Quá trình xác lập chế độ phong kiến ở Việt Nam

Đề tài : Quá trình xác lập chế độ phong kiến ở Việt Nam

- Không chỉ là một quá trình phát triển tất yếu trong tiến trình lịch sử màđây như một vấn đề, móc xích quan trọng để chúng ta có thể nhìn đượcmột chặng đường dài của quá trình phát triển lịch sử dân tộc Từ đó ta

có thể tìm hiểu được những bản chất hình thành và đặc điểm của chế độphong kiến nước ta

- Đây là một đề tài hay và làm cho chúng ta có thể đưa những trải nghiệmcủa mình về những vấn đề lịch sử có tính chất bước ngoặt Đặc biệt làchế độ phong kiến thống trị tồn tại trong suốt hàng nghìn năm lịch sử

Sự tồn tại của chế độ phong kiến là một minh chứng sống động cho cảmột thời kì phát triển của lịch sử dân tộc Tìm hiểu quá trình hình thành

và xác lập chế độ phong kiến cũng giống như chúng ta đang tìm hiểu cảmột giai đoạn dài trong phát triển dài của lịch sử dân tộc

- Từ lí luận đến thực tiễn là cả một quá trình dài Nếu như không có thựctiễn thì lí luận cũng chỉ là lí luận xuông, xáo rỗng công thức Vì vậy từtrước tới nay đã rất nhiều tài liệu nghiên cứu về mặt lí luận của quátrình xác lập chế độ phong kiến ở Việt Nam Bằng những kiến thức líthuyết đã học về quá trình xác lập của chế độ phong kiến ở Việt Namtôi xin chứng minh nó qua thực tiễn phát triển của lịch sử dân tộc

- Xưa nay cũng có rất nhiều nghiên cứu của các nhà sử học, những luận

văn tốt nghiệp nói về chế độ phong kiến Việt Nam Trải qua quá trình pháttriển, những nghiên cứu này đã là nguồn tài liệu quý giá phục vụ cho côngtác nghiên cứu cũng như việc học tập của học sinh, sinh viên

- Quá trình xác lập chế độ phong kiến Việt Nam là một đề tài hay mang

tính học thuật Nó là căn cốt ban đầu để chúng ta có thể tìm hiểu một cáchđúng đắn, đánh giá vai trò của các triều đại phong kiến trong lịch sử dântộc để từ đó yêu quê hương và học tập những bài học lịch sử quý giá trongsuốt quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc

- Vấn đề này đã được nhắc đến nhiều như một nội dung quan trọng cho học

sinh, sinh viên có một hướng nghiên cứu lịch sử phong kiến từ những đặcđiểm của nó Đặc biệt là sinh viên chuyên ngành xã hội thì vấn đề quá trìnhxác lập chế độ phong kiến ở Việt Nam thường xuyên được nghiên cứu vàthảo luận sôi nổi

- Quá trình xác lập chế độ phong kiến là một đề tài hay và thú vị mặc dù

không mới nhưng nó có rất nhiều khía cạnh, một góc độ để khai thácnhững đề tài làm luận văn tốt nghiệp hay nghiên cứu khoa học như:

 Quá trình hình thành và phát triển nhà nước phong kiến Việt Nam

 Chế độ pháp hữu tư nhân Thực tiễn lịch sử Việt Nam

 Vai trò của Nho giáo đối với việc xác lập chế độ phong kiến ViệtNam

Đó là những đề tài luận văn, nghiên cứu khoa học mà đều là một hướngtrong nghiên cứu quá trình hình thành chế độ phong kiến Việt Nam.Đây là một để tài khá rộng và mở ra nhiều hướng nghiên cứu trong lịch

sử phong kiến Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu.

- Giúp ta hình dung tiến trình lịch sử dài của dân tộc Quá trình pháttriển đó không phải là một sự phát triển riêng rẽ không có sự chắt lọc từ nhữngthời kì trước mà là sự tiếp nối có chọn lọc có sự kế thừa và phát triển.

- Quá trình xác lập chế độ phong kiến của Việt Nam sẽ cho chúng tanhững hiểu biết cơ bản đặc điểm của chế độ phong kiến và những ưu việt của

nó không chỉ trên mặt lí thuyết mà còn chứng minh qua thực tiễn

4 Đối tượng, phương pháp và giới hạn nghiên cứu.

- Đối tượng nghiên cứu: chế độ phong kiến Việt Nam từ những đặc điểm và

quá trình hình thành và phát triển

- Phương pháp nghiên cứu:

+ Liên ngành: sử dụng kiến thức của nhiều ngành khoa học khác nhau như địa

lí, lịch sử, tôn giáo… để cùng nhìn nhận một vấn đề lịch sử có tính chất bướcngoặt đó là quá trình xác lập chế độ phong kiến Việt Nam

+ So sánh, phân tích, tổng hợp số liệu: so sánh những triều đại với nhau và

quá trình phát triển của nó để từ đó phân tích tổng hợp để làm sáng tỏ vấn đềquá trình phát triển của chế độ phong kiến Việt Nam từ bộ máy nhà nước, chế

độ ruộng đất, văn hóa – xã hội…

+ Một số phương pháp khác: như thu thập thông tin: từ những nguồn tài liệu

chính thống như sách lịch sử nghiên cứu hay những thông tin từ những trangweb có uy tín…

- Giới hạn nghiên cứu: vì trong lịch sử Việt Nam, chế độ phong kiến được tồn

tại dài với nhiều giai đoạn và quá trình phát triển khác nhau, có quá trình hìnhthành, phát triển và suy vong của chế độ phong kiến Trong bài tiểu luận chỉtập trung nghiên cứu quá trình từ khi hình thành đến lúc xác lập và phát triểnrực rỡ của chế độ phong kiến Việt Nam nghĩa là tới thế kỉ XV với những đặcđiểm về mặt lí luận và thực tiễn

II, Nội dung chính.

1, Cơ sở lí luận của chế độ phong kiến Việt Nam.

1.1 Hoàn cảnh ra đời của chế độ phong kiến

- Do chiến tranh giữa các thị tộc bùng nổ Trong đó, thị tộc nào lớn mạnh

sẽ thôn tính lần lượt những thị tộc khác và nắm quyền hành trong

tay.Những tiến bộ về công cụ, kỹ thuật sản xuất không chỉ làm cho diệntích gieo trồng ngày một mở rộng, năng suất và tổng lượng sản phẩm trong xã hội

- Những quan lại và một số người nông dân giàu đã tập trung trong tay nhiều của cải Bằng quyền lực của mình, họ còn tước đoạt thêm nhiều ruộng đất công Từ đó, một giai cấp mới hình thành, bao gồm những kẻ

có ruộng vốn là những tên quan lại và những người nông dân giàu có, được gọi là giai cấp địa chủ

- Cùng với quá trình hình thành giai cấp địa chủ, nông dân giờ đây cũng

bị phân hoá Một bộ phận giàu có đã trở thành giai cấp bóc lột Một số

khác vẫn giữ được ruộng đất để cày cấy, họ là nông dân tự canh, có nghĩa vụ nộp thuế, đi lao dịch cho nhà nước Số còn lại là những nông dân, rất nghèo, không có ruộng, hoặc có quá ít, buộc phải xin nhận ruộng của địa chủ để cày cấy Khi nhận ruộng, họ phải nộp một phần hoa lợi cho địa chủ, gòi là tô ruộng đất Tầng lớp xã hội mới này được gọi là những tá điền hay nông dân lĩnh canh

- Như vậy, quan hệ chủ yếu trước kia là quan hệ bóc lột của quý tộc đối với nông dân công xã dần dần nhường chỗ cho quan hệ bóc lột địa tô của địa chủ với nông dân lĩnh canh – quan hệ phong kiến xuất hiện hìnhthành Đồng thời với quan hệ sản xuất phong kiến đó thì chế độ phong kiến cũng được hình thành với sự xuất hiện của bộ máy nhà nước

chuyên chế, quyền lực tập trung trong tay nhà vua

 Ta có thể hiểu một cách ngắn gọn chế độ phong kiến là chế độ đề cao quyền lực của nhà vua, quan hệ sản xuất có sự phụ thuộc chặt chẽ vào nhau giữa nông dân và địa chủ trong đó vẫn chịu sự quản lí của nhànước

1.2 Một số ý kiến về đặc điểm của chế độ phong kiến.

Từ lâu chế độ phong kiến hình thành như một quá trình tất yếu của lịch

sử Chế độ phong kiến ra đời trong điều kiện hoàn cảnh khác nhau nên mang những đặc điểm khác nhau Sau đây là một số nghiên cứu của những nhà lí luận nổi tiếng về chế độ phong kiến.

+ C Mác: “ Về đại thể, có thể coi các phương thức sản xuất Châu Á cổ đạiphong kiến, tư sản hiện đại là những thời đại tiến triển dần dần của của hìnhthái kinh tế - xã hội”

+ Ăng-ghen: “ Hình thức thứ 3 là sở hữu phong kiến hay sở hữu đẳng cấp Sởhữu phong kiến cũng dựa vào một cộng đồng nhất định những kẻ đối lập vớicộng đồng này với tư cách là một giai cấp trực tiếp sản xuất không phài là nô

lệ như trong thế giới cổ đại mà là những người tiểu nông nô dịch”

+ C Mác và Ăng- ghen: “ Đặc điểm cơ bản của chế độ phong kiến là ở chỗngười nông dân bị trói buộc vào ruộng đất của địa chủ và họ bị bóc lột bằng tô

và sức lao động trên miếng đất mà chủ phong kiến cho họ nhưng họ còn cónhững ngày khác cũng bị lệ thuộc vào chủ”

 Những ý kiến trên đã khẳng định sự ra đời của chế độ phong kiến nhưmột tất yếu khách quan của lịch sử Đó là một bước phát triển của thểchế chính trị, sự củng cố quyền lực của nhà nước với những đặc điểmđặc trưng Chế độ phong kiến tồn tại ở bất kì nơi nào trên thế giới ở cảPhương Đông và Phương Tây Tuy nhiên do điều kiện xã hội- chính trịkhác nhau nên ở mỗi khu vực, lãnh thổ, quá trình phong kiến hóa lạidiễn ra mang những đặc điểm riêng Ở Châu Á được nhận định là khuvực chế độ phong kiến phát triển mạnh với những đặc điểm đầy đủ nhấttheo những gì mà Mác và Ăng ghen đã khẳng định Điều đó chứngminh rằng ở Châu Á đã từng có thời kì hoàng kim phát triển của chế độphong kiến và sự hình thành của nó có ý nghĩa vô cùng to lớn cho sựphát triển về mọi mặt

 Chế độ phong kiến mang những đặc điểm khá rõ ràng để ta có thể nhậnbiết Trong đó từ khi hình thành manh nha cho đến khi nó chính thức

được xác lập là cả một quá trình dài, phát triển từ thấp nên cao, từnhững đặc điểm đơn giản như xuất hiện vua, quan lại đến việc xuất hiệnnhững mối quan hệ phức tạp trong xã hội như địa chủ - nông dân phụthuộc, chế độ tư hữu về ruộng đất…Vì vậy mà nó tồn tại khá lâu tronglịch sử, đặc biệt là lịch sử các nước phương Đông

 Chế độ phong kiến dần dần được xác lập như một minh chứng sốngđộng của quá trình đi lên của lịch sử nhân loại thế giới nhất là nhữngnước Châu Á đặc biệt là Việt Nam

1.3 Đặc điểm chung của chế độ phong kiến trên thế giới.

nô lệ

- Quan hệ bóc lột chủ yếu của chế độ phong kiến là được thể hiện bằngđịa tô phong kiến dưới hình thức bóc lột người nông dân thông qua tôthuế

Đây là đặc điểm chung mà của chế độ phong kiến, nó xuất hiện ở cácnước phương Đông và phương Tây Trong đó những đặc trưng trênđược xác lập điển hình nhất Điều đó chứng tỏ chế độ phong kiến mangtrong mình những đặc điểm tương đối phức tạp

1.4 Đặc điểm riêng của chế độ phong kiến ở phương Đông đặc biệt là ở

Việt Nam.

Ngoài mang những đặc điểm chế độ phong kiến giống như các nước trên thế giới thì ở phương Đông đặc biệt là chế độ phong kiến ở Việt Nam còn mang những đặc điểm riêng:

- Chế độ công hữu về ruộng đất tồn tại lâu dài song song với chế độ tưhữu về ruộng đất trên phạm vi toàn quốc Đây là một điều dễ nhận thấy

ở Việt Nam Ta thấy Việt Nam là một đất nước có nhiều giai cấp, tầnglớp Trong quá trình công hữu về tư liệu sản xuất mà đặc trưng của ViệtNam là công hữu ruộng đất (Việt Nam chủ yếu làm nông nghiệp) củanhà nước phong kiến thì đồng hành cùng với nó là sự tư hữu ruộng đấtcủa địa chủ phong kiến và bản thân những quý tộc của nhà vua Họ cótiền và đầy đủ điều kiện vật chất để có thể chiếm hữu phần ruộng đất đó

về tay mình nhờ những chính sách bán đất, khai hoang ruộng đất củanhà vua Điều này đã hình thành nên quá trình song hành giữa tư hữuruộng đất cùng với công hữu ruộng đất ở Việt Nam

- Một đặc trưng của chế độ phong kiến Việt Nam là quyền lực của nhàvua tồn tại đồng hành cùng tính tự trị văn hóa làng Văn hóa làng là vănhóa của tinh thần cộng đồng, sự đúc kết những giá trị truyền thống với

sự quy chặt trong những quy ước luật lề cộng đồng mà thành viên tronglàng đặt ra Một làng là tập hợp một số lượng thành viên nhỏ, họ sốngvới nhau bằng tình nghĩa và theo “hương ước”, những nguyên tắcchung “ Phép vua thua lệ làng” Tính tự trị của làng xã khá cao Do vậyviệc quyền lực của nhà vua, chính quyền trung ương với tay xuống tậnlàng xã là một điều không hề đơn giản Thay vì nhà nước tìm cách xóa

bỏ nó thì phải học cách chung sống với văn hóa làng Đó là một đặcđiểm khá riêng biệt của chế độ phong kiến Việt Nam

- Chế độ tư hữu ruộng đất phát triển chậm chạp vì nhà nước ra sức bảo vệchế độ công hữu để bóc lột nhân dân và giữ vững địa vị mình đang có

Nhà nước phong kiến luôn muốn bảo vệ quyền lợi cho giai cấp củamình nên luôn muốn bảo vệ những của cải vật chất của đất nước đềuthuộc quyền sở hữu của nhà nước từ ruộng đất, hoa màu… điều đó đãlàm cho sự tư hữu ruộng đất trở nên chậm chạp do nhà nước luôn kìmhãm, không cho nó phát triển, ngưng trệ sự tư hữu về ruộng đất đồngnghĩa với việc quá trình phong kiến hóa trở nên khó khăn Đây là mộtnguyên nhân lí giải sự xác lập của chế độ phong kiến Việt Nam diễn ramột cách chậm chạp

- Kinh tế hàng hóa kém phát triển do chính sách ức thương, không chútrọng thương nghiệp, điều đó dẫn tới chế độ phong kiến ngày càng tồntại lâu dài và mang đặc điểm là bảo thủ và trì trệ Trải qua rất nhiềucuộc chiến tranh giữ vững nền độc lập của dân tộc Những nhà vua nhận

ra nguyên nhân chính là do sự mật thám của nước ngoài thông quanhững nhà truyền đạo, thương nhân Điều đó làm cho trong một thờigian dài nước ta ức thương, không cho sự buôn bán trao đổi sản phẩmvới nước ngoài mặc dù nước ta rất thuận lợi về đường biển Kinh tếhàng hóa kém phát triển Điều đó gói gọn Việt Nam trong sự bảo thủ, trìtrệ, không đổi mới, những chính sách phát triển kinh tế- xã hội của đấtnước còn mang tính chủ quan, phiếm diện

2 Cơ sở thực tiễn của quá trình xác lập chế độ phong kiến của Việt Nam ( chứng minh qua tiến trình lịch sử)

Từ những cơ sở lí luận trên về quá trình xác lập và sự hình thành của chế độ phong kiến trên thế giới và Việt Nam cho ta một cái nhìn tổng quan nhất về mặt lí thuyết Sau đây ở phần này tôi sẽ trình bày nội dung mang tính thực tiễn để làm rõ và chứng minh quá trình hình thành xác lập chế độ phong kiến Việt Nam.

- Nhưng lúc này cũng tạo một điều kiện vô cùng thuận lợi để chúng ta cóthể hình thành manh nha xuất hiện dấu hiệu của chế độ phong kiến:

 Ruộng đất tập trung trong tay địa chủ phong kiến phương Bắc, bướcđầu quá trình tư hữu hóa về ruộng đất được xác lập ở nước ta mặc dùruộng đất đó tập trung trong quyền sở hữu của thế lực xâm lược.Đây là cơ sở tiền đề để hình thành sự tư hữu ruộng đất của địa chủphong kiến về sau này Trên cơ sở đó nó đã làm cho sự manh nhacủa quá trình tư hữu về tư liệu sản xuất Nhưng điều quan trọng làlúc này chúng ta chưa có quyền lực của vua và bộ máy nhà nước dolúc này chúng ta đang bị quân phương Bắc xâm lược

 Quan hệ bóc lột ruộng đất giữa địa chủ phương Bắc và nông dânViệt Nam dần dần được xác lập, người nông dân phải trả cho địa chủbằng tô thuế hay hoa màu mà họ thu nhận được Những mối quan hệđầu tiên của địa chủ với nông dân đã dần dần được phát triển trongquá trình đó làm nền tảng bước đầu cho những mối quan hệ phụthuộc về sau giữa nông dân và địa chủ phong kiến

 Sự truyền bá của Đạo Nho một hệ tư tưởng chính của chế độ phongkiến Đạo Nho dần dần truyền bá vào Việt Nam và ảnh hưởng khásâu rộng đối với những tầng lớp trí thức nội dung là những quanđiểm bảo vệ giai cấp thống trị, những mối quan hệ ràng buộc gắnliền với tư tưởng “trung quân ái quốc”, trung thành với giai cấpthống trị

2.2 Việt Nam từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XV – sự tiếp nối phát triển và xác

lập những đặc điểm của chế độ phong kiến ở Việt Nam.

Đây là thời kì tiếp tục đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của quá trình phong kiến hóa với những đặc điểm nổi bật đáng được ghi nhận Dần dần trong quá trình phát triển, những dấu hiệu manh nha của thời kì trước đã phát triển nên thành những dấu hiệu đặc trưng để khẳng định

sự xác lập của chế độ phong kiến Việt Nam dần dần từ thời Ngô – Đinh Tiền Lê đến nhà Hồ.

2.2.1 Thời Ngô – Đinh – Tiền Lê.

a Bộ máy nhà nước:

- Bộ máy nhà nước trung ương được kiện toàn dưới cải cách của Khúc Hạo.Các hương được thay đổi tổ chức lại gọi là “giáp” Lãnh thổ thuộc quyền caiquản của chính quyền được mở rộng hơn trước Bộ máy nhà nước tuy còn sơgiản nhưng bước đầu đã đặt nền móng cho những bộ máy nhà nước tiếp theođược kiện toàn Chính quyền họ Khúc là một chính quyền độc lập, tự chủ cònmang tính phôi thai

- Đến thời chiến thắng Ngô Quyền đánh quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng

đã ghi dấu mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Sau chiến thắng vẻ vang đóNgô Quyền tiếp tục đưa đất nước đi lên bằng những chính sách tiến bộ Về cơbản bộ máy chính quyền vẫn được tiếp tục củng cố và giữ nguyên so với thời

kì trước thể hiện sự tiếp tục phát triển những đặc trưng cơ bản để dẫn tới hìnhthành chế độ phong kiến Việt Nam

- Nhà Đinh- Tiền Lê: thời Lê dưới vua là các quan văn, quan võ Lê Hoàn đặtthêm các chức quan đô hộ phủ sĩ sư, chi-hậu… đặc biệt ở thời Đinh – Tiền Lêcòn có một bộ phận tăng quan với các chức năng tăng thống, tăng lục… LêHoàn đã dùng một vị đại sư làm quốc sư Điều đó khẳng định sự linh hoạttrong bộ máy nhà nước, sự sáng tạo và tập quyền trong tay vua Chính quyền

vì thế mà ngày càng được củng cố, mở rộng

b Luật pháp:

- Vì đây là giai đoạn đầu phát triển những đặc điểm của chế độ phong kiếnnên nhà Ngô – Đinh – Tiền Lê chưa có pháp luật chính thức nào thành văn,chính quyền còn sơ khai, làng xã còn mang tính tự trị cao Điều đó cho thấytrong giai đoạn này quá trình phong kiến hóa đã phát triển đến một mức độnhất định nhưng vẫn có những đặc điểm chưa được phát triển thêm Luật pháp

là công cụ bảo vệ quyền lực tối cao của nhà nước Nếu như luật pháp khôngphát triển cũng đồng nghĩa với việc chính quyền đó chưa thực sự có quyền lựctâp trung và những điều luật bảo về quyền lợi của giai cấp thống trị Khoảngcách giữa nhà vua và dân chúng còn rất gần Nó được chứng minh qua thựctiễn lịch sử khi nhà vua Ngô Quyền bị ám hại ngay trong cung cấm của mình

c Ruộng đất:

- Thời Ngô – Đinh – Tiền Lê ruộng đất công nhiều, nhà nước muốn chiếm hữuruộng đất công để có thể dễ dàng bóc lột sức lao động của nông dân, phongruộng đất cho những họ hàng thân thích

- Nhà nước quan tâm nhiều đến nông nghiệp, khuyến khích người nông dânsản xuất

- Ruộng đất trong nước cũng một phần được sở hữu giành cho làng xã Nhândân trong làng được chia ruộng đất cùng nhau sử dụng tư liệu sản xuất làruộng đất để nộp thuế cho nhà nước

- Tuy nhiên, rải rác ở quanh làng xã đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu của sự tưhữu ruộng đất làm một đặc điểm nổi bật để tiếp tục phát triển quá trình phongkiến hóa của Việt Nam

d Tôn giáo – xã hội:

- Nho giáo vẫn tiếp tục được truyền bá vào Việt Nam như sự minh chứng sựtiếp tục phát triển hệ tư tưởng chính thống của giai cấp phong kiến thống trị.Nho giáo khi truyền bá là một công cụ tư tưởng thống trị quan trọng cho giaicấp phong kiến có thể tồn tại và khẳng định quyền lực tối cao của nó

- Xã hội: nhìn chung xã hội thời kì này tương đối ổn định, không có quánhiều biến động tuy nhiên tiềm ẩn bên trong nó vẫn là mâu thuẫn: giai cấpthống trị đại diện là địa chủ phong kiến với giai cấp bị trị điển hình là nôngdân Trong quá trình phát triển của chế độ tư hữu ruộng đất thời kì này đã xuấthiện nhiều địa chủ có nhiều ruộng đất, nắm trong tay tư liệu sản xuất để bóclột những người nông dân không có ruộng đất, đặc điểm tiếp theo của sự xáclập chế độ phong kiến tiếp tục được khẳng định

+ Quan thành khiển bao gồm: tả, hữu, phúc tông.

tả, hữu, tham chi chính sử

tả, hữu, giáng nghị đại phu

+ Cơ quan giúp việc: việc hàn lâm, thái y viện, quốc tử giám

Sơ đồ bộ máy địa phương nhà Lý

- Từ trong sơ đồ trên ta có thể thấy bộ máy nhà nước thời Lý đã có bướctiến phát triển vượt bậc hơn so với những thời kì trước Nếu như thời kìtrước hệ thống bộ máy nhà nước còn sơ sài, tính tập quyền của nhà vuachưa được thể hiện thì bây giờ, nhà Lý đã khẳng định hơn nữa tính tậpquyền Dưới vua là sự giúp sức của những quan đại thần, quyền lực tậptrung cao độ vào trong tay vua Thời Lý hệ thống chính trị từ trungương đến địa phương dần dần được kiện toàn, nó thể hiện sự bao quátdường như tất cả mọi mặt trong đời sống, ở cấp địa phương bộ máy nhànước quản lí chặt chẽ hơn, tính tập trung hóa cao độ hơn Bộ máy chínhquyền đã vươn tay dần dần đến cấp hương Điều này khẳng định sự tậptrung quyền lực và sự lớn mạnh dần của bộ máy nhà nước thời phongkiến đã dần dần đi xuống đơn vị hành chính cấp nhỏ hơn của nhà nước.Tuy nhiên, một số nơi làng quê vẫn do một số dòng họ lớn quản lí Điềunày khẳng định tính tự trị của làng xã vẫn còn nhiều

Châu

Phủ

Huyện

Huyện Hương

- Dưới thời Trần còn xuất hiện chế độ Thái Thượng Hoàng Đây là mộtchế độ bảo vệ quyền lực của nhà nước Sự tồn tại của Thái ThượngHoàng là sự đảm bảo vững chắc cho ngôi báu của nhà vua Điều nàycũng chứng tỏ bộ máy nhà nước ngày càng chuyên chế theo kiểu đảmbảo lợi ích quyền lực tối cao cho nhà vua

Ở trung ương:

Quan đại thần

Tam thái

Tam thiếu

Tư đồ Phụ quốc

thái úy