Chẩn đoán hình ảnh siêu âm gan mật tụy

Gan-một số khối u gan Ung thư gan nguyên phát – Là một ung thư thường gặp – Âu,Mỹ : gặp trên bệnh nhân nghiện rượu – Việt Nam : Viêm gan B,C, xơ gan – Có nhiều thể ung thư gan nguyên p

ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh

gan-mËt-tôy

Th.S Bïi Hoµng Tó

§H Y H¶i Phßng

 Hiện đang phát triển các kỹ thuật can

thiệp thông qua các phương pháp CĐHA

Các phương pháp cđha

– Nhược điểm

 Độ đặc hiệu không cao

 Phụ thuộc người làm

 Bệnh nhân béo, vướng hơi, sẹo thành bụng

 Tổn thương nhỏ, sát hoành

– Triệu chứng học : dựa vào sự thay đổi mật

độ âm vang của tổ chức, thay đổi vị trí các cấu trúc lân cận

Các phương pháp cđha

– Siêu âm can thiệp

 Định vị chọc dò, sinh thiết, tiêm cồn…

 Định vị trong dẫn lưu đường mật

 Kh«ng bÞ h¹n chÕ bëi h¬i, sÑo thµnh bông, bÐo…

 Sù tiÕn bé trong kü thuËt: multislides

 Chẩn đoán tốt trong bệnh lý đường mật

 Có thể đánh giá theo không gian ba chiều

 Không xâm nhiễm

loại, máy tạo nhịp…

 Tiến hành một lần chụp chậm (không làm trong cấp cứu)

 Không phân biệt được hơi hay vôi

– Chẩn đoán: dựa vào sự thay đổi tín hiệu và sự ngấm thuốc đối quang từ

– Chụp ERCP thường dùng với can thiệp lấy sỏi

đường mật đặt Stent

Gan-mét sè khèi u gan

Gan-mét sè khèi u gan

 U m¸u gan (hemangioma)

– Cã hai thÓ chÝnh: angioma vµ cavernous angioma

– Siªu ©m:

 Khèi bê kh«ng thËt râ

 T¨ng ©m, cã t¨ng ©m phÝa sau (cã thÓ gi¶m ©m)

Gan-một số khối u gan

 Tăng sản nốt vùng (FNH)

– Hiếm gặp, là mảng tái tạo Hay gặp ở nữ, tuổi 20-50

– Kích thước có thể to hoặc nhỏ Một hoặc nhiều ổ

– Siêu âm:

 Khối không vỏ, tròn hoặc bầu dục

 Giảm âm hoặc đồng âm, đè đẩy mạch máu

 Có những dải xơ mảnh tạo thành sẹo hình sao ở trung tâm

– Chụp CT:

 Tổn thương giảm hoặc đồng tỷ trọng

 Không vỏ, sẹo xơ trung tâm hoặc đồng đều

 Ngấm thuốc mạnh thì động mạch, đồng tỷ trọng thì muộn

Gan-một số khối u gan

 U tuyến gan (Adenoma)

– Hay gặp ở nữ trong độ tuổi sinh đẻ, dùng thuốc tránh thai

– U giàu mạch, thường chảy máu trong u

– Có thể một hoặc nhiều khối

– Khó phân biệt với ung thư gan

Gan-một số khối u gan

 Ung thư gan nguyên phát

– Là một ung thư thường gặp

– Âu,Mỹ : gặp trên bệnh nhân nghiện rượu

– Việt Nam : Viêm gan B,C, xơ gan

– Có nhiều thể ung thư gan nguyên phát

– Chẩn đoán dựa vào lâm sàng, các phương pháp chẩn

đoán hình ảnh và sinh hoá (AFP)

– Tiên lượng tuỳ thuộc vào kích thước u, tình trạng

TMC…

– Có nhiều phương pháp điều trị

Gan-một số khối u gan

 Ung thư gan (HCC)

– Siêu âm:

 Khi nhỏ : khối tròn, bờ rõ, giảm âm hoặc đồng âm

 Khi to : khối có bờ rõ, không đều, bờ có thuỳ múi, tăng giảm

âm hỗn hợp, đẩy lồi vỏ gan, gan tăng kích thước

 Tăng sinh mạch nhiều hoặc ít trên Doppler

 Xâm lấn mạch máu : huyết khối TMC, TM trên gan

 Di căn hạch rốn gan, hạch ổ bụng,…

 Dịch ổ bụng

 Thể lan toả : khó chẩn đoán.

Gan-mét sè khèi u gan

 HuyÕt khèi TMC, dÞch æ bông

 §¸nh gi¸ lan trµn cña u

Gan-mét sè khèi u gan

Gan-một số khối u gan

 Nhiều khối, thường có viền giảm âm (hình mắt bò)

 Giảm âm, tăng âm, hỗn âm tuỳ thuộc mô nguyên phát

 Kích thước có thể thay đổi từ nhỏ đến rất to

Gan-nhiÔm trïng

 ¸ p xe gan amÝp

– Siªu ©m:

 Giai ®o¹n sím : vïng gi¶m ©m, ranh giíi kh«ng râ

 Muén : h×nh ¶nh æ ranh giíi râ, cã vá, ©m hçn hîp hoÆc rçng

Gan-nhiễm trùng

 á p xe gan vi khuẩn

– Siêu âm:

 Giai đoạn sớm : vùng giảm âm, ranh giới không rõ

 Muộn : hình ảnh nhiều ổ ranh giới rõ, có vỏ, âm hỗn hợp hoặc rỗng âm, thường dọc theo đường mật

Gan-một số bệnh lý khác

 Xơ gan : Do nhiều nguyên nhân

– Siêu âm:

 Giai đoạn sớm : HPT I to, gan to, tăng âm

 Muộn: hình ảnh gan nhỏ, bờ không đều, có nhiều hạt tăng âm rải rác, túi mật thành dày

 Hình ảnh tăng áp lực TMC, biểu hiện bằng hình ảnh giãn TMC, tái tạo tuần hoàn rốn, giãn TM vị trái, giãn TM thực quản, thận trái, TM túi mật,dịch ổ bụng, dịch màng phổi

 Doppler đánh giá dòng chảy TMC

– Chụp CT:

 Thường ít sử dụng, dùng trong trường hợp đánh giá xơ gan K hoá

Một số Bệnh lý đường mật

 Sỏi túi mật :

–Hay bị nhầm với bệnh lý dạ dày và tá tràng

–Sỏi do chuyển hoá, do nhiễm trùng Có thể dạng sỏi viên hoặc bùn

–Một số biến chứng: thủng túi mật, viêm túi mật hoại tử, ứ mủ túi mật…

–Siêu âm:

 Bùn túi mật : do nhiễm trùng, do nuôi dưỡng đường tĩnh mạch Hình Bùn túi mật : do nhiễm trùng, do nuôi dưỡng đường tĩnh mạch Hình … …

ảnh mức ngang trong túi mật

–Chụp CT và X quang thường quy:

 Thường không cần thiết để chẩn đoán, dùng đánh giá biến chứng

Một số Bệnh lý đường mật

 Sỏi đường mật :

–Hay gặp trong cấp cứu

–Chẩn đoán dựa vào lâm sàng : tam chứng

–Sỏi : sỏi túi mật rơi xuống, nhiễm trùng ( sỏi trên xác giun ) Sỏi : sỏi túi mật rơi xuống, nhiễm trùng ( sỏi trên xác giun )……

–Có thể dạng sỏi viên hoặc bùn

–Gây một số biến chứng có thể rất nghiêm trọng

–Siêu âm:

 Siêu âm có giá trị cao trong chẩn đoán

 Siêu âm nội soi để chẩn đoán sỏi đoạn thấp

 Hình ảnh sỏi: tăng âm, bóng cản (nhiều, ít hoặc không)

 Có thể hình ảnh sỏi hoặc bùn đặc lấp toàn bộ đường mật

 Sỏi trên xác giun

 Giãn đường mật thượng lưu : trong gan, OGC, OMC, túi mật

Một số Bệnh lý đường mật

– Chụp CT:

 Hiện tại được áp dụng nhiều

 Tìm sỏi ở đoạn thấp

 Can thiệp lấy sỏi đường mật

– X quang thường qui

 Kết hợp với siêu âm để can thiệp dẫn lưu đường mật qua da

Một số Bệnh lý đường mật

– X quang thường quy:

 Hình ảnh túi mật vôi hoá trong viêm túi mật mạn

 Có thể thấy sỏi túi mật là hình đồng tâm

 Hình ảnh hơi trong thành túi mật

 Ung thư : Trên túi mật sứ hoặc Polyp Hình ảnh giảm âm, sùi vào lòng túi mật, phá vỡ thành, xâm lấn nhu mô gan HPT IV, V

– Chụp CT:

 Hình ảnh tổn thương giảm tỷ trọng, bờ rõ, ngấm thuốc.

Một số Bệnh lý đường mật

 Ung thư đường mật (Cholangioma)

–Thể trong gan và ngoài gan

– Siêu âm:

 Hình ảnh tổn thương giảm tỷ trọng, phá huỷ thành đường mật

Đường mật bị cắt cụt.

 Giãn đường mật thượng lưu

 Xâm lấn xung quanh, gan…

– Chụp CT:

 Tổn thương giảm tỷ trọng, ngấm thuốc muộn sau tiêm

 Đánh giá lan tràn

tụy-Bệnh lý viêm nhiễm

 Viêm tụy cấp

– Hay gặp nhất trong số các bệnh lý của tụy

– Do nhiều nguyên nhân

– Nhiều biến chứng

– Tỷ lệ tử vong cao (Tuỳ theo từng thể), trung bình là khoảng 10%

– Trước kia sử dụng phương pháp điều trị ngoại khoa

– Hiện nay : điều trị nội khoa là chủ yếu

– Cơ chế bệnh sinh : do men tụy phá huỷ nhu mô

 Viêm tụy cấp

– X quang thường quy

 Hình ảnh các quai ruột giãn

 Dịch góc sườn hoành trái

 Đại tràng cắt cụt ở góc lách

 Xoá mờ bờ cơ thắt lưng chậu

 Nhìn chung ít đặc hiệu tụy-Bệnh lý viêm nhiễm

 Viêm tụy cấp

– Siêu âm

 Khó thăm khám trong những giờ đầu

 Tuỵ to toàn thể hoặc khu trú, giảm âm

 Bờ tụy không đều, dịch góc sườn hoành trái

 Dịch quanh tụy, các dòng chảy của dịch : túi mạc nối, rễ mạc treo, các khoang phúc mạc

 Có các hốc giảm âm

 Tụy có thể bình thường (khoảng 30%)

 Đánh giá nguyên nhân : sỏi mật, viêm tụy mạn tụy-Bệnh lý viêm nhiễm

 Viêm tụy cấp

 Dịch quanh tụy, các dòng chảy của dịch

 Tụy có thể bình thường (khoảng 30%)

 Đánh giá nguyên nhân : sỏi mật, viêm tụy mạn tụy-Bệnh lý viêm nhiễm

 Viªm tôy cÊp

 Viêm tụy mạn

– X quang thường quy

 Hình ảnh vôi hoá tụy: nằm vắt ngang qua cột sống khoảng đốt L2

 ERCP : đánh giá ống tụy

– Siêu âm

 Tuỵ nhỏ, tăng âm

 Vôi hoá, sỏi ống tụy

 Wirsung giãn toàn bộ hoặc từng đoạn

– CT : hình ảnh như siêu âm

tụy-Bệnh lý viêm nhiễm

tụy-các khối u

 U đặc

– Hay gặp trong các bệnh lý u tuỵ

– Biến chứng của viêm tuỵ mạn

– Hay gặp adenocarcinoma, đầu tuỵ

– Siêu âm

 Nếu ở đầu tuỵ : đầu tuỵ to, giảm âm

 Bờ không đều

 Khối ở thân hoặc đuôi tụy

 Wirsung giãn, OMC giãn Nếu ở móc tuỵ : có thể không giãn

 NgÊm thuèc m¹nh sau tiªm

 Gi·n ®­êng mËt vµ èng tuþ (tuú theo vÞ trÝ cña khèi)

 §¸nh gi¸ x©m nhiÔm vµ di c¨n

 Tuỵ to, khối có dạng kén (rỗng âm), có nhiều kén to nhỏ

 Thường không vôi hoáhoặc vôi hoá trung tâm

 U tuyến nhày : thường ở thân và đuôi tụy Dạng dịch đặc, có thể có những nhú sùi trong khối

– U nang ác tính

 Khối dạng kén, có nhiều nhú sùi tăng âm

 Vôi hoá thành khối và vôi hoá nhú sùi

 Có thể có vôi hoá trung tâm, ngấm thuốc vỏ sau tiêm

 U tuyến nhày : thường ở thân và đuôi tụy Dạng dịch đặc, có thể có những nhú sùi trong khối, ngấm thuốc sau tiêm

– U nang ác tính

 Khối dạng kén, thành dày, có nhiều nhú sùi tăng âm

 Vôi hoá thành khối và vôi hoá nhú sùi

 Ngấm thuốc mạnh thành kén và các nụ sùi