II, NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA TẬP ĐOÀN VINASHIN TỚI KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA, PHÁP LUẬT, MÔI TRƯỜNG Trong thời gian qua những vụ việc sai phạm từ doanh nghiệp nhỏ cho đến tập đoàn kinh tế lớn
Trang 1DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM VINASHIN
1 Ngô Thị Thanh Hiếu A16917
2 Nguyễn Thị Hồng Anh A16559
3 Nguyễn Trà My A16433
4 Tô Kiều Trang A16949
5 Mai Anh Thư A16223
6 Nguyễn Anh Tuấn A16713
7 Nguyễn Huyền Trang A16842
8 Phan Thị Phương A16852
9 Phạm Thị Ngân A17296
10 Nguyễn Thu Thảo A17477
11 Lê Thi Minh Trang A17821
Trang 2MỤC LỤC
I, KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TẬP ĐOÀN VINASHIN 3
1, Lịch sử hình thành 3
2, Cơ cấu tổ chức 3
II, NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ SỤP ĐỔ CỦA VINASHIN TỚI KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA, PHÁP LUẬT, MÔI TRƯỜNG 4
1, Ảnh hưởng tới kinh tế 4
2, Ảnh hưởng tới xã hội 6
3, Ảnh hưởng tới văn hóa 7
4, Ảnh hưởng về mặt pháp luật 9
5, Ảnh hưởng tới môi trường
10 III, TỔNG KẾT 11
Trang 3I, KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TẬP ĐOÀN VINASHIN
1, Lịch sử hình thành
Tập đoàn Kinh tế Vinashin (tên giao dịch tiếng Anh: Vinashin Business Group, viết tắt là VINASHIN) là một tập đoàn kinh doanh của Việt Nam chuyên về hoạt động đóng tàu do Nhà nước Việt Nam nắm quyền sở hữu chi phối
Tập đoàn được thành lập năm 2006 trên cơ sở tổ chức và sắp xếp lại Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam là một tổng công ty 91 được thành lập từ năm 1996
2, Cơ cấu tổ chức:
Tập đoàn được tổ chức theo mô hình cơ cấu công ty mẹ - con; công ty mẹ hoạt động theo dạng công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do chính phủ làm chủ sở hữu 100% vốn điều lệ
- Công ty mẹ
+ Tên đầy đủ là: Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam Đây một doanh nghiệp nhà nước có chức năng đầu tư bằng vốn của Nhà nước
+ Công ty mẹ có hệ thống tổ chức bài bản, chặt chẽ bao gồm: Văn phòng, các Ban, Trung tâm chuyên môn, nghiệp vụ Văn phòng đại diện của Công ty mẹ ở trong nước
và nước ngoài Các chi nhánh trực thuộc Công ty mẹ như: Công ty Xuất Nhập khẩu Vinashin; Trung tâm hợp tác đào tạo lao động với nước ngoài; Trung tâm Tư vấn đầu
tư và Kiểm định xây dựng Vinashin Đơn vị sự nghiệp có thu gồm: Trường Cao đẳng nghề Vinashin;Trường Trung cấp nghề Công nghiệp tàu thủy III; Trường Trung cấp nghề Công nghiệp tàu thủy VI; Tạp chí Công nghiệp tàu thủy
Trang 4- Các công ty con
+ Các công ty con thuộc công ty mẹ: Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ văn phòng Vinashin (Công ty mẹ nắm giữ 51% vốn điều lệ); Các công ty con có vốn điều
lệ do công ty mẹ cung cấp 100% gồm 14 công ty
+ Ngoài ra tập đoàn còn có 22 Công ty cổ phần; 13 đơn vị hạch toán phụ thuộc; 11 Công ty liên doanh; 7 Đơn vị sự nghiệp có thu; 7 Đơn vị phụ thuộc; 30 Công ty cổ phần do tập đoàn giữ cổ phần chi phối
II, NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA TẬP ĐOÀN VINASHIN TỚI KINH TẾ,
XÃ HỘI, VĂN HÓA, PHÁP LUẬT, MÔI TRƯỜNG
Trong thời gian qua những vụ việc sai phạm từ doanh nghiệp nhỏ cho đến tập đoàn kinh tế lớn trong cả nước đã gây được nhiều chú ý từ cấp lãnh đạo cho đến người dân lao động Nhưng vụ án kinh tế của Vinashin có thể coi như một tiếng nổ lớn làm tất
cả dư luận không khỏi ngỡ ngàng Sai phạm của Vinashin tựa một vết trượt dài mà điểm cuối cùng chính là tái cơ cấu tổ chức và đưa ra xét xử những cá nhân đã không màng đến đến lợi ích của xã hội mà vô trách nhiệm gây nên sai Nhưng biện pháp đó chỉ là mới là bước đầu khắc phục hậu quả mà Vinashin để lại Bên cạnh đó cần phải phân tích rõ hơn và sâu hơn về sự ảnh hưởng từ vụ việc Vinashin làm thất thoát hàng nghìn ty đồng trên mọi lĩnh vực cũng như chủ thể được xác địn để mà gióng lên hồi
Trang 5chuông cảnh tỉnh cho việc quản lý những tập đoàn trực thuộc nhà nước không đi vào vết xe đổ của Vinashin
Người lao động Nhà đầu tư Người dân/Khách hàng
1, Ảnh hưởng tới kinh tế
Ảnh hưởng tích cực:
- Tổng Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt nam (Vinashin) là một trong 17 Tổng công ty lớn nhất Việt Nam, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến lĩnh vực hàng hải của đất nước
- Vào những năm từ 2000 -2005, Tổng công ty công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) đã tạo được một bước đột phá trong lĩnh vực đóng tàu, trở thành cái tên được chú ý của các chủ tàu thế giới, trở thành tập đoàn kinh tế đầu tiên của Việt Nam
Ảnh hưởng tiêu cực:
Vụ đắm con tàu Vinashin đã gây ra nhiều thiệt hại lớn cho nền kinh tế Việt Nam
- Vinashin làm thất thoát hàng chục tỉ đồng của Nhà nước.
+ Trong năm 2009, Vinashin thực lỗ gần 5000 tỉ đồng, nhiều hơn 3300 tỉ so với báo cáo tài chính của Vinashin
+ Nhiều năm liền, Vinashin báo cáo không trung thực về vốn cũng như đầu tư khiến cho sự thất thoát của nhà nước ngày càng lớn
Trang 6+ Đóng tàu vốn là ngành chủ lực của Tập đoàn nhưng Vinashin lại tập trung vào đóng mới, bỏ qua khâu kiểm tra, sửa chữa, nâng cao chất lượng đóng tàu Do tàu mới không bán được dẫn vốn bị tồn đọng lớn
+ Không những thế, Tập đoàn còn đầu tư vào những lĩnh vực không hề có kinh nghiệm (như điện, thép, tài chính,…) dẫn đến nhiều dự án hiệu quả thấp, chưa hoàn thành vì thiếu vốn, gây đình trệ và thất thoát lớn
Ví dụ:
Dự án mua tàu Hoa Sen gây thiệt hại cho nhà nước số tiền hơn 469,5 tỷ đồng
Dự án đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện Sông Hồng (tỉnh Nam Định) là hơn 316,5 tỷ đồng
Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy nhiệt điện Diezel Cái Lân (tỉnh Quảnh Ninh) gây thiệt hại hơn 66,5 tỷ đồng
Dự án đầu tư tàu Bình Định Star gây thiệt hại hơn 30,4 tỷ đồng
Việc bán vỏ tàu Bạch Đằng Giang gây thiệt hại hơn 27,3 tỷ đồng
- Toàn bộ nền kinh tế cũng như uy tín của chính phủ Việt Nam giảm sút trầm
trọng Con tàu Vinashin chìm đã khiến chỉ số tín nhiệm nợ của chính phủ Việt Nam giảm xuống mạnh mẽ Mặc dù chính phủ không đứng ra bảo lãnh nợ cho Vinashin nghĩa là không có trách nhiệm trả nợ cho Vinashin nhưng vẫn phải bằng cách này hay cách khác cho Vinashin vay để trả nợ nếu không chúng ta sẽ khó đi vay trên thị trường tín dụng quốc tế hoặc chịu lãi suất cho vay rất cao Và sự thật là Chính phủ đã đứng ra bảo lãnh khoản nợ này trên hình thức tái cơ cấu Vinashin
+ Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Vinashin nợ như chúa chổm với tổng nợ khoảng 86.000 tỷ đồng tức 4 tỷ USD tính đến cuối năm 2010, theo các báo cáo chính thức Trong đó Vinashin nợ 750 triệu USD từ nguồn trái phiếu quốc tế do chính phủ phát hành và cho vay, dĩ nhiên chính phủ có trách nhiệm trả nợ khoản này Ngoài ra Vinashin còn có khoản vay khác 600 triệu USD do Ngân hàng Credit Suisse bảo lãnh phát hành trên thị trường quốc tế, phần còn lại là các món nợ ngân hàng thương mại nước ngoài và các tổ chức tín dụng trong nước
Trang 7+ Không những thế, do chính phủ Việt Nam không để Vinashin phá sản, nên hậu quả của vụ án không dừng lại ở Vinashin vì 21 công ty con của Vinashin cùng là bị đơn, nay một số lớn đã được chuyển sang các tập toàn công ty mẹ khác Những tập đoàn, doanh nghiệp Nhà nước tiếp nhận những công ty con của Vinashin đương nhiên bị liên lụy Hậu quả của nó sẽ lan tỏa ra toàn khối doanh nghiệp quốc doanh, lan tỏa đến nền kinh tế và cả chính phủ
Vinashin trở thành biểu tượng tiêu biểu cho mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước
thua lỗ ở Việt Nam.
2, Ảnh hưởng tới xã hội:
a, Về phía người lao động:
Ảnh hưởng tích cực:
Vào thời điểm phát triển hoàng kim của mình, Vinashin đã tạo ra vô số cơ hội việc làm cho người lao động với công việc và đồng lương ổn định Không chỉ có vậy, Tập đoàn đã tránh cho đất nước một sự chảy máu chất xám lớn khi giữ lại được những kĩ
sư, kĩ thuật viên xuất sắc
Ảnh hưởng tiêu cực:
Giờ đây khi tập đoàn kinh tế lớn mạnh này đã gục ngã thì hơn 70.000 cán bộ, công nhân viên lo lắng do việc làm và thu nhập giảm; đã có khoảng 17.000 công nhân chuyển việc hoặc bỏ việc; 5.000 công nhân bị mất việc làm; nhiều công nhân của một
số nhà máy, xí nghiệp bị chậm trả lương trong nhiều tháng…
Công bằng ở đâu cho những người lao động này? Số tiền lương của toàn bộ các cán bộ, công nhân viên, công nhân trong tập đoàn cộng lại cũng không đủ để đem so sánh với khoản lỗ dù nhỏ nhất của Vinashin Làm ăn không hiệu quả, đầu tư thua lỗ,
dù những người có trách nghiệm có đứng ra nhận sai lầm như thế nào đi chăng nữa
Trang 8thì người chịu thiệt thòi, mất mát nhất vẫn là những người lao động! Dư luận gần như chỉ quan tâm tới Vinashin làm thất thoát bao nhiêu tỷ đồng, lên án, phê phán và trách móc những người điều hành, quản lý tập đoàn nhưng đã có ai lên tiếng cho những người lao động mất công ăn việc làm?
b, Về phía nhà đầu từ (Nhà nước):
Là một tập đoàn kinh tế của nhà nước nên Vinashin được Chính phủ cấp vốn hoạt động Trong giai đoạn phát triển rực rỡ của mình thì với số vốn do Chính phủ đầu tư
đã tiếp sức cho Vinashin phát huy chiến lược đi tắt đón đầu công nghệ để dành được thì trường
Bất ngờ là khi việc làm ăn “không hiệu quả ” của Vinashin được khui ra thì hàng ngày trên các trang báo giấy cũng như báo mạng nhan nhản các tiêu đề “Vinashin làm thất thoát hàng chục tỷ đồng”, “Tập đoàn lớn mạnh nhất làm ăn thô lỗ hàng tỷ đồng”…
Chúng ta có tự đặt câu hỏi liệu những đồng tiền trong ngân sách nhà nước đã được
sử dụng hiệu quả và đúng mục tiêu đã đề ra hay chưa ?
Một núi tiền khổng lồ từ ngân sách, từ nguồn vay của 41 ngân hàng và tổ chức tín dụng trong nước, cùng 10 tổ chức tín dụng nước ngoài đã được dùng làm gì? Thật khó hiểu khi một con tàu cũ nát, 2 lần bị dập nứt đáy như tàu Hoa Sen, vẫn được cõng về như giá tàu mới, sơn phết gia cố lại để chở khách Thật kinh hoàng khi phát hiện phần lớn những con tàu cũ nát như thế vẫn tới tấp được mua về và đẩy ra đại dương! Điều làm dư luận bất bình hơn cả là việc ông Nguyễn Văn Tuyên và ông Nguyễn Tuấn Dương sử dụng giấy tờ giả mang danh Bộ Tài Nguyên và Môi trường,
Bộ Công Thương để mua 2 nhà máy nhiệt điện cũ từ những năm 1960 của Hàn Quốc,
đã ngừng hoạt động từ năm 2004
Trách nhiệm không phải riêng ông Phạm Thanh Bình cùng 4 thuộc cấp vừa bị bắt Trách nhiệm cũng không chỉ bởi Vinashin, bởi ai là người làm hoa tiêu, dẫn đường,
Trang 9“rẽ sóng” cho Vinashin ra khơi Cơ quan kiểm định an toàn hàng hải đứng ở đâu khi hàng loạt những con tàu cũ nát với chất lượng như thế vẫn ra khơi? Rồi những ai, cơ quan nào chịu trách nhiệm trong việc tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước và đại diện chủ sở hữu đối với tập đoàn Vinashin? Những ai đã từng đề xuất, giám sát, kiểm tra, cho vay tiền và quản lý ngân sách trong câu chuyện Vinashin? Tại sao trước hàng loạt thất thoát, đổ bể kinh hoàng như thế, vẫn tiếp tục tham mưu để dồn tiền cho Vinashin ném ra biển?
Thất thoát về tiền bạc- rất lớn Nhưng lớn hơn là sự phá hoại cả một chiến lược kinh tế của Chính phủ Một nguồn tiền vô cùng lớn, một sự ưu đãi vô cùng đặc biệt dành cho Vinashin với hi vọng xây dựng thành một “quả đấm thép” của nền kinh tế dựa trên trục chiều dài bờ biền trên 3200 km Nhưng rồi “quả đấm thép” ấy đã mục
vỡ ngay từ những gợn sóng đầu tiên Hàng loạt tàu đóng mới chất lượng kém đến mức ai cũng chê không nhận, không biết bán cho ai Hàng loạt tàu nước ngoài nhập
về cũ nát đến mức chỉ để cưa bán sắt vụn Đó không chỉ là sự sai lầm trong chiến lược đầu tư
Hình ảnh “con tàu” Vinashin và sự sai lầm từ mô hình “quả đấm thép” Vinashin là lời cảnh báo buộc các cơ quan hữu quan nghiêm túc nhìn xét lại việc quản lý và vai trò đại diện chủ sở hữu đối với các tập đoàn kinh tế chủ đạo, từ phương thức xây dựng mô hình, đến việc giao người quản lý điều hành, tham mưu, giám sát, kiểm tra, cũng như việc dồn tiền ngân sách cho các tập đoàn kinh tế
3, Ảnh hưởng tới văn hóa:
Vụ án kinh tế Tập đoàn Vinashin là án kinh tế lớn nhất hiện nay tại Việt Nam, với thất thoát hàng chục nghìn tỷ VND Nhưng nhiều người cho rằng vẫn chưa thể thống
kê đủ và hết những hậu quả nặng nề về kinh tế- xã hội do những con tàu Vinashin để lại Tuy nhiên, các thống kê ban đầu cho thấy với hơn 4 tỷ USD thất thoát của Vinashin đã gấp 4 lần gói kích cầu của Chính phủ trong nỗ lực phục hồi kinh tế trong
Trang 10cơn khủng hoảng suy thoái năm 2008, gấp 3 lần tổng mức đầu tư cho chương trình xóa đói giảm nghèo cả nước
Thiêt hại nặng về Vinashin để lại đã làm nhiều người đặt một dấu hỏi chấm lớn về mặt đạo đức của một trong những tổng công ty lớn nhất dưới quyền sở hữu của nhà nước? Hoặc là đạo đức của những nhà lãnh đạo mà được tín nhiệm trở thành người chèo lái cả một gia tài đồ sộ đến vậy ?
- Vinashin có thể coi là một ví dụ điển hình cho sự dối trá, suy đồi về mặt đạo
đức của chính những nhà quản lý trong khối doanh nghiệp nhà nước Việt Nam.Từ việc mua bán những con tàu với giá hàng nghìn tỉ đồng nhưng sau đó lại đắp chiếu nằm cảng, cho đến những dự án đầu tư chỉ đem lại thua lỗ Nhưng điều cần phải nói ở đây là lãnh đạo Vinashin lại thể hiện gian dối, không báo cáo trung thực lên Chính phủ để có biện pháp giải quyết kịp thời và trước đó Hơn nữa sự che dấu đó càng đáng trách hơn nữa khi Vinashin báo cáo sai với Chính phủ về số vốn điều lệ của mình Từ đó chứng tỏ sự gian dối của Vinashin là có hệ thống và có chủ ý
- Thất bại của Vinashin bắt đầu từ sự bao che, chủ quan của cấp trên:
Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền khi trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội ngày 21.10.2010 đã khẳng định “Từ năm 2005 đến nay, đã có 13 – 14 cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát ở Vinashin, phát hiện ra nhiều sai phạm, nhưng lãnh đạo tập đoàn này không những không nghiêm túc chấn chỉnh mà còn tìm cách báo cáo không đúng để che giấu sai phạm”.Vậy trước đó những sai phạm của Vinashin đã làm cách nào để tránh đưa ra ngoài ánh sáng Hơn nữa chính phủ và các
cơ quan chức năng không biết, không ai chịu trách nhiệm Xã hội và cử tri rất bức xúc cho rằng có sự bao che cho những việc làm sai trái, vi phạm pháp luật của Vinashin làm thiệt hại lớn đến tiền và tài sản của nhà nước
- Thất bại còn bắt nguồn từ những cấp quản lý
Hội đồng quản trị và ban giám đốc gây ra nhiều sai phạm trong quản lý, điều hành sai lầm trong chiến lược điều hành Vinashin đầu tư dàng trải, đầu tư vào rất vào các dự án ngoài ngành (như điện, thép, tài chính ) mà tập đoàn không có kinh
Trang 11nghiệm, dẫn tới nhiều dự án hiệu quả thấp, hoặc chưa hoàn thành vì thiếu vốn, gây đình trệ và lãng phí rất lớn vốn
Chất lượng những tàu đóng mới dán mác Vinashin đã ở mức báo động Vậy như, qua khảo sát sơ bộ cho thấy: Vinashin tập trung quá nhiều vào lĩnh vực đóng mới, mà
bỏ qua, xem nhẹ khâu sửa chữa tàu thủy Tàu đóng mới chất lượng kém, ế thừa tàu, không bán được
Nhiều cán bộ quản lý tham ô, tham nhũng, tư lợi, che dấu thông tin, đầu tư nhằm tham ô, tham nhũng bòn rút tài sản của tập đoàn, như trong các dự án mua tàu Hoa Sen, nhà máy điện Cái Lân Các giai đoạn của quá trình huy động, quản lý, sử dụng vốn đều bị buông lỏng và vi phạm quy định của pháp luật
Theo kết luận của Ủy ban kiểm tra Trung ương ngày 5.7.2010, “trong những năm qua Tập đoàn đã báo cáo không trung thực về tình hình tài chính của doanh nghiệp” Bên cạnh rất nhiều nguyên do dẫn đến nhưng sai phạm trên thì nguyên nhân bắt nguồn từ cá nhân , từ sự bao che, từ cái danh doanh nghiệp của nhà nước có thể nói như là điểm chính để dẫn đến hậu quả đáng tiếc sau này Và phần trách nhiệm đổ qua
đổ lại kia cũng không thể cứu vãn được những gì mà Vinashin đã gây ra Truy cứu đến cùng cũng vẫn là trách nhiệm của những bên liên quan hoặc là do sự thờ ơ , tham nhũng , rút ruột hòng làm giàu cho chính mình của một vài cá nhân như con sâu làm giàu nồi canh Mỗi đồng thuế đóng ra của người dân vào ngân sách nhà nước không
lẽ cũng chỉ để những nhà điều hành vung tiền lạm dụng cho những sai phạm kéo luôn
cả nền kinh tế nước nhà đi xuống ?
Để trở thành một nhà lãnh đạo cần có Đức, có Uy, có Tài và có Dũng Nhưng phải chăng trong vụ án kinh tế Vinashin thì chữ Đức đã được quên bẵng đi bởi những con người có lòng tham, có tư tưởng vụ lợi? Đâu đó sự chân thành, lòng thương, mong muốn cống hiến cho nước nhà bước qua nghèo khó đã được thay thế bởi những tham lam và vô trách nhiệm Khi đứng trên cương vị của một nhà lạnh đạo, phải chăng họ quên mất bài học cơ bản để làm một con người?