Các vấn đề như đạo đức kinh doanh, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp… mới chỉ nổi lên kể từ khi Việt Nam thực hiện chính sách Đổi mới và tham gia vào quá trình quốc tế hóa và tòan
Trang 1"Phân tích vấn đề đạo đức của Doanh nghiệp trong hoạt động liên quan đến hình
ảnh Quốc gia”
I. Khái niệm chung
1 Đạo đức kinh doanh là gì?
Nghiên cứu về đạo đức là một truyền thống lâu đời trong xã hội loài người, bắt nguồn từ những niềm tin về tôn giáo, văn hóa và tư tưởng triết học Đạo đức liên quan tới những cam kết về luân lý, trách nhiệm và công bằng xã hội
Đạo đức kinh doanh là tất cả những quy tắc, tiêu chuẩn, chuẩn mực đạo đức hoặc luật lệ
để cung cấp chỉ dẫn về hành vi ứng xử chuẩn mực và sự trung thực (của một tổ chức) trong những trường hợp nhất định
2 Thực trạng đạo đức kinh doanh ở VN
Đạo đức kinh doanh là một vấn đề mới ở Việt Nam Các vấn đề như đạo đức kinh doanh, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp… mới chỉ nổi lên kể từ khi Việt Nam thực hiện chính sách Đổi mới và tham gia vào quá trình quốc tế hóa và tòan cầu hóa vào năm
1991
Tuy nhiên, kể từ khi Việt Nam tham gia quốc tế hóa, có nhiều phạm trù mới được xuất hiện như: quyền sở hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm, đình công, thị trường chứng khoán…
và vì thế khái niệm đạo đức kinh doanh trở nên phổ biến hơn trong xã hội
Nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh
mặc dù thường được nghe về đạo đức kinh doanh nhưng cách hiểu của người dân, của các doanh nghiệp về vấn đề này còn khá mơ hồ
Thực trạng đó đã được thể hiện khá rõ qua kết quả của cuộc điều tra 40/60 số người được hỏi thường xuyên nghe nhắc đến những vấn đề liên quan đến đạo đức kinh doanh, 20/60 đôi khi nghe nhắc đến vấn đề này Lưu ý là cuộc điều tra này được tiến hành ở Hà Nội, thủ đô và là thành phố lớn thứ hai của Việt Nam, nên con số này chưa phải là cao Nhưng khi được hỏi về quan niệm, thế nào là đạo đức kinh doanh, 55/60 số người được hỏi cho “Đạo đức kinh doanh là tuân thủ đúng pháp luật”, chỉ có 5/60 người được hỏi cho
“Đạo đức kinh doanh là bảo vệ quyền lợi cho khách hàng” và không ai cho đạo đức kinh doanh phải bao gồm cả hai khái niệm trên! Chính sự hiểu biết mơ hồ này về đao đức kinh
Trang 2doanh đã dẫn đến những thiếu hụt trong thực thi của doanh nghiệp
3 Ảnh hưởng của đạo đức kinh doanh đến hình ảnh quốc gia
1 Ảnh hưởng tích cực
Ví dụ:Công ty BenThanh Tourist
-Là công ty lữ hành quốc tế hàng đầu Việt Nam, để quảng bá hình ảnh của du lịch Việt Nam ra thế giới
(BenThanh Tourist đã cùng Tổng Cục Du Lịch và Sở Du Lịch tham gia các hội chợ du lịch uy tín trên thế giới như: hội chợ quốc tế MICE tại Úc, hội chợ Đức, Pháp, Hà Lan, hội chợ Malaysia, hội chợ ATF,….tham gia các chương trình roadshow và giới thiệu các sản phẩm du lịch Việt Nam như: Tour du lịch Tây ăn Tết ta, Tham quan Làng Hoa
SaĐec, Tát Mương Bắt Cá, Tour đi du lịch bằng xe đạp ở Đồng Bằng Sông Cửu Long,
….nhằm quảng bá và thu hút khách du lịch quốc tế đến với Việt Nam Trong năm qua, BenThanh Tourist đã tổ chức cho nhiều đoàn khách quốc tế như: 1500 khách quốc tế tham dự Hội Nghị Lúa Gạo Quốc tế lần thứ III tại Hà Nội, đoàn Úc 200 khách, đoàn Intel 120 khách, … )
-Năm 2010, BenThanh Tourist có doanh số là 442 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm
2009, lợi nhuận là 25,4 tỷ đồng, tăng 16% so với năm 2009 Tổng lượng khách của dịch
vụ lữ hành là 161.360 lượt khách, tăng 20% so với cùng kỳ 2009
- Trong năm 2011, tổng lượng khách quốc tế BenThanh Tourist phục vụ là 65.220 lượt
- Đối với khách du lịch quốc tế, BenThanh Tourist là thương hiệu quen thuộc và uy tín đối với các thị trường như: Hà Lan, Đức, Mỹ, Nga, Úc, Philippines, Malaysia…
(BenThanh Tourist luôn là một trong những công ty du lịch đi đầu trong việc sát cánh phối hợp với Tổng cục Du lịch Việt Nam cũng như Sở Du lịch TPHCM trong việc tham gia những hội chợ quốc tế, roadshow, những buổi giới thiệu sản phẩm du lịch Việt Nam với nước ngoài nhằm quảng bá và thu hút khách du lịch quốc tế đến Việt Nam nói chung
và BenThanh Tourist nói riêng.)
Trang 3- Kết quả đạt được là lượng khách quốc tế đến với công ty ngày càng tăng qua các năm
và thị trường cũng ngày càng được mở rộng
- Trong năm qua, du lịch quốc tế BenThanh Tourist phát triển mạnh ở thị trường du lịch
MICE (Đây là loại hình du lịch đòi hỏi những dịch vụ cung cấp trọn gói cho các đoàn khách quốc tế đến tham dự hội thảo, sự kiện… kết hợp tham quan du lịch với những dịch
vụ như: vận chuyển, lưu trú, tổ chức hội nghị, hội thảo, xây dựng các chương trình tham quan, team building…)
Vì thế, đòi hỏi các công ty du lịch phải cung cấp các dịch vụ một cách đầy đủ và chuyên nghiệp nhất; qua đó thể hiện được giá trị thương hiệu của công ty Biết được điều đó, BenThanh Tourist luôn quan tâm và đầu tư nhằm tạo ra các dịch vụ khép kín như: đào tạo lực lượng hướng dẫn viên chuyên nghiệp biết nhiều ngôn ngữ để phục vụ đa dạng các thị trường, đầu tư đội xe và tài xế để nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm mang đến cho du khách sự hài lòng nhất, đặc biệt là đào tạo đội ngũ nhân sự có chuyên môn cao về
du lịch MICE nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất.
Trong năm 2012, BenThanh Tourist đã phục vụ cho nhiều đoàn khách MICE quốc tế lớn như: Đoàn khách của Công ty Intel, 2 đoàn khách Hàn Quốc là các giáo sư, giảng viên thuộc Bộ Giáo dục Thống nhất Hàn Quốc và các sinh viên ưu tú của Hàn Quốc qua Việt Nam tham quan và làm việc với các trường đại học tại Việt Nam, đoàn khách Công ty ICBC là đại diện các ngân hàng của Trung Quốc ở khắp nơi trên thế giới, tổ chức sự kiện cho Công ty Diageo và du thuyền quốc tế Voyager tại 3 miền Bắc - Trung - Nam… Ngoài ra, nhiều đoàn khách du lịch MICE của BenThanh Tourist kết hợp tham quan nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng tại TPHCM và các vùng miền trong cả nước như: Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Dinh Thống Nhất, địa đạo Củ Chi, Con đường di sản miền Trung, Hồ Hoàn Kiếm, Chùa Một Cột, vịnh Hạ Long, đến Bến Tre và đi thuyền trên sông
Mê Kông…
-BENTHANH Tourist đã dành được 1 số giải thưởng do các hãng nước ngoài trao tặng
“The Friend of Thailand Award 2010” do Tổng cục Thái Lan trao tặng, “Best Supporting Viet Nam Outbound Travel Agent 2009” do Resort World Genting Malaysia trao tặng…,
và nhiều giải thưởng khác ở trong nước
Trang 4Từ đó BenThanh Tourist đã mang hình ảnh đẹp của Việt Nam đến với bạn bè quốc tế
2 Ảnh hưởng tiêu cực
VD1: Tập đoàn Kinh tế Vinashin
Tập đoàn Kinh tế Vinashin (tên giao dịch tiếng Anh: Vinashin Business Group, viết tắt là VINASHIN) là một tập đoàn kinh doanh của Việt Nam chuyên về hoạt động đóng
tàu do Nhà nước Việt Nam nắm quyền sở hữu chi phối Tập đoàn được thành lập năm
2006 trên cơ sở tổ chức và sắp xếp lại Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam là một tổng công ty 91 được thành lập từ năm 1996
Vụ án kinh tế Tập đoàn Vinashin là vụ kinh tế lớn nhất hiện nay tại Việt Nam, với thất thoát hàng chục nghìn tỷ VND Vẫn chưa thể thống kê đủ và hết những hậu quả nặng nề
về kinh tế- xã hội do những con tàu Vinashin để lại Tuy nhiên, các thống kê ban đầu cho thấy với hơn 4 tỷ USD thất thoát của Vinashin đã gấp 4 lần gói kích cầu của Chính phủ trong nỗ lực phục hồi kinh tế trong cơn khủng hoảng suy thoái năm 2008, gấp 3 lần tổng mức đầu tư cho chương trình xóa đói giảm nghèo cả nước.[7]
Hoạt động kinh doanh và khủng hoảng năm 2010
Tháng 7/2010, Thanh tra Chính phủ thực hiện thanh tra toàn diện tình hình tài sản, kết quả sản xuất kinh doanh của Vinashin Theo báo cáo của Thanh tra Chính phủ gửi Thủ tướng, tính tới cuối năm 2009, tổng giá trị tài sản của Vinashin đạt hơn 102.500 tỷ đồng Nếu loại trừ các công nợ nội bộ thì tổng giá trị tài sản còn lại gần 92.600 tỷ đồng Tổng
nợ phải trả của Vinashin tính đến thời điểm cuối năm 2009 là hơn 86.700 tỷ đồng bao gồm 750 triệu đô la trái phiếu Chính phủ bảo lãnh vay, nợ các ngân hàng trong và ngoài nước, nợ các đối tác Tổng vốn chủ sở hữu của Vinashin là 5.900 tỷ đồng Trong năm
2009, Vinashin thực lỗ gần 5.000 tỷ đồng, nhiều hơn 3.300 tỷ so với báo cáo tài chính của Vinashin (1.700 tỷ đồng).[11]
Trang 5Theo thông tin từ BBC, Ngày 1/11/2011 Vinashin đã chính thức bị Công ty Elliot VIN (Hà Lan) khởi kiện lên tòa án tại Anh, liên quan đến khoản nợ 600 triệu đô la vay bằng trái phiếu 60 triệu đô la từ khoản vay này đã đến hạn trả nợ từ tháng 12/2010 nhưng Vinashin và các công ty con không có khả năng thanh toán Trong vụ kiện này, khả năng lớn là Vinashin sẽ bị thua kiện.[cần dẫn nguồn]
Theo Moody’s, việc đi vay của Việt Nam và các doanh nghiệp nhà nước sẽ khó khăn hơn sau khi các báo cáo cho thấy Vinashin không thể trả nợ đúng hạn Hôm qua, tờ Financial Times đưa tin trích dẫn nguồn tin giấu tên cho hay, Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) đã không thể trả khoản nợ 60 triệu USD cho các chủ
nợ nước ngoài đúng hạn
Các chủ nợ chính gồm có Credit Suisse, DEPFA, quỹ đầu tư mạo hiểm Elliott
Advisors và Maybank Dẫu cho họ phấn khởi khi Vinashin trả lãi của khoản vay vào tháng Sáu năm 2010 nhưng niềm vui này không kéo dài lâu khi tập đoàn này xù khoản nợ trả góp 6 tháng sau đó Đồng thời Moody’s và S&P hạ xếp hạng tín dụng Việt Nam trùng với thời điểm đình chỉ xếp hạng Vinashin Khoản vay đã chính thức
vỡ nợ.
Sau đó Vinashin đồng ý tiến hành tái cơ cấu dưới sự giám sát của một ủy ban của các chủ nợ do Elliott và DEPFA làm đồng chủ tịch Nhưng sau 9 tháng thương lượng quanh co, Vinashin đưa ra lời đề nghị khiến các chủ nợ “té ngửa”: Vinashin
sẽ trả 35 cents trên mỗi đô la đi vay, hoặc (có lẽ trò cười vẫn còn nhạt) trái phiếu lãi suất 0% kỳ hạn 13 năm có giá trị tương đương 35 cents kia Là một nhà đầu tư, bạn được quyền chọn ăn mứt hôm nay hay ngày mai nhưng có điều là có quá ít mứt để phết.
Nếu Việt Nam còn hy vọng tiếp cận các thị trường tài chính nước ngoài thì nó phải
cố gắng tránh tạo ra tiền lệ ô nhục.
Trang 6Elliott rời khỏi ủy ban giám sát sau khi nhận được đề nghị trên và khởi kiện
Vinashin ra tòa án Anh dựa trên cơ sở rằng khoản vay được soạn thảo dưới luật Anh.
Elliott có thể dễ dàng thắng kiện tại tòa án Anh nhưng còn lâu mới có thể thi hành được phán quyết của tòa án nước ngoài tại nơi họ đầu tư tài sản.
Sự phức tạp của vụ Vinashin này ở chỗ định chế vỡ nợ thực sự ở đây là một quốc gia chứ không đơn thuần là một tập đoàn Nếu Việt Nam còn hy vọng tiếp cận thị trường tài chính nước ngoài trong tương lai thì phải cố tránh tạo ra tiền lệ ô nhục có thể ngăn nó tham gia sân chơi này.
Báo Wall Street Journal dẫn nguồn tin thân cận cho biết, Elliott đã chấm dứt vụ kiện Vinashin tại Anh Vào tháng 11/2011, đơn kiện Vinashin được Elliott nộp lên tòa thượng thẩm ở Anh nhằm đòi số tiền 13,2 triệu USD cả gốc lẫn lãi mà Vinashin
bị cho là nợ quỹ này.
Đây là số tiền nằm trong khoản vay quốc tế 600 triệu USD mà ngân hàng Credit Suisse làm đầu mối để một số chủ nợ quốc tế, trong đó có Elliott, cho Vinashin vay hồi năm 2007 Đến tháng 12/2010, Vinashin lẽ ra phải thanh toán khoản đầu tiên trị giá 60 triệu USD của gói vay này nhưng không thực hiện được nghĩa vụ.
Cũng theo báo này, tính đến năm ngoái, Vinashin đã 3 lần “bỏ qua” thời hạn thanh toán nợ, trong đó 2 lần trì hoãn đối với khoản 60 triệu USD đáo hạn vào tháng 12/2010 và được gia hạn 1 năm, cộng thêm 1 lần trì hoãn đối với một khoản khác cũng thuộc gói vay 600 triệu USD nói trên đáo vào giữa năm 2011 Báo này cho biết, tính đến nay, tổng số tiền vay mà Vinashin lỡ hạn thanh toán trong gói vay này đã lên tới 180 triệu USD
Kết quả thanh tra cho thấy, từ cuối năm 2005 đến thời điểm thanh tra, Vinashin đã huy động một khối lượng vốn rất lớn từ các nguồn trong và ngoài nước dưới hình
Trang 7thức vay các tổ chức tín dụng, vay nguồn trái phiếu quốc tế của Chính phủ, phát hành trái phiếu doanh nghiệp
Cụ thể, tính đến ngày 30/6/2010, các khoản vay của tập đoàn này đã lên đến trên 72.000 tỷ đồng
Nổi bật nhất là việc đầu tư dàn trải, không hiệu quả, trong đó có việc đầu tư mua tàu biển cũ trái chỉ đạo của Thủ tướng, không tuân thủ quy định của pháp luật dẫn đến lãng phí vốn, nhiều trường hợp mất vốn với số lượng lớn.
Một sai phạm nghiêm trọng khác cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ ra tại
Vinashin là trong vòng 5 năm, đó là hoạt động chủ yếu của công ty mẹ là huy động vốn cho các đơn vị vay lại và hưởng lãi Không những thế, Vinashin đã vi phạm giao kết, dẫn tới hủy quá nhiều hợp đồng đóng tàu, phải chấp nhận trả lãi tiền đặt cọc và phạt vi phạm hợp đồng thiệt hại trên 1.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, theo kết quả kiểm toán báo cáo tài chính năm 2009, Vinashin chỉ lỗ gần 1.700 tỉ đồng, nhưng qua thanh tra, Thanh tra Chính phủ xác định thực chất số lỗ của tập đoàn này lên tới gần 5.000 tỷ đồng, tăng hơn 3.300 tỷ đồng so với báo cáo kiểm toán.
Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra Vinashin còn khoảng 8.500 tỷ đồng lỗ tiềm tàng, bao gồm gần 2.800 tỷ đồng chi phí sản xuất kinh doanh dở dang của các hợp đồng đóng tàu đã bị hủy; chênh lệch từ các khoản phải thu nội bộ nhưng không xác định được đối tượng phải thu gần 4.700 tỷ đồng và hơn 1.000 tỷ đồng bị phạt, trả lãi tiền đặt cọc cho các chủ tàu do Vinashin vi phạm hợp đồng.
Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh cho biết: “Kết thúc giai đoạn cuối năm 2009 thì nợ của Tập đoàn Vinashin là 86.000 tỷ chứ không phải là thất thoát”
Có những lỗ hổng lớn trong quản lý để các nhóm lợi ích thao túng trong hoạt động kinh tế, tài chính, ngân hàng với những vụ vi phạm pháp luật nghiêm trọng kéo dài như vụ Vinashin, Vinaline, tình trạng nợ xấu ở mức báo động ”.
Trang 8Theo Thủ tướng, tình trạng nghiêm trọng của VINASHIN chủ yếu do sự yếu kém trong quản lý, thiếu tinh thần trách nhiệm, cố ý làm trái, báo cáo không trung thực của lãnh đạo Tập đoàn
Làm ăn thua lỗ, gặp phải nhiều khó khăn, nhưng lãnh đạo Vinashin lại thể hiện gian dối, không báo cáo trung thực lên Chính phủ để có biện pháp giải quyết kịp thời Năm 2009 thua lỗ nhưng vẫn báo cáo tổng kết sản xuất kinh doanh hoàn thành
kế hoạch năm và đạt lợi nhuận 1.000 tỷ đồng.
Nguyên nhân thất bại
-Sự bao che, chủ quan từ cấp trên
-Sai lầm của các cán bộ quản lý
Hội đồng quản trị và ban giám đốc gây ra nhiều sai phạm trong quản lý, điều hành sai lầm trong chiến lược điều hành Vinashin đầu tư dàng trải, đầu tư vào rất vào các dự án ngoài ngành (như điện, thép, tài chính ) mà tập đoàn không có kinh nghiệm, dẫn tới nhiều dự án hiệu quả thấp, hoặc chưa hoàn thành vì thiếu vốn, gây đình trệ và lãng phí rất lớn vốn.
Chất lượng những tàu đóng mới dán mác Vinashin đã ở mức báo động Vậy như, qua khảo sát sơ bộ cho thấy: Vinashin tập trung quá nhiều vào lĩnh vực đóng mới,
mà bỏ qua, xem nhẹ khâu sửa chữa tàu thủy Tàu đóng mới chất lượng kém, ế thừa tàu, không bán được [7]
Nhiều cán bộ quản lý tham ô, tham nhũng, tư lợi, che dấu thông tin, đầu tư nhằm tham ô, tham nhũng bòn rút tài sản của tập đoàn, như trong các dự án mua tàu Hoa Sen, nhà máy điện Cái Lân [15][16] Các giai đoạn của quá trình huy động, quản lý, sử dụng vốn đều bị buông lỏng và vi phạm quy định của pháp luật [17]
Trang 9Theo kết luận của Ủy ban kiểm tra Trung ương ngày 5.7.2010, “trong những năm qua Tập đoàn đã báo cáo không trung thực về tình hình tài chính của doanh
nghiệp”.
-Khủng hoảng Kinh tế trên thế giới 2008-2009
Đầu tư sử dụng vốn gây thua lỗ, thất thoát
Theo thông báo của Chính phủ, những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng, nhất là
về đầu tư, về sử dụng vốn của lãnh đạo tập đoàn, cùng với các yếu tố khách quan tác động nặng nề làm cho Tập đoàn thua lỗ, không vay được vốn, mất khả năng chi trả, không còn vốn để hoạt động.
Chức năng chính của Vinashin là tập trung phát triển năng lực cốt lõi của ngành công nghiệp đóng tàu, nhưng Vinashin đã dùng lượng vốn rất lớn đầu tư tràn lan và thua lỗ nghiêm trọng Trong 2 năm 2006- 2007, tổng số vốn dài hạn mà Vinashin huy động được lên đến trên 43.700 tỷ đồng, tương đương gần 3 tỷ USD Các báo cáo cho biết, trong thương vụ cổ phiếu Bảo Việt, Vinashin lỗ khoảng hơn 700 tỷ, vụ tàu
du lịch Hoa Sen dự tính lỗ hơn 1000 tỷ, hiện tại đội tàu có tới 2/3 số tàu không sử dụng được… Trong số các tàu nói trên, có 9 tàu được mua với tổng số 3.100 tỷ đồng nhưng phải treo cờ nước ngoài vì không được đăng kiểm tại Việt Nam do quá “đát”.
Trong việc triển khai các dự án, Vinashin đầu tư quá nhiều dự án ở nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau, không tập trung vào trọng tâm trọng điểm, vượt khả năng cân đối tài chính, hầu hết các dự án đầu tư đều triển khai dở dang.
Được biết, nguồn vốn 750 triệu USD trái phiếu quốc tế được dùng đầu tư tới 219 dự
án nên số dự án dở dang nhiều, có đến 75% số dự án chưa phát huy tác dụng Từ khoảng năm 2003, Vinashin đã bắt đầu đến các tỉnh, thành vùng ĐBSCL ồ ạt xin đăng ký đầu tư nhiều dự án lớn Nhưng qua hơn năm năm, đất quy hoạch cho một
Trang 10số dự án của tập đoàn này vẫn để hoang.
Gian dối thiếu trung thực
Làm ăn thua lỗ, gặp phải nhiều khó khăn, nhưng lãnh đạo Vinashin lại thể hiện gian dối, không báo cáo trung thực lên Chính phủ để có biện pháp giải quyết kịp thời Năm 2009 thua lỗ nhưng vẫn báo cáo tổng kết sản xuất kinh doanh hoàn thành
kế hoạch năm và đạt lợi nhuận 1.000 tỷ đồng Quý I năm 2010 cũng vậy, thua lỗ nhưng vẫn báo cáo có lãi.
Trước đó, Vinashin cũng đã báo cáo sai với Chính phủ về số vốn điều lệ của mình Theo số liệu tổng hợp, vốn điều lệ của toàn tập đoàn đến hết năm 2007 là 23.131 tỷ đồng, nhưng tổng số được phản ánh trên báo cáo tài chính của Tập đoàn tại thời điểm đó chỉ là 7.022 tỷ đồng Như vậy, vốn điều lệ của Tập đoàn trên thực tế chỉ bằng 31%, còn thiếu so với số vốn đã đăng ký là 69% (khoảng 17.112 tỷ đồng).
Điều đó chứng tỏ sự gian dối của Vinashin là có hệ thống, có chủ ý Con bệnh nặng
mà lại cố tình giấu bệnh để chứng tỏ mình vẫn khỏe mạnh thì tính mạng tất yếu dẫn tới lâm nguy, vô phương cứu chữa.
Quản lý yếu kém, lỏng lẻo(chi tiết đã có ở trên)
Những chủ nợ hiện nay của Vinashin đang cảm thấy gần như là bị chiếm đoạt và không đòi được chứ không phải là một sự vay nợ có cam kết.
Nếu như một tập đoàn mà tổng tài sản chỉ có 90 ngàn tỉ đồng trong khi công nợ tới
80 ngàn tỉ đồng thì đây là một số nợ khổng lồ Nếu ta tính nhẩm thì nó gấp bốn lần tổng số vốn nhà nước tung ra cho gói kích cầu hỗ trợ lãi suất 4% cho cả nền kinh tế trong đợt suy thoái vừa qua, nó gấp khoảng từ hai tới ba lần tổng số vốn nhà nước