theo địa chỉWebsite của công ty bạch kim: http://www.bachkim.com.vn
Tìm kiếm các tư liệu, âm thanh, hình ảnh qua Internet:
+ Tìm kiếm ảnh: Vào địa chỉ: www.google.com.vn
Trang 11Chọn chức năng tìm kiếm hình ảnh
Nhập từ khóa tìm kiếm
Clich chuột vào ảnh nào đạt yêu cầu để đến trang Web chứa nó
Nhấn chuột phải vào ảnh, chọn Save PictureAs… nhấn nút Save
+Tìm kiếm phim: Vào trang tìm kiếm www.yahoo.com
Chọn mục Video, nhập từ khóa tìm kiếm
Các file phim tìm thấy có thể có đuôi là: avi, mov,mpg, dvi,…
Để đưa các đoạn phim này vào Violet ta vào menu File Import và chọnmột file phim (avi,mov…)
Chọn Quality 90
Vào menu Window Library
Click chuột phải lên tên phim rồi chọn Properties/Export/Save As, đặt têncho file FLV, chọn đường dẫn và cuối cùng nhấn Save
2 Phần mềm Hot potatoes gồm 5 bài tập cơ bản
a Jquiz: (Bài tập trắc nghiệm), áp dụng cho các bài tập trắc nghiệm phần
củng cố hoặc kiểm tra bài cũ
- Bước 1: Mở BT Jquiz
- Bước 2: Nhập tiêu đề
- Bước 3: Nhập câu hỏi
- Bước 4: Nhập các đáp án
Trang 12- Bước 5: Nhập lựa chọn đúng
b Jclose: Cung cấp chức năng soạn thảo câu hỏi dạng điền từ vào chỗ trống
- Bước 1: Chọn chức năng Jclose từ giao diện tương tác
- Bước 2: Nhập tiêu đề và nội dung câu hỏi vào giao diện tương tác
- Bước 3: Bôi đen các từ cần điền vào chỗ trống
- Bước 4: Chọn menu: Thay đổi cấu hình/Cấu hình tập tin bài tập
- Bước 5: Tập tin/Chọn lưu
- Bước 6: Tập tin/Chọn tạo tập tin bài tập/Tạo bài tập cho học sinh F6
- Bước 7: Đặt tên bài tập/Chọn đường dẫn /OK
c Jmatch: Bài tập ghép cột
Là chức năng giúp tạo ra các kiểu câu hỏi dạng so khớp “ghép nối”, chophép xuất kết quả thành 2 dạng bài tập kiểu ghép nối (kéo – thả) và bài tập dạngchọn lựa kết quả đúng nhất từ danh sách xổ ra
+ Khởi động chức năng Jmatch từ giao diện
+ Nhập nội dung bài tập
+ Chọn biểu tượng thứ 2 tập tin cấu hình
+ Chọn saveAs/đặt tên bài tập / Ok
+Lưu bài tập cho học sinh
d Jmix: Bài tập xếp thứ tự.
+ Nhập tiêu đề:
Trang 13+ Nhập nội dung bài tập.
+ Các bước tiếp theo giống bài tập trên
e Jcros: Bài tập ô chữ
+ Mở menu: Quản lý ô chữ / tạo ô chữ tự động
+ Nhập các gợi ý
+ Các bước tiếp theo giống bài tập trên
3 Phần mềm Eminmaps:
Ý nghĩa 1 số hình trên thanh công cụ:
Cắt toàn bộ nội dung vừa tạo
Mở khung cửa sổ: mở các nội dung đã tạo từ trước
Tìm lại toàn bộ nội dung vừa thoát hoặc bị cắt
Lưu các bài tập
In bài tập phát cho học sinh
Tạo các nhánh chính, phụ
Cắt bỏ các nhánh không cần thiết
4 Một số lưu ý khi thực hiện giáo án điện tử:
Bên cạnh các thuận tiện khi giảng dạy bằng giáo điện tử, khi giảng dạygiáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau:
+ Xác định mục tiêu bài học: Khi soạn bài giáo viên cần nắm chắc mục tiêubài dạy, bám sát mục tiêu bài, nội dung chương trình sách giáo khoa không được
đi sai mục tiêu bài học
+ Soạn giáo án vi tính: Soạn đúng theo mẫu của sở giáo dục qui định, nêu rõcác hoạt động của thầy trò, hệ thống câu hỏi rõ ràng, dễ hiểu
+ Thiết kế giáo án điện tử: Cần sử dụng các phần mềm , tiện ích có trênmạng phù hợp với bài dạy, thiết kế phông nền, màu chữ phù hợp không gây chóimắt học sinh, cần thay đổi hiệu ứng, hình động để gây sự thích thú cho học sinhtránh nhàm chán
Có thể tạo sự thoải mái cho học sinh bằng các trò chơi có thưởng, âm thanhvỗ tay hoặc 1 đoạn nhạc khi học sinh tham gia trả lời đúng
Chú ý không nên thiết kế quá nhiều liên kết trong 1 Slide có thể gây nhầmlẫn khi trình chiếu