Nếu trên mặt nước có 2 nguồn sóng lan truyền, trong vùng gặp nhau của 2 sóng sẽ xảy ra hiện tượng gì?. Nếu xét dao động của một phần tử môi trường trong vùng gặp nhau của 2 sóng thì
Trang 1BÀI GIẢNG VẬT LÝ 12
BÀI 8
GIAO THOA SÓNG
Trang 2 Nếu trên mặt nước có 2 nguồn sóng lan
truyền, trong vùng gặp nhau của 2 sóng sẽ xảy ra hiện tượng gì?
Nếu xét dao động của một phần tử môi
trường trong vùng gặp nhau của 2 sóng
thì phần tử này sẽ dao động như thế nào?
Đặt vấn đề:
Trang 3S 2 ).
Trang 4Hoạt động 1 Tìm hiểu về hiện tượng giao thoa
2 Giải thích hiện tượng:
Trong miền gặp nhau của 2 sóng, có
những điểm dao động như thế nào?
Một số điểm đứng yên, có những điểm dao động rất mạnh.
Sở dĩ xuất hiện các điểm đứng yên là vì
sao?
Những điểm mà 2 sóng gặp nhau triệt tiêu nhau.
Trang 5Hoạt động 1 Tìm hiểu về hiện tượng giao thoa
2 Giải thích hiện tượng:
Sở dĩ xuất hiện các điểm dao động rất mạnh là vì sao ?
Những điểm mà 2 sóng gặp nhau, ở đó tăng cường lẫn nhau.
Trang 6Trong miền 2 sóng gặp nhau, có :
Những điểm dao động rất mạnh do 2 sóng
gặp nhau tăng cường lẫn nhau.
Những điểm đứng yên do 2 sóng gặp nhau
triệt tiêu lẫn nhau
Hoạt động 1 Tìm hiểu về hiện tượng giao thoa
2 Giải thích hiện tượng:
Như vậy, trong miền gặp nhau của 2 sóng xuất hiện những điểm có đặc trưng như thế nào ?
Trang 7Giao thoa của 2 sóng là hiện tượng :
2 sóng gặp nhau tạo nên các gợn sóng ổn
định
Các gợn sóng có hình hypebol gọi là vân
giao thoa
Hoạt động 1 Tìm hiểu về hiện tượng giao thoa
2 Giải thích hiện tượng:
Hiện tượng trên gọi là hiện tượng giao
của 2 thoa sóng, vậy giao thoa là hiện
tượng như thế nào?
Trang 8Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
II Cực đại và cực tiểu
Phần tử M của môi trường nhận được mấy sóng truyền đến?
Trang 9Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
S1
S2
d1
d2M
Trang 10Chọn mốc thời gian phù hợp để phương trình dao động của 2 nguồn:
us1 = us2 = Acos(2πt/T)
Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
Trang 11Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
Trang 12Dao động tại M là tổng hợp của 2 dao động
do 2 sóng từ S1, S2 truyền đến:
Biến đổi tổng 2 côsin thành tích, ta có:
u M = 2Acos
Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
Trang 13Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
u M = 2Acos
Nhận xét gì về phương trình dao động tổng
hợp tại M?
Dạng côsin, vậy dao động tổng hợp của phần
tử M cũng là dao động điều hoà, cùng chu kỳ với 2 nguồn
Trang 14uM = 2Acos
Xác định biên độ của dao động tổng hợp?
Dao động của phần tử tại M là dao động điều hoà cùng chu kỳ với 2 nguồn, có biên độ:
AM = ( 8.1)
Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
Trang 15Hoạt động 2 Xác định cực đại và cực tiểu giao thoa
1 Dao động của một điểm trong vùng giao thoa
Xác định điều kiện để biên độ tổng hợp
AM đạt giá trị cực đại và cực tiểu?
Trang 16= 1; = ±1
2 Vị trí cực đại và cực tiểu giao thoa
a) Vị trí cực đại giao thoa:
(điểm dao động với biên độ cực đại)
Trang 172 Vị trí cực đại và cực tiểu giao thoa
a) Vị trí cực đại giao thoa:
Trang 18là những điểm đứng yên
= 0; = kπ + π/2
(k = 0, ± 1, ± 2,…) (8.3)
2 Vị trí cực đại và cực tiểu giao thoa
b) Vị trí cực tiểu giao thoa:
Trang 19d2 – d1 = (k + ½) λ ;
(k = 0, ± 1, ± 2,…) (8.3)Những điểm có biên độ dao động nhỏ nhất (đứng yên) khi thoả điều kiện gì?
Hiệu đường đi của 2 sóng từ nguồn truyền tới bằng một số bán nguyên lần bước sóng
λ.
2 Vị trí cực đại và cực tiểu giao thoa
b) Vị trí cực tiểu giao thoa:
Trang 20Quan sát lại mô phỏng sóng nước (thay đổi tần số của một nguồn)
Muốn có hiện tượng giao thoa thì 2
nguồn phát sóng phải có đặc điểm gì ?
Hoạt động 3 Tìm hiểu điều kiện giao thoa
III Điều kiện giao thoa Sóng kết hợp
Điều kiện giao thoa :
Hai nguồn phát sóng phải là 2 nguồn kết
hợp tức là cùng chu kỳ (tần số ), cùng
phương dao động và hiệu số pha không
đổi theo thời gian.
Sóng kết hợp là sóng do 2 nguồn kết hợp
phát ra
Quá trình vật lý nào gây ra hiện tượng giao thoa
thì đó là một quá trình sóng.
Trang 21Câu 1: Hai nguồn sóng kết hợp giao thoa với nhau, tạo
ra những điểm có biên độ sóng cực tiểu tại những vị trí.
A có hiệu số đường đi bằng một số nguyên lần bước
sóng.
B có hiệu số đường đi bằng một số bán nguyên lần
bước sóng.
C nằm trên đoạn thẳng nối 2 nguồn.
D nằm trên đường trung trực của đoạn thẳng nối 2
nguồn.
Hoạt động 4 Củng cố, vận dụng
Trả lời các câu hỏi TNKQ sau:
Trang 22Câu 2: Để 2 sóng giao thoa được với nhau thì chúng
phải có:
A Cùng tần số, cùng biên độ và cùng pha.
B Cùng tần số, cùng biên độ và hiệu số pha không
đổi theo thời gian.
Trang 23 Về nhà trả lời câu hỏi và làm các bài tập 5,
6, 7, 8 trang 45 SGK; bài 8.4 đến 8.7 SBT
Xem trước bài : Sóng dừng.
Hoạt động 4 Giao nhiệm vụ về nhà
Trang 24Chứng minh rằng: Khoảng cách giữa 2
điểm gần nhau nhất dao động cực đại
(giữa 2 gợn) trên đoạn S1S2 bằng nửa bước sóng (λ/2).
Hoạt động 4 Củng cố, vận dụng
Làm bài tập sau:
Trang 25Gọi M là điểm cực đại giao thoa giữa S1S2:
d2 – d1 = k λ
Gọi N là điểm cực đại giao thoa bên cạnh, với
MN = x ( khoảng cách giữa 2 cực đại cạnh nhau)