Siêu âm trong bệnh chủ mô thận và bệnh mạch máu thận

SIÊU ÂM THẬN BỆNH LÝ 1.BỆNH CHỦ MÔ THẬN -BỆNH CẦU THẬN CẤP VÀ MẠN TÍNH -BỆNH VIÊM MẠCH THẬN -BỆNH THẬN TIỂU ĐƯỜNG -BỆNH ỐNG THẬN - MÔ KẼ -BỆNH THẬN DO CHUYỂN HÓA VÀ DO BỆNH LÝ HUYẾT

Trang 1

SIÊU ÂM TRONG BỆNH CHỦ MÔ THẬN VÀ BỆNH MẠCH MÁU THẬN

Th.s B.s LÊ ĐÌNH HIẾU

Bm Niệu TTĐT-BDCBYTTP Khoa Thận-Niệu-Lọc Máu-Ghép Thận bv Nhân Dân 115

Th.s B.s LÊ ĐÌNH HIẾU

Bm Niệu TTĐT-BDCBYTTP Khoa Thận-Niệu-Lọc Máu-Ghép Thận bv Nhân Dân 115

Trang 2

NỘI DUNG

A SIÊU ÂM THẬN BÌNH THƯỜNG

B SIÊU ÂM THẬN BỆNH LÝ

1.BỆNH CHỦ MÔ THẬN

-BỆNH CẦU THẬN (CẤP VÀ MẠN TÍNH)

-BỆNH VIÊM MẠCH THẬN

-BỆNH THẬN TIỂU ĐƯỜNG

-BỆNH ỐNG THẬN - MÔ KẼ

-BỆNH THẬN DO CHUYỂN HÓA VÀ DO BỆNH LÝ HUYẾT HỌC

2.BỆNH MẠCH MÁU THẬN

-NHỒI MÁU THẬN

-THUYÊN TẮC TĨNH MẠCH THẬN

3.SUY THẬN CẤP VÀ SUY THẬN MẠN

4.NHIỄM TRÙNG Ở THẬN

5.SINH THIẾT THẬN

Trang 3

SIÊU ÂM THẬN BÌNH THƯỜNG

B-mode:

* Kích thước thận / siêu âm << X-quang, chính xác hơn

2 thận thường cùng kích thước Ở người lớn, khác biệt về chiều dài 2 thận ≥ 2 cm 2 cm là bất thường.

* Chiều dài: 9 cm < < 12 cm

Chiều rộng: 4-6 cm (tùy góc quét)

Bề dày: < 3,5 cm (tùy góc quét)

Xoang thận: khoảng 1/3 thận

*Người lớn tuổi: thận giảm kích thước và “ nhiễm mỡ xoang thận ” (lipomatosis).

Trang 4

Subtle changes in kidney shape associated with

position may explain part of variation in kidney length

The lateral approach in the supine position would

detect the longest length more often than the posterior approach in the prone position.

Pediat Radiol (1998), 28(3), 197

Trang 5

CÁCH ĐO CHIỀU DÀI THẬN, BỀ DÀY CHỦ MÔ VÀ BỀ DÀY VỎ THẬN Ờ MẶT CẮT DỌC GIỮA THẬN CÁCH ĐO CHIỀU DÀI THẬN, BỀ DÀY CHỦ MÔ VÀ BỀ DÀY VỎ THẬN Ờ MẶT CẮT DỌC GIỮA THẬN

Trang 9

CHỦ MÔ CHỖ NỐI

CHỦ MÔ CHỖ NỐI GIẢ U.

(tháp thận và đường ranh giới) CHỦ MÔ CHỖ NỐI GIẢ U.

(tháp thận và đường ranh giới)

Trang 10

Three variations in offset alignment of two subkidneys

Trang 11

7.8cm 10.4 cm

DROMEDARY HUMP caused by offset alignment of subkidneys

Trang 12

Hồi âm vỏ thận bất thường khi bằng với gan

(Sp 96%, PPV 67%) Phân biệt tủy-vỏ: 1/3 – 1/2 người bình thường

Hồi âm vỏ thận bất thường khi bằng với gan

(Sp 96%, PPV 67%) Phân biệt tủy-vỏ: 1/3 – 1/2 người bình thường ĐỘ HỒI ÂM CỦA THẬN SO VỚI CÁC CƠ QUAN

Trang 13

Ultrasound Quarterly (2005), 21, 227-244 AJR (1982), 144, 141-147

Increased echogenicity is nonspecific and does not

correspond to a specific acute or chronic renal disease

Increased echogenicity is nonspecific and does not

correspond to a specific acute or chronic renal disease

Normal kidney Normal kidney Normal kidney Normal kidney

Trang 14

The lobar structure of the kidney

Trang 16

XẢO ẢNH DO TRUYỀN ÂM

WC O ’ Neill, Atlas of renal ultrasonography, 2001, 248pp

Trang 17

NHIỄM MỠ XOANG THẬN (renal sinus lipomatosis): Nam, 85 tuổi

Trang 18

PSEUDOKIDNEY: mass of reniform with a central hyperechoic region surrounded by a hypoechoic region

Intussusception

PSEUDOKIDNEY: mass of reniform with a central hyperechoic region surrounded by a hypoechoic region

Intussusception

Radiology (1999), 211, 395-397

Trang 19

PHÌ ĐẠI CỘT BERTIN: hình trái lê (phần thon nhỏ hứơng về bề mặt thận), hồi âm dày đồng nhất, nằm giữa 2 tháp thận và chồi 1 phần vào xoang thận, có thể đè vào tháp thận 2 bên, thừơng ở chủ thận mặt trước và 1/3 giữa thận.

Trang 20

PHÌ ĐẠI CỘT BERTIN

Trang 21

Trang 22

PHÌ ĐẠI CỘT BERTIN GIẢ U THẬN

 ≠ u thận dựa trên siêu âm doppler màu

U thận giả có phân bố mm chủ mô bình thường

PHÌ ĐẠI CỘT BERTIN GIẢ U THẬN

 ≠ u thận dựa trên siêu âm doppler màu

U thận giả có phân bố mm chủ mô bình thường

Trang 23

Trang 24

THẬN THÙY THỜI KỲ BÀO THAI:

mỗi phần lồi ra ở đường viền thận tương ứng với 1 thùy thận (gồm vỏ và tháp thận)

Mỗi khấc ở đường viền thận nằm giữa 2 thùy thận

THẬN THÙY THỜI KỲ BÀO THAI:

mỗi phần lồi ra ở đường viền thận tương ứng với 1 thùy thận (gồm vỏ và tháp thận)

Mỗi khấc ở đường viền thận nằm giữa 2 thùy thận

Thai 35 tuần Người trưởng thành

Trang 25

THẬN THÙY THỜI KỲ PHÔI THAI

Hình (T): ở trẻ sơ sinh

Hình (P): ở người lớn

THẬN THÙY THỜI KỲ PHÔI THAI

Hình (T): ở trẻ sơ sinh

Hình (P): ở người lớn

Trang 26

THẬN THÙY THỜI KỲ PHÔI THAI VỚI PHÂN BỐ MẠCH MÁU TRONG CHỦ MÔ BÌNH THƯỜNG THẬN THÙY THỜI KỲ PHÔI THAI VỚI PHÂN BỐ MẠCH MÁU TRONG CHỦ MÔ BÌNH THƯỜNG

Trang 27

SẸO THẬN VÀ THẬN THUỲ THỜI KỲ BÀO THAI

PHÌ ĐẠI THUỲ THẬN

Trang 28

SIÊU ÂM DOPPLER THẬN BÌNH THƯỜNG

The anterior and posterior surfaces of the kidneys showing areas of relation to the neighboring viscera and parietes

Trang 30

Mặt trước Mặt sau

Trang 31

Atlas of Diseases of the Kidney (1999), 1000pp

Trang 33

J Ultrasound Med (2004), 23, 1361-1367

Trang 35

TƯỚI MÁU VỎ THẬN BÌNH THƯỜNG

2-4 MHz 4-7 MHz 4-7 MHz

Trang 36

SIÊU ÂM DOPPLER MÀU VÀ DOPPLER NĂNG LƯỢNG BÌNH THƯỜNG Ở THẬN SIÊU ÂM DOPPLER MÀU VÀ DOPPLER NĂNG LƯỢNG BÌNH THƯỜNG Ở THẬN

Trang 37

• 80% of normal kidneys

• Failure of power Doppler imaging: obesity, limited

scanning access, inability of the patients to breath-hold adequately

AJR (1997), 168, 1227-1231

Trang 38

RENAL HYPOPERFUSION FOCAL MULTIFOCAL GLOBAL CORTICAL

pyelonephritis, tuberculosis, xanthogranuloma- tous

pyelonephritis

ABSCESS

INFARCTION

MULTIFOCAL TUMOR

RENAL ARTERY OCCLUSION ACUTE CORTICAL NECROSIS

ACUTE INTERSTITIAL NEPHRITIS

PERIRENAL FIBROSIS

AJR (1997), 168, 1227-1231

Trang 39

RENAL PERFORATING VESSLES

No anastomoses between renal arteries at any level of division.

Some extrarenal collateral vascular pathways connecting the

capsular, the periureteric and the peripelvic plexus with the

renal arteries and their branches.

Capsular plexus-perforating vessles-renal parenchymal vessles

In healthy subjects, perforating arteries are not hemodynamically significant and contain only a small amount of blood that flows slowly toward either the capsular plexus or, less frequently, the renal parenchymal vessles, depending on the relative vascular resistance

In pathologic conditions that reduce the blood flow through the

renal artery (ras, rao and hypertensive nephroangiosclerosis) , perforating arteries become hypertrophic, and blood flow

increases in them.

J Clin Ultrasound (2000), 28(6), 267-276

Trang 40

Collateral circulation developed in only about 40-60%

of cases, even when ras was severe and

perforating arteries due to their higher RIs than in parenchymal arteries had blood flow toward the

Trang 41

Many factors help determine the patency of collateral pathways in kidneys of patients with CRF A

collateral vascular supply cannot develop due to

severely compromised peripheral circulation and reduced viable renal parenchyma.

Increased RIs in patients with renal parenchymal

diseases are correlated with the degree of vascular compromise and RIs correlate with the severity of renal disease.

Trang 42

AJR (1982), 138, 51-54

Trang 43

J Clin Ultrasound (2000), 28(6), 267-276

J Clin Ultrasound (2000), 28(6), 267-276 AJR (1982), 138, 51-54

Trang 44

CDS show visibility of perforating veins during

diastole (A) and systole (B) A perforating vein

is visible during diastole but is hidden by

interlobular vessles during systole

Trang 45

RI (interlobular a.) = 0.74

RI (perforating a.) = 0.66 and flow toward the capsule

Trang 46

Trang 48

Eur Radiol (2001), 11, 1902-1915

Trang 49

CÁC DẠNG PHỔ BÌNH THƯỜNG CỦA ĐỘNG MẠCH THẬN

Trang 50

Bình thường

Bệnh lý

Trang 51

RI:

Arcuate arteries (at the corticomedullary junction) or interlobar arteries (adjacent to medullary pyramids)

Doppler gate: 2-4mm

the lowest PRF without aliasing

the highest gain without obscuring background noise

the lowest wall filter

3-5 reproducible waveforms  mean RI value

PDI is more sensitive than CDI in detecting parenchymal blood flow (especially at the pole and subcapsular areas)

Occasionally, medullary blood flow can be seen (just only at the medullary periphery)

Trang 52

Acta Radiologica (2003), 44, 3-12

Trang 53

 RI=0.70: the upper threshold of the normal RI in adult

Children: it is common for the mean RI to exceed 0.70

through the first year of life , and a mean RI greater than

0.70 can be seen through at least the first 4 years of life

Elderly patients : the normal RI can also exceed 0.70

A normal phenomenon???

Age-related changes in vascular compliance Consequence of small vessle changes in the kidney due to aging

Sign of progressive nephrosclerosis

Radiology (1992), 184, 469-473 BJU Int (2001), 87, 562-564

J Ultrasound Med (1992), 11, 647-651

Radiology (1992), 184, 469-473 BJU Int (2001), 87, 562-564

J Ultrasound Med (1992), 11, 647-651

Trang 54

Eur Radiol (2001), 11, 1902-1915

Trang 55

RI declines from the distal renal artery to the

interlobular arteries

RI declines from the distal renal artery to the

interlobular arteries

The RI was dependent on vascular compliance and

resistance , becoming less and less dependent on

resistance as compliance decreased, and being

completely independent of vascular resistance when compliance was zero.

The RI decreased with increases in the

cross-sectional area of the distal arterial bed and this

effect was independent of compliance and

resistance

AJR (2003), 180, 885-892

Trang 56

AJR (2003),

180, 885-892 AJR (2003),

180, 885-892

Trang 57

AJR (2003), 180, 885-892

Trang 58

Disease phenomena that affect vascular distensibility, such

as renal artery interstitial fibrosis and vascular stiffening,

might substantially affect the RI.

False-negative rate: low-grade extremely early obstruction, forniceal rupture or severe lond-standing obstruction

(arterial distensibility would be marginally affected because interstitial pressure are relatively normal)

Furodemide challenge: the impact of acutely elevated

interstitial pressures on renal blood flow and RI

AJR (2003), 180, 885-892

Trang 59

RI can be influenced by intrarenal - extrarenal factors

RI values measured in the kidney are also correlated

with extrarenal markers of vascular stiffness (such as

carotid intima-media thickness and stiffness)

Nature Clinical Practice / Nephrology (2006), 2(5), 232-233

Trang 60

Ischemic nephropathy:

• RI=a long-term imprint of hypertensive organ

damage in the same way that glycated hemoglobin is

a long-term imprint of glycemic control

• In patients with untreated essential hypertension:

RI – early markers of target organ damage

(microalbuminuria, carotid intima-media thickness)

• RI>0.80 – an advanced and rapidly progressive renal

disease

RI> 0.63 – twofold increased risk of renal dysfunction

Trang 61

Diabetic renal disease:

RI: normal in patients with early nonprotenuric

diabetic nephropathy and hyperfiltrating enlarged

kidneys, but increased when the kidneys start to

shrink and microalbuminuria occurs

•

The increased renal RI in diabetic disease could also

be a sign of renal vascular involvement

The decline in renal function in patients with diabetic nephropathy is more closely related to renal arterial

disease than to glomerular disease.

Diabetic renal disease:

RI: normal in patients with early nonprotenuric

diabetic nephropathy and hyperfiltrating enlarged

kidneys, but increased when the kidneys start to

shrink and microalbuminuria occurs

•

The increased renal RI in diabetic disease could also

be a sign of renal vascular involvement

The decline in renal function in patients with diabetic nephropathy is more closely related to renal arterial

disease than to glomerular disease.

Trang 62

• A decline in renal RI occurs with use of ACE inhibitors but

not with calcium antagonists

 ACE inhibitors are nephroprotective but calcium

antagonists are not

Trang 63

AT = 0.11 ± 0.06

Trang 64

SIÊU ÂM THẬN BỆNH LÝ

*Phương tiện  hình ảnh đầu tiên / tiểu máu, tiểu đạm, suy thận

*Lệ thuộc BỆNH NHÂN - NGƯỜI LÀM SIÊU ÂM.

*Tương đối nhạy nhưng không đặc hiệu (không phân biệt được các

dạng bệnh lý chủ mô thận khác nhau) mặc dù với những kỹ thuật

siêu âm hiện đại.

Trang 65

*Cấp tính: thận lớn do viêm và phù nề.

Mạn tính: thận nhỏ do xơ hoá

*Chiều dài thận và độ hồi âm vỏ thận ~ mửc độ xơ hóa cầu thận,

xơ hóa mô kẽ, teo ống thận, số trụ hyalin trong cầu thận.

STM giai đoạn cuối: chiều dài thận trong VCT, bệnh thận tiểu đường > bệnh thận do thuốc giảm đau và viêm thận-bể thận (6-7 cm).

Độ hồi âm vỏ thận so với gan: bệnh thận tiểu đường < VCT < bệnh thận do thuốc giảm đau < viêm thận-bể thận.

Bệnh thận tiểu đường giai đoạn sớm: chiều dài thận và độ hồi âm vỏ thận có thể bình thường.

Trang 66

* Những thay đổi mô học không đặc hiệu (phù nề và xơ hóa tiểu động mạch thận) cũng ảnh hưởng đến chiều dài thận và độ hồi âm vỏ thận.

Renal size, cortical thickness and echogenicity may be

helpful in assessing disease chronicity, do not aid in the

differential diagnosis or management of renal disease.

AJR (2003), 180, 885-892

Trang 67

• RI t ng: bệnh thận với tổn thương ống thận-mô kẽ / mm RI bình

th ường: bênh cầu thận ng: bênh c u thận ầu thận

• RI ~ mức độ xơ hóa các tiểu động mạch thận, xơ hoá cầu thận,

phù nề và xơ hoá ống thận-mô kẽ

• RI không giúp phân biệt các dạng bệnh lý thận khác nhau

(Doppler sonography clearly does not substitute for renal

biopsy).

• RI giúp theo dõi diễn tiến bệnh để tiên đoán sự hồi phục hay xấu

đi của chức năng thận (hemolytic uremic syndrome, hepatorenal syndrome, lupus nephritis, nonobstructive acute renal failure, diabetic nephropathy, renal involvement in progressive systemic sclerosis)

• Lilltle correlation between the degree of renal dysfunction

(assessed by serum creatinine values) and the RI

Trang 68

1.BỆNH CẦU THẬN

Phân loại viêm cầu thận:

 Lâm sàng

 Hình thái ( kính hiển vi quang học,

nhuộm miễn dịch, kính hiển vi điện tử)

 Nguyên nhân

 Đáp ứng điều trị

Trang 69

Biểu hiện lâm sàng của viêm cầu thận

 Tiểu máu ……… hội chứng viêm thận

(vi thể  đại thể)

 Tiểu đạm ……… hội chứng thận hư

 Suy thận ……… suy th n cấp hoặc mạn tính Suy thận ……… suy th n cấp hoặc mạn tính ận cấp hoặc mạn tính ận cấp hoặc mạn tính

Biểu hiện lâm sàng của viêm cầu thận

 Tiểu máu ……… hội chứng viêm thận

(vi thể  đại thể)

 Tiểu đạm ……… hội chứng thận hư

 Suy thận ……… suy th n cấp hoặc mạn tính Suy thận ……… suy th n cấp hoặc mạn tính ận cấp hoặc mạn tính ận cấp hoặc mạn tính

Trang 72

Giải phẫu bệnh học viêm cầu thận:

Không tăng sinh:

-sang thương tối thiểu

-xơ hóa cầu thận khu trú-từng phần

-bệnh cầu thận màng

Tăng sinh:

-tăng sinh lan tỏa (hậu nhiễm trùng)

-tăng sinh gian mao mạch cầu thận (IgA)

-liềm tế bào (viêm mạch máu)

-tăng sinh màng

Giải phẫu bệnh học viêm cầu thận:

Không tăng sinh:

-sang thương tối thiểu

-xơ hóa cầu thận khu trú-từng phần

-bệnh cầu thận màng

Tăng sinh:

-tăng sinh lan tỏa (hậu nhiễm trùng)

-tăng sinh gian mao mạch cầu thận (IgA)

-liềm tế bào (viêm mạch máu)

-tăng sinh màng

Trang 73

Viêm cầu

thận Tiểu máu Hội chứng Biểu hiện lâm sàng

viêm thận Tiểu đạm Hội chứng thận hư Suy thận Không tăng

sinh

Sang thương

Xơ hóa cầu

thận khu trú

Định dạng
Số trang	178
Dung lượng	27,56 MB